c. Bijlage 3 -Nota geanonimiseerde beantwoording van zienswijzen concept oplegnotitie bij de welstandsnota

Oplegnotitie bij de welstandsnota

NOTA BEANTWOORDING VAN ZIENSWIJZEN concept oplegnotitie Energiebesparende maatregelen in het beschermd stadsgezicht Hasselt

Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad 9 maart 2023. Join-nr: 11695

Nota beantwoording van zienswijzen naar aanleiding van de concept oplegnotitie bij de welstandsnota

Inhoudsopgave 1. 1.1 1.2 1.3 2. 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3. 3.1 3.2 3.3 3.4

Inleiding ................................................................................................................................................ 3 Zienswijzen en beantwoording ............................................................................................................. 3 Ambtshalve wijzigingen ........................................................................................................................ 3 Veranderingen ten opzichte van de concept oplegnotitie .................................................................... 3 Zienswijzen reclamant 1 met gemeentelijke reactie ............................................................................ 5 Verzoek: gesprek met portefeuillehouder ............................................................................................ 5 Verzoek aan bestuur op te komen voor belang bewoners................................................................... 5 Verzoek: samen met gemeente concrete afspraken maken................................................................ 6 Verzoek: motivatie uitzondering op de regels ...................................................................................... 6 Vraag: is het college zich bewust van het niet beschikbaar zijn van alternatieven?............................

6 Zienswijzen reclamant 2 met gemeentelijke reactie ............................................................................ 7 Mening: negatief welstandsadvies vakspecialisten te kort door de bocht ........................................... 7 Vragen met betrekking tot onzekere toekomst..................................................................................... 7 Mening: praktische adviezen Dumoscan niet serieus te nemen .......................................................... 7 Verzoek: nogmaals aanvraag toetsen met bredere blik ....................................................................... 8

2

Nota beantwoording van zienswijzen naar aanleiding van de concept oplegnotitie bij de welstandsnota

1. Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft besloten de concept oplegnotitie ‘Energiebesparende maatregelen in het beschermd stadsgezicht Hasselt’ ter inzage te leggen. Dit beleidsvoornemen betreft een oplegnotitie bij de gemeentelijke Welstandsnota ‘Slimmer Bekeken’ (2016). Wanneer de oplegnotitie door de raad is vastgesteld, dient deze als toetsingskader bij aanvragen voor vergunningplichtige energiebesparende maatregelen in het beschermd stadsgezicht van Hasselt. De concept oplegnotitie heeft van 13 oktober tot en met 24 november 2022 ter inzage gelegen. Gedurende deze termijn van 6 weken zijn ingezetenen en belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om schriftelijk of mondeling een zienswijze in te dienen. Het bekend maken van de ter inzage legging en de mogelijkheid een zienswijze in te dienen is op 13 oktober 2022 digitaal via de gemeentelijke website en in het huis-aan-huisblad De Stadskoerier bekend gemaakt. Naar aanleiding van de concept oplegnotitie zijn er twee zienswijzen ingediend: 1 Reclamant 1: mede namens 17 bewoners van het Eiland, brief per e-mail van 7 november 2022 en mondeling toegelicht op 21 november 2022; 2 Reclamant 2: wonende aan de Ridderstraat, bij e-mail van 22 november 2022. 1.1 Zienswijzen en beantwoording Twee reclamanten hebben zienswijzen ingediend over verschillende aspecten aangaande het ontwerpbesluit.

Deze zienswijzen zullen hierna per reclamant inhoudelijk worden behandeld. Per zienswijze is aangegeven of er aanleiding is tot aanpassing van het ontwerpbesluit. 1.2 Ambtshalve wijzigingen Ambtshalve wijzigingen zijn wijzigingen in de vast te stellen oplegnotitie (ten opzichte van de concept oplegnotitie) die niet naar aanleiding van ingebrachte zienswijzen, maar ambtshalve worden doorgevoerd. Er is één ambtshalve wijzigingen doorgevoerd. Deze is hieronder als laatste punt weergegeven bij paragraaf 1.3. 1.3 Veranderingen ten opzichte van de concept oplegnotitie De zienswijzen hebben bijgedragen aan het verscherpte bewustzijn bij bestuurders, ambtenaren en plantoetsers dat er behoefte is aan nog verdere verruiming van de concept oplegnotitie. In de beeldvormende raad van 12 januari 2023 is deze urgentie ook gevoeld. De raad stelt het toetsingskader voor de welstandsadvisering vast, waarbinnen aanvragen voor energiebesparende maatregelen door experts beoordeeld worden. De algemene stemming in de beeldvormende raad was dat de insteek van een gefaseerde en voorzichtige verruiming van het beleid ondersteund wordt. Er was nog geen eenduidigheid over de mate van verdere verruiming van de concept oplegnotitie. Wel werd de intentie breed gedeeld dat er in principe bij ieder pand panelen moeten kunnen worden aangebracht, als er voldaan wordt aan voorwaarden en aan de hand van maatwerk.

Tegelijkertijd werd er waarde gehecht aan de mogelijkheid, dat experts bij de toetsing hiervan kunnen afwijken en dat er in specifieke situaties geen panelen maar andere duurzaamheidsmaatregelen toegepast kunnen worden. Naar aanleiding van de beeldvormende raad is voorgesteld de concept oplegnotitie als volgt aan te passen: • Paragraaf 2.2. concept oplegnotitie: de twee uitzonderingsgebieden (oostelijk deel Justitie Bastion en langs het Zwarte Water) zijn in de aangepaste notitie komen te vervallen; Nieuw uitgangspunt (paragraaf 4.2): bij of op ieder pand in het beschermd stadsgezicht kunnen energiebesparende maatregelen toegepast worden (dit begrip is ruimer dan alleen panelen), onder de voorwaarde dat de cultuurhistorische waarden niet onevenredig aangetast worden. Dit wordt per aanvraag beoordeeld, waarbij er altijd sprake is van een trapsgewijze benadering en maatwerk (zie 3.1 en 3.2); • Paragraaf 4.2 aangepaste notitie: verduidelijking algemene lijn toepassing zonthermische daken (onder bestaande dakbedekking), zonnepanelen op zwarte of oranje daken en zonneceldakpannen/ -leien; • Gehele aangepaste notitie: de oplegnotitie heeft nu ook betrekking op monumenten. Bij monumenten zijn zonnepanelen/ plaatcollectoren mogelijk, mits historische kenmerken en materiaal behouden blijven. Dus ook historische dakpannen blijven behouden.

Dit betekent dat er geen (vervangende) zonneceldakpannen/ -leien toepast kunnen worden. Criteria van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed zijn toegevoegd, ook voor het isoleren van monumenten en het aanbrengen van installaties; • Paragrafen 1.3, hoofdstuk 2 en 3 aangepaste notitie: verduidelijking insteek verruiming beleid, proces vergunningaanvragen en werkwijze welstandstoets;

3

Nota beantwoording van zienswijzen naar aanleiding van de concept oplegnotitie bij de welstandsnota • •

Paragraaf 1.4 aangepaste notitie: geactualiseerde tekst alternatief voor zonnepanelen en plaatcollectoren op eigen pand; Paragraaf 2.2 concept oplegnotitie: in de aangepaste notitie is een ambtshalve wijziging doorgevoerd (paragraaf 4.2). Bij het kopje bijgebouw/ bijbehorend bouwwerk is het eerste criterium betreffende de positie weggehaald. Panelen zijn nu ook mogelijk op bijgebouwen/ bijbehorende bouwwerken, die zich minder dan 5 meter achter de voorgevelrooilijn van het hoofdgebouw bevinden. Wel is het punt gehandhaafd dat panelen niet aan de voorzijde (oriëntatiezijde) mogen worden geplaatst (voorzichtige verruiming).

4

Nota beantwoording van zienswijzen naar aanleiding van de concept oplegnotitie bij de welstandsnota

2. Zienswijzen reclamant 1 met gemeentelijke reactie Samengevat voert reclamant de volgende zienswijzen aan: 2.1 Verzoek: gesprek met portefeuillehouder Op 21 november 2022 heeft reclamant de zienswijze toegelicht en vragen gesteld. Tevens heeft reclamant aangegeven te gaan inspreken tijdens de besluitvormende raadsvergadering. Verder was er bij reclamant onduidelijkheid over het vooroverleg, waarna de betrokken ambtenaar van team Vergunningen telefonisch contact heeft opgenomen en een en ander heeft verduidelijkt. Ook hebben de portefeuillehouder en betrokken beleidsambtenaar tijdens het gesprek een en ander verduidelijkt en de volgende vragen beantwoord: 1. Energiecoöperatie Energiek Zwartewaterland biedt momenteel geen alternatief voor panelen. Gezamenlijk hebben de bewoners aan het Eiland circa 100 panelen nodig. Kan de gemeente een stuk land voor ons aanschaffen of subsidie verlenen?’ Gemeentelijke reactie: De portefeuillehouder kan niet vooruitlopen op de aanschaf van grond of gemeentelijke subsidie aan particulieren. Het idee van reclamant kan ook niet op korte termijn tot stand worden gebracht. Na de beeldvormende raad op 12 januari 2023 zal blijken of de concept oplegnotitie aangepast wordt. Wellicht zijn er dan voor een ieder mogelijkheden voor energiebesparende maatregelen (dit zijn niet per definitie panelen).

Anderzijds is het zo dat wonen in een beschermd stadsgezicht beperkingen met zich mee brengt. Dit is ook in het huidige beleid het geval: panelen zijn momenteel in beperkte mate toegestaan. In de oplegnotitie is er sprake van verruiming van dit beleid. 2. Kan de gemeente de aanvragen, die afgewezen zijn op basis van het huidige (te actualiseren) beleid, zelf opnieuw in behandeling nemen als het nieuwe beleid er is? Gemeentelijke reactie: Eerder afgewezen aanvragen kunnen niet opnieuw in behandeling worden genomen. Initiatiefnemers kunnen een nieuwe aanvraag indienen. Daarbij kunnen ze een vooroverleg hebben met de plantoetsers over de mogelijkheden binnen het nieuwe beleid voor zonnepanelen. In de publicatie van het raadsbesluit om de oplegnotitie vast te stellen, worden inwoners tevens geïnformeerd over de mogelijkheid om een nieuwe vergunningaanvraag in te dienen in het geval een aanvraag eerder is afgewezen op basis van het nog niet geactualiseerde welstandsbeleid. Mogelijk dat er met het nieuwe beleid wel tot een passende oplossing kan worden gekomen. 3. Reclamant heeft op een A4 met foto’s in beeld gebracht waar reeds panelen gerealiseerd zijn in het beschermd stadsgezicht, die zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte.

Reclamant geeft daarbij aan dat er twee boten liggen in het Zwarte Water bij de ingang van de vestinggracht (Buiten de Enkpoort), waarvan één in het beschermd stadsgezicht. Ook daar zijn panelen op het dak geplaatst. Ook zijn er containers en plantenbakken geplaatst. Mag dat? Moet hier niet op gehandhaafd worden? Gemeentelijke reactie: De gemeente ziet deze foto’s tijdens het overleg voor het eerst en kan op dat moment niet aangeven welke panelen met vergunning zijn aangebracht en welke zonder. Dit is na het gesprek uitgezocht, dus ook voor de panelen op de woonboten. Hier wordt nader op ingegaan onder paragraaf 2.4. Nadat de oplegnotitie is vastgesteld door de raad, kan er gekeken worden waar er moet worden gehandhaafd en waar niet. Conclusie: De mondelinge toelichting en gestelde vragen vormen op zich geen aanleiding om de oplegnotitie aan te passen. Wel zijn een aantal foto’s van reclamant gepresenteerd tijdens de beeldvormende raad van 12 januari 2023. Ook is toen de zienswijze aan de orde geweest. 2.2 Verzoek aan bestuur op te komen voor belang bewoners Reclamant verzoekt het bestuur om op te komen voor het belang van de bewoners door een maatwerkoplossing met hen af te spreken, die het mogelijk maakt om zonnepanelen te plaatsen.

Reclamant vindt het onbegrijpelijk dat de gemeente de plaatsing van panelen onmogelijk maakt, in een tijd waarin de overheid van burgers vraagt om verantwoordelijkheid te nemen voor het verduurzamen van de woning en het meewerken aan de energietransitie.

5

Nota beantwoording van zienswijzen naar aanleiding van de concept oplegnotitie bij de welstandsnota Gemeentelijke reactie: De belangenafweging vindt plaats tijdens de besluitvormende raad. De zienswijze en eventuele inspraak van reclamant zullen dan bij de besluitvorming worden betrokken. Conclusie: De zienswijze geeft op zich geen aanleiding om de oplegnotitie aan te passen. 2.3 Verzoek: samen met gemeente concrete afspraken maken Reclamant verzoekt de gemeente om gezamenlijk met het college van B&W en de gemeenteraad tot een oplossing te komen waarbij het voorbeeld gevolgd wordt van andere gemeenten. Daarbij verwijst reclamant naar de link https://pointer.kro-ncrv.nl/een-vijf-gemeenten-regels-zonnepanelen-beschermd-stadsgezichtversoepelen. Gemeentelijke reactie: Reclamant geeft in de daaropvolgende zin aan dat andere gemeenten samen met hun burgers concrete afspraken maken om verduurzaming middels het plaatsen van zonnepanelen binnen beschermd stadsgezicht mogelijk te maken. De gemeente Zwartewaterland doet dit ook, tijdens vooroverleg bij de vergunningaanvraag. Het welstandsbeleid (de oplegnotitie) is daarbij het toetsingskader en wordt door de raad vastgesteld. Inwoners van Zwartewaterland hebben gelegenheid om hun zienswijze in te brengen, onder meer door in te spreken tijdens de raadsvergadering waarin het welstandsbeleid/ de oplegnotitie al dan niet wordt vastgesteld.

Conclusie: De zienswijze geeft op zich geen aanleiding om de oplegnotitie aan te passen. 2.4 Verzoek: motivatie uitzondering op de regels Reclamant geeft aan dat er op dit moment zeker vier panden zijn binnen het beschermd stadsgezicht van Hasselt waarop zonnepanelen geplaatst zijn op plaatsen die zichtbaar zijn vanaf de openbare weg en vanaf het Zwarte Water. Reclamant verzoekt te motiveren waarom er een uitzondering op de regel gemaakt is in deze situaties. Gemeentelijke reactie: Vastgesteld is dat er in een aantal gevallen geen aanvraag is gedaan. In de gevallen dat er wel een vergunning is aangevraagd, zijn deze door de Stadsbouwmeester en het burgerlid van de monumentenraad goedgekeurd: binnen het huidige beleid is geoordeeld dat de panelen geen onevenredige afbreuk doen aan de cultuurhistorische waarden in het beschermd stadsgezicht. Na vaststelling van het nieuwe beleid (de oplegnotitie) zullen de eigenaren van de panden, waar zonnepanelen zijn gerealiseerd zonder omgevingsvergunning, worden aangeschreven. Hen zal verzocht worden om alsnog een omgevingsvergunning aan te vragen. Conclusie: De zienswijze geeft op zich geen aanleiding om de oplegnotitie aan te passen.

2.5 Vraag: is het college zich bewust van het niet beschikbaar zijn van alternatieven? Reclamant stelt de vraag of het college zich ervan bewust is dat er in de oplegnotitie een alternatief wordt aandragen voor zonnepanelen dat voorlopig niet beschikbaar is. Daarbij verwijst reclamant naar een mail van heer Hoentjen van Energiek Zwartewaterland van 12 oktober 2022. Gemeentelijke reactie: Wij zijn ons ervan bewust dat het merendeel van de energiecoöperaties in het land tegen problemen aanloopt, waardoor de uitvoering vertraging oploopt. Zo ook in Zwartewaterland. Op dit moment is er helaas geen alternatief beschikbaar op korte termijn. Wel is de kans groter dat coöperaties nieuwe collectieve projecten starten, omdat de vorig jaar gesignaleerde problemen zich naar verwachting niet meer voor zullen doen. Dit vanwege enkele wijzigingen in de nieuwe Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE), waardoor deze beter aansluit bij de praktijk. Conclusie: De zienswijze geeft aanleiding om de oplegnotitie aan te passen. Onder paragraaf 1.4 is een geactualiseerde tekst opgenomen.

6

Nota beantwoording van zienswijzen naar aanleiding van de concept oplegnotitie bij de welstandsnota

3. Zienswijzen reclamant 2 met gemeentelijke reactie 3.1 Mening: negatief welstandsadvies vakspecialisten te kort door de bocht Reclamant is van mening dat het advies van Het Oversticht, waarin staat dat panelen op het pand aan de Ridderstraat afbreuk doen aan de monumentale waarden van het beschermd stadsgezicht, te kort door de bocht is. Gemeentelijke reactie: Op 14 juli 2022 heeft reclamant een principeverzoek ingediend. De welstandstoets heeft plaatsgevonden op basis van het huidige (te actualiseren) beleid. Op basis daarvan is besloten geen principemedewerking te verlenen. Het college heeft het advies overgenomen en heeft geen twijfels over de expertise en het betreffende onafhankelijke advies van Het Oversticht. Ambtelijk is geconcludeerd dat de concept oplegnotitie ook (vrijwel) geen ruimte biedt voor zwarte zonnepanelen op het dak van het pand aan de Ridderstraat. Om die reden is reclamant benaderd en gewezen op de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Reclamant heeft op 22 november 2022 per mail aangegeven te wensen dat de zienswijze, die specifiek gericht is op de vergunningverlening van de Ridderstraat, gebruikt wordt als zienswijze op de concept oplegnotitie. De zienswijze is vervolgens besproken in de beeldvormende raad van 12 januari 2023. Toen is gepeild of de raad het toetsingskader van de concept oplegnotitie nog verder wil verruimen.

In paragraaf 1.3 is deze peiling beschreven. Conclusie: De zienswijze geeft indirect aanleiding om de oplegnotitie aan te passen. Zie paragraaf 1.3. 3.2 Vragen met betrekking tot onzekere toekomst Reclamant geeft aan dat de afwijzing van de aanvraag onzekerheden biedt voor de toekomst en vraagt: 1. Betekent dit dat er ook in de toekomst geen mogelijkheid zou zijn voor het aanbrengen van zonnepanelen? 2. Hoe verhoudt zich dit tot de doelen die door de overheid gesteld zijn over de hybride warmtepomp die als nieuwe standaard zal gelden vanaf 2026, mits de woning hiervoor geschikt is? 3. Is het ook niet mogelijk om op een enkel dakvlak, welke het minst zichtbaar is, de panelen te plaatsen? Gemeentelijke reactie: 1. Dit is afhankelijk van het besluit van de gemeenteraad over de oplegnotitie. Na vaststelling is dit het toetsingskader voor het welstandsadvies. De aangepaste oplegnotitie gaat ervan uit dat er bij of op ieder pand in het beschermd stadsgezicht energiebesparende maatregelen kunnen worden toegepast (dit begrip is ruimer dan alleen panelen), onder de voorwaarde dat de cultuurhistorische waarden niet onevenredig aangetast worden. Wij verwijzen hierbij naar paragraaf 3.2 Maatwerk in de oplegnotitie; 2. Warmtepompen gaan ook samen met alternatieve energiebesparende maatregelen. Zie paragraaf 3.2; 3.

Dit hangt af van het besluit van de gemeenteraad en het advies van de Stadsbouwmeester (of de commissie Ruimtelijke Kwaliteit na inwerkingtreding Omgevingswet). Conclusie: De zienswijze geeft op zich geen aanleiding om de oplegnotitie aan te passen. 3.3 Mening: praktische adviezen Dumoscan niet serieus te nemen Reclamant heeft het gevoel niet serieus te worden genomen wanneer de gemeente in haar brief (besluit op het principeverzoek) verwijst naar de DuMo-scan, terwijl reclamant juist energiezuinig wil wonen en bereid is om grote ingrepen te doen met de nodige kosten. Gemeentelijke reactie: De gemeente attendeert in haar brief- op de mogelijkheid om een DuMoscan te laten uitvoeren. De scan is overigens niet hetzelfde als de tips op de site van Het Oversticht voor een energiezuinig en duurzaam pand. Het college betreurt het dat de tips van de site bij reclamant het gevoel oproepen dat reclamant niet serieus wordt genomen. De gemeente zal nagaan of/ hoe wij dit gevoel kunnen voorkomen door een juiste formulering te kiezen in de brieven bij besluiten op principeverzoeken. De bereidheid van reclamant om te investeren in een duurzame woning wordt door het college juist gewaardeerd.

7

Nota beantwoording van zienswijzen naar aanleiding van de concept oplegnotitie bij de welstandsnota Conclusie: De zienswijze geeft op zich geen aanleiding om de oplegnotitie aan te passen. 3.4 Verzoek: nogmaals aanvraag toetsen met bredere blik Reclamant verzoekt de gemeente met een bredere blik naar de huidige aanvraag te kijken en het plan opnieuw in behandeling te nemen. Gemeentelijke reactie: Het is niet mogelijk om dezelfde aanvraag opnieuw in behandeling te nemen. Reclamant kan een vooroverleg hebben en met de plantoetsers afstemmen over de mogelijkheden binnen het nieuwe beleid voor zonnepanelen. Als reclamant dat wenst, dan zal hij zelf opnieuw een aanvraag voor een omgevingsvergunning moeten indienen. Conclusie: De zienswijze geeft op zich geen aanleiding om de oplegnotitie aan te passen.

8