Brief Energiek Zwartewaterland, ingekomen 10 juni 2024 over Energievisie beleid

Aan : Gemeenteraad Zwartewaterland Van : Coöperatie Energiek Zwartewaterland Betreft : Keuzes voor een eerlijk, lokaal duurzaam energiesysteem in Zwartewaterland. Geachte raadsleden, In de maand januari heeft een afvaardiging van de Coöperatie Energiek Zwartewaterland uw fractievergadering mogen bezoeken. In dat overleg hebben we onze duurzame energievisie gepresenteerd en met u goede gesprekken gevoerd over de kansrijke positie van lokale duurzame energie opwek en -opslag in de gemeente Zwartewaterland. Nogmaals dank u tijd wilde vrijmaken om over dit onderwerp met ons in gesprek te gaan. In de afgelopen maanden is er meer helderheid gekomen over de aanpakmethodiek van grootschalige duurzame energieprojecten in het “Provinciaal Programma Energiestrategie1” (PPE) van Provincie Overijssel. Ook heeft het rapport van Stimuland “Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten”2 u inzicht gegeven over hoe een duurzaam energieopwekproject in dit zoekgebied gedragen tot stand zou kunnen komen. Met deze brief willen we samenvatten wat de bevindingen van de besprekingen met de fracties waren en u voorstellen bieden die kunnen leiden tot een eerlijk, sociaal rechtvaardig lokaal energiesysteem in verbinding met de lokale gemeenschap en inwoners die aansluiten bij de PPE en het genoemde Stimuland rapport.

We hebben in de gesprekken ervaren dat bij alle fracties de noodzaak onderkend wordt om onze energievoorziening te verduurzamen zoals afgesproken in het klimaatakkoord en vertaald naar bijvoorbeeld de Regionale Energie Strategie, PPE, het coalitie akkoord van Zwartewaterland en het gemeentelijk beleid energie. Het uitvoeren van deze energietransitie is nieuw en blijkt niet altijd eenvoudig te zijn. De weerstand die vanuit de samenleving komt bij de uitvoering van de transitie maakt dat het besturen van het verduurzamingsproces uitdagend is en soms ook niet eenvoudig. Energiek Zwartewaterland ziet hier echter een grote kans om een verbinding te vormen tussen de inwoners van Zwartewaterland door op coöperatieve wijze een positieve bijdrage te leveren aan de verduurzaming. Zij wil dit gaan realiseren door middel van een breed coöperatief energiesysteem, waarbij de lasten en lusten voor de betrokkenen eerlijk gedragen en verdeeld worden binnen de gemeenschap. In dit systeem werken overheid en coöperatie nauw samen. Door participatie van inwoners wordt meer draagvlak en acceptatie gecreëerd. Als coöperatie staan we aan het begin van een traject waarin we dit willen gaan realiseren. Professionaliteit van de coöperatie is hierbij een belangrijke voorwaarde om dit bestendig te kunnen doen.

We zijn de gemeente Zwartewaterland dan ook erkentelijk voor de onlangs toegezegde financiële steun om deze professionalisering op te kunnen gaan zetten. Hierdoor kunnen we de

1

Provinciaal Programma Energiestrategie 2024 (officielebekendmakingen.nl) Energie+in+Genne+Holten+Haerst+De+Ruiten+-++mei+2024+incl+50+veelgestelde+vragen (raadsinformatie.nl) 2

6-3-2024

1

organisatie structureren, meer inhoud geven en kennis op het gebied van duurzame energiesystemen lokaal ontwikkelen en borgen door en voor lokaal betrokkenen.

Scherp definitie van lokaal eigendom aan. Naast het hebben van een professionele energiecoöperatie is er een andere belangrijke voorwaarde om grootschalige duurzame energieprojecten te kunnen ontwikkelen en exploiteren. Dit is de mate waarin geregeld wordt dat de lokale energie coöperatie hiervoor in positie wordt gebracht door gemeentelijke beleidskaders. Zoals we hebben besproken ligt een belangrijke sleutel hierbij in de definitie van de term ‘lokaal eigendom’. Op dit moment is er namelijk geen eenduidige definitie van ‘lokaal’: 1. Wij vinden dat dit gezien moet worden als ‘de hele gemeente’: alle inwoners moeten voordeel kunnen hebben van duurzame energieprojecten door bijvoorbeeld goedkope energie te kunnen kopen of te kunnen participeren in de projectontwikkeling. Dit in combinatie met het principe dat de mensen met grootste lasten (nabij omwonenden) ook de grootste lusten (compensatie) verdienen. 2. Ook vinden wij dat 100% lokaal eigendom het uitgangspunt moet zijn. Hierbij houden we de zeggenschap over de projecten lokaal evenals de opbrengsten van de projectontwikkeling. Samen met de bewoners in de directe omgeving, grondeigenaren, financiële participanten kan Energiek Zwartewaterland het lokaal eigendom naar 100% brengen. Deze uitgangspunten sluiten grotendeels aan bij het PPE.

Het beoogde resultaat van het hanteren van deze twee uitgangspunten is dat inwoners niet alleen de lasten zullen ervaren van grootschalige duurzame energie opwek, maar ook zoveel mogelijk de lusten. De beleidsvisie van de gemeente Dalfsen3, ligt sterk in lijn bij de visie die Energiek Zwartewaterland voor ogen heeft. We zouden u willen vragen om deze als voorbeeld te laten dienen voor het aangescherpte beleid met betrekking tot de energietransitie. De ideale situatie zou zijn om als cluster samen met Zwolle, Staphorst en Dalfsen een gelijk en eenduidig beleid te formuleren op basis hiervan.

Draag zorg voor de ondersteuning van initiatiefnemers in projecten Voor de mogelijke projecten in zoekgebied Genne Haerst Holten de Ruiten, geeft Stimuland in haar rapportage aan dat het van wezenlijk belang dat dit initiatieven ondersteunt worden door de gemeente. Vooral het uitdragen en geven van de juiste kaders en wensen en het stimuleren van de initiatieven is belangrijk. Het is aan u om te laten zien dat u de initiatieven die er nu zijn actief ondersteunt om tot dit realistische plan te komen. De gemeente heeft hier een voortrekkersrol door verbinding tussen de partijen te stimuleren en daar waar nodig hierbij financiële ondersteuning te bieden in de initiatief fase. Zoals gezegd kan Energiek Zwartewaterland hier een succesvolle rol vervullen, doordat we staan voor een eerlijke verdeling van lusten en lasten met 100% lokaal eigendom, participatie en daardoor maximaal draagvlak en acceptatie. Wij. zijn en hebben toegang tot professionals op het gebied van duurzame energieopwek (wind, zon, opslag) Energiek Zwartewaterland heeft gezamenlijk met Blauwvinger Energie daartoe op 30 mei jl. bij uw wethouders een ondersteuningsvraag ingediend voor tijd en middelen om te komen tot Eén gezamenlijk windproject in zoekgebied Genne-Holten-Ruiten-Haerst.

3

Gemeenteblad 2022, 547882 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl)

6-3-2024

2

Houdt continuïteit in de ontwikkeling van het duurzame energiesysteem Grootschalige, lokale opwek van duurzame energie vraagt een duidelijke visie over een lokale entiteit die in de komende decennia de ontwikkeling van duurzame energieprojecten faciliteert en (mede) uitvoert volgens de hiervoor genoemde uitgangspunten. In het coalitieaccoord van SGP, CU en PvdA wordt aangegeven dat de gemeente op een “verantwoorde manier toe wil werken naar een energiesysteem van volledig hernieuwbare energie”. Energiek Zwartewaterland wil deze rol graag op zich nemen en hiermee zorg dragen voor een integrale consistente aanpak om te kunnen beantwoorden aan de opdracht die voor ons ligt. Dit betekent onder andere continue bouwen aan het systeem ten behoeve van de lokale inwoners en coöperatie doelstellingen. De gemeente is een belangrijke stakeholder in dit systeem, een nauwe, lange termijn samenwerking met de gemeente is hiervoor nodig om dit te kunnen realiseren. Een eerste stap in deze richting heeft uw bestuur het college van B&W reeds gezet door Energiek Zwartewaterland een subsidie toe te zeggen om te kunnen professionaliseren. Wij willen u vragen om deze visie te gaan ondersteunen door deze waar nodig in uw beleid uit te werken.

Energiek Zwartewaterland denkt uiteraard graag mee in het komende jaar bij het komen tot een verdere en betere opzet van voorwaarden die beantwoorden aan de doelstellingen.

Samenvattend willen we u verzoeken te bevorderen dat het begrip lokaal eigendom ook gemeentebrede betekenis zal krijgen waarin betrokkenheid van een gemeentebreed werkende energie coöperatie zoals de onze geborgd wordt.

Graag vernemen we uw reactie, Met vriendelijke groeten namens de Cooperatie Energiek Zwartewaterland John Bakker, Jacco Pleijsier.

6-3-2024

3