HerijkteVisieSD-V04

HERIJKTE VISIE

SOCIAAL

DOMEIN

ZWARTEWATERLAND 2026-2032

HOE GROOTS KAN EEN KLEINE GEMEENTE ZIJN

v.

VOORWOORD Met trots presenteren wij u de herijkte visie op het Sociaal Domein van de gemeente Zwartewaterland. Een visie die niet alleen richting geeft aan de komende jaren, maar vooral het resultaat is van een zorgvuldig doorlopen gezamenlijk proces. Deze herijkte visie is opgesteld omdat het Sociaal Domein onder druk staat. De vraag naar ondersteuning neemt toe, vraagstukken worden complexer en de betaalbaarheid en uitvoerbaarheid staan onder spanning. Deze ontwikkelingen vragen om anders denken en doen. Met elkaar moet een beweging worden gemaakt, waar we in deze visie vorm en inhoud aan geven. We kiezen voor een Sociaal Domein waarin preventie, nabijheid en samen doen centraal staat. De totstandkoming van deze visie is begonnen met het formuleren van heldere kaders en ambities. Op 21 januari 2026 hebben wij samen met een groot aantal betrokken samenwerkingspartners, waaronder ook interne collega’s, tijdens de ‘ochtend van de herijkte visie’’ belangrijke stappen gezet. De hoge opkomst, de open gesprekken en de waardevolle bijdragen onderstrepen de betrokkenheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid die wij in Zwartewaterland voelen voor het Sociaal Domein. Die betrokkenheid heeft geleid tot scherpe inzichten, nieuwe perspectieven en een gedeeld gevoel van richting.

Wat voor u ligt, is daarmee niet alleen een inhoudelijk sterk document, maar ook een visie die breed gedragen wordt door onze partners en de samenleving. Dat maakt deze visie krachtig en toekomstbestendig.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.2

v.

De herijkte visie vormt de basis voor de verdere uitwerking van de opgaven binnen het Sociaal Domein. In de komende periode geven wij hier samen met onze partners verder vorm aan, langs verschillende thema’s en uitvoeringsplannen. Daarbij blijven wij werken vanuit de uitgangspunten die in deze visie centraal staan: vertrouwen, samenwerking, nabijheid en de menselijke maat. Wij zijn trots op het resultaat dat er nu ligt. Maar minstens zo trots zijn wij op de manier waarop wij hier samen toe zijn gekomen. Het laat zien wat mogelijk is wanneer een gemeente, haar inwoners en haar partners elkaar weten te vinden en versterken. Hoe groots kan een kleine gemeente zijn.

Namens het college van burgemeester en wethouders, De portefeuillehouders Sociaal Domein Gemeente Zwartewaterland Maarten Slingerland

Jan van der Poel

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.3

ZWARTSLUIS

GENEMUIDEN

c.

23.507

HASSELT

Inwoners

9.067

CONTEXT

huishoudens

Deze context is opgesteld op basis van beschikbare data en inzichten uit onder andere de GGD Gezondheidsmonitor, de analyse uit de hervormingsopgave Sociaal Domein (fase 1 en 2), CBS-cijfers en een nadere duiding van gemeentelijke data en ervaringen uit de uitvoeringspraktijk.

41,6%

gezinnen met kinderen

58,4%

alleenstaanden, stellen zonder kinderen

Zwartewaterland is een gemeente met 23.507 inwoners en 9.067 huishoudens. De huishoudenssamenstelling laat een evenwichtige verdeling zien: 41,6% van de huishoudens bestaat uit gezinnen met kinderen, terwijl 58,4% bestaat uit alleenstaanden en stellen zonder kinderen. Daarmee kent de gemeente zowel vraagstukken rondom opgroeien en opvoeden als vraagstukken op het gebied van gezondheid, participatie en zelfstandig functioneren.

STERKE SOCIALE BASIS EN BETROKKEN SAMENLEVING Zwartewaterland kenmerkt zich door een sterke sociale structuur. Inwoners zijn relatief vaak actief als vrijwilliger (38% t.o.v. 34% in de regio IJsselland) en verlenen bovengemiddeld mantelzorg (20% t.o.v. 16% in de regio IJsselland). Dit wijst op een hoge mate van betrokkenheid en onderlinge verbondenheid. De sociale basis bestaat uit een combinatie van informele netwerken (zoals familie, buren, kerken en verenigingen), vrijwilligersinitiatieven en lokale voorzieningen. Deze sociale infrastructuur draagt bij aan samenredzaamheid en heeft een dempend effect op het gebruik van formele ondersteuning. Tegelijkertijd staat deze basis onder druk door ontwikkelingen zoals de toenemende belasting van mantelzorgers en veranderingen in sociale verbondenheid.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.4

c.

GEZONDHEID EN LEEFSTIJL De gezondheid en het welzijn van inwoners laten een gemengd beeld zien. Een groot deel van de inwoners ervaart de eigen gezondheid als goed (77%) en vindt het leven zinvol. Ook is financiële stress in de afgelopen periode afgenomen. Tegelijkertijd zijn er duidelijke aandachtspunten. Overgewicht komt relatief vaker voor (56%) dan in de regio (50%) en de sportdeelname ligt lager. Daarnaast ervaart een aanzienlijk deel van de inwoners gevoelens van eenzaamheid. Bij volwassenen hangen stressklachten vooral samen met werk en werkdruk. Dit laat zien dat gezondheid en welzijn nauw samenhangen met leefstijl en maatschappelijke omstandigheden. Bij jeugd weten we dat met name de prestatiedruk en invloeden van social media geen positieve effecten hebben op het welzijn van onze jeugd.

ONDERWIJS EN JEUGD Binnen het onderwijs laat Zwartewaterland een stabiel en positief beeld zien. Het absoluut en relatief schoolverzuim ligt op een niveau dat duidt op een goede onderwijsdeelname. Ook op het gebied van bestaanszekerheid bij jeugd is het beeld relatief gunstig. 2% van de kinderen groeit op in een huishouden met een uitkering. Dit ligt duidelijk lager dan het landelijke gemiddelde en wijst op een sterke uitgangspositie voor kinderen en gezinnen. Tegelijkertijd is zichtbaar dat problematiek bij jeugd complexer wordt. Er is vaker sprake van meervoudige vraagstukken, onder andere op het gebied van mentale gezondheid en gezinsdynamiek.

INKOMEN EN PARTICIPATIE Zwartewaterland kent een relatief sterke sociaaleconomische positie. Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering bedraagt 134 per 10.000 inwoners. Dit ligt aanzienlijk lager dan het landelijke gemiddelde. Ook het aandeel huishoudens met een bijstandsuitkering is met circa 2,1% duidelijk lager dan landelijk (circa 4,8%).

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.5

c.

Dit wijst op een hoge arbeidsparticipatie en een relatief beperkte afhankelijkheid van inkomensondersteuning. Tegelijkertijd blijft er een groep inwoners die ondersteuning nodig heeft en is er aandacht nodig voor thema’s als schulden, bestaanszekerheid en financiële redzaamheid, mede omdat deze thema’s vaak samengaan met andere uitdagingen waar inwoners tegenaan lopen.

JEUGDHULP Binnen de jeugdhulp maken 381 unieke jeugdigen gebruik van specialistische ondersteuning, verdeeld over 523 voorzieningen. Dit betekent dat een deel van de jeugd meerdere vormen van hulp ontvangt. In totaal ontvangt circa 10% van de jeugd jeugdhulp, wat in lijn ligt met het landelijk gemiddelde. De aard van de hulp laat zien dat ondersteuning voornamelijk plaatsvindt in de eigen leefomgeving: het grootste deel betreft ambulante hulp. Tegelijkertijd neemt de complexiteit van hulpvragen toe en is vaker sprake van meervoudige problematiek binnen gezinnen. We zien met name dat binnen de leeftijdscategorie 8-17 jaar de meeste specialistische jeugdhulp wordt ingezet. Daarnaast is sprake van een dynamisch systeem, met een groot aantal voorzieningen en heronderzoeken. Dit wijst op voortdurende instroom, doorstroom en herbeoordeling van ondersteuning.

WMO-VOORZIENINGEN Binnen de Wmo maken 1.186 inwoners gebruik van ondersteuning, verdeeld over 2.168 voorzieningen. Dit komt neer op ongeveer 5% van de inwoners, wat lager ligt dan het landelijke gemiddelde van circa 6,5%. Ook de uitgaven per inwoner liggen aanzienlijk lager dan landelijk. De ondersteuning richt zich met name op huishoudelijke hulp, vervoersvoorzieningen en hulpmiddelen.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.6

c.

De relatief lage inzet van Wmo-voorzieningen lijkt samen te hangen met de sterke sociale basis, de cultuur van zelfredzaamheid en de inzet van informele netwerken. Tegelijkertijd staat de Wmo onder druk door ontwikkelingen zoals vergrijzing, toenemende vraag naar ondersteuning en arbeidsmarktkrapte in de zorg.

WELZIJN EN PREVENTIE Het welzijnswerk in Zwartewaterland wordt uitgevoerd door meerdere organisaties en kent een versnipperde structuur. Hoewel er een breed aanbod is, is het niet altijd inzichtelijk hoe dit aanbod zich verhoudt tot de maatschappelijke opgaven en beleidsdoelen. De financiering van welzijn is grotendeels historisch gegroeid en kent beperkte flexibiliteit, waardoor innovatie en bijsturing niet vanzelfsprekend zijn. Tegelijkertijd is er bij partners bereidheid tot samenwerking en is er behoefte aan meer samenhang en regie.

SAMENVATTEND Zwartewaterland beschikt over een stevige basis in het sociaal domein. De gemeente kenmerkt zich door een sterke sociale samenhang, een relatief gunstige sociaaleconomische positie en een lager gebruik van voorzieningen dan landelijk gemiddeld. Tegelijkertijd zijn er duidelijke ontwikkelingen zichtbaar. De complexiteit van hulpvragen neemt toe, de druk op informele netwerken groeit en er zijn aandachtspunten op het gebied van gezondheid, leefstijl en samenhang in het aanbod. Daarnaast blijft het sociaal domein een dynamisch systeem met voortdurende instroom, doorstroom en herindicaties. Deze context laat zien dat Zwartewaterland goed gepositioneerd is, maar tegelijkertijd voor opgaven staat die vragen om samenhang, inzicht en gerichte inzet binnen het sociaal domein.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.7

EEN GEZONDE BASIS VOOR ONZE INWONERS

i.

INLEIDING EN BEDOELING VAN DE VISIE Zwartewaterland is een gemeente met sterke kernen, een hoge betrokkenheid van inwoners en een groot arbeidsethos. Tegelijkertijd staat het Sociaal Domein onder druk. De vraag naar ondersteuning neemt toe, vraagstukken worden complexer en de betaalbaarheid en uitvoerbaarheid staan onder spanning. Het Sociaal Domein omvat de gemeentelijke taken die gericht zijn op het welzijn, de ondersteuning en de participatie van inwoners. Deze strategische visie beschrijft hoe Zwartewaterland in de periode 2026-2032 koers houdt en tegelijkertijd vernieuwt. De visie vormt het kader voor de uitvoering van gemeentelijke taken binnen onder andere de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet, schuldhulpverlening en inburgering. Deze visie is bedoeld voor iedereen in Zwartewaterland: inwoners, vrijwilligers, mantelzorgers, maatschappelijke organisaties, werkgevers, professionals, aanbieders, samenwerkingspartners en de gemeentelijke organisatie. De gemeenteraad stelt de visie vast. Formele en informele partners onderschrijven deze en dragen haar actief uit in beleid en praktijk. De visie geeft richting, maakt keuzes en biedt houvast voor verdere uitwerking in beleid, uitvoering en samenwerking. Zij vormt de basis voor de hervormingsagenda waarin concrete inspanningen en acties worden uitgewerkt.

Daarnaast fungeert de visie als paraplu voor bestaande en toekomstige beleidsnotities en projecten, zoals de preventienota Samen zijn we Zwartewaterland (2022-2028) en de nog te ontwikkelen woonzorgvisie.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.8

i.

GEDEELD TOEKOMSTBEELD In Zwartewaterland wonen inwoners in vitale kernen en buurten, waar mensen naar elkaar omzien en waar ondersteuning dichtbij, toegankelijk en begrijpelijk is. Inwoners ervaren ruimte om zichzelf te zijn en mee te doen. Wanneer inwoners om hulp vragen, hanteren we als uitgangspunt dat de inwoner zelf het beste weet wat nodig is. De leefwereld van inwoners staat centraal. De systeemwereld moet hier dienend aan zijn. Inwoners zijn in de eerste plaats zelf, en samen met hun sociale netwerk, in staat om uitdagingen in het dagelijks leven aan te gaan. Wanneer dit netwerk (tijdelijk) onvoldoende is, ondersteunt de gemeente samen met partners bij het versterken of opbouwen van een duurzaam en passend netwerk. De samenleving zijn wij zelf: inwoners, vrijwilligers, professionals en organisaties dragen samen verantwoordelijkheid voor samenredzaamheid en zorg voor elkaar. We erkennen dat niet alles maakbaar of oplosbaar is. Het leven kent tegenslag, kwetsbaarheid en periodes van onzekerheid. Normaliseren wat bij het leven hoort, past bij een gezonde samenleving. Tegelijkertijd accepteren we niet dat inwoners langdurig vastlopen, buiten de boot vallen of geen perspectief ervaren. Bestaanszekerheid is een groot goed. De gemeente Zwartewaterland faciliteert dit toekomstbeeld door te investeren in: • Het gewone leven en een sterke sociale basis.

• Tijdige, nabije en integrale ondersteuning in het voorliggend veld. • Passende aanvullende specialistische hulp wanneer dat echt nodig is. Dit doen we gebiedsgericht, met oog voor de eigenheid van iedere kern en wijk. Wat werkt in de ene kern, werkt niet automatisch in de andere. We denken in mogelijkheden, hanteren korte lijnen en werken vanuit het versterken van beschermende factoren binnen huishoudens en het verkleinen van risicofactoren. We sturen op maatschappelijk effect: wat draagt daadwerkelijk bij aan het welzijn, de veerkracht en de zelfredzaamheid van onze inwoners? We investeren ongelijk om gelijke kansen te bevorderen. Regionale samenwerking zoeken we daar waar deze het lokale beleid en de lokale uitvoering versterkt.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.9

i.

POSITIEVE GEZONDHEID ALS LEIDEND UITGANGSPUNT Werken vanuit positieve gezondheid staat in alle lagen van het Sociaal Domein centraal. Het gaat om het vermogen van inwoners om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Gezondheid is immers meer dan de afwezigheid van een ziekte. Samen met onze partners streven we naar een zo goed mogelijke algehele gezondheid en welbevinden van onze inwoners. Een gezonde basis voor iedereen. Daarbij is er nadrukkelijk aandacht voor groepen in een kwetsbare positie, een integrale benadering van alle leefgebieden en domeinoverstijgende samenwerking – zowel binnen de gemeentelijke organisatie als met maatschappelijke partners. Inwoners worden actief betrokken en beleid en uitvoering sluiten aan bij de identiteit en schaal van onze kernen. Het model van positieve gezondheid is aangepast naar een werkbaar model voor Zwartewaterland. We stellen de inwoner centraal en kijken themagericht naar de hulpvraag met een bredere blik op het algeheel welbevinden:

Elkaar ontmoeten Iedereen doet mee

Ik voel me gezond en vitaal

Ik voel me veilig in mijn omgeving

Ik heb een kansrijke ontwikkeling

Ik kan mezelf goed redden Thematisch model: de inwoner centraal

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.10

i.

KERNWAARDEN De kernwaarden van de gemeente Zwartewaterland zijn richtinggevend voor het Sociaal Domein: • MENSELIJKE MAAT De mens staat centraal, met vertrouwen, aandacht en luisterend vermogen. • KWALITEIT Helder, zorgvuldig en consistent handelen. • OOG EN OOR VOOR IEDERE STEM Betrokkenheid, gelijke kansen en transparantie. • STERKE SAMENWERKING Gezamenlijk, verbindend en gestroomlijnd. • DIENSTBAARHEID Hulpvaardig, bereikbaar en eenvoudig. De inwoner staat centraal, niet het systeem. We werken met vertrouwen, luisteren actief en sluiten aan bij wat voor inwoners betekenisvol is. Regels en systemen zijn ondersteunend, nooit leidend.

KERN WAARDEN

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.11

i.

OUTCOMEGERICHT WERKEN De gemeente Zwartewaterland werkt outcomegericht. Dit betekent: • We sturen op resultaten en effecten, niet primair op activiteiten of uren. • We geven vertrouwen en ruimte aan professionals en partners, met duidelijke gezamenlijke doelen. • We beoordelen prestaties op daadwerkelijke maatschappelijke impact. • We vergroten wendbaarheid en lerend vermogen, zodat sneller kan worden bijgestuurd. Dit doen we volgens het principe data – dialoog – doen: data om inzicht te krijgen, dialoog om samen te duiden en te kiezen, en doen om daadwerkelijk verschil te maken. Dit geven we samen met onze partners vorm.

INTEGRAAL EN SYSTEMISCH WERKEN Vraagstukken staan zelden op zichzelf. Niet binnen gezinnen/huishoudens, maar ook niet binnen de organisaties en domeinen. We kijken naar het geheel van het huishouden en het netwerk daaromheen, maar ook naar de rol die de betrokken partijen hebben. Domeinoverstijgend werken is de norm en vraagt blijvende investering in samenwerking, kennis en vaardigheden.

SAMENWERKING EN GEDEELDE VERANTWOORDELIJKHEID Een sterke samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, professionals en gemeente is essentieel. Iedereen draagt verantwoordelijkheid binnen zijn eigen rol. Het is van belang om zorgvuldig en per kern uit te gaan van een goede en bewust gekozen netwerksamenwerking, passend bij de betreffende kern. Realisme en selectiviteit zijn hierbij nodig.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.12

i.

DRIE SAMENHANGENDE LIJNEN VAN HET SOCIAAL DOMEIN De visie is opgebouwd langs drie samenhangende lijnen die samen één Sociaal Domein vormen: 1. VERSTERKEN VAN HET GEWONE LEVEN Sterke sociale basis – voor alle inwoners. 2. VOORKOMEN WAAR MOGELIJK, ONDERSTEUNEN WAAR NODIG Stevig Lokaal Integraal Team – tijdige en nabije ondersteuning. 3. VERHELPEN VAN COMPLEXE UITDAGINGEN Aanvullende specialistische hulp – specialistische ondersteuning wanneer nodig. Preventie, nabijheid en maatwerk versterken elkaar binnen deze lijnen. We stimuleren onze inwoners om gezond(er) te leven en we investeren in het tijdig signaleren, voorkomen en verminderen van problemen. Nabijheid (van professionals) zorgt voor vertrouwen en goed zicht op wat inwoners écht nodig hebben. Dat maakt maatwerk mogelijk: zorg of ondersteuning die past bij de persoon, diens situatie en leefomgeving. Zo ontstaat een sterke basis voor duurzame oplossingen.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.13

LIJN 1

1.

LIJN 1 VERSTERKEN VAN HET GEWONE LEVEN

VERSTERKEN VAN HET GEWONE LEVEN

Sterke sociale basis – voor alle inwoners VISIE De sociale basis vormt het fundament van het Sociaal Domein in Zwartewaterland. Zij bestaat uit persoonlijke sociale netwerken, gezinnen, buren, kerken, (sport)verenigingen, vrijwilligers, onderwijs, kinderopvang, cultuur, welzijnsvoorzieningen, een goede werkomgeving en andere vrij toegankelijke voorzieningen. Iedereen kan naar deze voorzieningen toe. Een sterke sociale basis vergroot veerkracht, verkleint risico’s op ontwrichtende problematiek en draagt bij aan leefbaarheid, kansengelijkheid en duurzaamheid van zorg. Binnen de sociale basis zijn de lijnen kort. Er is een duidelijke (informele) hulpstructuur per kern. Waar partijen in de sociale basis elkaar ontmoeten, signalen kunnen delen en opbouwend kunnen werken. De gemeente kiest nadrukkelijk voor het versterken van deze sociale basis. We investeren in ontmoeting, samenredzaamheid en inclusie. Welzijn, onderwijs, sport, cultuur, leefstijl, arbeidsparticipatie, wonen en preventie worden in samenhang ontwikkeld en uitgevoerd. Voorzieningen zijn laagdrempelig, herkenbaar, vindbaar en dichtbij georganiseerd, passend bij de identiteit en schaal van de kernen. Welzijnswerk is zichtbaar aanwezig in de leefwereld van inwoners, wijk- en kerngericht georganiseerd en verbonden met scholen, kerken, vrijwilligers en het Stevig Lokaal Integraal Team.

Welzijnswerk is gebaseerd op langdurige partnerschappen en stuurt op maatschappelijk effect in plaats van op losse activiteiten.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.14

LIJN 1

1.

Bijzondere aandacht gaat uit naar:

VERSTERKEN VAN HET GEWONE LEVEN

• Het versterken van de pedagogische basis voor kinderen en jongeren. • Het bevorderen van sociale verbondenheid als belangrijke factor van gezondheid. • Het verminderen van eenzaamheid in alle leeftijdsgroepen. • Inclusie van inwoners in een kwetsbaardere positie. • Het ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers. • Het versterken van participatie naar vermogen. De gemeente investeert ongelijk om gelijke kansen te bevorderen en faciliteert inwonersinitiatieven waar deze bijdragen aan het gewone leven.

DOELSTELLINGEN BIJ LIJN 1

DOELSTELLING Inwoners ervaren sociale verbondenheid, kunnen meedoen naar vermogen en voelen zich onderdeel van hun kern of buurt.

SUBDOELEN • Ontmoeting en sociale verbanden in kernen en buurten worden actief ondersteund en versterkt. • Voorzieningen voor ontmoeting, sport, cultuur en welzijn zijn laagdrempelig, herkenbaar en passend bij de schaal en identiteit van de kern. • Participatie in onderwijs, werk, vrijwilligerswerk en maatschappelijke activiteiten wordt bevorderd, met extra aandacht voor inwoners die minder vanzelfsprekend meedoen.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.15

LIJN 1

1.

VERSTERKEN VAN HET GEWONE LEVEN

DOELSTELLING De veerkracht en zelfredzaamheid van inwoners en huishoudens worden versterkt, zodat zij uitdagingen in het dagelijks leven zoveel mogelijk zelf en samen kunnen hanteren.

SUBDOELEN • Beschermende factoren binnen huishoudens en netwerken worden versterkt. • Inwoners worden ondersteund bij het vergroten van financiële redzaamheid en bestaanszekerheid. • Normaliseren wat bij het leven hoort is het uitgangspunt, zonder dat inwoners langdurig vastlopen of perspectief verliezen.

DOELSTELLING Kinderen en jongeren groeien zo gezond, veilig en kansrijk mogelijk op.

SUBDOELEN • De pedagogische basis wordt versterkt in samenwerking met ouders, onderwijs, kinderopvang, welzijn, verenigingen en jeugd- en jongerenwerk. • Preventie en opvoedondersteuning zijn vroegtijdig beschikbaar. • Jongerenwerk vervult een verbindende rol tussen jongeren, ouders, scholen en de sociale basis.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.16

LIJN 1

1.

VERSTERKEN VAN HET GEWONE LEVEN

DOELSTELLING Inwoners (in een kwetsbare positie) ervaren inclusie, ondersteuning en perspectief.

SUBDOELEN • Inwoners die kwetsbaar zijn door gezondheid, beperking, inkomen, achtergrond of levensfase worden tijdig bereikt en ondersteund. • Mantelzorgers en vrijwilligers worden gefaciliteerd, ondersteund en gewaardeerd, zodat zij hun rol duurzaam kunnen vervullen. • Statushouders bouwen binnen drie jaar een zelfstandig bestaan op en voelen zich onderdeel van de gemeenschap.

DOELSTELLING De instroom naar professionele ondersteuning en zorg wordt beperkt door een sterke sociale basis.

SUBDOELEN • Lichte ondersteuningsvragen worden zoveel mogelijk binnen de sociale basis opgepakt, waarbij de sociale basis als eerste vangnet fungeert en onnodige escalatie voorkomt. • Welzijnswerk en preventieve voorzieningen zijn zichtbaar, toegankelijk en goed verbonden met de leefwereld van inwoners.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.17

LIJN 2

2.

LIJN 2 VOORKOMEN WAAR MOGELIJK, ONDERSTEUNEN WAAR NODIG

VOORKOMEN WAAR MOGELIJK ONDERSTEUNEN WAAR NODIG

Stevig Lokaal Integraal Team – tijdige en nabije ondersteuning VISIE Wanneer de sociale basis, zoals bedoeld onder lijn 1, onvoldoende is om een uitdaging het hoofd te bieden, biedt het lokale team tijdige, nabije en passende ondersteuning. Het Stevig Lokaal Integraal Team (SLIT) vormt de schakel tussen het gewone leven en aanvullende specialistische hulp. Centraal staat een Stevig Lokaal Integraal Team, volgens de uitgangspunten van de VNG-handreiking: toegankelijk, zichtbaar, generalistisch, integraal werkend en stevig verankerd in de leefwereld van inwoners (de sociale basis). Het team werkt dichtbij waar inwoners zijn, voert brede vraagverheldering uit, biedt zelf ondersteuning en voert regie. Specialistische expertise wordt toegevoegd wanneer dat nodig is. Het principe ‘er is geen verkeerde deur’ is leidend: inwoners worden altijd geholpen, ongeacht waar zij zich melden. Er is ruimte voor maatwerk, voor vertragen waar dat helpt en voor het inzetten van doorbraakmethoden wanneer systemen belemmerend werken. Bij gezinnen met kinderen is altijd passende deskundigheid betrokken bij de intake. Ouders en verzorgers kunnen worden ondersteund bij het opstellen van een familiegroepsplan. Het sociale netwerk van inwoners wordt actief betrokken. Het SLIT werkt nauw samen met ervaringsdeskundigen, vrijwilligers, informele netwerken en de stevige lokale basis.

Digitale en technologische ondersteuning wordt ingezet mits passend en ondersteunend.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.18

LIJN 2

2.

VOORKOMEN WAAR MOGELIJK ONDERSTEUNEN WAAR NODIG

DOELSTELLINGEN BIJ LIJN 2

DOELSTELLING Inwoners hebben snel en laagdrempelig toegang tot passende ondersteuning.

SUBDOELEN • Het Stevig Lokaal Integraal Team is zichtbaar, herkenbaar en toegankelijk voor inwoners. • Het principe ‘er is geen verkeerde deur’ is leidend in beleid en uitvoering. • Inwoners ervaren één aanspreekpunt en duidelijke regie.

DOELSTELLING Meer ondersteuningsvragen worden opgelost zonder inzet van aanvullende specialistische hulp.

SUBDOELEN • Het SLIT voert brede vraagverheldering uit en biedt zelf ondersteuning waar mogelijk. • Het netwerk van inwoners wordt actief betrokken bij oplossingen. • Ondersteuning is gericht op versterken van zelf- en samenredzaamheid. • Huisartsen/POH-ers* en GI’s* verwijzen in beginsel naar aanvullende specialistische hulp via het SLIT.

*POH-ers: Praktijkondersteuners huisarts. *GI’s: Gecertificeerde Instellingen (jeugdbescherming en -reclassering).

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.19

LIJN 2

2.

VOORKOMEN WAAR MOGELIJK ONDERSTEUNEN WAAR NODIG

DOELSTELLING Het Stevig Lokaal Integraal Team functioneert conform de uitgangspunten van de VNG-handreiking.

SUBDOELEN • Het SLIT werkt generalistisch, integraal en domeinoverstijgend. • Specialistische expertise wordt flexibel toegevoegd zonder overdracht van regie. • Professionals hebben ruimte voor maatwerk, doorbraakmethoden en professioneel oordeel.

DOELSTELLING Inwoners ervaren samenhang en continuïteit in ondersteuning.

SUBDOELEN • Het SLIT biedt regie en coördinatie over alle betrokken leefdomeinen. • Ondersteuning is samenhangend georganiseerd: één huishouden, één plan, één regisseur. • Doorlooptijden van ondersteuningsvragen worden verkort door duidelijke afbakening en besluitvorming.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.20

LIJN 3

3.

LIJN 3 VERHELPEN VAN COMPLEXE UITDAGINGEN

VERHELPEN VAN COMPLEXE UITDAGINGEN

Aanvullende specialistische hulp – specialistische ondersteuning wanneer nodig VISIE Voor een beperkte groep inwoners is aanvullende specialistische hulp (maatwerk) noodzakelijk. Het gaat om complexe, meervoudige of langdurige uitdagingen waarbij inzet van de sociale basis en het Stevig Lokaal Integraal Team onvoldoende is. Aanvullende specialistische hulp wordt doelgericht, zorgvuldig en tijdelijk ingezet, op basis van een integrale analyse van het huishouden. De doelen, verwachte resultaten en termijn worden, samen met de inwoner, vastgelegd in het plan van de inwoner. Wanneer binnen de afgesproken termijn geen zichtbare voortgang wordt geboekt, wordt het plan heroverwogen en bijgesteld. De gemeente voert samen met het huishouden regie. De consulent uit het lokale team blijft betrokken, leunt niet achterover, bewaakt samenhang, perspectief, streeft actief naar het eindig maken van de aanvullende hulp en zorgt dat de driehoek tussen het huishouden en het netwerk, de professionals van de specialistische hulp en het Stevig Lokaal Integraal Team goed functioneert. De aanvullende specialistische hulp sluit aan bij wat inwoners zelf en met hun sociale netwerk kunnen, wordt afgestemd op de behoeften van het huishouden en versterkt het vertrouwen en de klik met de betrokken professional(s). Zo wordt gezamenlijk toegewerkt naar terugkeer naar de sociale basis.

We zijn transparant over de inzet en kosten van aanvullende specialistische hulp, zonder dat dit belemmerend werkt voor noodzakelijke ondersteuning.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.21

LIJN 3

3.

VERHELPEN VAN COMPLEXE UITDAGINGEN DOELSTELLINGEN BIJ LIJN 3

DOELSTELLING Inwoners met complexe problematiek ervaren stabiliteit, veiligheid en perspectief.

SUBDOELEN • Specialistische hulp is afgestemd op het gehele huishouden en de leefwereld van de inwoner. • De consulent uit het SLIT blijft betrokken en bewaakt samenhang en voortgang.

DOELSTELLING Aanvullende specialistische hulp is aantoonbaar effectief en doelgericht.

SUBDOELEN • Doelen, resultaten en termijnen zijn vooraf, samen met de inwoner/het gezin, helder vastgelegd. • De inzet wordt periodiek geëvalueerd en bijgesteld waar nodig. • Wanneer resultaten uitblijven, wordt de inzet heroverwogen.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.22

LIJN 3

3.

VERHELPEN VAN COMPLEXE UITDAGINGEN DOELSTELLING Stapeling en versnippering van hulp worden voorkomen.

SUBDOELEN • Er is één regisseur per huishouden. • Specialistische trajecten zijn op elkaar afgestemd. • Overgangen tussen hulpvormen zijn zorgvuldig en gepland.

DOELSTELLING Specialistische hulp werkt toe naar duurzame zelfstandigheid binnen de sociale basis.

SUBDOELEN • Vanaf de start van de inzet van specialistische aanvullende hulp wordt toegewerkt naar vermindering van inzet van de aanvullende hulp. • Het netwerk en de stevige sociale basis worden tijdig betrokken.

DOELSTELLING De inzet en kosten van specialistische hulp zijn beheersbaar en transparant.

SUBDOELEN • Inwoners en professionals hebben inzicht in de aard en kosten van ondersteuning. • Keuzes in inzet zijn uitlegbaar en consistent.

Herijkte visie Sociaal Domein Zwartewaterland | p.23