jaarverantwoording inclusief controleverklaring 2025

In vertrouwen verder bouwen Jaarverantwoording 2025

Flynth Audit B.V. geheel document digitaal gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden

M.V.

10-06-2026

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting .............................................................................................................. 4 Aanbiedingsbrief .................................................................................................................. 5 Leeswijzer ..........................................................................................................................15 Algemene gegevens ............................................................................................................19 Programma's ................................................................................................................................23 1. Effectieve samenwerking bestuur en omgeving .................................................................24 2. Positieve gezondheid, participatie en preventie .................................................................27 3. Betaalbaar bouwen voor verschillende groepen .................................................................37 4. Vitale economie, beleefbare kernen en landschap .............................................................40 5. Bereikbaar en verkeersveilig ............................................................................................47 6. Duurzaam en toekomstbestendig .....................................................................................51 7.

Onderhoud op orde veilige wijken en buurten ...................................................................55 8. Transparante en toegankelijke dienstverlening ..................................................................60 9. Werken volgens de bedoeling van de Omgevingswet.........................................................63 10. Financieel Vitaal ............................................................................................................65 11. Dekkingsmiddelen .........................................................................................................69 12. Overhead ......................................................................................................................71 Paragrafen ...................................................................................................................................73 Paragraaf lokale heffingen ...................................................................................................74 Paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen .............................................................84 Paragraaf kapitaalgoederen .................................................................................................93 Paragraaf financiering .......................................................................................................

100 Paragraaf bedrijfsvoering................................................................................................... 106 Paragraaf verbonden partijen ............................................................................................ 115 Paragraaf grondbeleid ....................................................................................................... 128 Paragraaf Wet open overheid ............................................................................................ 135 Jaarrekening 2025 ...................................................................................................................... 137 Balans .............................................................................................................................. 138

Jaarverantwoording 2025

2

Programmarekening .......................................................................................................... 173 Overzicht baten en lasten .................................................................................................. 195 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................................ 201 Overige gegevens ............................................................................................................. 203 Accountantsverklaring ....................................................................................................... 203 Bijlagen ..................................................................................................................................... 204 Baten en lasten per taakveld ............................................................................................. 204 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa) ..................................................... 206 Investeringen en restantkredieten ...................................................................................... 231 Grondexploitaties .............................................................................................................. 233

Jaarverantwoording 2025

3

Bestuurlijke samenvatting

Jaarverantwoording 2025

4

Aanbiedingsbrief In dit jaarverslag leggen wij verantwoording af over de uitvoering van het beleid en de doelstellingen. Het jaar 2025 was het laatste volledige jaar van de bestuursperiode 2022-2026. In deze bestuurlijk samenvatting geven we inzicht in het financieel resultaat 2025 en doen een voorstel voor resultaatbestemmingen. Vervolgens geven we op hoofdlijnen inzicht in de uitvoering van het coalitieakkoord “In vertrouwen verder bouwen”. Het coalitieakkoord heeft 10 thema’s. Bij elk thema zijn doelen geformuleerd. In deze bestuurlijke samenvatting beschrijven we de doelen kort en benoemen we de resultaten die zijn bereikt in de coalitieperiode. Na de bestuurlijke samenvatting gaan we per begrotingsprogramma wat dieper in op onze beleidsdoelstellingen voor 2025 en geven wij informatie over:  De doelstelling aan de hand van de vraag: Wat willen bereiken? (Dit is de tekst uit het Coalitieakkoord).  Over onze inzet om de beleidsdoelstellingen te realiseren.  Indicatoren.  De lasten en baten (begroot en werkelijk). In de paragrafen komen onderwerpen aan de orde die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten en een dwarsdoorsnede van de realisatie op het desbetreffende onderwerp. In de jaarrekening geven wij u inzicht in het financieel resultaat en de balansontwikkelingen.

Ook leggen wij verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten en lasten en de balansmutaties.

Financieel resultaat 2025 Het jaar 2025 sluiten we per saldo af met een voordelig resultaat van € 2,690 miljoen ten opzichte van de bijgestelde begroting. In de zomer- en najaarsnota 2025 was al respectievelijk € 230.000 en € 959.000 aan de raad voorgelegd en verwerkt in een bijstelling van de begroting. Het resultaat ten opzichte van de primaire begroting 2025 bedraagt dan ook € 3,879 miljoen. Het positieve rekeningresultaat bestaat uit de volgende grootste posten (> 500k): Omschrijving Storting pensioenvoorziening wethouders

voordeel

Rijksbijdrage ontheemden Oekraïne

€

1.019.000

Lagere kosten WMO

€

900.000

Bijdrage realisatiestimulans wonen

€

826.000

Afwaarderen boekwaarde gronden Overwaters Meeropbrengst leges omgevingsvergunningen

€

nadeel €

799.000

€

1.015.000

577.000

Het saldo in de jaarrekening 2025 geven we hieronder weer in een overzicht en lichten we toe op hoofdlijnen.

Programma Effectieve samenwerking bestuur en omgeving Positieve gezondheid, participatie en preventie Betaalbaar bouwen voor verschillende groepen Vitale economie, beleefbare kernen en landschap Bereikbaar en verkeersveilig Duurzaam en toekomstbestendig Onderhoud op orde, veilige wijken en buurten Transparante en toegankelijke dienstverlening

Jaarverantwoording 2025

Verschil += voordeel - = nadeel

Begroting 2025 Rekening 2025 1.551.001 24.941.481 388.981 1.460.699 530.939 2.866.404 13.390.431 1.048.326

2.774.568 22.308.993 -24.340 2.145.313 326.232 3.242.756 13.440.540 938.681

5

-1.223.567 2.632.489 413.321 -684.614 204.707 -376.352 -50.110 109.645

Werken volgens de bedoeling van de Omgevingswet Financieel vitaal Dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Resultaat voor bestemming

1.255.846 1.362.611 -60.101.142 11.290.423 14.000 0

376.151 1.221.783 -60.111.306 10.648.180 22.042 -2.690.406

879.695 140.828 10.164 642.242 -8.042 2.690.406

Het resultaat betreft voor € 442.000 nog niet uitgevoerde werkzaamheden of aangewende middelen, waarvoor in de begroting 2026 geen middelen zijn opgenomen. Hiervoor wordt een resultaatbestemming aangevraagd. Zie hiervoor het onderdeel 'resultaatbestemming'. In onderstaande tabel is een toelichting op hoofdlijnen per programma opgenomen. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen onder de betreffende programma's:

Omschrijving 01 Effectieve samenwerking bestuur en omgeving Extra storting in pensioenvoorziening APPA € 799.000 N Afscheid en installatie burgemeester € 29.000 N Vormen wachtgeldvoorziening € 340.000 N 02 Positieve gezondheid, participatie en preventie Niet ingezette budgetten WMO (algemeen en ouderenwerk) € 98.000 V Preventiebudget Jeugd € 40.000 V Rijksbijdrage ontheemden Oekraïne € 1.019.000 V IOAW/IOAZ € 147.000 V P-wet € 473.000 N Beschut werken € 79.000 V WSW afrekening € 81.000 V Vrijval budgetoverheveling voorgaande jaren € 97.000 V Arbeidsparticipatie en re-integratie € 176.000 V Teruggave bijdrage beschermd wonen € 260.000 V Lagere bijdrage beschermd wonen van centrumgemeente Zwolle € 80.000 N Inzet beleidsmedewerker Maatschappelijke Opvang € 70.000 N Hogere lasten leerlingenvervoer € 56.000 N Lagere lasten GGD € 84.000 V Voorzieningen Jeugd € 100.000 V WMO voorzieningen € 900.000 V 03 Betaalbaar bouwen voor verschillende groepen Te ontvangen bijdrage realisatiestimulans woningen € 826.000 V 04 Vitale economie, beleefbare kernen en landschap Afwaarderen boekwaarde strategische gronden Overwaters € 1.015.000 N 05 Bereikbaar en verkeersveilig Verkeersmaatregelen € 100.000 V 06 Duurzaam en toekomstbestendig Geen afwijkingen > € 25.000 07 Onderhoud op orde, veilige wijken en buurten

Jaarverantwoording 2025

6

Gladheidsbestrijding € 28.000 V Onderhoud kunstwerken € 60.000 V Openbare verlichting energiekosten € 97.000 V Economische havens - meer inkomsten havengelden € 40.000 V Recreatieve havens - meer inkomsten havengelden € 26.000 V Instemmingsbesluiten aanleg glasvezel € 78.000 V Leges begraafrechten € 40.000 V 08 Transparante en toegankelijke dienstverlening KCC lagere bijdrage en eenmalig voordeel € 77.000 V BAG en BGT software € 50.000 N 09 Werken volgens de bedoeling van de Omgevingswet Omgevingsdienst hogere afname uren € 53.000 N Meeropbrengst omgevingsvergunningen € 577.000 V 10 Financieel vitaal Voorziening verlofsparen € 434.000 N BTW en BCF suppleties n.a.v. controles € 75.000 N Afboeken activa € 79.000 N Afboeken lasten voorgaande jaren € 60.000 N Vrijval subsidiegelden € 191.000 V Nagekomen subsidie Bodewes € 456.000 V Storting subsidie Bodewes in alg. reserve € 456.000 N Vrijval stelpost prijsindexatie € 28.000 V Herstelkosten vergunningverlening € 43.000 N Dividendopbrengsten € 46.000 V Saldo decembercirculaire 2025 € 87.000 V Vrijval stelpost onvoorzien uit Zomernota 2025 € 312.000 V 11 Dekkingsmiddelen Rentevoordeel € 239.000 V Algemene uitkering afrek.

voorgaande jaren € 225.000 N Vrijval taakmutaties algemene uitkering € 70.000 V 12 Overhead Informatisering € 37.000 V Doorbelasting overheadkosten € 310.000 V Voordelig resultaat SSC Ons € 85.000 V Website € 70.000 V Kosten ARBO € 16.000 N Organisatieontwikkeling € 152.000 V 13 Vennootschapsbelasting Te betalen VPB 2025 € 799.000 N Dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve grondexploitaties

Resultaatbestemming 2025 Op grond van het budgetrecht bepaalt de gemeenteraad of een budget overgeheveld mag worden naar het volgende jaar, zodat het alsnog wordt ingezet voor de te realiseren doelen.

Voorstel

Bij deze jaarrekening stellen we de raad voor om: 

van het positieve resultaat van € 2.690.406 een bedrag van € 442.000 (zie specificatie in tabel hieronder) opnieuw beschikbaar te stellen voor het jaar 2026. Bij de najaarsnota 2025 is reeds een bedrag van € 74.000 opnieuw beschikbaar gesteld voor uitgaven in 2026. Dit betekent dat totaal een bedrag van € 516.000 opnieuw beschikbaar is voor uitgaven in 2026.

Jaarverantwoording 2025

7

 

de overgebleven Oekraïne middelen ad. € 1,019 miljoen toe te voegen aan de reserve Oekraïne/vluchtelingen. de aanvullend terugontvangen bijdrage van € 260.000 voor beschermd wonen toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein (in de najaarsnota 2025 is al € 800.000 aan de reserve toegevoegd) en dit bedrag 2026 deels in te zetten voor Beschermd wonen - Beschermd thuis.

Specificatie overhevelen budgetten

De specifieke doelen voor het overhevelen van budgetten naar 2026 zijn: Bedragen in €

Nr. Omschrijving 1 Afronding nieuwe website 2 Organisatieontwikkeling 3 P-wet in Balans 4 Beleidsnota circulariteit 5 Preventienota 6 Doorontwikkeling website 6 Contractmanagement Sociaal Domein Totaal aanvragen resultaatbestemming

€ € € € € € € €

Bedrag 18.000 152.000 25.000 21.000 14.000 52.000 160.000 442.000

Effectieve samenwerking bestuur en omgeving Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. 2. 3. 4.

Ruimte geven voor bewonersinitiatieven. Initiatief nemen in grote opgaven en versterken integraal werken. Bepalen van onze positie in samenwerkingsverbanden. Een aantrekkelijke werkgever.

De resultaten zijn: 1. Met de campagne Verrijk je Wijk zorgden inwoners ervoor dat leven en beleven en bewegen en spelen nog meer ruimte kregen. Zestien plannen kregen een geldbedrag voor de uitvoering. Eind 2025 startte een 2e ronde Verrijk je wijk. Begin 2026 is aan 11 plannen een financiële bijdrage toegezegd. Zie Verkiezing Verrijk je Wijk | Gemeente Zwartewaterland. 2. Er is een jongerenpanel actief. Dit panel is gericht op meer betrokkenheid, zichtbaarheid en effectiviteit in de samenwerking met de gemeente. 3. We hebben een begin gemaakt met de doorontwikkeling van kern- en gebiedsgericht werken. Centraal daarin staat dat bij een vraagstuk inwoners actief worden betrokken. 4. We werken met de systematiek van opgavegericht werken. En we hebben procesregisseurs benoemd voor moeilijke situaties waarbij meerdere problemen tegelijk spelen (complexe casuïstiek). 5. In de Regio Zwolle werken we samen met 21 andere gemeenten en 4 provincies en samen met ondernemers, kennisinstellingen en maatschappelijke partners. Binnen dit netwerk pakken we regionale opgaven aan en werven subsidies. Dat doen we om een duurzame, economisch sterke regio te bevorderen. 6. We hebben kernwaarden vastgesteld: kwaliteit, menselijke maat, oog en oor voor iedere stem, sterke samenwerking en dienstbaarheid.

Die passen we toe in onze manier van werken, in de organisatie en naar onze inwoners en ondernemers. 7. Het aantal vacatures is fors afgenomen. De instroom van personeel is ruim 8% hoger als de uitstroom. De omvang van de inhuur is afgenomen.

Jaarverantwoording 2025

8

Positieve gezondheid, participatie en preventie Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. 2. 3.

Stimuleren van zelfregie en eigen kracht van mensen. Versterken gebieds- of kerngericht werken. Bijdragen aan de kwaliteit van leven en een betekenisvol bestaan.

Tijdens de collegeperiode deden zich landelijke en lokale ontwikkelingen voor. Zoals de Hervormingsagenda Jeugd van het rijk en een stijging van de zorguitgaven. Daarom zijn de doelen aangevuld en is een toelichting opgenomen in het programma positieve gezondheid, participatie en preventie. De doelen zijn: 4. 5.

Samenhang in de ondersteuning aan inwoners. Versterking van de financiële sturing, zodat de zorg toegankelijk en betaalbaar blijft.

De resultaten zijn: 1. Via het project verbinding onderwijs en jeugdhulp is de samenwerking versterkt tussen scholen, maatschappelijke organisaties, jeugdhulp en gemeente. Voorbeelden zijn de ontwikkeling van de Brede Buurtschool in Zwartsluis en de organisatie van Walking Football in Genemuiden. Het taalniveau en de digitale vaardigheden van onze inwoners krijgen aandacht via het taalpunt, WEB lessen en inburgering. 2. Elke kern heeft een Buurtkamer Plus (als welzijnsvoorziening) waar ontmoeting en activiteiten plaats hebben voor verschillende (kwetsbare) doelgroepen. Het zijn laagdrempelige inloopvoorzieningen waar vrijwilligers en mantelzorgers terecht kunnen. Met de pilot Kerngericht Werken in Zwartsluis onderzoeken we of een lokaal en zichtbaar sociaal wijkteam helpt om ondersteuningsvragen eerder op te merken en sneller op te pakken. 3. a. Meer dan 50 maatschappelijke organisaties en de gemeente hebben het zogenaamde Preventieakkoord ondertekend. We werken samen aan Gezond en Gelukkig Zwartewaterland en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) met de thema’s Elkaar ontmoeten, Iedereen doet mee, Inwoners voelen zich gezond en vitaal, Inwoners hebben en ervaren een veilige omgeving, Inwoners zijn zelfredzaam, Inwoners hebben een kansrijke ontwikkeling. b. Er is invulling gegeven aan het beleidsplan voor aanpak armoede en schulden.

Onder andere door de aansluiting bij Geldfit, een platform waar inwoners financiële tips en adviezen kunnen krijgen en door informatie te geven over energiebesparende maatregelen. c. Met "beschermd thuis" willen we dat inwoners langer in de eigen omgeving kunnen blijven wonen of korter een beroep doen op "beschermd wonen". Beschermd thuis biedt naast de intensieve ambulante begeleiding ook een 24-uurs (telefonische) achterwacht. 4. Voor de samenhang in ondersteuning aan inwoners is een vernieuwde visie met drie lijnen opgesteld: het versterken van de sociale basis, het opbouwen van een stevig integraal lokaal team en het gerichter inzetten van specialistische hulp. 5. Er is meer grip op processen, budgetten en uitvoering. Er zijn concrete verbeter- en besparingsmogelijkheden in beeld gebracht en doorgevoerd. En we hebben meer inzicht gekregen waardoor kosten ontstaan en hoe die zich ontwikkelen.

Jaarverantwoording 2025

9

Betaalbaar bouwen voor verschillende groepen Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. Voldoende woningen realiseren voor verschillende doelgroepen. 2. Woningbouw is gericht op de natuurlijke groei van de kernen en voldoet aan de lokale vraag. 3. Bij de bouw van nieuwe woningen streven naar kwaliteit, duurzaamheid, voldoende groen en een goede en veilige inrichting van de wijk. De resultaten zijn: 1. We hebben een woonbehoefte-onderzoek laten uitvoeren. Uit dat onderzoek blijkt dat in de periode 2025-2030 minimaal 775 woningen moeten worden gebouwd. 30% sociale woningbouw, 40% betaalbare huur en koop en 30% dure huur en koop. 2. Met de uitbreidingslocaties Om de Weede en Tag-West is al tempo gemaakt met de geplande woningbouw. De plannen voor woningbouw op locatie Binnenveld in Genemuiden zijn in ontwikkeling, maar worden belemmerd door de stikstofproblematiek.

Bouw woningen gestart

2022 73

2023 60

2024 60

2025 153

3. Er is beleid voor woningsplitsing en parkeren vastgesteld. 4. De bouwsteen wonen is geactualiseerd. Bij het zoeken naar locaties voor woningbouw gaat inbreiding voor uitbreiding en bouwen we passend bij het karakter en woonbehoefte van de kernen. We zetten in op de verduurzaming en levensloopbestendigheid van de bestaande woningvoorraad, en op het duurzaam bouwen van nieuwe woningen. Daarnaast is het belangrijk dat we voldoende passende woningen hebben voor inwoners met een zorg- en ondersteuningsbehoefte. Woningvoorraad (bron: CBS) 2022 Beginstand voorraad 9.071 Voorraadmutaties (nieuwbouw, onttrekkingen, wijzigingen gebruik) 125 9.196 Eindstand voorraad

Jaarverantwoording 2025

2023 9.196 36 9.232

2024 9.232 73 9.305

10

2025 9.305 35 9.340

Vitale economie, beleefbare kernen en landschap Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. Ondernemers willen we zoveel mogelijk behouden voor Zwartewaterland. 2. Een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. 3. Een bloeiende vrijetijdseconomie en versterken van het verhaal en het verbinden van onze cultuurhistorische parels. 4. Met een goed netwerk van wandel- en fietspaden is onze natuur beter toegankelijk voor recreatie en beleving. 5. Een toekomstbestendige inrichting en landgebruik van het polderlandschap, met behoud van een goed perspectief voor agrariërs. De resultaten zijn: 1. Met het ondernemersloket bieden wij ondersteuning aan ondernemers. Er kunnen vragen gesteld worden over bijvoorbeeld bedrijfsvestiging en vergunningen. Samen met ondernemers is onderzoek gestart naar de kwaliteit van de bedrijventerreinen met speciale aandacht voor een schone, veilige, duurzame en klimaatadaptieve inrichting. 2. In (arbeidsmarkt)regio Zwolle hebben we geïnvesteerd in het opleiden en ontwikkelen van werkzoekenden, werknemers en werkgevers. 3. Cultuur en toeristische voorzieningen in Zwartewaterland hebben de laatste jaren de benodigde upgradings- dan wel uitbreidingsslagen ondergaan. Voorbeelden hiervan zijn de realisatie van een vernieuwd Tapijtmuseum te Genemuiden en de Expositie ‘DNA van Zwartsluis’ te Sluuspoort.

Het Grote Gat in Zwartsluis veranderd in een levendige plek waar iedereen kan recreëren, spelen en beleven; in de natuur en aan het water. 4. De revisies van het wandelnetwerk Zwartewaterland en van het Fietsroutenetwerk zijn klaar. Vanuit de Werkgroep Kleine Kernen zijn het wandelrondje 'De Brommerd', de wandelroute 'Polder de Pieper', en het evenement 'Happen & Trappen' tot stand gekomen. 5. Met de vastgestelde visie buitengebied hebben we een kader gevormd waarmee we kunnen beoordelen aan welke toekomstige ontwikkelingen we misschien wel of niet willen meewerken. Het ‘buitengebied’ is vooral ‘boerenland’ en dat willen we behouden.

Bereikbaar en verkeersveilig Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. Goede en veilige bereikbaarheid van de kernen, het buitengebied en bedrijventerreinen. 2. Verkeersbeleid is gericht op kwetsbare verkeersdeelnemers. 3. Tegengaan van parkeeroverlast in de centra en woonwijken. 4. Stimuleren van verduurzaming van het vervoer en goede toegankelijkheid met OV en fiets. De resultaten zijn: 1. De rotonde bij Zevenhont Zuid is gereed. De fietsverbinding tussen Cellemuiden en de nieuwe rotonde is ook klaar. Daarmee is een kortere fietsverbinding tussen het bedrijventerrein van Genemuiden en Hasselt gerealiseerd. 2. Met de uitvoering van het landelijk programma Doortrappen verbeteren we de fietsveiligheid voor de senioren. Er is een breed aanbod aan verkeerseducatie op alle basisscholen en het Agnietencollege. Samen met de scholen is een aanpak opgesteld om het haal-breng verkeer bij basisscholen beter te regelen en fietsen en lopen naar school zoveel mogelijk te stimuleren. 3. Een parkeerbeleidsplan is vastgesteld in 2023. Daarin is de ambitie: faciliteren en clusteren van parkeren aan de randen van de stadskernen en de parkeerdruk in de kernen en (toekomstige)woonwijken beheersen met inzet van duurzame vormen van mobiliteit en waar nodig reguleren. 4. Er is een plaatsingsbeleid voor laadpalen gericht op een goede spreiding van het laadnetwerk.

Netcongestie leidt tot vertraging in de realisatie. 5. Er is subsidie door het rijk toegekend voor het realiseren van een fietsverbinding langs de N759. De realisatie start in 2026.

Jaarverantwoording 2025

11

Duurzaam en toekomstbestendig Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. Een energiesysteem van volledig hernieuwbare energie. Ruimtelijke inpassing voor zon- en windenergie. 2. Een aardgasvrije gemeente. 3. Beperken van de gevolgen van klimaatveranderingen. De resultaten zijn: 1. Uit onderzoek bleek dat het aantal locaties voor windenergie binnen de gemeente beperkt is. De mogelijkheid is gecreëerd om in Genne-Holten windturbines te plaatsen. Netcongestie belemmerd ontwikkelingen. 2. We nemen actief deel in overleggen met netbeheerders over gewenste aanpassingen en versnelde verzwaring van het netwerk. We hebbend een energievisie en het programma energietransitie opgesteld. 3. We hebben energiecoaches voor advies en klussers voor het aanbrengen van energiebesparende maatregelen bij particulieren (huurders en woningeigenaren) ingezet en subsidies voor woningisolatie en energiezuinige witgoederen gegeven. 4. De landelijke regelgeving met betrekking tot de warmtetransitie wordt veranderd. Dat heeft invloed op onze ambitie om in 2040 alle gebouwen van het aardgas af te hebben. We hebben vijf wijkuitvoeringsplannen, waarin we hebben vastgelegd op welke wijze deze wijken richting aardgasvrij gaan, welke vervanger van aardgas voor de wijk relevant is en wat dat betekent voor de bewoners. 5.

In samenwerking met andere (overheids)organisaties binnen de werkregio RIVUS werkten we aan een gezamenlijke stimuleringsregeling klimaatadaptatie. Deze regeling biedt inwoners en bedrijven financiële ondersteuning bij het treffen van klimaatmaatregelen. En biedt de mogelijkheid om extra aandacht te geven aan waterbesparing en de aanschaf van voorzieningen van regenwateropslag.

Onderhoud op orde, veilige wijken en buurten Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. Onderhoud op orde: voldoende groen, met aandacht voor het veranderende klimaat. 2. Aanpakken van overlast of criminaliteit. De resultaten zijn: 1. In het Boombeheerplan 2024-2029 'Bomen leven en verbinden’ is de ambitie om duurzame en kwalitatief hoogwaardige bomen te planten. Het 1000-bomenplan en het bermbeheerplan is vastgesteld en in uitvoering. We dragen met deze plannen bij aan een robuust en gevarieerd raamwerk van toegankelijk groen, waarbij we een breed palet aan waarden vervullen en bijdragen aan het welzijn van inwoners, bezoekers en flora en fauna. 2. Wij hebben een beheerplan spelen 2026-2030 vastgesteld. Dit beheerplan geeft uitvoering aan het Buitenruimteplan Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS). Met de uitvoering van dit plan realiseren we onze ambities onder andere door in te zetten op de vernieuwing en modernisering van het areaal. 3. Met de aanpak van ondermijning en georganiseerde criminaliteit werpen we barrières op, nemen we preventieve maatregelen en voeren we integrale handhaving en controles uit. Dat doen we in samenwerking met ketenpartners zoals politie, Openbaar Ministerie en RIEC.

Jaarverantwoording 2025

12

Transparante en toegankelijke dienstverlening Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. De dienstverlening is servicegericht en toegankelijk en er is aandacht voor privacy. De resultaten zijn: 1. De visie op dienstverlening is vastgesteld. We zorgen voor goede diensten en voorzieningen voor inwoners en ondernemers. Daarmee geven we uitvoering aan landelijke en Europese wetgeving op het gebied van dienstverlening. Zo dragen we bij aan welzijn, veiligheid, privacy en een prettige leefomgeving. In het Identiteitsbewijs, dat we hebben vastgesteld, zeggen we waar we voor staan: we zijn dicht bij de samenleving, we zijn voorspelbaar, we doen wat we beloven en we leggen verantwoording af over ons werk. 2. Complexe casuïstiek pakken we steeds meer in gezamenlijkheid en overkoepelend op. Daarbij besteden we specifiek aandacht aan de communicatie met inwoners en ondernemers. 3. De website is vernieuwd, waardoor de vindbaarheid, de toegankelijkheid en de veiligheid zijn verbeterd. De website is gebruiksvriendelijk en toegankelijk voor iedereen (met en zonder beperking) en voldoet aan de wettelijke toegankelijkheidseisen.

Werken volgens de bedoeling van de Omgevingswet Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. Inwoners, ondernemers en belangenorganisaties kunnen inbreng hebben bij de totstandkoming van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en grote projecten. 2. De gemeentelijke dienstverlening en onze werkprocessen passen we aan. De resultaten zijn: 1. Eind 2025 is het ontwerp van de Omgevingsvisie Zwartewaterland ter inzage gelegd. De Omgevingsvisie is een plan waarin staat hoe de gemeente de ruimte wil gebruiken en inrichten. De bouwstenen voor wonen en visie buitengebied zijn vastgesteld. Voor de bouwsteen ontwikkellocaties is de notitie reikwijdte en detailniveau opgesteld. 2. Er is meer tijd nodig voor het opstellen van een omgevingsplan. Dit heeft te maken met de (nieuwe) systematiek en het minimaliseren van fouten in de planregeling. De verwachting is dat het plan in 2026 gereed is voor vaststelling. 3. Het standaardproces is erop ingericht om binnen 8 weken vergunning te kunnen verlenen.

Jaarverantwoording 2025

13

Financieel vitaal Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord: 1. Een financieel gezonde gemeente en een structureel sluitende begroting. 2. De lokale lastendruk stijgt in principe niet meer dan de inflatiecorrectie. De resultaten zijn: 1. Onder andere uit onderzoek van BDO blijkt dat wij een gezonde financiële positie hebben.

2.

De stijging van de belastingtarieven is beperkt tot inflatiecorrectie. In de Atlas lokale lasten van COELO is de lastendruk berekend. Onze gemeente staat in 2025 op plaats 64. (Nummer 1 heeft de laagste woonlasten; nummer 346 de hoogste). De woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een eigen huis: 2022 € 799 2023 € 818 + 2,4% 2024 € 884 + 8,0% 2025 € 933 + 5,5%

Jaarverantwoording 2025

14

Leeswijzer Inleiding In de Jaarverantwoording rapporteren wij over de realisatie van de activiteiten die in de begroting opgenomen zijn. De uitkomsten van de jaarverantwoording vormen input voor de actualisatie van het meerjarenperspectief. De Jaarverantwoording is onderverdeeld in: 1. Jaarverslag Dit is de beleidsverantwoording die bestaat uit de onderdelen:  Programmaverantwoording  Paragrafen 2. Jaarrekening Dit is de financiële verantwoording, bestaande uit de onderdelen:  Balans, te weten de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting daarop  Het overzicht van baten en lasten. Dit is het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop.

Programma's In de programmaverantwoording gaan we in op de realisatie van de beleidsdoelen. Per programma geven we het volgende aan:  De doelstelling aan de hand van de vraag: Wat willen bereiken?  De wijze waarop we ernaar streven de doelstelling te realiseren aan de hand van de vraag: Wat gaan we ervoor doen c.q. wat hebben we ervoor gedaan?  Hoe meten we dat? (indicatoren)  Wat heeft het gekost? In de tabellen staat, per beleidsdoelstelling, aangegeven of en in welke mate de geplande activiteiten zijn gerealiseerd. Om de voortgang van de activiteiten in één oogopslag te kunnen tonen, is per doelstelling en activiteit de voortgang gekoppeld aan een symbool. De betekenis van deze symbolen is als volgt: Afgerond

Conform planning Niet conform planning

De Programmaverantwoording bestaat uit twaalf programma’s en ziet er als volgt uit: 1. Effectieve samenwerking tussen bestuur en omgeving 2. Positieve gezondheid, participatie en preventie 3. Betaalbaar bouwen voor verschillende groepen 4. Vitale economie, beleefbare kernen en landschap 5. Bereikbaar en verkeersveilig 6. Duurzaam en toekomstbestendig 7. Onderhoud op orde, veilige wijken en buurten 8. Transparantie en toegankelijke dienstverlening 9. Werken volgens de bedoeling van de Omgevingswet Jaarverantwoording 2025

15

10. Financieel Vitaal 11. Dekkingsmiddelen 12. Overhead De auditcommissie heeft in 2022 de huidige indeling van de programma's voor deze raadsperiode bekrachtigd. Voor het totale beleid (zowel bestaand als nieuw) presenteren wij per deelprogramma doelstellingen, activiteiten, indicatoren en benodigde budgetten in de begroting en verantwoorden daarover in de programmaverantwoording. Daarmee is een helder en concreet kader voor de uitvoering door de raad geformuleerd. De raad heeft zo zicht op een concreet uitvoeringsprogramma van het college en kan hier per programma op sturen.

Paragrafen

In de paragrafen komen onderwerpen aan de orde die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten en een dwarsdoorsnede van de realisatie op het desbetreffende onderwerp. Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) zijn acht paragrafen in de begroting opgenomen.

1. Lokale heffingen

In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners.

2. Risicobeheersing en weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen is het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat de begroting daarvoor moet worden bijgesteld. Daarmee geeft het weerstandsvermogen aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. De paragraaf geeft inzicht in mogelijke risico’s waarvoor weerstandsvermogen aangesproken dient te worden. Ook geeft de paragraaf inzicht in de samenstelling en het tot stand komen van de omvang van het weerstandsvermogen van onze gemeente.

3. Kapitaalgoederen Het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen komt in de verschillende begrotingsprogramma’s terug. In deze paragraaf wordt het gevoerde beleid met betrekking tot het beheer en onderhoud als een “dwarsdoorsnede” vanuit de programma’s aangegeven. De kapitaalgoederen worden onderverdeeld in de categorieën: wegen, riolering, water, groen en gemeentelijke gebouwen.

4. Financiering In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan. Het gaat hier om renteontwikkelingen en ontwikkelingen ten aanzien van de weten regelgeving. Deze technische financieringsparagraaf is samen met de financiële verordening en het treasurystatuut een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie.

5. Bedrijfsvoering

Deze paragraaf gaat in op allerlei interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie. Bedrijfsvoering is erop gericht de primaire processen optimaal te ondersteunen waardoor de dienstverlening aan inwoners en bedrijven van goede (op het door de raad vastgestelde niveau) kwaliteit is.

6. Verbonden partijen

De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang in de samenwerking heeft spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen en het beleid dat met deze verbonden partijen wordt uitgevoerd nader toegelicht.

7. Grondbeleid

De gemeente speelt (soms) een actieve rol in het kopen en verkopen van gronden. Grondbeleid wordt ingezet als sturingsinstrument om verschillende beleidsdoelen te realiseren, zoals het voorzien in behoefte aan bouwgrond voor woningbouw, bedrijven, kantoren, winkels, horeca en overige Jaarverantwoording 2025

16

bestemmingen. Er zijn echter ook forse investeringen en risico’s met grondbeleid gemoeid. In deze paragraaf wordt op het actuele grondbeleid van de gemeente ingegaan, zodat de raad ook op dit beleidsterrein de kaderstellende rol goed kan invullen.

8. Wet open overheid (Woo)

De Wet open overheid (Woo) is 1 mei 2022 in werking getreden. Met deze nieuwe wet is een belangrijke stap gezet naar een opener overheid. De Woo vergroot voor iedereen de toegang tot overheidsinformatie, bevordert de actieve openbaarmaking en actualiseert de regels voor openheid en openbaarheid. De verplichting tot actieve openbaarmaking wordt gefaseerd ingevoerd (bij Koninklijk Besluit), om organisaties de tijd te geven de openbaarmaking van deze categorieën in te richten. In de Woo is opgenomen dat alle overheidsinformatie.

Jaarverantwoording 2025

17

Reserves en voorzieningen

Reserves

In overeenstemming met het BBV wordt in de jaarrekening het verloop van de reserves opgenomen. De reserves bestaan uit algemene reserves en bestemmingsreserves. De algemene reserves zijn alle reserves, niet zijnde bestemmingsreserves, die bedoeld zijn als buffer (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van financiële tegenvallers. Bestemmingsreserves zijn reserves waar de gemeenteraad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven. Het is aan de raad om de voorwaarden rondom de besteding van een bestemmingsreserve te bepalen. In het algemeen geldt dat de stortingen in en onttrekkingen aan de reserves vooraf door de raad worden goedgekeurd.

Voorzieningen

Voorzieningen zijn onderdeel van het vreemd vermogen, omdat zij gevormd worden om toekomstige verplichtingen na te komen. Het verschil tussen een reserve en een voorziening is volgens het BBV vooral, dat de raad bij reserves de bestemming wel kan wijzigen en bij voorzieningen niet. Voorzieningen zijn dus niet vrij te besteden of te bestemmen. Het instellen van een niet verplichte voorziening en het doen van stortingen en onttrekkingen is een bevoegdheid van de raad. Het instellen van een verplichte voorziening en het doen van stortingen en onttrekkingen is een bevoegdheid van het college.

Balans De balans verschaft op systematische wijze informatie over de samenstelling van bezittingen (activa) en schulden (passiva). Waardering van passiva en activa alsmede de bepaling van het resultaat vinden in principe plaats op basis van historische kosten. Activa en passiva zijn opgenomen tegen nominale waarde.

Baten en lasten Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening geeft inzicht in de raming en de realisatie van de baten en lasten: wat heeft het gekost? Per programma geven we een toelichting op de grootste financiële afwijkingen tussen begrote en gerealiseerde investeringen en activiteiten. De analyse is als volgt opgezet: 

Op basis van de indeling van de begroting is per programma het resultaat over het verslagjaar weergegeven. Het resultaat is het verschil tussen de realisatie en de begroting, inclusief wijzigingen. Een '- (min)' is een nadeel.



Het resultaat is verder geanalyseerd op het niveau van de materiële budgetten en de reservemutaties. De salariskosten en kapitaallasten lichten we centraal op totaalniveau toe. Het saldo is gesplitst in lasten en baten.

Jaarverantwoording 2025

18

Algemene gegevens Gemeenteraad Samenstelling gemeenteraad per 31-12-2025

Zetelverdeling SGP Christen Unie BGZ CDA PVDA VVD

Raadsleden

6 4 4 2 2 1

SGP

Christen Unie

BuitenGewoon Zwartewaterland

CDA

PVDA

VVD

De heer A. Beens (fractievoorzitter) De heer K. Huisbrink De heer W.Th. Bisschop De heer K. Kolk De heer B. van Marle De heer N. Veerman De heer L.K. Felix (fractievoorzitter) Mevrouw H. Fijn-Bulten De heer S. Hartman Mevrouw L.M. van Veen

De heer D.J. Hoekman (fractievoorzitter) De heer K.J. Eenkhoorn

Mevrouw A. Kijk in de Vegte-Floor (fractievoorzitter) De heer B.K. Aalbers De heer T. Spoelstra De heer J. de Velde

De heer R.D. van Zandwijk (fractievoorzitter) De heer T.K. Kerssies

De heer J.M.B.P. Smits (fractievoorzitter)

College van burgemeester en wethouders Samenstelling en portefeuilleverdeling per 31 december 2025 Burgemeester: mevrouw J. Compagner

Portefeuille

Kwaliteit van het Openbaar Bestuur/Algemene Zaken, Regionale en intergemeentelijke samenwerking, Burgerzaken, Communicatie, Voorlichting, Participatie, Promotie en Representatie, Openbare Orde en Veiligheid, Crisisbeheersing, Juridische zaken, Personeel en Organisatie, Interbestuurlijk toezicht, Economische ontwikkeling, Begraafplaatsenverordening

Thema's/bestuurlijke opgaven

Regionale Samenwerking/toekomstagenda Regio Zwolle, nieuwe rolneming overheid-samenleving (samenleving aan zet/inwonersparticipatie), ontwikkeling Topwerklocatie Tapijtcluster, (regionale) bedrijfslocatieprogrammering, voorkomen/terugdringen Winkelleegstand en Retail-deal Wethouder: de heer M. Slingerland (1e loco burgemeester)

Portefeuille

Financiën en Treasury, Belastingen, Dienstverlening, Facilitaire Zaken en Inkoop, Verkeer, vervoer en bereikbaarheid, (Grond- en) Pachtzaken (beheer), Grondexploitaties, Governance Verbonden Partijen, Beheer Kapitaalgoederen (wegen, kunstwerken, riolering, openbaar groen, maatschappelijk vastgoed,

Jaarverantwoording 2025

19

sport- en evenemententerreinen), Havens (economisch), Straathandel en Markten, Onderwijs, Werkgelegenheid, Participatie, Inkomensregelingen, Klimaatadaptatie

Thema's/bestuurlijke opgaven

Implementatie Digitale Agenda VNG/Dienstverlening, Informatieveiligheid en bescherming Persoonsgegevens, Uitvoeringsplan Accommodatiebeleid en Zwembaden, aanspreekpunt Kernontwikkeling Genemuiden (vanuit het traject omgevingsvisie), Leefbaarheidsplan Genemuiden Wethouder: de heer H. Rietman (2e loco burgemeester)

Portefeuille

Ruimtelijke Ordening en Ruimtelijke Kwaliteit, Herstructurering en Uitbreiding Bedrijventerreinen, Landschap en Natuur (waaronder slappe bodems/ veenweidebodemdaling), Milieu en NB wet, Vergunningen Omgevingsrecht, Energietransitie en circulaire economie, Cultureel Erfgoed/Monumenten, Vrijetijdseconomie waaronder Toerisme en Recreatie, Havens (recreatief)

Thema's/bestuurlijke opgaven

Implementatie Omgevingswet, Omgevingsprogramma's, Gebiedsgerichte aanpak stikstof/Vitaal Platteland Noordwest Overijssel, Aanspreekpunt Kernontwikkeling Hasselt (vanuit het traject omgevingsvisie), Leefbaarheidsplan Hasselt Wethouder: de heer J. van der Poel (3e loco burgemeester)

Portefeuille

Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Wonen/Volkshuisvesting, Handhaving Omgevingsrecht, Gezondheid, Cultuur, Sport, Jeugd(zorg)

Thema's/bestuurlijke opgaven

Transformatie en doorontwikkeling SociaalDomein, opbouw sociale netwerkstructuur per kern: Samen Zwartewaterland, Decentralisatie Beschermd Wonen, Asiel en nieuwe wet Inburgering, ontwikkeling kleine kernen (vanuit het traject omgevingsvisie), aanspreekpunt Centrum/Kernontwikkeling Zwartsluis (vanuit het traject omgevingsvisie), Leefbaarheidsplan Zwartsluis, effectgerichte Inkoop en Opdrachtgeverschap netwerkpartners in het Sociaal Domein, (regionale) woningbouwprogrammering. Gemeentesecretaris: mevrouw S. van der Zwaag

Ambtelijke organisatie

Op 31 december 2025 zijn er 215 medewerkers (188,5 fte) werkzaam bij de gemeente (excl. de griffie). Het organogram van de ambtelijke organisatie staat hieronder weergegeven:

Jaarverantwoording 2025

20

Jaarverantwoording 2025

21

Kerngegevens Sociale structuur

1 januari 2024

1 januari 2025

1 januari 2026

23.435

23.497

23.731

1.523 4.715 12.956 4.241

1.490 4.718 12.945 4.344

1.469 4.755 13.065 4.442

8.786 9.232

8.786 9.261

8.786 9.297

193 168,6

205 193,4

215 188,5

Lasten / baten incl. rekeningsaldo

€ 8.927.091

€ 2.585.947

€ 2.690.406

Boekwaarde materiële / immateriële activa Boekwaarde financiële vaste activa Reserves Voorzieningen Vaste schuld (opgenomen langlopende leningen)

€ 78.968.098 € 4.246.163 € 40.046.912 € 3.398.698

€ 81.719.259 € 3.959.057 € 50.209.230 € 4.130.187

€ 85.803.767 € 4.496.144 € 55.154.290 € 6.397.415

€ 50.857.146

€ 47.352.860

€ 44.248.575

Aantal inwoners Leeftijdsgroep 0 – 4 jaar 5 – 19 jaar 20 – 64 jaar 65 jaar en ouder

Fysieke structuur Oppervlakte gemeente (in ha) Aantal woningen *) Overeenkomstig meest recente opgave CBS

Personele gegevens (ambtelijke organisatie exclusief bestuur) Aantal medewerkers Aantal fte’s (werkelijke bezetting)

Financiële structuur

Jaarverantwoording 2025

22

Programma's

Jaarverantwoording 2025

23

1. Effectieve samenwerking bestuur en omgeving Wat willen we bereiken In onze manier van werken staat de samenleving centraal. We voelen ons betrokken bij onze omgeving en stellen ons verbindend op. We geven ruimte vanuit vertrouwen aan maatschappelijke en inwonersinitiatieven. Deze dragen onder andere bij aan de leefbaarheid, de veiligheid in wijk of buurt en positieve gezondheid. Vooruitgang boeken op deze thema’s kunnen we alleen samen. Onze kerntaken vervullen we dus ten dienste van en mét de samenleving. Deze betrekken we vroegtijdig bij beleidskeuzes en/of grote ontwikkelingen. Waarbij we vanaf het begin duidelijk zijn over het samenspel en de ruimte die er is voor participatie. Als overheid nemen we het voortouw in de grote opgaven die op ons af komen. Of het nu gaat om de energietransitie, het opvangen van crises of het vlottrekken van de woningbouw. We nemen verantwoordelijkheid in het maken van goede procesafspraken en het zorgvuldig, integer en integraal afwegen van belangen. De vereiste integrale blik versterken we door in de toekomst het gebiedsgericht werken te versterken. Dit doen we op de schaal van kern en buurt, maar ook bij de combinatie van opgaven die zich voordoen op bovenlokale en regionale schaal. De uitvoering van het Rijksbeleid verloopt steeds vaker via regionale samenwerkingsverbanden.

De komst van krachtige regio’s vraagt van ons een zorgvuldige positiebepaling. We zijn attent op een goede inrichting van de governance van deze samenwerkingsvormen. Ons uitgangspunt is dat de democratische legitimiteit van te nemen besluiten voor de deelnemende overheden behouden blijft. Met name in de Regio Zwolle gaan grote geldstromen om en worden beslissingen voorbereid met merkbare gevolgen voor de regionale economie en leefomgeving. Deze vergen een zorgvuldige weging van de participerende overheden. Onze gemeenteraad dient goed te zijn aangehaakt. We ondersteunen slimme samenwerking om gezamenlijke doelen te bereiken. Tegelijk blijven we dicht bij onze lokale identiteit, ambities en doelen. Onze organisatie is dienstbaar aan het uitvoeren van de steeds complexer wordende taken voor onze samenleving. De alom aanwezige schaarste op de arbeidsmarkt doet zich ook bij ons gelden. We willen een aantrekkelijk werkgever zijn en blijven investeren in onze organisatie. Onder andere als het gaat om het benutten en ontwikkelen van talent en de vereiste competenties. Het goed inrichten van de mogelijkheden om plaats- en tijdonafhankelijk te werken draagt bij aan onze attractiviteit als werkgever.

Wat is onze agenda 1. We werken professioneel samen We blijven ons professionaliseren op de wijze waarop we samenwerken met onze omgeving, lokale en regionale partners. We maken hierbij gebruik van de reeds opgedane ervaringen met participatie. Wij zijn actief in de regio Zwolle, zowel ambtelijk als bestuurlijk en nemen deel aan diverse programma’s binnen de Regio Zwolle. We zijn gestart met de doorontwikkeling van kern- en gebiedsgericht werken. In onze aanpak versterken we het principe ‘integraal en gebiedsgericht werken’, waarbij het vraagstuk het gebied bepaalt. Binnen deze processen spelen onze inwoners een onmisbare rol. We zijn gestart met de doorontwikkeling van kern- en gebiedsgericht werken waarin dit een expliciete plek krijgt. We betrekken onze jongeren concreet bij het democratisch proces van de gemeenteraad en informeren onze inwoners hier actief over.

Jaarverantwoording 2025

24

Het Jongerenpanel Zwartewaterland is vernieuwd naar een 16+ groep met drie nieuwe en drie bestaande leden, gericht op meer betrokkenheid, zichtbaarheid en effectiviteit in de samenwerking met de gemeente. De jongeren willen actief meedenken over gemeentelijke thema’s, zich persoonlijk ontwikkelen, nieuwe initiatieven uitvoeren en een goede relatie opbouwen met bestuur en gemeenteraad. Het panel vraagt om ondersteuning bij zichtbaarheid, werving, duidelijke afspraken en mogelijkheden om deelname aantrekkelijker te maken. Deze ondersteuning wordt begeleid vanuit het jongerenwerk. In 2025 kwam het panel na de zomer maandelijks bijeen om de nieuwe werkwijze goed met elkaar af te stemmen en was het betrokken als jury bij Verrijk je Wijk. In 2026 wordt het panel betrokken bij de vernieuwde visie Sociaal Domein, vindt er een kennismaking plaats met de burgemeester en het (vernieuwde) college, en gaat het panel in gesprek met andere jongerenraden om de werkwijze te vergelijken en jongerenparticipatie verder te verbeteren. Daarnaast gaat het panel actief op zoek naar nieuwe leden, met name uit Hasselt en Zwartsluis, omdat deze kernen nu nog weinig vertegenwoordigd zijn.

We investeren in onze organisatie om te kunnen voldoen aan wettelijke verplichtingen en maatschappelijke opgaven die op ons af komen én om tegemoet te komen aan de wijze waarop wij onze inwoners en bedrijven willen bedienen. Met het programma organisatieontwikkeling investeren we onder meer in onze organisatie door aandacht te geven aan het thema dienstverlening (waarbij bijvoorbeeld de 10 gouden regels zijn geïntroduceerd) en ook aan de wijze van werken conform onze kernwaarden (menselijke maat, kwaliteit, oog en oor voor elke stem, dienstbaarheid, sterke samenwerking).

Indicatoren Omschrijving indicator

Eenheid

Jaar

Indicator

Verplicht

Formatie (toegestaan)

fte per 1.000 inwoners

2025

8,86

Ja

Bezetting

fte per 1.000 inwoners

2025

7,92

Ja

Apparaatskosten

kosten per inwoner

2025

1.011,06

Ja

Externe inhuur

2025

14,60

Ja

Overhead

kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

2025

10,86

Ja

Demografische druk

%

2025

81,5

Ja

Aantal bijeenkomsten van de jongerenraad Aantal keren waarop het inwonerspanel is ingezet

aantal

2025

7

Nee

aantal

2025

5

Nee

Rekening

Afwijking

Wat heeft het gekost (€ x1.000)

01 Eff.samenw. bestuur&omgevin

Rekening

Primaire Begroting begroting

2024

2025

2025

2025

2025

Lasten

1.555

1.481

1.551

2.775

-1.224

Baten

0

0

0

0

0

Saldo

1.555

1.481

1.551

2.775

-1.224

1.555

1.481

1.551

2.775

-1.224

Bestuur

Toevoegingen aan reserve Onttrekkingen aan reserve Resultaat na bestemming Jaarverantwoording 2025

25

Bestuur Het budget voor het ambt van burgemeester is in het verslagjaar overschreden met € 29.000. De overschrijding wordt verklaard door de extra kosten die zijn gemaakt in verband met het afscheid van burgemeester Bilder en de installatie van burgemeester Compagner. Beide gebeurtenissen brengen formele en protocollaire verplichtingen met zich mee, waaronder organisatiekosten, representatieve uitgaven en communicatieve ondersteuning.Deze incidentele kosten waren niet volledig voorzien in de begroting, waardoor deze uitgaven hebben geleid tot een budgetoverschrijding op deze post. Door een verplichte extra storting in de APPA-pensioenvoorziening van € 799.000, veroorzaakt door de invoering van een nieuwe pensioenregeling en de overheveling van de pensioenopbouw voor wethouders naar het ABP, is een overschrijding van de begroting ontstaan. Deze wijzigingen verhogen de berekende toekomstige verplichtingen, waardoor conform BBV een aanvullende dotatie aan de voorziening is verwerkt. Omdat deze lasten niet (volledig) waren geraamd, is sprake van een incidentele overschrijding; de voorziening is hiermee op peil. Het budget van de burgemeester is overschreden doordat een wachtgeldvoorziening moest worden gevormd na het vertrek van de burgemeester. Op basis van de rechtspositieregeling heeft de burgemeester recht op een uitkering na beëindiging van het ambt.

Deze toekomstige verplichting was niet geraamd in de begroting, waardoor het opnemen van de voorziening heeft geleid tot een incidentele budgetoverschrijding. Raad en rekenkamer: In het boekjaar is een overschot ontstaan € 37.000 binnen zowel het onderzoeksbudget van de raad als het budget voor rekenkameronderzoeken. Het aanvullend beschikbaar gestelde budget is slechts gedeeltelijk ingezet. De Rekenkamer heeft in het verslagjaar één onderzoek uitgevoerd waarvoor externe kosten moesten worden gemaakt. Lopende activiteiten zijn binnen de bestaande capaciteit en middelen afgerond, waardoor het (aangevulde) beschikbare budget niet volledig is aangewend. Daar staat tegenover dat de griffie in overleg met de werkgeverscommissie extra uren heeft gemaakt voor projecten buiten de reguliere werkzaamheden. Het gaat dan om het voorbereiden van de gemeenteraadsverkiezingen, begeleiden van de vertrouwenscommissie en het afscheid en installatie burgemeester. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 16.000.

Jaarverantwoording 2025

Nadeel -29.000

Nadeel -799.000

Nadeel -340.000

Voordeel 16.000

26

2. Positieve gezondheid, participatie en preventie Wat willen we bereiken Positieve gezondheid, zelfredzaamheid en volwaardig mee kunnen doen raakt onze inwoners. We stimuleren de zelfregie en eigen kracht van mensen. Met maatschappelijke partners, werkgevers, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen staan we inwoners hierin ter zijde. Dit gebeurt in de vorm van voorlichting en preventie, vroeg-signalering en het verlenen van (thuisnabije) zorg als dit nodig is. Het gebieds- of kerngericht werken versterken we, zodat we dichtbij onze inwoners en hun leefomgeving ondersteuningsvragen snel kunnen signaleren en adequater aan kunnen pakken. Iedereen mag er zijn en vanuit goed burgerschap wordt daar verantwoord, respectvol en gewetensvol mee omgegaan. Samen richten we ons op de pijlers die bijdragen aan de kwaliteit van leven en een betekenisvol bestaan.

Wat hebben we bereikt

In 2025 is binnen het sociaal domein gewerkt aan vernieuwing van de ondersteuning aan inwoners én aan versterking van de organisatie en de financiële sturing. Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten op hoofdlijnen weergegeven.

1. Inleiding vanuit bestuurlijke visie

In 2025 is binnen het sociaal domein gewerkt vanuit de ambitie om inwoners op tijd, passend en dichtbij huis te ondersteunen. Daarbij is gekeken naar de samenhang tussen zorg, participatie en bestaanszekerheid. Waar dat kon, is ingezet op eigen kracht en ondersteuning in de directe leefomgeving. Waar dat nodig was, is passende hulp geboden. Tegelijkertijd is gewerkt aan meer grip op de uitvoering en de financiën, zodat het sociaal domein ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar blijft.

2. Visie sociaal domein en regionale samenwerking jeugdhulp

In 2025 is verder gewerkt aan een nieuwe koers voor het sociaal domein: minder versnippering en meer samenhang in de ondersteuning aan inwoners. Daarbij staan niet alleen zorg en problemen centraal, maar ook gezondheid, meedoen en het gewone leven van inwoners. Deze beweging is uitgewerkt in een herijkte visie langs drie lijnen: het versterken van de sociale basis, het opbouwen van een stevig integraal lokaal team en het gerichter inzetten van specialistische hulp. Daarmee verschuift de focus van losse maatregelen en kostenbeheersing naar preventie, samenredzaamheid en maatschappelijk effect. In regionaal verband werkt de Regionale Samenwerking Jeugdhulp (RSJ) IJsselland aan een gezamenlijke koers voor de jeugdhulp. Die is gericht op het borgen van de beschikbaarheid en continuïteit van specialistische zorg, het versterken van de samenwerking tussen gemeenten en het vergroten van de lokale regie op toegang en uitvoering. Zo wordt toegewerkt naar een sociaal domein waarin ondersteuning zo licht mogelijk en zo zwaar als nodig wordt ingezet.

3. Resultaten fase 1: grip, efficiency en versterking uitvoering

In 2025 is fase 1 van het verbeterprogramma sociaal domein uitgevoerd. Het doel van deze fase was om snel meer grip te krijgen op processen, budgetten en uitvoering, en tegelijk concrete verbeter- en besparingsmogelijkheden in beeld te brengen. Dat heeft geleid tot beter inzicht in gebruik, kosten en sturingsmogelijkheden binnen Jeugd, Wmo en Participatie. Ook zijn processen scherper ingericht en zijn de eerste verbeteringen in de financiële beheersing doorgevoerd. De ruimte die hierdoor is ontstaan, is bewust ingezet voor extra menskracht binnen het sociaal domein. Daarmee is een belangrijke basis gelegd voor een sterker en beter samenwerkend sociaal domein in 2026 en de jaren daarna.

4. Start fase 2: versterking van het lokale, integrale team

Voortbouwend op de resultaten van fase 1 is in 2025 gestart met fase 2. In deze fase ligt de nadruk op het versterken van het eigen uitvoerende vermogen van de gemeente binnen het sociaal domein. Het doel is om meer ondersteuning zelf en dichtbij inwoners te organiseren, bijvoorbeeld via gezinscoaches en andere generalistische functies. Daardoor kan eerder hulp worden geboden en kan meer in samenhang worden gewerkt. Waar mogelijk helpt dit ook om zwaardere specialistische hulp Jaarverantwoording 2025

27

te voorkomen. Dat vraagt om andere werkwijzen, goede samenwerking tussen disciplines en verdere versterking van het lokale team. Tegelijkertijd is dit een belangrijke stap naar een sociaal domein dat beter werkt voor inwoners en beter houdbaar is voor de toekomst. Deze ontwikkeling krijgt ook vorm in kerngericht en lokaal zichtbaar werken, onder meer via bestaande voorzieningen in de kernen en de pilot Kerngericht Werken in Zwartsluis. Daar worden ondersteuningsvragen eerder gezien en sneller gezamenlijk opgepakt.

5. Doorontwikkeling schulddienstverlening en bestaanszekerheid

In 2025 is binnen de schulddienstverlening een pilot gestart om de uitvoering meer in eigen beheer te organiseren. Daarmee wordt toegewerkt naar een aanpak die beter aansluit bij de lokale situatie en bij de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek. Ook is gewerkt aan het versterken van bestaanszekerheid. Zo is een inwonersonderzoek voorbereid onder circa 1.300 huishoudens naar de bekendheid, het bereik en de toegankelijkheid van regelingen. Daarnaast is meer zicht ontstaan op het gebruik van inkomensondersteunende voorzieningen. Die inzichten worden benut om in 2026 gerichter te werken aan een beter bereik van regelingen. In 2025 is ook verdere invulling gegeven aan de bredere aanpak van armoede en schulden, onder meer via betere informatie en ondersteuning, bijvoorbeeld met Geldfit, een platform waarmee inwoners financiële tips en adviezen kunnen krijgen, en gerichte informatie over kostenbesparende maatregelen. Tegelijkertijd is sprake van een beperkte maar gestage groei van het aantal bijstandsuitkeringen. Dat laat zien dat tijdige ondersteuning en goede begeleiding naar participatie en werk nodig blijven.

6. Financiële sturing, inzicht en realistischer begroten

In 2025 is een grote stap gezet in het verbeteren van het financiële inzicht in het sociaal domein. Informatie die eerder versnipperd beschikbaar was, is nu meer in samenhang gebracht. Met het Sociaal Domein Kompas en Radar is beter zicht ontstaan op realisatie, verplichtingen en verwachtingen voor de toekomst. Gegevens uit LIAS en Suite zijn daarbij gekoppeld aan informatie over indicaties, zorggebruik en bevolkingsontwikkelingen. Daardoor kan niet alleen worden gekeken naar wat is uitgegeven, maar ook naar waardoor kosten ontstaan en hoe die zich ontwikkelen. Dat helpt om gerichter te sturen en keuzes beter te onderbouwen. De verbeterde inzichten hebben ook geleid tot realistischer begroten, omdat ramingen beter aansluiten op daadwerkelijk gebruik en trends. Een deel van de informatie is nog in ontwikkeling en onzekerheden blijven bestaan. Toch is in 2025 een stevige basis gelegd voor beter voorspelbare en beter beheersbare financiële sturing.

7. Vooruitblik 2026

In 2026 wordt verder gebouwd op wat in 2025 is neergezet. De focus ligt op verdere versterking van het integrale team, het verbeteren van de toegang en meer grip op instroom. Ook krijgt de structurele inrichting van de schulddienstverlening vervolg en wordt de financiële sturing verder versterkt. De samenwerking in de regio wordt verder uitgebouwd, vooral op het gebied van jeugdhulp. Daarnaast wordt gewerkt aan een sociaal domein waarin preventie, positieve gezondheid en kerngericht werken steeds meer onderdeel worden van de dagelijkse praktijk, in samenhang met welzijn, onderwijs en bestaanszekerheid. Stap voor stap wordt zo gewerkt aan een sociaal domein dat goed aansluit bij wat inwoners nodig hebben en dat ook op langere termijn houdbaar blijft.

Wat is onze agenda 1. Inwoners zien naar elkaar om We ondersteunen vrijwilligers en mantelzorgers bij de uitvoering van hun taak. We ontwikkelen voldoende mogelijkheden voor respijtzorg. Met de mantelzorgconsulent en de welzijnswerkers van de BuurtkamerPlus hebben we laagdrempelige inloopvoorzieningen waar vrijwilligers en mantelzorgers terecht kunnen. De vraag neemt toe, omdat we een toename zien van oudere inwoners en de zichtbaarheid van de voorzieningen goed is. We zorgen ervoor dat in iedere kern locaties beschikbaar zijn waar activiteiten gericht op ontmoeting voor verschillende doelgroepen mogelijk zijn. We ondersteunen initiatieven gericht op ontmoeting, zoals huiskamerprojecten.

Jaarverantwoording 2025

28

Met de Buurtkamers worden activiteiten georganiseerd door IJsselheem en lokale partijen. De Meente, ‘t Olde Stadhuus, Toesebolte, Sluuspoort en Teeuwland zijn locaties waar deze ontmoeting plaatsvindt. Via de sociale kaart stimuleren we de ontmoeting tussen inwoners. De informatie op de gemeentelijke website en sociale kaart blijft actueel en toegankelijk. Binnen de pilot Kerngericht Werken willen we de sociale kaart voor Zwartsluis actualiseren en uitbreiden. We brengen alle formele én informele voorzieningen beter in beeld, zodat inwoners en professionals sneller zien wat er in de kern beschikbaar is en waar zij terechtkunnen. Deze informatie stellen we ook beschikbaar op de gemeentelijke website, zodat inwoners op één overzichtelijke plek altijd actuele en toegankelijke informatie kunnen vinden. Door de coronacrisis is de eenzaamheid onder jongeren en ouderen toegenomen. Hier zetten we extra op in. In Zwartewaterland zien we dat het percentage eenzame jongeren hoog is, met duidelijke gevolgen voor hun welzijn. Daarom zetten we extra in op een stevige sociale basis en werken we samen met lokale partners om eenzaamheid eerder te signaleren en te verminderen. Op dit moment loopt er een onderzoek naar eenzaamheid onder jongeren in onze gemeente. De uitkomsten daarvan gebruiken we om een plan van aanpak te maken waarmee we jongeren beter kunnen ondersteunen.