Brief college van 14 oktober 2020 over Verkenning energieneutraal ontwikkelen fase 1B Hasselt Om de Weede

È*

gcm cen t e-ì

Zwørtewøterlønd .,i:r,:t;t!':|:t1:

;:',','

|

,,,;,;i..i

t:¡.

Aan de raad van de gemeente Zwartewaterland

Uw brief van

Behandeld door N. van den Poll

Hassetr, l¿orrzozn

Uw kenmerk

Bijlage(n)

Ons kenmerk 20.645

Onderwerp Verkenning energieneutraal ontwikkelen fase 1B Hasselt Om de Weede

1

Geachte raadsleden, Bij aanvang van de ontwikkeling van fase 18 van Hasselt Om de Weede hebben wij, vanuit het oogpunt om een toekomstbestendige en duurzame woonwijk te ontwikkelen, besloten om als voorlopig uitgangspunt de ontwikkeling van een energieneutrale wijk te hanteren. Om de consequenties daarvan in beeld te brengen, is een verkennend onderzoek gedaan naar de consequenties van een energieneutrale ontwikkeling voor wat betreft de woningen (kosten/baten/mogelijkheden) en de woonomgeving (benodigde energie voor openbaar gebied, elektrisch laden en opwek van energie). Op basis van dit onderzoek hebben wij besloten fase 1B van Hasselt Om de Weede energieneutraal te ontwikkelen. Daarmee leveren we een bíjdrage aan de energietransitie in onze gemeente. In deze brief informeren wij u over de inhoud van het onderzoek. Het onderzoek is bijgevoegd bij deze brief. Daarnaast is op 22 oktober 2020 een raadsinformatiebijeenkomst gepland over de ontwikkeling van fase 1B van Hasselt Om de Weede. Naast een kofte presentatie over het onderzoek naar energieneutraal ontwikkelen dat in deze brief wordt toegelicht, is er aandacht voor de volgende onderwerpen: gevolgd proces tot nu toe en vooruitblik op het vervolg; het stedenbouwkundig plan op VO-niveau;

-

Er is dan ook gelegenheid om vragen te stellen of om aandachtspunten mee te geven voor het vervolg.

Waarom een energieneutrale ontwikkeling van fase 18? In het programma Energietransitie (6 juni 2019) zijn de opgaven voor energietransitie geformuleerd die voor 2030 behaald moeten worden in Zwatewaterland. De opgaven hebben betrekking op energiebesparing, zonnevelden en zonnepanelen op gebouwen, windmolens, een biovergister /biomassacentrale en een energieneutraliteit van 50o/o. Het energieneutraal ontwikkelen van fase 1B van Om de Weede is een ontwikkeling die in de lijn ligt met het programma Energietransitie. Energieneutraliteit is bij nieuwe ontwikkelingen (zowel van de woningen als van het openbaar gebied) makkelijker in te passen dan bij bestaande woningen en bestaand openbaar gebied. Bovendien is een energieneutrale wijk toekomstbestendig.

Wat is energieneutraal? Er zijn veel verschillende definities te zijn voor de term energieneutraal. Het is van belang om een keuze te maken welke definitie wordt gebruikt bij Om de Weede. Energieneutraal op woningniveau : Voor een energieneutrale woning op woningniveau, wordt alle energie die nodig is voor het verwarmen koelen van de woning, voor ventilatie en warm tapwater op de woning/eigen kavel duurzaam opgewekt. Het gaat om gebouwgebonden energie. Dit is in het huidige Bouwbesluit vergelijkbaar met een EPC van 0.

Energieneutraal op huishoudensniveau of Nul-op-de-meter (NOM): Wanneer naast de gebouwgebonden energie ook de gebruiksgebonden energie (van bijvoorbeeld huishoudelijke apparatuur) op de woning/eigen kavel wordt opgewekt, is de woning energieneutraal op huishoudensniveau. Ten opzichte van de energieneutrale woning op woningniveau, zijn voor een NOMwoning B-12 zonnepanelen extra nodig. Beng-norm Per 1januari202L wordt de huidige norm van EPC=0,4 vervangen door de (Europese) Beng-norm. Als een woning voldoet aan deze BENG-eisen verbruikt zowel de woning als het huishouden netto meer energie dan dat er op de woning/eigen kavel wordt opgewekt. Als de Beng-norm wordt omgerekend naar EPC komt dit uit op een EPC van 0,2 tot 0,5. De eisen in het bouwbesluit lopen daarmee achter bij de bouwpraktijk. In divers nieuwbouwprojecten (vrije sector en sociale huur) worden energieneutrale woningen en Nul-op-de-meter-woningen gerealiseerd. Technisch en economisch is dit vaak haalbaar. Met de Beng-norm belasten nieuw te realiseren woningen alsnog de toch al grote energieopgave in de gebouwde omgeving. Van energieneutraal (EPC 0) of Beng naar NOM Voor woningen is NOM op dit moment het hoogst haalbare, In dat geval wordt alle benodigde energie voor de woning en het verbruik van huishoudelijke apparaten duurzaam opgewekt op de woning (of in de nabijheid daarvan).

Het is makkelijker (en goedkoper) om van een energieneutrale woning een NOMwoning te maken dan van een woning die voldoet aan de Beng-norm. Om van een energieneutrale woning naar een NOM-woning te gaan, zijnB-12 extra zonnepanelen nodig. Om van een woning die voldoet aan de Beng-norm een energieneutrale woning te maken, zijn25-37 extra zonnepanelen nodig, Dit pleit eruoor om voor Om de Weede als ambitie uit te gaan van energieneutrale woningen (EPC 0). Kanttekening Bij de vergunningverlening is het publiekrechtelijk niet toegestaan strengere eisen te stellen dan het bouwbesluit (BENG vanaf 1-1-2021). Met ontwikkelende partijen kunnen echter wel afspraken worden gemaakt over hogere ambitieniveaus en bij kavelverkoop aan particulieren kan deze hogere ambitie privaatrechtelijk worden vastgelegd. Publiekrecht gaat boven privaatrecht/ maar in de praktijk blijkt dat afspraken over verdergaande ambities in de praktijk stand houden en worden nageleefd. Een energieneutrale openbare ruimte Ook in de openbare ruimte wordt energie verbruikt door o.a. de openbare verlichting en rioolgemalen. Om een woonwijk energieneutraal te ontwikkelen, zal dit energieverbruik duurzaam en lokaal opgewekt moeten worden.

Enerqieneutraal elektrisch vervoer Het aantal elektrische auto's zal in de toekomst naar verwachting sterk toenemen. Voor een energieneutrale wijk zal ook hier, waar mogelijk, rekening mee gehouden moeten worden.

Kosten en baten woningen In onderstaande tabel zijn de meerkosten per type woning in beeld gebracht ten opzichte van de huidige situatie (tot eind 2020), waarbij een EPC van 0,4 op dit moment nog de wettelijke norm is. BENG 16.000 - 20,000 24.000 - 30.000 32.000 - 38.0-00 Tabel 1: indicatie meerkosten bouw t.o.v. EPC 0,4

Rijwoning Twee onder 1 kap Vrijstaand

EPC O

NOM

18.000 - 22.000

22.000 - 26.000 30.000 - 36.000 34.000 - 40.000

36,000 - 44.000

Uit tabel 1 blfkt dat het verschil in meerkosten tussen de Beng-norm en EPC 0 ten opzichte van elkaar tussen € 2.000 en € 4.000 ligt. Bij vrijstaande woningen is het verschil groter, het is dan meestal financieel gunstiger om een NOM-woning te realiseren. Dit komt doordat bij vrijstaande NOM-woningen vaak het concept'passief'wordt toegepast. Deze woningen hebben een optimale isolatie, waardoor installaties voor verwarmen, koelen en ventileren minder kosten.

Ë!

genlcenre lì

-

Zwørtewøterlønd Genernuidcn . ['lt;tsselt . Zu¡c¿rtsluis BENG l_6!0_

l eOO nd

NOM 1.450

EPC O

700

1.650

B 50

l-i .100

i 1.000

2.000

Tabel 2: Indicatie jaarlijke besparing energielasten t.o.v. EPC 0,4

Tabel 2 laat zien dat de kostenbesparingen bij Beng en EPC 0 ook redelijk vergelijkbaar zijn. Bij NOM is de kostenbesparing hoger, maar daar staat ook een hogere investering tegenover.

Opgave voor energieneutraal Hasselt Om de Weede In het rapport is in beeld gebracht hoeveel extra energie benodigd is wanneer de woningen in 18 energieneutraal (of NOM) worden ontwikkeld, voor een energieneutrale openbare ruimte en voor de opwek van energie voor elektrisch vervoer.

Energieneutraal NOM ruimte Elektrisch veruoer

totaal

zonnepark*

562.000 kwh 13.000 kwh

31s.000 kwh kwh 890.000 ,

Equiva_lent ha 0r9- h? Tabel 3: extra benodigde energie voor fase 1B

0 kwh 13.000 kwh 315.000 kwh 328.000

iI

i o.: na

Uitgaande van energieneutrale woningen in fase 18, is 0,9 hectare zonnepark benodigd. Een ideale maat voor een kleinschalig zonnepark is 2 hectare. Er is daarom onderzocht hoeveel zonnepark er benodigd zou zijn om ook fase 1A en de Weede Hoven te kunnen voorzien van duurzame energie. Naast fase 18 is er dan ook ruimte om een deel van fase 1A en de Weede Hoven te voorzien van duurzame energie. Uit onderstaande tabel blijkt dat de energieopgave uit dit gebied, uitgaande van een EPC van 4 k is: B¡j EPC O,4 N

3.866.000 kwh

Tabel 4: extra benodigde energie voor fase 1A en de Weede Hoven

Zonneveld van 2 hectare Passend bij de schaal, aard en omvang van Hasselt Om de Weede kan deze aanvullende opgave worden ingevuld met een kleinschalig zonneveld. Een kleinschalig zonneveld heeft een optimale oppervlakte van 2 hectare en is economisch haalbaar. Een dergelijk zonnepark kan worden aangesloten op de ringleiding

van het elektriciteitsnet, Hiermee kan ca. 2.000.000 kWh/jaar worden opgewekt. Naast energie-opwek voor fase 1B, kan hiermee ook worden voorzien in een deel van de aanvullende energie-opgave in fase 1A en/of de Weede Hoven. Als het zonneveld door een lokale energiecoöperatie wordt ontwikkeld, kunnen bewoners zelf pafticiperen in het zonneveld. De locatie voor dit zonneveld wordt meegenomen bij het beleidskader zonnevelden, dat momenteel in ontwikkeling is.

Bodemwarmte De bodem van Om de Weede is geschikt om gebruik te maken van bodemwarmte. Op basis van de huidige stand van de techniek ligt voor een duurzame betaalbare warmtevoorziening toepassing van individuele warmtepompen (bodem of lucht) voor de hand. Ontwikkelaars kunnen ook kiezen voor een kleinschalige collectieve oplossing.

Grootschalige toepassing van bodemwarmte kan leiden tot ongewenste inteferentie tussen bodemsystemen waarmee de warmtevooziening op de lange termijn in het geding is. Om als gemeente regie te kunnen houden wordt in het onderzoek geadviseerd fase 1B aan te wijzen als interferentiegebied Dit is een bevoegdheid voor u als gemeenteraad. In een interferentiegebied zijn alle bodemenergiesystemen vergunningsplichtig. Daarnaast wordt in het onderzoek voor fase 18 geadviseerd om een bodemenergieplan vast te stellen, een bevoegdheid voor ons als college. In het bodemenergieplan staat ordeningsregels en regels over het maximale vermogen voor bodemenergiesystemen. Het bodemenergieplan is tevens het toetsingskader bij vergunningverlening. In het vervolgtraject wordt dit verder uitgewerkt.

Wij hopen u hiermee voor dit moment voldoende geinformeerd te hebben. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland, de secretaris, de

4 drs

S. Ruddijs

Postadres Postbus 23 8060 AA Hasselt

Bezoekadres

Telvorenstraat 2 8061 CB Hasselt

ing.

Telefoon 14038

ilder

Internet

BNG Bank

info@zwartewaterland.nl www.zwaftewaterland. nl

IBAN Rekeningnummer: NL91 BNGH O2B5 O92B 71