Raadsvoorstel en Raadsbesluit Mobiliteitsfonds.docx

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 28 november 2024 Agendapunt: (nummer) Portefeuillehouder: 4. Weth. M. Slingerland Portefeuille: Mobiliteit Voor informatie: Kevin Eilander, telefoonnummer 14038, k.eilander@zwartewaterland.nl / Victor van Kleef v. van kleef@zwartewaterland. n I JOIN-nr.: 20. 730

Bijlage: Verordening Mobiliteitsfonds Zwartewaterland Onderwerp: Instellen van een Mobiliteitsfonds bij woningsplitsing

Voorstel: 1. 2. 3.

Een Mobiliteitsfonds in te stellen en daarvoor de verordening Mobiliteitsfonds Zwartewaterland vast te stellen. Het college te mandateren voor het actualiseren van het parkeerbeleidsplan 2023-2030 en de Bouwsteen Wonen met een verwijzing naar deze verordening. Het verankeren van een verordening Mobiliteitsfonds in het omgevingsplan.

Aan de gemeenteraad, Onderwerp Instellen van een Mobiliteitsfonds bij woningsplitsing Voorstel 1. Een Mobiliteitsfonds in te stellen en daarvoor de verordening Mobiliteitsfonds Zwartewaterland vast te stellen. 2. Het college te mandateren voor het actualiseren van het parkeerbeleidsplan 2023-2030 en de Bouwsteen Wonen met een verwijzing naar deze verordening. 3. Het verankeren van een verordening Mobiliteitsfonds in het omgevingsplan. Samenvatting De gemeente ontvangt regelmatig verzoeken voor woningsplitsing die vaak worden afgewezen vanwege parkeerproblemen. Met een Mobiliteitsfonds kan ontheffing worden verleend voor ontwikkelingen die niet voldoen aan de parkeervraag, op voorwaarde dat er middelen in het fonds worden gestort. Deze middelen kunnen worden ingezet voor het realiseren van parkeerplaatsen in de openbare ruimte of voor flankerend beleid. Het Mobiliteitsfonds ondersteunt de stedelijke ontwikkeling, voorkomt een toename van de parkeerdruk en kan ook worden gebruikt voor flankerende maatregelen zoals het aanleggen van fietsinfrastructuur. Hoewel het fonds administratieve lasten met zich meebrengt, zorgt het voor snellere besluitvorming bij woninginitiatieven en vermindert het de afhankelijkheid van tijdrovende privaatrechtelijke oplossingen zoals anterieure overeenkomsten.

Het fonds wordt beheerd door het college van B&W en biedt financiële zekerheid zonder directe gevolgen voor de gemeentebegroting. Aanleiding De gemeente Zwartewaterland staat voor de uitdaging om te voldoen aan de groeiende vraag naar woonruimte, vooral binnen de bestaande stedelijke gebieden. Een belangrijk knelpunt is de beperkte 1

ruimte voor het realiseren van voldoende parkeerplaatsen op het terrein van initiatiefnemers en de hoge parkeerdruk in de centra van de kernen wat kan leiden een afwijzing van initiatieven voor woningsplitsing. Om hierop in te spelen, wordt het voorstel gedaan om een Mobiliteitsfonds in te stellen. Dit fonds biedt de mogelijkheid om ontheffingen te verlenen voor ontwikkelingen die niet voldoen aan de parkeervraag, mits er middelen in het fonds worden gestort. Deze middelen kunnen vervolgens worden aangewend voor het zo mogelijk realiseren van parkeerplaatsen in de openbare ruimte of voor het realiseren van flankerende maatregelen die bijdragen bij het omlaag brengen van de parkeerdruk in de openbare ruimte. Het Mobiliteitsfonds stimuleert zo de ontwikkeling van woonprojecten zonder dat de parkeerdruk onacceptabel toeneemt. Argumenten 1.1 Een Mobiliteitsfonds biedt de mogelijkheid om (woon)projecten te realiseren die anders vanwege geldende parkeernormen worden afgewezen Dit draagt bij aan het oplossen van het tekort aan woonruimte en bevordert de stedelijke ontwikkeling. Vooral starters krijgen zo een kans om een woning te kopen of huren op een aantrekkelijke locatie. Het gaat namelijk vaak om kleinere woningen met een relatief lage huur- of koopprijs.

1.2 Het Mobiliteitsfonds zorgt in theorie niet voor een structurele toename van de parkeerdruk De parkeerbalans (verhouding tussen parkeervraag en parkeeraanbod) blijft in evenwicht. Hoewel de parkeerdruk tijdelijk kan stijgen doordat de realisatietermijn maximaal 10 jaar is, wordt verwacht dat de parkeerbalans na verloop van tijd weer hersteld wordt. 1.3 Gelden uit een Mobiliteitsfonds kunnen ook worden geïnvesteerd in flankerende maatregelen Dit kan als er onvoldoende ruimte beschikbaar is voor het aanleggen van parkeerplaatsen binnen redelijke afstand van het initiatief. Als voorbeeld kan geïnvesteerd worden in het verbeteren van de bewegwijzering, hiermee kan de parkeerdruk in het centrumgebied beter verdeeld worden om de gebieden met een hoge parkeerdruk te ontlasten. Ook kan gedacht worden aan het realiseren van fietsinfrastructuur of het aanleggen van fietsenstallingen om het fietsgebruik te stimuleren. Dit alles kan bijdragen aan het verminderen van de parkeerdruk en het verbeteren van de mobiliteit in de omgeving. 1.4 Een publiekrechtelijke vorm zoals een Mobiliteitsfonds heeft de voorkeur Juridisch heeft een publiekrechtelijke vorm altijd de voorkeur. Sterker nog, deze vorm is vereist indien een vergelijkbaar resultaat behaald kan worden met een privaatrechtelijke overeenkomst.

Een privaatrechtelijke overeenkomst zoals een anterieure overeenkomt lijkt in eerste instantie pragmatisch en oplossingsgericht, maar vergt veel tijd bij het beoordelen van een initiatief en motivering op het gebied van ruimtelijke ordening. Bovendien moet er per situatie een anterieure overeenkomst worden opgesteld. Daarnaast moet voor een oplossing bij het compenseren van parkeerplaatsen worden gezocht naar mogelijkheden in de (directe) omgeving van het plangebied, wat mogelijk ten koste gaat van groen en een versnippering van parkeergelegenheid. Bovendien ontstaat het risico op willekeur bij behandeling van verschillende initiatieven; eenduidigheid in de vorm van één type fonds is dus wenselijk. 1.5 Een Mobiliteitsfonds zorgt dat initiatieven snel kunnen worden besloten In veel gevallen is. de parkeeropgave een knelpunt bij het al dan niet positief besluiten over een initiatief tot woningsplitsing. Het Mobiliteitsfonds zorgt ervoor dat er in veel gevallen een acceptabele parkeeroplossing is. Daarmee wordt dit knelpunt opgelost en kan sneller dan nu worden besloten over een initiatief. Wordt gekozen voor een privaatrechtelijke optie, de anterieure overeenkomst, dan is nog bij elk initiatief een zoektocht naar een geschikte parkeeroplossing nodig en moet een overeenkomst worden gesloten. Dit bevordert de snelheid van het proces niet.

2.1 Het parkeerbeleidsplan moet in lijn zijn met deze ontwikkeling Het parkeerbeleidsplan moet een ruimere afstand tussen woning en parkeerplaats mogelijk maken. In het huidige parkeerbeleidsplan van de gemeente Zwartewaterland is een acceptabele loopafstand van 250 meter binnen het centrum vastgelegd conform de richtlijnen van het CROW. Omdat in de historische centrumgebieden van de kernen weinig plek is voor het aanleggen van extra parkeerplaatsen kan worden overwogen om van deze afstand af te wijken wanneer de opzet, historie 2

van de kern of beschikbare locaties voor parkeren hiertoe aanleiding geven. Voorgesteld wordt om voor de functie wonen een maximale acceptabele loopafstand op te nemen van 750 meter, waarbij als uitgangspunt geldt dat parkeerplaatsen zo dicht mogelijk bij het initiatief worden gecompenseerd. Een bijkomend voordeel is dat parkeerplaatsen bij verruiming van de loopafstanden beter geclusterd en gerealiseerd kunnen worden aan de rand van de binnensteden, deze ambitie is ook opgenomen in het coalitieakkoord voor 2022-2026 van de gemeente Zwartewaterland. Verder moet in het parkeerbeleidsplan en de Bouwsteen Wonen een verwijzing worden opgenomen naar het Mobiliteitsfonds. 3.1 Het Mobiliteitsfonds hoort in het omgevingsplan opgenomen te worden Het Mobiliteitsfonds moet op termijn onderdeel worden van het omgevingsplan. Tot die tijd zal het Mobiliteitsfonds, net als vele andere verordeningen en beleidsstukken, als separate regelgeving functioneren. In fase 2 van het omgevingsplan zal het Mobiliteitsfonds in het omgevingsplan worden opgenomen. Dit gebeurt gelijktijdig met de andere gemeentelijke verordeningen. Kanttekeningen 1.1 Het instellen en beheren van een Mobiliteitsfonds brengt administratieve lasten met zich mee Zoals het opstellen van regelgeving, het beheren van financiële middelen en het monitoren van de uitgaven.

De verwachting is echter dat het moeten opstellen van een anterieure overeenkomst en het moeten zoeken naar een alternatieve parkeerlocatie per initiatief uiteindelijk ook veel tijd zal kosten. Dit leidt tot vertraging voor elke individuele initiatiefnemer. De administratieve last ten aanzien van een Mobiliteitsfonds is met name vooraf en voor de gemeentelijke organisatie; de initiatiefnemers merken hier weinig van. 1.2 Flankerende maatregelen onzekerder dan het fysiek aanleggen van parkeerplaatsen Compensatie door middel van flankerend beleid is minder zeker dan het fysiek aanleggen van parkeerplaatsen, omdat de effecten vooraf niet altijd goed kunnen worden ingeschat. Veel bewoners in de gemeente blijven afhankelijk van de auto vanwege de beperkte mogelijkheden voor openbaar vervoer. Daarom is het wenselijk eerst te onderzoeken of er parkeerplaatsen kunnen worden aangelegd in de directe omgeving van een initiatief, voordat er naar flankerende maatregelen wordt gekeken. 1.3 Strikte uitvoering van de verordening is vereist Om precedentwerking te voorkomen, moeten duidelijke regels worden opgesteld over wie in aanmerking komt voor het Mobiliteitsfonds en onder welke voorwaarden. Omdat de aanleiding het tekort aan woningen is en de wens om inbreiding te stimuleren, geldt het Mobiliteitsfonds alleen voor de functie wonen. 1.

4 Realisatie van mobiliteitsmaatregelen kan leiden tot verlies van andere functies Als er geen ruimte beschikbaar is voor parkeerplaatsen elders, kan het instellen van een Mobiliteitsfonds leiden tot het verlies van andere functies zoals een groenvoorziening of trottoirs. Dit kan leiden tot weerstand vanuit de gemeenschap en de waarde van de leefomgeving verminderen. 1.5 Realisatie van de maatregelen moeten plaatsvinden binnen een realistische termijn De gemeente Zwartewaterland verplicht zich om binnen een realistische termijn, op basis van jurisprudentie is dit binnen een periode van 10 jaar na ontvangst van het volledige bedrag, het aantal parkeerplaatsen of flankerende maatregelen aan te leggen. Indien de gemeente niet binnen 10 jaar aan de verplichting kan voldoen heeft de natuurlijke persoon of rechtspersoon recht op restitutie van het gestorte bedrag. Dit vraagt om een goede monitoring en kennis van het Mobiliteitsfonds. 1.6 Realisatie van de maatregelen moeten plaatsvinden op redelijke afstand van het initiatief Het is een voorwaarde dat er voldoende parkeerplaatsen of flankerende maatregelen aangelegd moeten worden in de omgeving van het initiatief (tot maximaal 750 meter loopafstand), zodat er een duidelijk verband is tussen de ontwikkeling en de oplossing van de extra parkeervraag.

Het kan voorkomen dat er binnen centrumgebieden of net daarbuiten geen ruimte is voor het realiseren van parkeerplaatsen. In dergelijke gevallen kan het Mobiliteitsfonds worden ingezet voor flankerende maatregelen. Echter, het is onduidelijk of het effect van deze flankerende maatregelen

3

net zo groot of vergelijkbaar is als het aanleggen van parkeercapaciteit. AIie maatregelen moeten een positief effect hebben binnen het gebied van het initiatief. Middeleninzet Het vaststellen van de verordening Mobiliteitsfonds heeft geen directe financiële gevolgen voor de gemeente. Het opzetten en beheren van het fonds vraagt enige personele inzet, maar dit wordt binnen de reguliere bezetting opgevangen. De raad krijgt jaarlijks inzicht in de begroting van het Mobiliteitsfonds. Communicatie en participatie De Verordening Mobiliteitsfonds wordt gepubliceerd in het huis-aan-huisblad en op https://lokaleregelgeving.overheid.nl/. De verordening wordt besproken in overleggen met initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen die woningsplitsing in centra willen realiseren.

Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland, de secretaris, de burgeme

4

Raadsbesluit De raad van de gemeente Zwartewaterland; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, d.d. 5 november 2024; Gelet op het bepaalde in artikel 147 van de Gemeentewet; Besluit: 1. Een Mobiliteitsfonds in te stellen en daarvoor de Verordening Mobiliteitsfonds Zwartewaterland 2024 vast te stellen, luidende als volgt hieronder weergegeven; 2. Het college te mandateren voor het actualiseren van het parkeerbeleidsplan 2023-2030 en de Bouwsteen Wonen met een verwijzing naar deze verordening. 3. Het verankeren van een verordening Mobiliteitsfonds in het omgevingsplan.

Artikel 1. Begripsbepalingen In deze verordening wordt verstaan onder: • Mobiliteitsfonds: een gemeentelijke financiële rekening voor nog te betalen bedragen en vooruit ontvangen bedragen bestemmingsreserve waarvan de besteding wordt aangewend om het openbare parkeren in brede zin te accommoderen en verbeteren. • Mobiliteit: het geheel van verplaatsingen van personen en voertuigen, evenals het parkeren van voertuigen. Artikel 2. Mobiliteitsfonds 1. Door de gemeente Zwartewaterland wordt een rekening geadministreerd onder de naam "Mobiliteitsfonds". 2. Het "Mobiliteitsfonds" heeft tot doel het parkeren in brede zin te accommoderen en de bereikbaarheid van de gemeente Zwartewaterland in stand te houden. Indien bij (woningbouw)plannen niet voldaan kan worden aan de door de gemeente opgelegde parkeereis, kunnen burgemeester en wethouders (college van B&W) onder voorwaarden ontheffing van de parkeereis verlenen. Als aan deze ontheffing een financiële verplichting is verbonden vloeien de gelden in het Mobiliteitsfonds. Het saldo wordt aangewend voor het verbeteren en/of in stand houden van de openbare parkeersituatie wat mede kan bestaan uit flankerende mobiliteitsmaatregelen die bijdragen aan het verbeteren of het in stand houden van de parkeersituatie in het desbetreffende gebied. Artikel 3.

Toepassingsbereik De regeling geldt uitsluitend voor het realiseren van woningen bij inbreidingsplannen. De regeling is van toepassing in het centrum en schil centrum van Hasselt, Genemuiden en Zwartsluis. Voor de afbakening van deze gebieden wordt verwezen naar bijlage behorende bij deze verordening. Artikel 4. Beheer van het Mobiliteitsfonds 1. Het college doet onttrekkingen en vermeerderingen aan het Mobiliteitsfonds; 2. Het college is bevoegd nadere regels te stellen in het kader van deze regeling; 3. Jaarlijks stelt het college een overzicht van alle ontvangsten en uitgaven ter beschikking aan de gemeenteraad. Artikel 5. Storting bijdrage reserve Mobiliteitsfonds 1. Het aantal parkeerplaatsen waarvoor een storting in de reserve verschuldigd is, zal worden vastgesteld aan de hand van de door de gemeente bepaalde parkeereis; 2. De afkoopsom bedraagt voor ontwikkelingen€ 10.000,-- per parkeerplaats (basisjaar 2024). Dit tarief is tot stand gekomen door rekening te houden met aanlegkosten van een nieuwe parkeerplaats en het doorberekenen van de onderhoudskosten voor een periode van 15 jaar. Er vindt een jaarlijkse indexatie van dit bedrag plaats op basis van een inflatiecorrectie ten aanzien het basisjaar 2024.

5

Artikel 6. Besteding van de gelden Aan het Mobiliteitsfonds zijn de volgende bestedingscriteria gekoppeld: 1. Gelden worden alleen ingezet ten behoeve van centrumgebieden en de schil van het centrum waar de parkeerdruk hoog is. 2. De inzet en besteding van de gelden moeten gericht zijn op het verbeteren van de parkeersituatie of op het voorkomen van een toename, dan wel het mogelijk verlagen van de parkeerdruk. 3. Bij iedere inzet van gelden wordt door het college gemotiveerd waarom een onttrekking uit het Mobiliteitsfonds gerechtvaardigd is. 4. Gelden worden in de eerste plaats besteed aan: • de aanleg van fysieke openbare parkeervoorzieningen op acceptabele loopafstand van het initiatief; Indien het aanleggen van fysieke openbare parkeerplaatsen niet mogelijk is, kunnen de gelden besteed worden aan flankerende maatregelen, hierbij kan gedacht worden aan: • • •

het financieren van de kosten om een private parkeervoorziening bij bijvoorbeeld een kantoor geschikt te maken voor openstelling buiten de kantooruren als openbare parkeervoorziening; het beter benutten van de openbare parkeervoorzieningen door verbetering van het parkeerverwijssysteem; het verbeteren van de openbaar vervoer- en fietsverbindingen en fietsenstallingen.

Gelden kunnen worden ingezet ten behoeve van de dekking van kapitaallasten van investeringen op het moment dat aan bovengenoemde voorwaarden wordt voldaan. Gelden kunnen in ieder geval niet ingezet worden: • ten behoeve van een negatieve grondexploitatie; • om een private parkeervoorziening te financieren. Artikel 7. Verplichtingen 1. De gemeente Zwartewaterland verplicht zich om binnen de periode van 10 jaar na ontvangst van het volledige bedrag, het uit artikel 5, eerste lid voortvloeiende aantal parkeerplaatsen aan te leggen binnen een loopafstand van 750 meter vanuit het middelpunt van het betreffende bouwinitiatief of de gelden besteed aan flankerende maatregelen in het desbetreffende gebied binnen de gestelde periode van 10 jaar; 2. Indien de gemeente Zwartewaterland niet binnen 10 jaar aan de verplichting als bedoeld in het eerste lid heeft voldaan heeft de natuurlijke persoon of rechtspersoon recht op restitutie van het gestorte bedrag. Artikel 8. Liquidatie van het "Mobiliteitsfonds" 1. De gemeenteraad kan tot opheffing van het Mobiliteitsfonds besluiten in geval de parkeerbijdrageregeling niet langer van toepassing wordt verklaard en alle verplichtingen ingevolge de met de gemeente Zwartewaterland gesloten overeenkomsten zijn nagekomen; 2.

Voor zover er dan nog een saldo resteert, zal een voorstel aan de gemeenteraad worden gedaan om de resterende middelen toe te voegen aan de algemene reserve van de gemeente Zwartewaterland. Artikel 9. Inwerkingtreding Deze verordening treedt een dag na bekendmaking in werking.

6

Artikel 10. Citeerartikel Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening Mobiliteitsfonds Zwartewaterland 2024.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zwartewaterland van 28 november 2024. de griffier,

de voorzitter,

ing. H.W. Schotanus - Schutte

ing. E.J. Bilder

7