Memo meicirculaire 2026

MEMO MEICIRCULAIRE 2026 INLEIDING Er komen elk jaar meestal drie circulaires uit. - In mei gaat de circulaire over de Voorjaarsnota van de rijksoverheid. - In september gaat de circulaire over de Miljoenennota. - In december gaat de circulaire over de Najaarsnota en wordt het uitkeringsjaar zo goed mogelijk afgerond. De circulaire van mei is op 29 mei 2026 verschenen. Deze geeft informatie over hoe het gemeentefonds in 2027 wordt verdeeld. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft hierover ook een brief naar de Tweede Kamer gestuurd1. Financieel effect meicirculaire 2026 Algemene Uitkering (bedragen * € 1.000)

Beginstand meicirculaire 2026

2026

2027

2028

2029

2030

47.907

48.387

48.436

361 -68 178 471

444 224 861 1.529

549 -13 31 567

328 -966 -10 -648

439 -1.003 -14 -578

47 0 -196

-240 0 -1.089

-340 0 -26

-190 953 15

-290 990 19

50.403 52.603

Mutaties meicirculaire 2026 Algemene dienst Taakmutaties IU/DU/SU Totaal mutaties meicirculaire 2026

Te verrekenen: Reeds verwerkt op stelpost: Zomernota Rijk Opnemen stelpost hervorming WMO HH Toerekenen aan budgetten (-)

Gevolgen begroting (-/- = nadeel)

322

200

201

130

141

Saldo Kadernota 2027-2029

-306

-441

-914

380

1.743

16

-241

-713

510

1.884

Saldo MJB na meicirculaire 2025

1

Bron: Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer van 28 mei 2026 over de Herziening verdeelmodel gemeentefonds per 1 januari 2027, kenmerk 2026-000158995, Kamerstukken II, 2025-2026, 36 800 B. nr.25.

SAMENVATTING Accressen

Het gemeentefonds groeit mee met de groei van de economie over meerdere jaren. Deze groei wordt verdeeld in een deel voor de hoeveelheid producten en diensten (volumedeel) en een deel voor de prijs ervan (prijsdeel).

Tabel 1 Accres (in miljoenen euro’s) Meicirculaire 2026 accres Volume accres LPO accres Totaal accres

2026 794 1.234 2.028

2027 1.554 2.305 3.859

2028 2.212 3.466 5.678

2029 2.829 4.516 7.345

2030 3.826 5.718 9.544

2031 4.589 6.881 11.470

Volume accres Het volume accres wordt berekend met een gemiddelde van de groei van het bbp over acht jaar (van jaar t-9 tot en met t-2). In de meicirculaire 2026 staat een nieuwe schatting voor het accres van 2026 en de jaren daarna (zie tabel 1). Deze schatting is gemaakt op basis van de nieuwste voorspelling van het Centraal Planbureau (CPB) over de groei van het bbp in 2026. Daarom is het volume accres voor 2027 en 2028 hoger dan in de septembercirculaire van 2025. LPO accres In de meicirculaire 2026 is het LPO accres (zie tabel 1) aangepast aan de nieuwe economische cijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP 2026). De aanpassing voor loon- en prijsontwikkeling is gebaseerd op de prijs van het bruto binnenlands product (bbp). Voor 2026 (+0,41%), 2028 (+0,25%) en 2030 (+0,24%) zijn de schattingen voor de prijs van het bbp omhoog bijgesteld. Voor de jaren 2027 en 2029 zijn de aanpassingen klein gebleven. De financiële gevolgen voor Zwartewaterland van het volume en LPO accres zijn reeds verwerkt in de Zomernota 2026 en Kadernota 2027. Taakmutaties In de meicirculaire 2026 zijn de volgende taakmutaties opgenomen:  Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo € 225 miljoen in 2027.  Huishoudelijke hulp uit Wmo -€ 1.440 miljoen structureel vanaf 2029.  Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo € 430 miljoen structureel vanaf 2029.

 Kinderopvang pleegouders € 10,7 miljoen in 2026 en 2027.  Compensatie niet-beoogde kosten jeugdzorg -€ 60 miljoen in 2026  ‘Weeffout’ Jeugdzorg -€ 10 miljoen structureel vanaf 2026.  Ketensystemen jeugd -€ 0,7 miljoen in 2026, 2027 en 2028.  Basisregistratie Personen (BRP); centralisering inschrijving vergunninghouders € 0,3 miljoen in 2026.  Wet op de lijkbezorging -€ 3 miljoen in 2026 en € 3 miljoen in 2027.  Wet handhaving sociale zekerheid € 6,6 miljoen in 2026 en € 1,8 miljoen structureel vanaf 2027.  Correctie extrapolatie participatie € 8,3 miljoen structureel vanaf 2031.

Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de eigen bijdrage voor de Wmo, die afhankelijk is van inkomen en vermogen, wordt uitgesteld. Het gaat nu in op 1 januari 2028 in plaats van 1 januari 2027. Hierdoor is er in 2027 minder besparing dan eerder gedacht. Om dit op te vangen, wordt in 2027 geld overgeheveld van het ministerie

van VWS naar het gemeentefonds. Dit extra geld wordt toegevoegd aan het fonds. Over dit bedrag is geen extra groei (accres) berekend, omdat de besparing al eerder was meegenomen. Daarom wordt de groei (accres) in 2027 incidenteel verhoogd. We verrekenen dit met de eerder verhoogde budgetten voor de eigen bijdrage WMO (€ 214.000).

Huishoudelijke hulp uit Wmo

In het coalitieakkoord van het Rijk is opgenomen dat inwoners die daartoe in staat zijn hun huishoudelijke hulp zelf gaan betalen en dat huishoudelijke hulp als Wmo-maatwerkvoorziening met ingang van 1 januari 2029 wordt geschrapt, met behoud van een gemeentelijk vangnet voor inwoners die dit niet zelf kunnen regelen. Daardoor stopt de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Gemeenten hoeven hierdoor minder geld uit te geven aan deze hulp. Omdat gemeenten minder kosten hebben, wordt er geld uit het gemeentefonds gehaald. Voor Zwartewaterland een bedrag van € 1,4 miljoen per jaar.

Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo Vanaf 2029 verdwijnt huishoudelijke hulp voor een groot deel uit de Wmo. Maar de gemeente blijft zorgen voor mensen die zelf geen hulp kunnen regelen of betalen. Voor deze mensen komt er een extra vangnet. Gemeenten krijgen hiervoor jaarlijks € 430 miljoen extra via het gemeentefonds. Dit geld wordt toegevoegd aan het onderdeel Individuele voorzieningen Wmo. Voor Zwartewaterland een bedrag van € 400.000 per jaar. Noot Zwartewaterland: De besluitvorming op rijksniveau is nog niet afgerond. De precieze inhoud, invoeringsdatum en financiële consequenties zijn op dit moment onzeker. We volgen de landelijke ontwikkelingen en passen ons beleid en de uitvoering hierop aan zodra meer duidelijkheid bestaat. Omdat de omvang, fasering en financiële doorwerking dus nog onzeker zijn, adviseren wij (in lijn met het begrotingsadvies van de VNG) hiervoor een stelpost hervorming HH op te nemen van per saldo bijna € 1 mln. Deze stelpost heeft een voorlopig karakter en wordt bijgesteld zodra het Rijk duidelijkheid. We verwerken op dit moment geen structurele besparing vooruitlopend op definitieve besluitvorming, gelet op de onzekerheden en uitvoeringsrisico’s. Risico voor Zwartewaterland o.b.v.

het historisch gebruik van huishoudelijke hulp: Vanaf 2029 bestaat er voor Zwartewaterland een financieel risico doordat het aantal huishoudelijke hulpvoorzieningen waarschijnlijk zal dalen naar het niveau van vóór de invoering van het abonnementstarief. Dit betekent dat ongeveer 39% tot 44% van de huidige kosten, zo’n € 540.000 tot € 615.000 per jaar, toch nodig kan zijn. Hoewel er een vangnetvergoeding van ongeveer € 400.000 per jaar is, blijft er een mogelijk tekort van € 140.000 tot € 215.000 per jaar voor de gemeente. Daarnaast nemen we de risico’s zoals benoemd op in onze risicoparagraaf.

Kinderopvang pleegouders De Rijksoverheid geeft extra geld aan pleegouders. Dit geld is bedoeld om te helpen met de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso) voor pleegkinderen. Alle pleegouders kunnen dit geld krijgen, ook als het pleegkind vrijwillig bij hen woont. Pleegouders moeten nu vaak nog een deel van de opvangkosten zelf betalen, ook als ze kinderopvangtoeslag krijgen. Met dit extra geld worden deze kosten lager.

In december 2025 is er eenmalig 10,7 miljoen euro extra toegevoegd aan het gemeentefonds. In de meicirculaire 2026 wordt dit geld aan het gemeentefonds toegevoegd voor deze regeling. We voegen het bedrag van 18.000 euro (voor de jaren 2026 en 2027) toe aan een stelpost taakmutaties. Dit doen we totdat het lokale beleid hierover duidelijk is.

Compensatie niet-beoogde kosten jeugdzorg Op 16 juni 2025 is de regeling SPUK “Niet beoogde jeugdzorgkosten vanwege verblijf” verlengd voor de zorgkosten van 2024 en 2025. Op 24 november 2025 is hiervoor een aanpassing gepubliceerd. Voor deze regeling is in 2026 een bedrag van € 60 miljoen beschikbaar gesteld door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Dit geld komt uit het gemeentefonds. In het derde kwartaal van 2026 worden de aanvragen over 2024 en 2025 beoordeeld. Als er geld overblijft na deze beoordeling, vloeit dat terug naar het gemeentefonds.

‘Weeffout’ Jeugdzorg Bij de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 is geld overgeheveld van het provinciefonds naar het gemeentefonds. Daarbij is een fout gemaakt: er is toen structureel te veel naar gemeenten gegaan. Dit kwam doordat geen rekening werd gehouden met het feit dat grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag al zelf verantwoordelijk waren voor jeugdzorg. Deze fout wordt nu hersteld. Vanaf 2026 wordt deze correctie structureel doorgezet.

Wet op de lijkbezorging De overheid wilde de Wet op de lijkbezorging moderniseren, waardoor gemeenten extra taken zouden krijgen, bijvoorbeeld voor de gemeentelijke lijkschouwer. De invoering van deze nieuwe wet is echter uitgesteld van 2026 naar 2028. Ook de voorbereiding (implementatie) schuift een jaar op, van 2026 naar 2027. Hierdoor schuiven de in 2026 gereserveerde middelen voor implementatie door naar 2027.

Wet handhaving sociale zekerheid De nieuwe Wet handhaving sociale zekerheid gaat in op 1 januari 2027. De uitvoeringsconsequenties voor gemeenten zijn inzichtelijk gemaakt met twee artikel 2 (Fvw) onderzoeken. Het ene onderzoek richtte zich op nieuwe of gewijzigde taken in het wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid en onderliggende besluiten. Het andere onderzoek richtte zich specifiek op wijzigingen voor het (tussentijdse) maatregelenbesluit. Mede op basis van de uitkomsten van deze onderzoeken ontvangen gemeenten een bijdrage in de uitvoeringskosten van het wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen In de meicirculaire 2026 zijn zestien nieuwe decentralisatie-uitkeringen opgenomen. De decentralisatie-uitkeringen, die voor onze gemeente relevant zijn, worden hieronder nader toegelicht:

IBO Problematische schulden Het kabinet heeft een pakket aan maatregelen ingevoerd om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. In 2026 wordt beoogd bestuurlijke afspraken te tekenen tussen alle branches van vastelastenpartners, Divosa, Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde (NVVK) en de VNG en het ministerie van SZW met het doel om de vroegsignalering van schuldenproblematiek een impuls te geven.

(In de meicirculaire 2025 was dit onderwerp een taakmutatie). We voegen het bedrag van € 15.000 in 2026 toe aan het budget armoedebeleid.

Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren Er wordt structureel extra budget beschikbaar gesteld gericht op de arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar. Het gaat om middelen voor individuele gemeenten voor het ondersteunen van jongeren bij of gericht op arbeidsinschakeling en middelen voor de coördinerende rol voor centrumgemeenten. Een bedrag van € 11.000 structureel voegen we toe aan het uitvoeringsbudget.

Ondersteuning lokale politieke partijen In de begroting van het ministerie van BZK is € 8,2 miljoen beschikbaar voor de subsidiëring van decentrale politieke partijen. Dit is onderdeel van het wetsvoorstel Wet op de politieke partijen (Wpp). Omdat deze wet nog niet in werking is getreden, heeft de Tweede Kamer een amendement aangenomen om voor 2026 een bedrag van 5,5 miljoen van de begroting van BZK naar het gemeentefonds over te hevelen. Met deze middelen kunnen gemeenten politieke partijen die een zetel hebben in de gemeenteraad ondersteunen. Zwartewaterland ontvangt hiervoor incidenteel € 9.000, dit voegen we toe aan het budget voor de raad zodat het voor dit doel kan worden ingezet.

CDOKE middelen Vanaf 2026 ontvangt de gemeente uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) via het gemeentefonds in de vorm van een decentralisatie-uitkering. Deze middelen zijn bedoeld voor het versterken van de uitvoeringscapaciteit van gemeenten voor de energietransitie. Hoewel de middelen vrij besteedbaar zijn binnen het gemeentefonds, worden deze binnen de gemeentelijke begroting ingezet voor klimaat- en energietaken. De omvang is gebaseerd op het niveau van 2025. Voor de jaren na 2027 bestaat nog onzekerheid over de hoogte en uitkeringsvorm. De CDOKE-middelen zijn vanaf 2026 structureel opgenomen in de begroting. We hanteren als uitgangspunt minimaal het niveau van de eerder ontvangen middelen. Eventuele aanpassingen worden verwerkt in latere begrotingswijzigingen. Er bestaat nog wel onzekerheid over de hoogte en toekomstige vormgeving (BFU) van de CDOKE-middelen vanaf 2027/2028.

OVERZICHT VAN CIJFERS De items in voorgaande toelichting leiden tot het volgende cijfermatige overzicht. Bedragen zijn in duizenden euro’s (groene regels worden toegevoegd aan budgetten). Algemene Uitkering Beginstand meicirculaire 2026

2026 47.907

2027 48.387

2028 48.436

2029 50.403

2030 52.603

0 205

35 207

67 302

-33 233

-34 335

0

35

0

0

0

-239

0

0

0

0

-34

35

0

0

0

24

87

33

-23

-81

68

207

302

299

369

337

-207

-204

-202

-209

0

46

49

52

56

361

445

549

326

436

4 0 0

1 214 0

1 0 0

1 0 -1.359

1 0 -1.411

Algemene dienst Volume accres (historisch Bbp) LPO accres prijs Bbp Incidentele compensatie (uitstel vervanging abonnementstarief Wmo) Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2025 Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afronding) Hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis in meicirculaire 2026 WOZ-waarden mutaties WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven Totaal algemene dienst

Taakmutaties Wet handhaving sociale zekerheid Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo Huishoudelijke hulp uit de Wmo Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo Kinderopvang pleegouders Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg ‘Weeffout’ Jeugdzorg Ketensystemen jeugd Wet op de lijkbezorging

0 18

0 19

0 0

406 0

421 0

-73 -12 -1 -4

0 -13 -1 4

0 -13 -1 0

0 -14 0 0

0 -14 0 0

Totaal taakmutaties

-68

224

-13

-966

-1.003

95 1 2 0 29

55 1 2 5 0

12 1 2 5 0

-28 0 2 5 0

-35 0 2 5 0

16

0

0

0

0

15

0

0

0

0

11

11

11

11

14

9

0

0

0

0

IU/DU/SU Participatie (IU) Wet betaalbare huur (DU) Overheidsbrede Dienstverlening (DU) Armoedebestrijding kinderen (DU) Alleenverdienersproblematiek Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp IBO Problematische schulden Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren Ondersteuning lokale politieke partijen

Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen Totaal IU/DU/SU

0

784

0

0

0

0

3

0

0

0

178

861

31

-10

-14

0

0

0

0

0

0 48.378

-1 -1 49.916

0 49.003

2 2 49.755

3 3 52.025

471

1.529

567

-648

-578

3 D's Sociaal Domein Totaal 3 D's

Overig Afrondingsverschillen Totaal overig Eindstand meicirculaire 2026

Saldo mutaties