Raadsvoorstel Gemeente Rioleringsplan Zwartewaterland 2022 tot en met 2026

Raadsvoorstel Raadsvergadering: Agendapunt: Portefeuillehouder: 4. Weth, M, Slingerland. Portefeuille: Beheer. Voor informatie : Raymond Kroes, telefoonnummer 14038, r. kroes@zwartwaterland. nl. JOIN-nr.: 20.489 (in BenW stond een verkeerd nummervermeld, namelijk: 20'374)

Bijlage(n):

1. Gemeentelijk Rioleringsplan Zwartewaterland 2022tot en met 2026

Onderwerp: Gemeentel ijk Rioleringspla n Gemeente Zwa ftewaterla nd 2022 tl m 2026. Voorstel:

1. Het pragmatisch scenario voor financiering en programmering vast te stellen als ambitieniveau voor het Gemeentelij k Rioleringspla n Zwa rtewaterland;

Z. In te stemmen met het Gemeentelük Rioleringsplan Zwartewaterland (op basis van het pragmatisch scenario),

Aan de gemeenteraad,

Onderwerp Gemeentelijk Rioleringsplan Gemeente Zwaftewaterland 2022 tl m 2026

Voorstel

1. Het pragmatisch scenario voor financiering en programmering vast te stellen als ambitieniveau voor het Gemeentelijk Rioleringsplan Zwartewaterland;

2. In te stemmen met het Gemeentelijk Rioleringsplan Zwartewaterland (op basis van het pragmatisch scenario).

Samenvatting Gemeenten hebben op grond van de Wet milieubeheer een zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afualwater, en op grond van de Waterwet een zorgplicht voor hemelwater en een zorgplicht voor grondwater. De wijze waarop een gemeente invulling geeft aan de zorgplichten wordt weergegeven in het gemeentelijk rioleringsplan. De waterketen vormt een belangr'rjk onderdeel van de leefomgeving. Met een goed functionerende afualwaterketen beschermen we de volksgezondheid, bevorderen we een goede leefomgeving en voorkomen we schade aan het milieu. We delen de verantwoordelijkheid voor het goed laten functioneren van de afualwaterketen met het waterschap en vele andere partners waaronder onze inwoners. We zijn als gemeente aan zet als het gaat om de voorzieningen voor vuilwater, hemelwater en grondwater op ons grondgebied. We zamelen afualwater in en transporteren en verwerken dit op een duurzame manier. We voorkomen verontreiniging van schoon water, door afualwaterstromen (huishoudelijk en

o

L

a

a

a

bedrijfsafualwater, hemelwater en grondwater) zoveel mogelijk te scheiden. Schoon water brengen we lokaal terug in het milieu, veruuild water transporteren we naar de zuivering. We passen de leefomgeving aan op extreme weersomstandigheden. We bestrijden wateroverlast door maatregelen in de openbare ruimte te nemen, waardoor water naar

plekken geleid wordt waar het zo min mogelijk overlast geeft. Bij het uitvoeren van maatregelen houden we rekening met de gevolgen van klimaatverandering. We stimuleren onze inwoners ook om op particulier terrein ook zelf passende maatregelen te nemen. Grondwater is een natuurlijk verschijnsel. Het grondwatersysteem moet op een zo natuurlijk mogelijke manier functioneren, Het grondwater laat zich maar ten delen beheersen. Gemeenten delen de verantwoordelijkheid voor deze zorgplicht met mede- overheden en grondeigenaren, De gemeente paK de grondwaterzorgplicht voor zover dat redelijkenruijs van de gemeente mag worden verwacht, Denk hierbij bijvoorbeeld aan voorkomen van nadelige gevolgen voor de grondwaterstand tijdens onderhoudswerkzaamheden of het voorkomen van structureel nadelige gevolgen door bijvoorbeeld het aanleggen van drainage.

In het GRP staan de benodigde ontwikkelingen, ambities en uitgangspunten voor het gemeentelijk rioleringsprogramma. Ook is opgenomen welke activiteiten en maatregelen uitgevoerd worden in de periode van 2022 tot en met 2026. Daarnaast wordt een onderbouwing van de kosten gegeven en een verlaging van het riooltarief voorgesteld.

Aanleiding ln 2017 is de paraplunota kapitaalgoederen vastgesteld. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (in het veruolg afgekort tot GRP) valt onder deze paraplunota Kapitaaltaalgoederen.

Nieu G89 2t7L

Gemeenten hebben op grond van de Wet milieubeheer (Wm) een zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afualwater, en op grond van de Waterwet een zorgplicht voor hemelwater en een zorgplicht voor grondwater. De wijze waarop een gemeente invulling geeft aan de zorgplichten wordt weergegeven in het gemeentelijk rioleringsplan. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de verplichting voor het opstellen van een GRP vervallen. De zorgplichten worden wel overgenomen in de Omgevingswet. Het vorige GRP liep tot 2019 en is zowel voor 2020 en 2021 verlengd om de uitwerkingen van het klimaatbeleid en de omgevingsvisie mee te kunnen nemen in het nieuwe GRP.

2

Argumenten 1.1 Met het pragmatisch scenario voor het GRP blijft de riolering voldoende functioneren.

Op basis van de kwaliteit en het functioneren van het huidige rioolstelsel zijn de noodzakelijke maatregelen bepaald voor de komende 30 jaar. Met deze maatregelen die in het pragmatisch scenario zijn voorgesteld worden alle benodigde werkzaamheden uitgevoegd voor het blijvend voldoende functioneren van de riolering.

1.2 Met het pragmatisch scenario voor het GRP worden urgente en effectieve klimaat adaptieve maa tregele n u itg evoerd.

Om de doelen van het klimaatadaptatiebeleid te bereiken zÍjn diverse maatregelen nodig. Op basis van de kwaliteit en het functioneren van het huidige rioolstelsel en het uitvoeringsagenda 'Ruimte geven aan klimaatadaptatie'zijn alle de noodzakelijke maatregelen bepaald voor de komende 30 jaar en vertaald ín een uitvoeringsagenda voor de komende 10 jaar. In het pragmatisch scenario worden alle klimaat adaptieve problemen opgelost zoals deze beschreven staan in het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie. Dit houdt in dat er geen water in huizen zal stromen en bereikbaarheid van hulpdiensten gegarandeerd kan worden (bij een bui van 70 mm/uur) als alle maatregelen uitgevoerd zijn. Dat betekent bijvoorbeeld dat op een aantal plekken een gescheiden rioolstelsel aangelegd wordt daar waar klimaatadaptatie problemen zijn. Alle bekende klimaat adaptieve probleemlocaties worden in het pragmatische scenario conform het klimaatadaptatiebeleid voor 2050 opgelost. En hiermee wordt voldaan aan de doelen van het nieuwe klimaatadaptatie beleid. L.3 Het pragmatische scenarÌo voor het GRP ß haalbaar en betaalbaar. Op basis van de kwaliteit en het functioneren van het huidige rioolstelsel, de verwachte klimaat adaptieve problemen zijn de noodzakelijke maatregelen bepaald voor de komende 30 jaar en uitgewerkt voor de komende 10 jaar. Per maatregel is doorgerekend wat de kosten zijn.

Voor het pragmatisch scenario zijn de jaarlijkse kosten berekent op L,7 miljoen. Volgens de huidige begroting is € 1,5 miljoen per jaar beschikbaar voor GRP maatregelen. Doordat werk met werk gemaakt kan worden met onder andere de veruangingsopgave voor wegen en verkeersmaatregelen is het pragmatisch scenario betaalbaar. De hoeveelheid werk is daarnaast in tijd uitgezet en daarmee realistisch om uit te voeren in te geplande periode.

2.1 Lokale en landefike ontwikkelingen vereisen een actualisatie van het huidige beleidsplan. De planperiode van het vigerende GRP loopt tot en met 2021. Tot de invoering van de Omgevingswet is het voor gemeenten nog wettelijk verplicht om een GRP vast te stellen, Doordat er nieuwe opgaven voor de riolering in Zwaftewaterland zijn door de zetting van de ondergrond en doordat er extra opgaven z'rjn voor hemelwater door klimaatverandering is het nodig een nieuw GRP op te stellen in plaats van het huidige GRP nogmaals te verlengen. Met het nieuwe GRP kan ook gelfk zoveel als mogelijk voorbereid worden op de Omgevingswet. De invoering van de Omgevingswet zal invloed hebben op de waterketen. Een aantal onderdelen van de waterketen die nu op nationaal niveau geregeld zijn, worden met de komst van de Omgevingswet gedecentraliseerd, 2.2 Klimaatadaptatte beleid vraagt om nteuwe beleidskeuzes

In de bouwsteen klimaatadaptatie is vastgelegd om in Zwartewaterland 2050 klimaatbestendig te zijn. Begin 2021 is de UiWoeringsagenda 202I-2023'Ruimte geven aan klimaatadaptatie' vastgesteld met de volgende doelen: a) Wateroverlast:

gebouwen in.

bedrijven om zelf maatregelen te nemen.

3-

b) Droogte: maatregelen te treffen om vertraagd af te voeren. Zo voorkomen we droogte en minimaliseren we het eflect van droogte op bodemdaling. Om de doelen van het klimaatadaptatiebeleid te bereiken zijn diverse maatregelen nodig. De strategie is om bij verschillende overlastsituaties maatregelen die ingrijpen op de ffsieke leefomgeving zoveel als mogelijk mee te koppelen met de programmering van riolering, Dit vraagt om een herijking van

het GRP. 2.3 De financtële conþrt van de gemeente Zwartewaterland ß veranderd waardoor de rioolheffrng omlaag kan.

Er is een veranderde financiële context voor gemeente Zwaftewaterland. De beperkte leencapaciteit gaf bij het vorige GRP aanleiding om de rioolheffing fors te verhogen om investeringen direct te kunnen afboeken. Inmiddels ís de situatie genormaliseerd en kan weer langjarig worden afgeschreven. Dat betekent dat investeringen in het GRP nu weer geactiveerd en afgeschreven worden. Daardoor hoeven alleen de kapitaallasten van de investering in het riooltarief terugverdiend te worden en niet meer het nominale bedrag van de investering zoals in het afgelopen GRP het geval was. Door af te schrijven worden de kosten over meerdere jaren uitgespreíd. Daardoor kan het tarief van de rioolheffing verlaagd worden voor de inwoners en bedrijven van Zwartewaterland en daarna gelijk oplopen met de daadwerkelijke kapitaallasten. 2.4 Een gemeentelijke rioleringsplan is een wetteffke verplbhting Gemeenten hebben op grond van de Wet mílieubeheer (Wm) een zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afualwater, en op grond van de Waterwet een zorgplicht voor hemelwater en een zorgplicht voor grondwater. De wijze waarop een gemeente invulling geeft aan de zorgplichten wordt weergegeven in het gemeentelijk rioleringsplan, Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de verplichting voor het opstellen van een GRP vervallen.

Kanttekeningen

l.l We doen het maximale wat noodzakehjk is op klimaatadaptatie, maar de praktfik kan toch anders uitpakken dan de modellen ons voorspellen. De Uitvoeringsagenda 202L-2023'Ruimte geven aan klimaatadaptatie' is opgesteld naar aanleiding van de stresstesten die voor Zwartewaterland zijn uitgevoerd. Deze stresstesten zijn gebaseerd op algemeen Eeldende en landelijk gebruikte modellen, zoals een bui van 70 mm en getoetst aan de huidige praktijk. Ook een bui van 90 mm is doorgerekend in de stresstesten. Híerbij komen geen nieuwe knelpunten naar voren die leiden tot een andere programmering in het GRP of tot desinvesteringen in de openbare ruimte. Klimaatverandering zal zich echter nooit helemaal laten voorspellen. In het maximale scenario is gekeken wat er maximaal aan maatregelen genomen zou kunnen worden. In dit scenario wordt bijvoorbeeld de afuoer van het hemelwater overal volledig gescheiden van het afualwaterriool en wordt bijvoorbeeld ook het afkoppelen van particuliere terreinen meegenomen. Met dit maximale scenario zijn we als gemeente nog beter voorbereid op klimaatverandering, maar zijn de kosten ook veel hoger. Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie hanteert het beleid om een zekere mate van overlast te accepteren omdat het volledig dimensioneren op piekbuien een te kostbare zaak is en niet doelmatig is.

Omdat het pragmatisch scenario voldoet aan het landelijke beleid en alle verwachte knelpunten uit de stresstesten op het gebied van hemelwater opgelost worden, ís het maximaal scenario niet verder uitgewerkt in het GRP. De klimaatstresstesten worden elke zes jaar herhaald, Wanneer de uitkomsten om bijstelling vragen of de situatie zich voordoet dat klimaatverandering anders tot uiting komt dan gedacht, zal opnieuw

-4-

gekeken moeten worden welke maatregelen nodig zijn. op basis daarvan worden zowel het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie en als het GRP bijgesteld.

jaarliike aanpassing van 2.1 Systematiek van activeren en afschrijven van investeringen heeft een het riooltarief tot gevolg. De keuze in het vorige GRp voor dírect afboeken van de investeringen leidt ertoe dat alle

veruangingskosten uoor-d. riolering nu ook middels de rioolheffing in rekening worden

gebracht aan de

activeren en inwoneis en bedrijven in Zwartewaterland. Het overstappen op de systematiek van

gevolg dat vooftaan weer afschrijven, conform wat besloten in is in de kadernota 2022-2025, heeft tot jaarlijks de werkelijke plaatsvinden omdat moet een jaarlij6e aanpassing (verhoging) van het riooltarief uit de rioolheffing. worden gedekt moeten ¡apitaaldsten van de geiealiseerde veruangingsinvesteringen wordt naar Deze wijziging zorgt ã*oor. dat de rekening voor investeringen nu deels doorgeschoven toekomstige generaties, maar dat zijn ook de generaties die er gebruik van maken' 2.2 Keuzes z[in gemaakt mede op basß van de budgettalre mogeläkheden. maar ook Het voorliggende GRp bevat activiteiten en maatregelen die wettelijk zijn voorgeschreven, we hebben binnen de activiteiten die voortvloeien uit de beleidsvrijheid die we als gemeente hebben. aanpassingen aan benodigde de aan doet recht budgettaire mogelijkheden het GRp opgesteld dat ook keuzes te alternatieve zijn praKijk. Toch het klimaat en de ervaren hemelwater knelpunten in de voor het staan gesteld laat bedenken, die meer geld kosten, en Zwartewaterland nog beter moeten gaan veranderende klimaat. Het is echter de vraag of ook nu al extra middelen uitgegeven vooralsnog geen worden aan situaties die nu en ook volgens de stresstesten van het klimaatbeleid urgente knelpunten zijn. kan tussentijds Het beleidsplan heeft een loopt'rjd van 5 jaar.

Wanneer de omstandigheden veranderen via een evaluatie het uiwoeringsprogramma klimaatadaptatie en het GRP worden bijgesteld'

Middelen De belangrijkste uitgangspunten van de berekening van de rioolheffing zijn:

.

De rioolheffing moet 100o/o kostendekkend zijn'

a

o Overheadkosten: € 278.000 per jaar toegerekend aan de riolering. jaar o Kosten voor dagelijks beheer en onderhoud riolering: € 1.023.000 Per o Kapitaalslasten van oude investeringen van de periode voordat Zwaftewaterland vastgestelde o o

investeringen in één keer is gaan afschrijven. Conform destÜds bedrag in de afsch rijvingsterm ijnen en met actuele rente van 1olo leidt dat tot een 2060 vanaf € 0 naar exploitatie van € 821.000 in 202L afnemend Nieuwe investeringen van € 1.500.000 Per jaa r. Deze worden lineair afgeschreven het BTW à 21olo wordt meegerekend tot € 416.000 per jaar. Uitkeringen vanuit niet dus vloeien en middelen goede algemene aan de compensatiefonds komen ten naar de riolering.

De tariefontwikkeling van de rioolheffing op basis van bovenstaande uitgangspunten

in onderstaande tabel.

.: ì.;) : i', ,1. :

lt

î, ". i-l a-

,.:t

j

.,., t ,,l'

Tabel I: tarief ontwikkeling rioolheffing voor een meer-persoons huishouden, exclusief

inflatie'

is weergegeven

Communicatie en paÉicipatie Eetrokkenheid bij de totstandkoming van het GRP

De Omgevíngsvisie en de bouwsteen Klimaatadaptatie zijn belangrijke pijlers voor het gemeentel'tjke rioleringsplan (GRP). Bij het opstellen van de bouwsteen Klimaatadaptatie zijn maatschappelijke paftners betrokken geweest. Bij het opstellen van de Omgevingsvisie is de gemeenschap breed betrokken geweest. Bij programmering van het GRP is gebruik gemaaK van het UiWoeringsprogramma Klimaatadaptatie en van inspectieresultaten en modelberekeningen. In deze fase was er geen pafticipatie. Betrokkenheid bü de uÍtvoering van het GRP Bij de uiwoering van de projecten werken wij volgens'Zo zijn onze manieren'. Dit staat ook omschreven in het jaarlijks Uiwoeringsprogramma Werken & Projecten. Inwoners kunnen afhankelijk van het project volgens een vast stappenplan meedenken, -praten en/of -doen. Wij nemen de meningen, wensen en

verwachtingen van onze inwoners serieus. Maar we geven tegelijkertijd aan wat wel en niet mogelijk is. Wij handelen transparant en communiceren helder met onze inwoners voor, tijdens en na een proces waarin we samenwerken. Híeruoor zetten we verschíllende communicatiemiddelen in de verschillende fasen van een project of een werk.

Planning Er is een voor de komende 10 jaar op basis van prioriteiten een uiWoeringsprogramma gemaaK.

Voor de meerjarige wijkaanpak in de wijk Nieuwe Sluis in Zwartsluis en de wijk Binnenlanden in Genemuiden zal planning nog nader uitgewerK worden in afstemming met alle beheerdisciplines en met verkeer. Dit wordt vertaald in het jaarlijkse UiWoeringsprogramma Werken & Projecten.

Wij stellen u voor te besluiten conform het bijgevoegd ontwerp raadsbesluit.

Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland

de secretaris,

drs. D.S. Ruddijs

de

.1. Bilder

Raadsbesluit De raad van de gemeente Zwartewaterland; Overwegende dat het vorige GRP liep tot 2019 (verlengd tot en met 2021) nog onvoldoende aansloot bij het nieuwe klimaatbeleid en de omgevingsvisie' Gelezen het voorstel van het college en burgemeester, d.d. 21 september 2021' Gezien het Gemeentelijke Rioleringsplan Zwaftewaterland 2022tot en met 2026 en de wijze waarop een gemeente invulling geeft aan de zorgplichten wordt weergegeven in het gemeentelijk rioleringsplan. Gelet op het feit dat de gemeente een zorgplicht heeft voor de inzameling van stedelijk afualwater op grond van de Wet milieubeheer, en een zorgplicht heeft voor hemelwater en voor grondwater op

grond van de Waterwet. Gelet op het feit dat de wijze waarop een gemeente invulling geeft aan de zorgplichten wordt weergegeven in een gemeentel'rj k rioleringspla n.

Besluit: 1.

2.

Het pragmatisch scenario voor financiering en programmering vast te stellen als ambitieniveau voor het Gemeentelijk Ríoleringsplan Zwartewaterland' In te stemmen met het Gemeentelijk Rioleringsplan Zwartewaterland (op basis van het pragmatisch scenario).

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zwartewaterland van de

griffier,

de voorzitter,

ing. E.J. Bilder

ing. H.W. Schotanus- Schutte

JOIN-nr.: 20.489

7