Question and Answer - PIP De Wieden2

Ontwikkelopgave / Natura 2000 De Wieden - Weerribben

Q & A – ontwerp PIP De Wieden2 Provincie Overijssel / Gerco Dam / september 2023

1. Waarom is er gekozen voor een PIP en niet voor een wijziging van het bestemmingsplan? Bij de vaststelling van het N2000 beheerplan Wieden-Weerribben in 2017 zijn de gemeenten Zwartewaterland en Steenwijkerland gevraagd of eventuele bestemmingswijzigingen via een PIP of een wijziging van het bestemmingsplan moeten verlopen. Beide gemeenten hebben destijds gekozen voor een PIP.

2. Waarom zijn deze vier deelgebieden opgenomen in het PIP? Het vastgestelde N2000 beheerplan Wieden-Weerribben geeft een fasering aan voor de planuitwerking. Het beheerplan geeft aan dat in 2019 gestart moet worden met de deelgebieden voor de 2e fase. In deze PIP is de planuitwerking gedaan voor de deelgebieden ZomerdijkZwartsluis, Zomerdijk-Beukers, Doosje en Polder Giethoorn. Onderstaand kaartje laat zien waar deze deelgebieden liggen.

3. Welke natuur moet daar komen en wie bepaalt dat? De natuurdoelen volgen uit de gebiedsanalyse (vastgesteld 2013) en het Natura 2000-beheerplan voor De Wieden en Weerribben (vastgesteld 2017). Het creëren van een optimaal leefgebied voor

de aangewezen doelsoorten en optimale omstandigheden voor aangewezen habitattypen staat hierbij centraal. Voor de deelgebieden in deze PIP zijn dat de volgende natuurdoelen: Zwartsluis: De realisatie van broedgebied voor moerasbroedvogels, zoals de roerdomp, bruine kiekendief en porseleinhoen (totaal met Beukers samen 51 ha). Gebied ook geschikt maken als verbinding voor de otter. Beukers: De realisatie van broedgebied voor moerasbroedvogels, zoals de roerdomp en bruine kiekendief en porseleinhoen (totaal met Zwartsluis samen 51 ha). Gebied ook geschikt maken als verbinding voor de otter. Blauwgrasland (6.4 ha). Doosje: De realisatie van broedgebied voor moerasbroedvogels, zoals de roerdomp en bruine kiekendief en porseleinhoen (44 ha). Polder Giethoorn: De realisatie van broedgebied voor moerasbroedvogels, zoals de roerdomp en bruine kiekendief en rietzanger (70 ha). Gebied inrichten voor grote karekiet (2 ha). Realiseren foerageergebied voor bruine kiekendief (74 ha).

4. Welke maatregelen zijn nodig om de natuurdoelen te halen? Om de natuurdoelen te realiseren moet de huidige situatie van de gebieden worden veranderd. Er moeten daarom maatregelen worden uitgevoerd om de huidige situatie geschikt te maken voor de natuurdoelen. In het Inrichtingsplan is uitgebreid omschreven waar welke maatregelen moeten worden uitgevoerd. Hieronder wordt in het kort weergegeven welke maatregelen per deelgebied dat zijn. Zwartsluis: Afgraven (nieuwe sloten en verbreden sloten, maaiveld-verlaging, en deels ophogen). Verflauwing taluds. Aanleggen kade(s). Watergangen dempen. Peilregime aanpassen (vernatten). Kunstwerken bouwen (stuwen). Maaien en afvoeren vegetatie. Beukers: Afgraven (nieuwe sloten en verbreden sloten, maaiveld-verlaging). Verflauwing taluds. Aanleggen kade(s). Watergangen dempen. Peilregime aanpassen (vernatten). Kunstwerken bouwen (stuwen, inlaat). Maaien en afvoeren vegetatie. Doosje: Afgraven (nieuwe sloten en verbreden sloten, maaiveld-verlaging), herstel micro-reliëf. Verflauwing taluds. Aanleggen kade(s). Watergangen dempen. Peilregime aanpassen (vernatten). Kunstwerken bouwen (stuwen, inlaat) Maaien en afvoeren vegetatie. Polder Giethoorn: Afgraven (nieuwe sloten en verbreden sloten, maaiveld-verlaging, en deels ophogen). Verflauwing taluds. Aanleggen kade(s). Watergangen dempen. Peilregime aanpassen (vernatten).

Kunstwerken bouwen (stuwen, inlaat). Maaien en afvoeren vegetatie.

5. Hoe zijn de gebiedspartners meegenomen in de planuitwerking? De gebiedspartners (LTO, Natuurmonumenten, WDOD, gemeente Steenwijkerland en gemeente Zwartewaterland) zijn vanaf de start van de planuitwerking betrokken. Er is een werkgroep gevormd met alle gebiedspartners waarin de hele planuitwerking op de voet is gevolgd. De werkgroep kwam regelmatig bij elkaar om de voortgang van de planuitwerking te beoordelen en te bespreken. Daarnaast zijn de gebiedspartners vertegenwoordigd in een AAG (ambtelijke adviesgroep) en een BAG (bestuurlijke adviesgroep). In de AAG en BAG komt de voortgang van de verschillende projecten aan de orde en de eindproducten. Ook het PIP, met onderliggende bijlagen, is in de AAG en BAG aan de orde geweest.

6. Is de rietsector betrokken bij deze PIP? De rietsector heeft, voor zowel De Wieden als de Weerribben in de werkgroepen, de AAG en de BAG een vertegenwoordiger gekregen. Daarmee is zij tijdens de planuitwerking betrokken geweest

2

bij deze PIP. Aan het begin van de planuitwerking is samen met Wiedenriet verkent of er bij de inrichting mogelijkheden zijn voor het jaarlijks snijden van riet in de deelgebieden. Deze verkenning spitste zich toe op Polder Giethoorn. Wiedenriet heeft hierbij een eigen ecoloog betrokken. In een aantal gezamenlijke sessies zijn de (on)mogelijkheden verkent. De gezamenlijke conclusie is dat het jaarlijks snijden van riet niet te combineren is met de N2000 opgave. Voor de N2000 opgave is juist oud riet nodig als broedmogelijkheid voor moerasvogels. 7. Hoe is het gebied betrokken bij de planuitwerking? Hieronder is kort omschreven op welke manier het gebied is betrokken bij de planuitwerking. Nieuwsbrieven Het gebied is geïnformeerd middels meerdere nieuwsbrieven. Deze nieuwsbrieven werden ook op de provinciale website geplaatst. Informatie- / Inloopbijeenkomsten Tijdens de planuitwerking zijn er in het gebied meerdere informatiebijeenkomsten en inloopbijeenkomsten gehouden. Het initiatief hiervoor lag bij het project. De bijeenkomsten waren meestal gekoppeld aan mijlpalen in de planuitwerking zoals de ter inzage legging. De grondeigenaren en omwonenden werden persoonlijke via een brief uitgenodigd voor deze bijeenkomsten. De opkomst was doorgaans goed.

Meedenksessies Kort na de start van de planuitwerking konden er vanwege de coronamaatregelen geen fysieke bijeenkomsten worden gehouden. Dat betekende dat er geen meedenksessie konden worden gehouden om samen met bewoners mee te denken over de inrichting van de deelgebieden. Als alternatief is daarom aan de direct omwonenden per post een blanco kaart van het deelgebied toegestuurd. In de begeleidende brief is de bewoners gevraagd hun ideeën en aandachtspunten op de kaart aan te geven en deze terug te sturen. Later is dit nog eens herhaalt met een GIS App waarin al een eerste inrichtingsschets was aangegeven. Als alternatief was deze invulling zinvol. Wel mist het de interactie van een fysieke sessie. Ter inzage legging Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) In de periode van 1 december 2020 tot en met 11 januari 2021 heeft de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) ter inzage gelegen. Alle belanghebbenden zijn via een persoonlijke brief hiervan op de hoogte gesteld. Daarnaast is de ter inzage legging via een advertentie in de plaatselijke krant aangekondigd en op de website geplaatst van de provincie en de gemeenten Steenwijkerland en Zwartewaterland. Vanwege de coronamaatregelen kon er geen informatiebijeenkomst worden gehouden. Vertrouwenspersoon Bij de start van het project is besloten om een vertrouwenspersoon aan te stellen. Per maart 2018 heeft Klaas v.d.

Wal deze rol op zich genomen. Met alle eigenaren, aanliggende bewoners en eigenaren van de deelgebieden is minimaal één gesprek gevoerd. Met een aantal zijn meerdere gesprekken gevoerd. Telefoon- / Keukentafelgesprekken Tijdens het project hebben eigenaren en belanghebbenden regelmatig aangegeven dat ze graag eens bijgepraat wilden worden of geïnformeerd wilden worden over een specifiek iets. Voor een deel kon dit telefonisch gebeuren. Maar ook regelmatig werd een afspraak gemaakt en is thuis aan de keukentafel doorgesproken. Meestal door de projectleider of technisch manager van het project. In de periode van december 2022 t/m april 2023 zijn alle omwonenden en eigenaren van omliggende landbouwgronden bezocht. Aan de hand van de inrichtingskaart is uitgelegd welke maartregelen opgenomen zijn in het Inrichtingsplan. Ook is ingegaan op mogelijke (hydrologische) effecten. Dit is gedaan om hen als meest betrokken bewoners te informeren voordat het plan ter inzage wordt gelegd. Dit is als erg positief ervaren. (één omwonende gaf aan geen bezoek te willen ontvangen)

3

8. Is er natschade te verwachten op erven of percelen? Bij al deze vier deelgebieden is er sprake van omvorming naar ‘moeras’ en worden de gebieden vernat. Daardoor bestaat de kans dat erven of percelen in de omgeving daar hinder of schade van ondervinden. Tijdens de planuitwerking is er voortdurend aandacht voor geweest om dit te voorkomen. Direct bij de start van de planuitwerking in 2020 zijn er peilbuizen in of bij de deelgebieden geplaats. Samen met al bestaande peilbuizen is een meetnet ingericht om inzicht te krijgen in de hydrologie van het gebied. Dat betekent dat ruim 2 jaar de hydrologie van de deelgebieden is gevolgd en er zo een goed en betrouwbaar beeld verkregen kon worden. De uitkomsten van het hydrologisch onderzoek zijn bepalend geweest voor het inrichtingsplan. Naast de N2000 opgave was ook het voorkomen van natschade op erven of percelen een opgave voor het projectteam. Waar nodig is extra onderzoek gedaan en/of zijn maatregelen aangepast. Naast de hydrologen van Arcadis hebben ook hydrologen van Natuurmonumenten en WDOD bijgedragen aan het hydrologisch onderzoek. Voor de erven bij de deelgebieden geldt dat, bij de huidige maatregelen in het Inrichtingsplan, er geen natschade optreedt. Voor een aantal landbouwpercelen oostelijk van Polder Giethoorn lijkt dat wel het geval te zijn. Daar bestaat de kans op een geringe mate van vernatting van de percelen.

Om dit te voorkomen wordt, vóór de uitvoering en in overleg met de eigenaar, bepaald welke mitigerende maatregelen genomen moeten worden. Daarbij valt te denken aan (extra) drainage en/of ophogen van de percelen. Deze mitigerende maatregelen worden dan meegenomen in de uitvoering van de natuurmaatregelen. Dit is besproken met de betrokken eigenaren en opgenomen in het Inrichtingsplan en de kostenraming.

9. Zijn de gronden in de 4 deelgebieden al beschikbaar? Voor de deelgebieden Doosje en Polder Giethoorn geldt dat deze volledig beschikbaar zijn. Beide gebieden zijn in eigendom bij Natuurmonumenten. Voor de deelgebieden Zwartsluis en Beukers zijn nog enkele gronden niet beschikbaar. Beide deelgebieden samen hebben een oppervlakte van 51 ha waarvan ca 20 ha nog niet beschikbaar is. Van deze 20 ha is over ca 9.7 ha al wel overeenstemming maar moet de transactie nog worden afgerond. Met de vijf eigenaren van de nog resterende 10.3 ha is de afdeling Grondzaken in gesprek. Deze gesprekken richten zich op zelfrealisatie, ruiling of verkoop van de gronden.

10. Biedt deze PIP de mogelijkheid om gronden te onteigenen? Onteigening is een vergaande maatregel die uitsluitend wordt ingezet als er geen mogelijkheid bestaat om minnelijke overeenstemming te bereiken. Provincie zal rechthebbenden benaderen en beoordelen of minnelijke overeenstemming bereikt kan worden. Hiervoor wordt onderzocht of aankoop, zelfrealisatie of een ruiling mogelijk is. Indien geen minnelijke overeenstemming bereikt kan worden, zal beoordeeld worden welk instrument hiervoor het meest recht doet aan de situatie. In een sporensessie wordt beoordeeld of onteigening danwel een gedoogplicht als instrument ingezet wordt. Vooruitlopend hieraan zal in de minnelijke fase als uitgangspunt gehanteerd worden dat een volledige schadeloosstelling ingezet zal worden.

11. Het PIP wordt samen met het Peilbesluit van WDOD ter inzage gelegd. Waarom is dat? Net als bij het PIP voor De Wieden1 is ook bij De Wieden2 gekozen voor een gecoördineerde ter inzage legging. Na instemming van Gedeputeerde Staten (GS) en het Dagelijks Bestuur (DB) worden de plannen gezamenlijk ter inzage gelegd. Zo kan het gebied in één ronde alles inzien wat met de planuitwerking van de N2000 deelgebieden te maken heeft. GS en DB houden hun eigen bevoegdheden m.b.t. de besluitvorming.

4

5