PreventieNota Samen zijn we Zwartewaterland 2022-2026, gezond leven, wonen en werken, nu en later
Tekst van het document
SAMEN ZIJN WE ZWARTEWATERLAND ‘Gezond leven, wonen en werken; nu en later’
2022 - 2026 Preventienota 0 - 100 jaar Sociaal Domein gemeente Zwartewaterland Versie 1: 04-02-2022
Ga naar:
DE BASIS VAN ONZE PREVENTIENOTA IS POSITIEVE GEZONDHEID
WAT IS POSITIEVE GEZONDHEID?
HET PARTICIPATIE PROCES
DOELENBOOM PREVENTIE: EEN GEZONDE BASIS UITVOERING EN FINANCIËN
Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren.
Online uitleg spinnenwebdiagram Een methode Een gezondheidsvisie Het denken over gezondheid en ziekte is de laatste jaren sterk aan het veranderen. Lange tijd zagen we gezondheid vooral als afwezigheid van ziekte. Positieve Gezondheid kijkt juist breder. Daarbij gaat het niet om gezondheid als een statisch gegeven of een te bereiken doel. Maar om de veerkracht van mensen om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet. Die meer dynamische benadering doet meer recht aan mensen en aan wat voor hen betekenisvol is.
Die brede invulling van gezondheid, is uitgewerkt in zes dimensies. Die zijn voortgekomen uit onderzoek naar wat mensen zelf verstaan onder gezondheid. Zij blijken niet alleen lichamelijke gezondheid belangrijk te vinden, maar bijvoorbeeld ook zingeving, meedoen en kwaliteit van leven. Het spinnenwebdiagram beschrijft de zes dimensies en bijbehorende aspecten. Met het spinnenweb kunnen mensen hun eigen gezondheid in kaart brengen. Ook is het een instrument dat kan worden ingezet als opmaat naar een gesprek over gezondheid en welzijn.
De Route De totstandkoming van de preventienota 2021-2024
DATA ANALYSE
KADERS BESPREKEN
Kerndocumenten:
10-03-’22 Informatieavond gemeenteraad
Omgevingsvisie, Leefbaarheidsplannen, Buitenruimteplan, Visie Sociaal Domein, Integraal Veiligheidsplan en Regiovisie Huiselijk Geweld
09-11-’21 Ophaalsessie netwerkpartners 22-11-’21 Informatieavond gemeenteraad 10-01-’22 Presentatie adviesraad
UITVOERINGSPLAN 2e helft van 2022
HET PARTICIPATIE PROCES Het doel: “Wij zorgen er voor dat inwoners van Zwartewaterland (0-100) gezond blijven en bevorderen de zelfredzaamheid op diverse leefgebieden. Wij benutten daarbij de zelfregie en eigen kracht van onze inwoners.”
Het resultaat: “Een zo goed mogelijke algehele gezondheid en welbevinden van onze inwoners.”
PREVENTIE AKKOORD
NAAR INHOUD
PREVENTIE NOTA Besluitvormend (nieuwe) Raad juni 2022
AMBITIES BESPREKEN 07-03-‘22 Verdiepingssessie adviesraad 29-03-’22 Preventie dag Doel: geformuleerde ambities en doelen toetsen aan de dagelijkse praktijk i.s.m. netwerkpartners, inwoners en andere belangstellenden.
IEDEREEN DOET MEE
Doelenboom Preventie Een gezonde basis Een zo goed mogelijk algehele gezondheid en welbevinden van onze inwoners
NAAR INHOUD
In 2024: • Heeft 72% van de inwoners min. 1 uur per week betaald werk.
ELKAAR ONTMOETEN
• Zet 50% van de werkgevers in Zwartewaterland zich in voor inclusief werkgeverschap en duurzame inzetbaarheid.
• Doet minimaal 42% van onze inwoners vrijwilligerswerk.
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING In 2024: • Werken alle onderwijsinstellingen met een preventief programma in het kader van social media, alcohol, roken en/of drugsaanpak.
EEN GEZONDE BASIS
• Heeft 85% van onze jeugd een gezond gewicht. • Beweegt 65% van de jongeren minstens 5 dagen in de week een uur (= de landelijke beweegnorm voor leeftijd 4-18 jaar). • Voldoet 60% van de inwoners van Zwartewaterland aan de beweegrichtlijn. • Scoort 83% van onze inwoners heeft voldoende veerkracht om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet.
In 2024: Ervaart 88% van onze inwoners de gezondheid als goed of zeer goed. Voelt 71% van onze inwoners zich meestal gelukkig.
IK KAN MEZELF GOED REDDEN In 2024: • Kan 92% van onze inwoners rondkomen van het inkomen.
* De cijfers zijn afkomstig van de GGD monitor en/of waarstaatjegemeente.nl
In 2024: • Heeft meer dan de helft van onze inwoners een gezond gewicht.
In 2024: • Voelt 60% van de inwoners zich verbonden met anderen en onderdeel van de samenleving.
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING In 2024: • Beschikt 95% van onze inwoners over voldoende basisvaardigheden om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. • Staat er een stevige netwerkorganisatie/structuur die zich inzet om jongeren kansrijk te ontwikkelen. Erger hulp voorkomt.
NAAR DOELENBOOM
EEN GEZONDE BASIS
Doelenboom Preventie
In 2020 was dit
In 2024:
83%
• Ervaart 88% van onze inwoners de gezondheid als goed of zeer goed.
Ga naar:
• Voelt 71% van onze inwoners zich meestal gelukkig. In 2020 was dit
65%
EEN GEZONDE BASIS
EEN ZO GOED MOGELIJKE ALGEHELE GEZONDHEID EN WELBEVINDEN VAN ONZE INWONERS
ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:
SUBDOELEN:
INSTRUMENTEN:
• Elkaar ontmoeten.
• Inwoners centraal vanuit positieve gezondheid.
• Effectgericht inkopen en preventie in subsidiebeleid verankeren.
IEDEREEN DOET MEE • Iedereen doet mee.
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
• Inwoners voelen zich gezond en vitaal. • Inwoners hebben en ervaren een veilige omgeving.
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING
• Inwoners zijn zelfredzaam. • Inwoners hebben een kansrijke ontwikkeling.
• Van achteraf oplossen naar voorkomen. • Investeren in een duurzame relatie met inwoners en maatschappelijke partners. • Het behouden/realiseren van genoeg basisvoorzieningen voor inwoners gericht op gezondheid, veiligheid en participatie. • Het realiseren van een sluitende aanpak rondom vroegsignalering, zorg en ondersteuning.
• Vraaggericht werken in plaats van aanbodgericht > omgekeerde toets. • Verstevigen infrastructuur / voorliggend veld. • Verbinden en innoveren van het (basis)voorzieningen-aanbod om preventie te bevorderen. • Participatie bevorderen van inwoners en maatschappelijke partners (kerngericht). • Deelnemen aan en organiseren van netwerken (regionaal en lokaal). • Kennis en bewustzijn van inwoners en deskundigheid van partners vergroten.
NAAR DOELENBOOM
ELKAAR ONTMOETEN
Doelenboom Preventie
In 2020 was dit
In 2024:
43%
• Voelt 60% van de inwoners zich verbonden met anderen en onderdeel van de samenleving.
Ga naar:
• Doet minimaal 42% van onze inwoners vrijwilligerswerk. In 2020 was dit
36%
EEN GEZONDE BASIS
INWONERS ZIEN OM NAAR ELKAAR
ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:
SUBDOELEN:
INSTRUMENTEN:
• Versterken van het vrijwilligerswerk.
• Wij ondersteunen het vrijwilligerswerk in onze gemeente.
• Aanpakken van eenzaamheid.
• Wij stimuleren onze inwoners om vrijwilligerswerk te gaan doen.
• Via Coördinatiepunt Vrijwilligerswerk vindt promotie en werving van vrijwilligers plaats.
• Er zijn meer mogelijkheden voor ontmoeting.
• In iedere kern zijn locaties beschikbaar waar activiteiten gericht op ontmoeting voor verschillende doelgroepen mogelijk zijn.
IEDEREEN DOET MEE
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING
• Zwartewaterland beschikt over een vitaal verenigingsleven. • Ontlasten van mantelzorgers.
• Wij stimuleren ontmoetingen op wijken buurtniveau.
• Er is een vrijwilligers vacaturebank. • Er is een collectieve vangnet verzekering. • Onderzoeken hoe vrijwilligerswerk aantrekkelijk te maken voor jongeren.
• Wij ondersteunen mantelzorgers bij het uitvoeren van hun taak.
• Via het subsidiebeleid ondersteunen wij initiatieven gericht op de ontmoeting van verschillende doelgroepen.
• Er zijn voldoende mogelijkheden voor respijtzorg.
• Via Samen Actief kunnen de initiatieven worden ondersteund.
• Jaarlijks wordt het mantelzorg compliment verstrekt.
• Via de leefbaarheidsplannen wordt hierop ingezet.
• Aandacht voor jonge mantelzorgers.
• Via de sociale kaart (www.samenzwartewaterland.nl) stimuleren de ontmoeting tussen inwoners.
• Steunpunt Mantelzorg voor informatie en advies.
NAAR DOELENBOOM
Doelenboom Preventie
IEDEREEN DOET MEE In 2020 was dit
In 2024:
68%
• Heeft 72% van de inwoners min. 1 uur per week betaald werk. • Zet 50% van de werkgevers in Zwartewaterland zich in voor inclusief werkgeverschap en duurzame inzetbaarheid.
Ga naar: In 2020 was dit
30%
EEN GEZONDE BASIS
INWONERS PARTICIPEREN NAAR VERMOGEN
ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:
SUBDOELEN:
INSTRUMENTEN:
• Inwoners participeren duurzaam in de maatschappij en/of op de arbeidsmarkt.
• We stimuleren en verbeteren de (arbeids)participatie van mensen met een beperking.
• We werken volgens de omgekeerde toets (maatwerk bieden).
• De eigen kracht en het netwerk van inwoners wordt zoveel mogelijk benut.
• Nieuwskomers/inburgeraars doen na huisvesting zo snel mogelijk mee in de maatschappij en volgen een duaal traject.
IEDEREEN DOET MEE
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING
• Waar nodig is er begeleiding en/of ondersteuning voor (kwetsbare) inwoners.
• We stimuleren en verbeteren de (arbeids)participatie van uitkeringsgerechtigden en minima. • We werken samen met (maatschappelijke) partners en werkgevers en stimuleren inclusief werkgeverschap. • De informatievoorziening aan onze inwoners is inclusief en toegankelijk. • Door middel van bewegen stimuleren we onze inwoners om mee te doen in de maatschappij.
• Vanuit de Lokale Inclusie Agenda werken we gericht aan een integraal participatiebeleid. • We zetten werkgroepen, ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen in. • We leggen de verbinding en maken duidelijke (resultaat) afspraken met het opbouwwerk. • We sluiten zoveel mogelijk aan bij lokale (participatie)mogelijkheden en initiatieven. • (Informatie op) de gemeentelijke website en sociale kaart is goed vindbaar en toegankelijk. • We investeren in de programma’s Back on Track, Bewegen Werkt en bewegen voor ouderen.
NAAR DOELENBOOM
Doelenboom Preventie
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL In 2020 was dit
In 2024:
• Heeft meer dan de helft van onze inwoners een gezond gewicht.
Ga naar: In 2019/2020 was dit
50%
EEN GEZONDE BASIS
ELKAAR ONTMOETEN
IEDEREEN DOET MEE
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
45%
In 2020 was dit
• Heeft 85% van onze jeugd een gezond gewicht.
In 2020 was dit
• Voldoet 60% van de inwoners van Zwartewaterland aan de beweegrichtlijn.
In 2020 was dit
82% • Beweegt 65% van de jongeren minstens 5 dagen in de week een uur (=de landelijke beweegnorm voor leeftijd 4-18 jaar).
46% • Heeft 83% van onze inwoners voldoende veerkracht om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet.
ONZE INWONERS ZIJN LICHAMELIJK, GEESTELIJK EN SOCIAAL GEZOND
76%
BELEIDSDOELEN:
SUBDOELEN:
INSTRUMENTEN:
• Inwoners zijn in staat om om te gaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.
• Inwoners centraal vanuit positieve gezondheid.
• Voorlichting over alcohol en drugsproblematiek.
• We stimuleren inwoners tenminste 30 minuten per dag te bewegen.
• We creëren een aantrekkelijk sportaanbod.
• We zien een gedragsverandering in de beweging van ziekte en zorg naar gezond gedrag.
• Buitenruimte nodigt uit tot beweging.
• Integrale aanpak voor het verbeteren van gezondheid. • Inwoners ontwikkelen een verantwoorde leefstijl.
• We stimuleren betere sociale economische leefomstandigheden om de kans op een gezonder leven te vergroten. • Inwoners zijn zicht bewust van de invloed van leefstijl op hun gezondheid.
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING
• Welzijn op Recept wordt door ontwikkeld. • We werken samen met onze partners aan gecombineerde leefstijlinterventie.
NAAR DOELENBOOM
Doelenboom Preventie Ga naar: EEN GEZONDE BASIS
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING In 2024: • Beschikt 95% van onze inwoners over voldoende basisvaardigheden om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. • Staat er een stevige netwerkorganisatie/structuur die zich inzet om jongeren kansrijk te ontwikkelen. Erger hulp voorkomt.
INWONERS ONTWIKKELEN ZICH KANSRIJK OP ALLE LEEFGEBIEDEN
• We bevorderen het taalniveau en de digitale vaardigheden van onze inwoners via het taalpunt, WEB lessen en inburgering.
ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:
SUBDOELEN:
• We zetten in op normaliseren.
• Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor inwoners op alle leefgebieden.
• Inwoners zijn zich bewust van een positief leef- en groepsgedrag.
• Ondersteuning van voorschoolse voorzieningen, onderwijs, sportverenigingen en kerken in vroegsignalering.
IEDEREEN DOET MEE
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING
INSTRUMENTEN:
• Er is een netwerk van vroegsignalering. • Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. • Waar nodig is er ondersteuning voor inwoners en gezinnen.
• Er zijn voor inwoners voldoende toegankelijke basisvoorzieningen, gericht op activering, preventie en educatie.
• Opzetten van groepsactiviteiten ter bevordering van positief leef – en groepsgedrag.
• Er is een sluitende keten van tijdige vroegsignalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg.
• Subsidiëren en afspraken maken op het gebied van jongeren- en opbouwwerk.
• Inwoners in (tijdelijke) kwetsbare posities worden ondersteund.
• We bieden hulp op maat, zo lang als nodig is en dichtbij huis.
• Er is een veilige opvoed- en opgroeisituatie in gezinnen.
• We stimuleren een doorgaande leerlijn bij jongeren.
• Een leven lang ontwikkelen en leren voor onze inwoners.
• We zetten in op voorlichting over veilige opvoed- en opgroeisituaties in gezinnen. • We benutten de mogelijkheden die de Human Capital Agenda biedt om de ontwikkeling van onze inwoners te stimuleren.
NAAR DOELENBOOM
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
Doelenboom Preventie Ga naar:
In 2020 was dit
In 2024:
89%
• Kan 92% van onze inwoners rondkomen van het inkomen.
EEN GEZONDE BASIS
INWONERS ZIJN FINANCIEEL ZELFREDZAAM
ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:
SUBDOELEN:
INSTRUMENTEN:
• We voorkomen dat inwoners met (beginnende) betalingsachterstanden in een problematische schuldensituatie terechtkomen.
• De weg naar begeleiding of ondersteuning is laagdrempelig en snel.
• We werken met een doorlopende communicatie campagne op het gebied van inkomen en schulden / voorlichtingscampagne.
IEDEREEN DOET MEE
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
• Inwoners groeien op en leven met voldoende middelen.
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING
• Inwoners hebben (meer) grip op hun financiën. • Zoveel mogelijk inwoners hebben betaald werk.
• Nieuwkomers met een bijstandsuitkering worden financieel ontzorgd en financieel zelfredzaam gemaakt. • We zetten in op financiële nazorg van inwoners, die vanuit hun uitkeringspositie, weer aan het werk gaan. • We werken samen aan onze beleidsdoelen met (maatschappelijke) partners, scholen en werkgevers. • Kinderen en jongeren zijn zich bewust van hun financiële in- en uitgaven.
• We sluiten met netwerkpartners een pact ‘Samen tegen armoede’. • We zetten bij onze aanpak vrijwilligers en ervaringsdeskundigen in. • We versterken het financieel spreekuur en gaan werken met een anoniem ‘vraag en antwoord’ nummer. • We zetten in op de wettelijke vroegsignalering. • (Informatie op) de gemeentelijke website en sociale kaart is goed vindbaar en toegankelijk.
NAAR DOELENBOOM
Doelenboom Preventie Ga naar:
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING In 2024: • Werken alle onderwijsinstellingen met een preventief programma in het kader van social media, alcohol, roken en/of drugsaanpak.
EEN GEZONDE BASIS
ONZE INWONERS ERVAREN EN LEVEN IN VOLDOENDE VEILIGHEID
ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:
SUBDOELEN:
INSTRUMENTEN:
• Kinderen en ouderen voelen zich veilig in hun thuisomgeving.
• Kinder- en oudermishandeling wordt aangepakt.
• Versterken van signalerings- en meldfunctie.
• Er is sprake van minder overlast in de leefomgeving van onze inwoners.
• Bij veiligheidscasussen wordt gekeken naar het hele systeem (gezin, netwerk, omgeving).
• Implementeren van vragenlijst om gezin goed in beeld te brengen bij ondersteuningsvragen.
• Het aanpakken van woonproblemen en het voorkomen van huisuitzettingen.
• Integrale aanpak van overlast door inzet op het beperken van o.a. criminaliteit, drugs en alcoholgebruik.
• Versterken van signalerings- en meldfunctie.
IEDEREEN DOET MEE
IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL
IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING
IK KAN MEZELF GOED REDDEN
IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING
• Zorgdragen voor adeqate woonzorghuisvesting voor GGZ.
• Een lokale campagne om gebruik op jonge leeftijd van alcohol en drugs aan te pakken.
• Bij woonproblemen wordt integraal gekeken met aandacht voor de sociale problemen.
• Ontwikkelen van beschermd thuis. Er komt een pilot voor een crisisplek. • Er is een intensieve samenwerking met de woningbouwcoöperatie op casusniveau en op beleidsniveau.
NAAR INHOUD
Investeren in preventie loont, op langere termijn Wij gaan er van uit dat een preventieve aanpak op termijn geld oplevert. Studies wijzen uit dat het kan: Vroeg = Beter, Eerder = Goedkoper, Duurzaam = Effectiever. Wanneer bij alle grote problematieken altijd eerst een preventieve aanpak wordt ingezet - individueel en collectief - leidt dat op termijn tot een rendabeler zorgsysteem, waarbij geleidelijk de instroom naar maatwerkvoorzieningen kan worden ingedamd. Een collectieve aanpak geeft daarbij gezondheidswinst aan een grote groep, met een uitwaaierend effect in de omgeving van de betrokken inwoner.
UITVOERING EN FINANCIËN
Daarbij moet de opmerking geplaatst worden dat het financieel effect van preventie zich voordoet op langere termijn. Investeren in preventie is geen harde economische wetmatigheid. Het aantal beschikbare studies naar kosteneffectiviteit van preventie is beperkt. Dat heeft onder meer te maken met de complexiteit van dergelijke studies en met de meetbaarheid van de effecten van preventie. Op korte termijn mogen we dus niet te hoge financiële verwachtingen koppelen aan de inspanningen van dit preventieplan. Een langjarige inspanning, structurele investeringen en veel aandacht voor implementatie zijn nodig om de potentiële resultaten te realiseren. Duurzaam preventief beleid impliceert in sommige gevallen ook voortdurende ondersteuning (‘stut en steun’) van inwoners om effecten te behouden en terugval te voorkomen.
Koppeling met bestaande budgetten Voor de uitvoering van de preventienota maken we gebruiken van bestaande budgetten en regelingen. Zo trekken we samen op/sluiten we bijvoorbeeld aan bij het huidige sport-, minima- en onderwijskansenbeleid. In de preventienota staan echter ook nieuwe onderwerpen die nog opgestart moeten worden.
Voor het opstarten van deze activiteiten en projecten vragen we een budget aan van €25.000,- per jaar. De projecten die we opstarten worden in samenwerking met de partijen die zich verbinden aan de preventienota gedaan. Er zal dus sprake zijn van cofinanciering.