Bijlage - Toelichting-SD-2024-03-V02.pdf 16-01-2025

Januari t/m september 2024

Toelichting dashboardrapportage Sociaal Domein Q1 t/m Q3 2024

Januari t/m september 2024

1. JEUGDZORG ONTWIKKELINGEN

Vergeleken met het 3e kwartaal 2023 zien we een lichte stijging in het aantal jongeren met jeugdhulp (415 vs 408). De aantallen schommelen gedurende het jaar tussen de 380 en 420. De meeste jongeren krijgen ambulante jeugdhulp, of ondersteuning in de GGZ. Het aantal jongeren dat onder toezicht staat of waarbij een gezinsvoogd betrokken is, blijft stabiel. Ook het aantal jongeren in een woonvoorziening blijft stabiel (65). Hier vallen ook de jongeren onder die in een pleeggezin wonen. Bij het team jeugd van de gemeente komen de complexere casussen binnen waarbij vaak sprake is van meervoudige problematiek. Dat heeft ook direct financiële gevolgen. Op basis van de realisatiecijfers t/m het derde kwartaal is de verwachting dat we eind 2024 het begrote budget voor Jeugd overschrijden met bijna € 800.000,-. Samengevat heeft de overschrijding vooral te maken met de relatief hoge kosten van enkele complexe casussen met intensieve (24-uurs) zorg en diverse eenmalige uitgaven. Evenals bij de Wmo en Participatiewet is bij de Jeugdzorg ook sprake van een open-eind-financiering, dus geen budgettair plafond. PREVENTIEBELEID

Toelichting dashboardrapportage Sociaal Domein

Samen met ouders en de jongere wordt gekeken wat de hulpvraag is. Als gemeente hebben we een eigen gezinscoach in dienst. Zij vangt ook veel vragen af en kan in casussen ingezet worden om het gezin te ondersteunen en handvatten te geven voor het vervolg. Zij kijkt ook vooral naar wat er nodig is in het systeem. Het gedrag van een jongere komt namelijk vaak ‘ergens’ vandaan. Wanneer in de gesprekken met het gezin blijkt dat specialistische jeugdhulp noodzakelijk is, dan wordt deze ingezet. We voeren actief het gesprek met de aanbieder over de resultaten en ‘wat is goed genoeg’. We zetten in op normaliseren; tegenslagen horen bij het leven, de vraag en uitdaging is hoe hiermee om te gaan. Investeren in het voorveld is heel belangrijk. Zo is op elke school het schoolmaatschappelijk werk ingezet en wordt er goed samengewerkt met de jeugdverpleegkundigen van de GGD en de ib’ers (intern begeleider). Met de GGD is recentelijk afgesproken dat zij een nog grotere rol gaan vervullen in de enkelvoudige (dat zijn lichte) opvoedvragen. De jeugdverpleegkundigen zijn hiervoor geschoold via de Tripple P methode. Dit is een methode waarin zij ouders een positieve opvoedstijl aanleren. Hierdoor verminderen o.a. gedragsproblemen bij kinderen. Ook de samenwerking met het jongerenwerk is van grote meerwaarde.

Diverse jongeren komen bij het jongerenwerk terecht voor een luisterend oor en een goed advies. Hiermee willen we de inzet van specialistische jeugdhulp zoveel mogelijk voorkomen.

Januari t/m september 2024

2. WMO ONTWIKKELINGEN

Het aantal cliënten bij de Wmo zien we groeien. Voor het materiële deel van de Wmo (denk aan hulpmiddelen en vervoer) zien we een toename van 1.706 cliënten in Q3 van 2023 naar 1.765 cliënten in Q3 van 2024 (+3%). De immateriële Wmo (denk aan begeleiding en dagbesteding) laat een relatief iets grotere groei zien: van 640 cliënten naar 675 cliënten (+5%). Deze groei hadden we ook verwacht. Dit met het oog op de (dubbele) vergrijzing: er komen steeds meer ouderen en onze inwoners worden gemiddeld ook steeds ouder. Daarnaast zien we ook de effecten terug van het langer zelfstandig thuis blijven wonen. Dit is het duidelijkst terug te zien bij het product woonvoorzieningen dat de sterkste groei laat zien (van 378 cliënten naar 405 cliënten in één jaar tijd). Naast de toename van het aantal cliënten merken we ook een toename van de complexiteit. Bijvoorbeeld meer GGZproblematiek of meer multi-problematiek. De toename van het aantal cliënten is daarvoor een duidelijke reden. Maar daarnaast noemen we ook de prijsverhoging van de producten, o.a. door de jaarlijkse indexeringen. Uiteindelijk verwachten we eind 2024 een negatief resultaat van € 128.000,- voor de Wmo. PREVENTIEBELEID

Toelichting dashboardrapportage Sociaal Domein

De immateriële voorzieningen (zoals Begeleiding) laten overall een relatief iets grotere groei zien dan de materiële Wmo (zoals Hulpmiddelen). Vooral bij de ambulante individuele begeleiding. Opvallend is dat binnen de immateriële Wmo de dagbesteding geen groei laat zien, maar juist stabiliseert. Terwijl bij de buurgemeenten er wel sprake is van een toename bij deze voorziening. Reden hiervan is o.a. dat we meer preventieve voorzieningen met het maatschappelijk veld hebben gecreëerd, zoals de Buurtkamers Plus. Deze hebben een groot bereik. Sinds begin dit jaar is er naast de Buurtkamer Plus in Hasselt, ook een Buurtkamer Plus in Genemuiden (Olde Staduus) en in Zwartsluis (Toesebolte). Voor deze voorziening is geen indicatie nodig. Ontmoeting en samen eten zijn belangrijke elementen hierin. Voor de komende periode wordt daarom nog meer ingezet op preventie (inzet van voorliggende voorzieningen) en wordt er gekeken naar een verbinding van de immateriële voorzieningen (zoals Dagbesteding) met de ‘sociale basis’ vanuit de pijlers vrijwilligerswerk en mantelzorg. We willen in 2025 een behoeftepeiling gaan doen onder vrijwilligers. Daarnaast wordt een onderzoek uitgevoerd om het aanbod van respijtzorg te versterken.

Januari t/m september 2024

3. PARTICIPATIEWET ONTWIKKELINGEN

In het derde kwartaal 2024 zien we in vergelijking met vorig jaar een procentuele stijging van 11,6% (ten opzichte van het derde kwartaal in 2023), ten aanzien van het aantal personen dat een bijstandsuitkering ontvangt. Daarom verwachten we eind 2024 een gering tekort op het BUIG budget. De toename van de instroom sluit aan bij het landelijke beeld. Er is sprake van een lichte stijging van de werkloosheid door een lagere economische groei. Dit is ook terug te zien in het aantal WW-uitkeringen. Ter illustratie: In Zwartewaterland zijn er 148 lopende WW-uitkeringen tegenover 134 lopende uitkeringen in Q3 2023. We moeten de aantallen echter in perspectief plaatsen. In het algemeen is de werkloosheid laag en de arbeidsparticipatie hoog in Zwartewaterland. Voor wat betreft het aantal werkenden in het kader van de Wet sociale werkvoorziening, zien we een dalende trend. Zo ook onder de gedetacheerde medewerkers. Wsw’ers worden ouder en de begeleiding is meer gericht op duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en dus behoud van een externe werkplek. Er stromen weinig mensen door van beschut binnen naar detachering of begeleid werken. Daarnaast wordt steeds meer gebruik gemaakt van de seniorenregeling en de Regeling Vervroegd Uittreden. In Zwartewaterland maken in het derde kwartaal 4 personen gebruik van deze RVU-regeling. De lonen in de Wsw volgen de indexatie Rijkssubsidie Wsw o.b.v.

de Loon Prijs Ontwikkeling voor de collectieve sector. Deze ligt in lijn met de stijging van het WML (Wet Minimum Loon). We hebben hier rekening mee gehouden in de begroting. Voor de Sociale Werkvoorziening verwachten een financieel overschot van € 90.000,- eind 2024. Het totale budget voor Participatie (BUIG, re-integratie, inburgering, Sociale Werkvoorziening en Armoedebeleid) zal naar verwachting een beperkt tekort opleveren van ongeveer € 20.000,- (t.o.v. de begroting van ruim 6 miljoen euro). PREVENTIEBELEID

Toelichting dashboardrapportage Sociaal Domein

In het kader van het armoedebeleid en de schuldhulpverlening vervolgen we de ingezette koers. We stimuleren zelfregie en eigen kracht van inwoners en bieden ondersteuning en begeleiding waar nodig. We zetten in op preventie en proberen het bereik van onze inwoners te vergroten. Dit doen we samen met maatschappelijke partners, bijvoorbeeld ten aanzien van de voorlichting over minimaregelingen, vroeg-signalering, de Voorzieningenwijzer en het project Financieel Sterk.

Januari t/m september 2024

4. INBURGERING EN HUISVESTING STATUSHOUDERS INBURGERING

In totaal worden er 74 uitkeringen verstrekt aan statushouders (alleenstaanden en gehuwden). Er zijn 68 statushouders en 15 gezinsmigranten die vallen onder de nieuwe Wet Inburgering 2021. Daarnaast worden er 10 inburgeraars begeleid die vallen onder de Wet Inburgering 2023 en die nog aan het inburgeren zijn. Daarnaast zijn er 15 statushouders die hun Inburgering (vanuit de Wet Inburgering 2013) hebben afgerond. Voor Q3 is te zien dat er minder uitgaven zijn dan begroot. Dit heeft voornamelijk te maken met de achterstand op het gebied van huisvesting, waardoor minder personen zijn gestart met hun inburgering. TAAKSTELLING HUISVESTING 2024

Voor 2024 had gemeente Zwartewaterland, inclusief een achterstand van 2, een taakstelling van 50 te huisvesten statushouders. Tot nu toe zijn 13 statushouders gehuisvest. 2024 zal naar verwachting met een achterstand van 37 worden afgesloten. De oorzaak van die achterstand ligt in het aantal beperkte beschikbare (en passende) woningen. De gekoppelde statushouders bestaan voor het grootste gedeelte uit alleenstaande mannen. Zij zijn in afwachting van gezinshereniging. Op dit moment verblijven er nog 37 statushouders in de Regionale Opvang Locatie (ROL) in Zwolle, die in afwachting zijn van een woning in Zwartewaterland. We onderzoeken alle mogelijkheden, in samenwerking met de woningcorporatie, om passende huisvesting voor de statushouders te realiseren.

Toelichting dashboardrapportage Sociaal Domein

Januari t/m september 2024

5. WACHTLIJSTEN De wachtlijst en wachttijd bij de Wmo voorzieningen vertoont in 2023 en 2024 een gelijkmatige trend. De wachtlijst schommelt tussen de 70 en 100 meldingen/cliënten en de wachttijd is gemiddeld 10 weken. Spoedmeldingen worden direct in behandeling genomen. De wettelijke beslistermijn, van melding tot het besluit, bedraagt bij een Wmo aanvraag 8 weken. De groei van het aantal Wmo cliënten maakt ook dat de wachtlijst niet is afgenomen ten opzichte van de vorige periode. Bij het team Jeugd fluctueert de gemiddelde wachtlijst en wachttijd over de periode 2022-2024. De wachtlijst stond een bepaalde periode zelfs op 0, maar door een aantal complexe casussen in combinatie met diverse Veilig Thuismeldingen is de wachtlijst toegenomen, waardoor ook reguliere aanmeldingen in de wachtstand kwamen. Overall gezien (periode 2022-2024) kent de wachtlijst Jeugd een bandbreedte van 10 tot 20 cliënten/gezinnen. Naast de reguliere casussen, gemiddeld tussen 250 en 300 dossiers, zijn er crisissituaties die direct in behandeling worden genomen en daarmee de lengte van de wachtlijst bepalen. De beslistermijn bij de Jeugdwet bedraagt ook 8 weken, op basis van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Bij de Participatiewet (inkomens- en re-integratievoorzieningen) is er in deze periode geen sprake van een wachtlijst/wachttijd.

In algemene zin is de afgelopen periode vooral geïnvesteerd in de juridische kwaliteit van het aanvraagproces, met name ten aanzien van de beslistermijnen. Die kwaliteitsslag is ook van invloed geweest op het verloop van de wachtlijst en wachttijd.

Toelichting dashboardrapportage Sociaal Domein

Januari t/m september 2024

6. SLOTSOM Het afgelopen jaar zien we een groei van het aantal inwoners dat een beroep doet op de maatschappelijke voorzieningen van de gemeente. Voor een deel is dat verklaren door demografische factoren (vergrijzing), maar ook voor deel door een minder gunstige barometer van de economie, waardoor het aantal werkzoekenden en uitkeringsgerechtigden in de afgelopen periode licht is toegenomen. Financieel gezien heeft dit gevolgen, door een tekort op de Wmo voorzieningen van € 128.000,- en voor het domein Jeugdzorg van € 800.000,-, vooral veroorzaakt door de kosten van enkele complexe casussen. Overall gezien bedraagt het verwachte financiële tekort voor het Sociaal Domein eind 2024 ongeveer € 900.000,- op een totale begroting van bijna 17 miljoen euro. Dat betekent een tekort van 5%. Dat is een trendbreuk met de positieve (financiële) resultaten van de afgelopen 2 jaar. Deze rapportage betreft de periode Q1 t/m Q3 van 2024. De financiële en beleidsmatige resultaten van het 4e kwartaal 2024 worden de komende periode verwerkt. Beleidsmatig betekent dit dat we voor de komende periode (2025/2026) nog meer willen inzetten op preventieve (voorliggende) voorzieningen. Ook vanuit het perspectief dat bv.

het preventiebudget GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) na 2026 eindigt en het huidige kabinet het thema preventie wel met woorden omarmt, maar daarvoor geen (meerjarige) middelen heeft begroot vanuit het regeerakkoord.

Toelichting dashboardrapportage Sociaal Domein