Presentatie raadsvergadering Zwartewaterland Energietransitie 22-05-25
Tekst van het document
Raadssessie 2 herijking Programma Energietransitie 22 mei 2025
Programma • Introductie • Stand van zaken energietransitie • Toekomstscenario’s • Blok 1: scenario’s aardgasvrij maken woningen en gebouwen • Verduidelijkende vragen en mentimeter
• Blok 2: scenario’s opwek duurzame energie • Verduidelijkende vragen en mentimeter
• Reactie raad • Samenvatting • Vooruitblik
2
Introductie
2 december 2024 richtinggevende uitspraken herijking Programma Energietransitie • Ambitie 2040 aardgasloos • Percentage zelfvoorzienend in 2050 Uitwerking en doorrekening door adviesbureau Antea • 3 scenario’s voor zowel aardgasloos als het percentage zelfvoorzienend
3
Introductie
4
Introductie
5
Introductie Doel Richtinggevende uitspraken herijking Programma Energietransitie • Ambitie 2040 aardgasloos • Percentage zelfvoorzienend in 2050 Uitwerking en doorrekening door adviesbureau Antea • 3 scenario’s voor zowel aardgasloos als het percentage zelfvoorzienend • Uitleg, vragen, stellingen, gesprek
6
Stand van zaken Doelen programma Energietransitie 2019:
1. Besparen: 32% energiebesparing in 2050 (1,5% per jaar) t.o.v. 2016 2. Aardgasvrije gebouwde omgeving in 2040 3. Duurzame opwek in 2050: • 80 ha zonneveld en 6-9 windmolens van 3 MW • Alle daken voorzien van zonnepanelen • Opwek biogas (288 TJ)
Omrekenen GWh naar TJ: - 1 GWh = 3,6 TJ
Stand van zaken Besparen: • 2016: 2.403 TJ
• 2023: 2.179 TJ • Afname: 1,4% per jaar • Grootste daling in gebouwde omgeving en mobiliteit
Stand van zaken Aardgasvrije gebouwde omgeving: • Ingezet op woning- en gebouwisolatie m.b.v. subsidieregeling SPUK-LAI
• Nog weinig woningen aardgasvrij (8% op 1-1-2024)
Stand van zaken Duurzame opwek: • 2021: RES-bod: 378 TJ/jaar duurzame opwek in 2030 (105 GWh)
• 2024: RES-bod op losse schroeven door nieuw provinciaal beleid → moratorium zon/wind op land • Opwek in 2024: in totaal ca. 140 TJ/jaar, waarvan 40 TJ/jaar door zon-PV huishoudens (telt niet mee in RES-bod) en geen biogas
ENERGIE (TJ/JAAR)
OPWEK ENERGIE 2024 400 350 300 250 200 150 100 50 0
Scenario's aardgasvrij maken wijken Scenario A1: 2040 zijn alle wijken in Zwartewaterland aardgasvrij • Huidige ambitie voortzetten • “Harder lopen dan de rest” • Duidelijkheid voor inwoners: alle inwoners zicht op betaalbare ‘duurzame’ energierekening binnen 15 jaar • Inzetten aanwijsbevoegdheid nodig
Dilemma’s: • Alle woningen moeten ruim voor 2040 goed geïsoleerd zijn om ‘all-electric’ aardgasvrij te worden • Laagspanningsnet grotendeels pas na 2035 verzwaard. Tot 2035 wordt ca. 10-20% van de buurten verzwaard, de rest moet nog
Randvoorwaarden: • Alternatieve (collectieve) warmtebronnen inzetten: met name bodemwarmte • Forse inzet procesbegeleiding, installateurs en materialen vereist • Bestaande middelen gebruiken
Scenario A1: Alle wijken aardgasvrij in 2040 AARDGASVRIJ IN 2040 700
600
ENERGIE (TJ/JAAR)
500
400
300
200
100
0 2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
Warmtevraag gebouwde omgeving
2037
2038
2039
2040
2041
Warmtevraag bestaande bouw
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
Scenario A1: Alle wijken aardgasvrij in 2040 AARDGASVRIJ IN 2040 700
600
ENERGIE (TJ/JAAR)
500
400
300
200
100
0 2024
2025
2026
Warmte
2027
2028
2029
2030
Elektriciteit nieuwbouw
2031
2032
2033
2034
2035
Elektriciteit bestaande bouw
2036
2037 Aardgas
2038
2039
2040
2041
2042
2043
Warmtevraag gebouwde omgeving
2044
2045
2046
2047
2048
2049
Warmtevraag bestaande bouw
2050
Scenario A1: Alle wijken aardgasvrij in 2040 AARDGASVRIJ IN 2040 700
600
ENERGIE (TJ/JAAR)
500
400
300
200
100
0 2024
2025
Warmte
2026
2027
2028
2029
Elektriciteit nieuwbouw
2030
2031
2032
2033
2034
Elektriciteit bestaande bouw
2035
2036
Aardgas
2037
2038
2039
Omgevingswarmte
2040
2041
2042
2043
2044
Warmtevraag gebouwde omgeving
2045
2046
2047
2048
2049
Warmtevraag bestaande bouw
2050
Scenario's aardgasvrij maken wijken Scenario A2: 2050 alle wijken tegelijkertijd afsluiten van aardgas • 2050 sluit aan bij landelijk doel • Meer tijd voor het nemen van maatregelen en alternatieve warmtebronnen doorontwikkeld. • Aanloopperiode tot 2040: inzetten op besparing (isolatie) • Tot 2040: autonome groei van aardgasvrije woningen. Inzetten op stimuleringsbeleid laaghangend fruit • 2040-2050: versnelde groei van aardgasvrije woningen door inzet aanwijsbevoegdheid in alle wijken. Dilemma’s: • Uitstelgedrag Randvoorwaarden: • 2040: Elektriciteitsnet (waarschijnlijk) voldoende versterkt voor elektrificatie • Vooral in laatste 10 jaar groot beroep op arbeidsmarkt, installatiemarkt en materialen • Beschikbaarheid (Rijks) middelen onbekend
Scenario A2: Alle wijken aardgasvrij in 2050 AARDGASVRIJ IN 2050 700
600
ENERGIE (TJ/JAAR)
500
400
300
200
100
0 2024
2025
Warmte
2026
2027
2028
2029
Elektriciteit nieuwbouw
2030
2031
2032
2033
2034
Elektriciteit bestaande bouw
2035
2036
Aardgas
2037
2038
2039
omgevingswarmte
2040
2041
2042
2043
2044
Warmtevraag bestaande bouw
2045
2046
2047
2048
2049
Warmtevraag gebouwde omgeving
2050
Scenario's aardgasvrij maken wijken Scenario A3: Vanaf 2034 wijk voor wijk afsluiten van aardgas • Meer geleidelijk tijdspad richting 2050 • Geeft ruimte om in te spelen op doorontwikkelde technieken (groengas, warmtenet e.a.) • Aanloopperiode tot 2034: inzetten op besparing (isolatie) en autonome groei aardgasvrije woningen • 2034-2050: wijk-voor-wijkaanpak met inzet aanwijsbevoegdheid (per wijk) Randvoorwaarden: • Wijkaanpak afstemmen met fasering verzwaring elektriciteitsnet • Grotere spreiding vraag arbeidsmarkt, installatiebranche en materialen • Huidige middelen benutten
Scenario A3: wijk voor wijk AARGASVRIJ WIJK VOOR WIJK 700
600
ENERGIE (TJ/JAAR)
500
400
300
200
100
0 2024
2025
Warmte
2026
2027
2028
2029
Elektriciteit nieuwbouw
2030
2031
2032
2033
2034
Elektriciteit bestaande bouw
2035
2036
Aardgas
2037
2038
2039
Omgevingswarmte
2040
2041
2042
2043
2044
Warmtevraag gebouwde omgeving
2045
2046
2047
2048
2049
Warmtevraag bestaande bouw
2050
Samenvatting • Scenario A1: Tussen 2035 en 2040 veel woningen van het aardgas af en tegelijkertijd het elektriciteitsnet verzwaren. • Scenario A2 - in 2050 aardgasloos. Na 2040 veel woningen van het aardgas af. • Scenario A3: vanaf 2035 planmatig wijken aardgasloos maken.
Verduidelijkende vragen?
Mentimeter stellingen • 2040 aardgasvrij is niet haalbaar. • In 2040 zijn alle bestaande woningen aardgasvrij gereed. • Vanaf welk jaar zou u de wijken van het aardgas af willen halen?
Vraagontwikkeling per sector • Energievraag neemt af:
ENRGIEVRAAG ZWARTEWATERLAND
• Elektrificatie • Isolatie • Energiebesparing
2500
2000
ENERGIE (TJ/JAAR)
• Industrie vraagt de meeste energie 1500
1000
500
0 2024
2030
2040
2050
Landbouw
Huishoudens
Gebouwen
Transport
Industrie
Energievraag incl. C6
Energievraag excl. C6
Scenario’s opwek • Scenario O3: Zelfvoorzienend inclusief cluster 6 bedrijven
• Extra locatie(s) opwek wind en zon op land/water • Vorm: energielandschap bij Zwartsluis of Mastenbroekerpolder of kernenergie kleinschalig (SMR) • Inzet zon op dak met netwerk bewust • Verkennen alternatieve bronnen • Duurzame opwek grootverbruikers binnen gemeentegrens Dilemma’s: • Kan de gemeente een dergelijke mate van opwek aan?
Scenario O3: zelfvoorzienend inclusief cluster 6 • Er is een tekort van 714 TJ/jaar in 2050.
ONTWIKKELING GROEI OPWEK 2500
2000
OPWEK (TJ/JAAR)
Om een beeld te schetsen, dit staat gelijk aan: • 21 windmolens (6 MW/stuk), OF • 300 Ha zonnevelden (4% van het landbouw- en natuurgebied), OF • 34 MW SMR (ca. 1 ha)
1500
1000
500
0 2024
2030
2040
2050
Grote windturbines
Zon op land
Zon op dak (>15 kWp)
Kleine windturbines
Zon op dak (<15 kWp)
Warmte
Groen gas
Opvulling
Energievraag incl. C6
RES bod
Scenario’s opwek Scenario O2: Zelfvoorzienend exclusief cluster 6 bedrijven
• Inzet zon op dak met netwerk bewust • Verkennen alternatieve bronnen • Duurzame opwek grootverbruikers vindt plaats buiten de gemeente
Dilemma’s: • Missen we kansen als we niet meer energie zelf opwekken? • Is het maatschappelijk verantwoord om de benodigde opwek voor de cluster 6 bedrijven niet zoveel mogelijk zelf te doen?
Scenario O2: zelfvoorzienend exclusief cluster 6 • Er is geen tekort meer 2050 als cluster 6 niet wordt meegenomen;
ONTWIKKELING GROEI OPWEK 2500
• Waterstof voor zwaar transport zal zelf opgewekt moeten worden;
• Transport cluster 6 is wel meegenomen
OPWEK (TJ/JAAR)
• Daken van cluster 6 bedrijven wel meegenomen in opwek
2000
1500
1000
500
0 2024
2030
2040
2050
Grote windturbines
Zon op land
Zon op dak (>15 kWp)
Kleine windturbines
Zon op dak (<15 kWp)
Groen gas
Warmte
Energievraag excl. C6
Energievraag incl. C6
RES bod
Scenario’s opwek Scenario O1: Huidige productie en pijplijnprojecten volstaan • Wind: Genne-Holten (max 60 GWh) en erfmolens • Opwek zon op land/water: alleen wat nu bekend is • Inzet zon op dak: netwerkbewust • Groen gas: 1 vergister in 2040, 2 in 2050 • Warmte: bij nieuwbouw • Verkennen alternatieve bronnen • Profiteren van duurzame opwek buiten de gemeente Dilemma’s: • Missen we kansen als we niet meer energie zelf opwekken? • Is het maatschappelijk verantwoord om de benodigde opwek niet zoveel mogelijk zelf te doen? • Disbalans in het netwerk gedurende de dag en het jaar
Scenario O1: huidige productie en pijplijn • Groei tot 2030 met name door wind;
ONTWIKKELING GROEI OPWEK
• Autonome groei zon op dak zorgt voor groei tussen 2030 en 2050
2000
OPWEK (TJ/JAAR)
• Er blijft een tekort in 2050, 46% moet geïmporteerd worden • Waterstof (247 TJ) • Elektriciteit (467 TJ)
2500
1500
714 TJ (46%)
1000
500
0 2024
2030
2040
2050
Grote windturbines
Zon op land
Zon op dak (>15 kWp)
Kleine windturbines
Zon op dak (<15 kWp)
Warmte
Groen gas
Energievraag incl. C6
RES bod
Verduidelijkende vragen?
Mentimeter stellingen • Van de 21 windmolens moeten we een substantieel deel in Zwartewaterland realiseren. • We moeten meer ruimte maken voor zon op land en water.
Reactie gemeenteraad
Samenvatting • Aardgasvrij scenario’s • 2040 aardgasvrij -> versnelde aanpak aardgasvrij gereed na 2035 • Wijk voor wijk -> inzetten aanwijsbevoegdheid • 2050 aardgasvrij -> na 2040 versnelde groei
• Opwek scenario’s
Vooruitblik • Vervolgproces • Uitwerking • Najaar 2025 gesprek raad met sleutelpartners • Najaar 2025 Beeldvormende raad • Najaar 2025 Besluitvorming over herziene programma energietransitie
33
Dank voor uw aandacht