Bijlage - Gemeentelijk Verkeer- en vervoersplan (GVVP) Zwartewaterland 2022-2030

Hybride werken Het aantal verkeersbewegingen daalt wanneer mensen meer vanuit huis werken. We zien, ook door corona, dat we voor werk maar ook voor zorg en onderwijs steeds vaker zijn aangewezen op de digitale snelweg. Als gemeente gaan we mee in deze ontwikkeling. De gemeente wil thuiswerken aanmoedigen. Dat doen we door het goede voorbeeld te geven en werkgevers te stimuleren om meer mensen thuis te laten werken waar het kan. Snel internet maakt thuis werken aantrekkelijker. In Zwartewaterland willen we ons bedrijfsleven en onze bewoners zo goed mogelijk faciliteren. Snel internet, glasvezel, hoort daar bij. Deelmobiliteit Deelmobiliteit zit (internationaal nog volop in de ontwikkelingsfase. Wij zien hier veel innovaties. We bieden ontwikkelaars ruimte om aan de doelstellingen van duurzaam vervoer te voldoen. Alle reden om deelmobiliteit voortaan als volwaardig mobiliteitsthema op te pakken. Dit krijgt onder andere verder vorm in het parkeerbeleidsplan, zodat de ontwikkelaar bij (nieuwe) ontwikkelingen de parkeerbehoefte kan afstemmen op de beoogde doelgroep.

30

4.5.2

Mogelijke maatregelen duurzame mobiliteit In deze paragraaf worden een aantal mogelijke maatregelen genoemd, die direct uit het voorgaande volgen. Uitbreiden laadinfrastructuur Voor de elektrische auto’s is de belangrijkste opgave het tijdig voorzien in laadinfrastructuur. Het aanbod moet voorlopen op de vraag. Het aanbieden van laadinfrastructuur is vooral een taak van de markt, in ons geval Vattenfal (sinds juli 2022). We zijn al aan de slag met het plaatsen van openbare laadpalen. Uiteindelijk moeten het aanbod en de capaciteit van de (snel)laadinfrastructuur afgestemd zijn op de behoefte en moeten meer strategische locaties voorzien worden van laadvoorzieningen. De introductie van de waterstofauto ligt wat lastiger, omdat de beschikbaarheid van een tankgelegenheid noodzakelijk is. Er treedt in de praktijk mogelijk een impasse op: geen aanschaf van h2-voertuigen als er geen tankvoorzieningen zijn en geen aanbod van tankvoorzieningen als er onvoldoende h2-voertuigen zijn. We monitoren initiatieven vanuit de markt en stimuleren ondernemers in het aanbieden van waterstofvoorzieningen. We kijken hierbij vooral naar vrachtverkeer. Voetganger en fietser stimuleren In de fietsagenda wordt ingezet op het upgraden en het realiseren van ontbrekende schakels in de fiets- en (toegankelijke) wandelroutestructuren. Het maatregelenpakket bestaat o.a.

uit: • Realisatie van nieuwe fietsverbinding; • Verbetering van bestaande fietsverbindingen; • Het treffen van aanvullende maatregelen (met name gericht op verkeersveiligheid/comfort); • De aanleg van oplaadvoorzieningen voor fietsen; • De aanleg van ontbrekende voetgangersvoorzieningen. Openbaar vervoer Concreet blijven we als gemeente inzetten op het behoud van een toekomstbestendig openbaar vervoer. Dit doen we samen met de Provincie. De rode draad daarin is het verder optimaliseren van de lijnvoering en het comfortabel verbinden van de verschillende kernen met de hoofdkernen em bedrijventerreinen in onze gemeente en daaromheen. Uitdaging daarbij is wel om inwoners te verleiden ook meer gebruik te maken van het openbaar vervoer. Hybride werken De gemeente wil thuiswerken aanmoedigen. Dat doen we door het goede voorbeeld te geven en werkgevers te stimuleren om meer mensen thuis te laten werken waar het kan. In Zwartewaterland willen we ons bedrijfsleven en onze bewoners zo goed mogelijk faciliteren. Deelmobiliteit We bieden ontwikkelaars ruimte om aan de doelstellingen van duurzaam vervoer te voldoen. Concreet voorbeeld kan zijn het aanwijzen van parkeerplaatsen voor deelauto’s.

Dit krijgt verder vorm in het parkeerbeleidsplan, zodat de ontwikkelaar bij (nieuwe) ontwikkelingen de parkeerbehoefte kan afstemmen op de beoogde doelgroep Hieronder volgt een overzicht van de maatregelen voor dit thema (dit wordt na het vaststellen van het GVVP verder uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit).

31

Mogelijke maatregelen thema duurzame mobiliteit:

❖

Voorzieningen duurzame brandstoffen In samenwerking met marktpartijen, de provincie en het ondersteuningsbureau willen we in ieder geval het volgende bereiken: o Vooruitlopen op de vraag naar laadvoorzieningen in de woonomgeving o Laadvoorzieningen bij publiekstrekkers met een lange verblijftijd, parkeerterreinen, recreatieve knooppunten en transfers HUB’s). o Een toename van het aantal snelladers (winkelvoorzieningen) o Stimuleren aanbieden waterstofvoorzieningen

❖

Fiets en voetganger o ‘Fietsagenda’ actualiseren voor het upgraden en het realiseren van ontbrekende schakels in de fiets- en (toegankelijke) wandelroutestructuren. Maatregelenpakket bestaat o.a. uit: ▪ Realisatie van nieuwe fietsverbinding; ▪ Verbetering van bestaande fietsverbindingen; ▪ Het treffen van aanvullende maatregelen (met name gericht op verkeersveiligheid/comfort); ▪ De aanleg van oplaadvoo fietsen; ▪ De aanleg van ontbrekende voetgangersvoorzieningen.

❖

Openbaar vervoer o We blijven als gemeente inzetten op het behoud van een toekomstbestendig openbaar vervoer.

❖

Hybride werken o De gemeente wil thuiswerken aanmoedigen. Dat doen we door het goede voorbeeld te geven en werkgevers te stimuleren om meer mensen thuis te laten werken waar het kan.

❖

Deelmobiliteit o Aanbod en gebruik deelauto’s faciliteren o Regie op deelmobiliteit voeren

32

Bijlagen:

I. Inventarisatie huidige situatie (uitgebreid) Verkeersstructuur Figuur I.1 toont de huidige verkeerstructuur in Zwartewaterland met de maximum rijsnelheden. Voor de volledigheid zijn naast de gemeentelijke wegen ook de provinciale wegen (N-wegen) binnen de gemeentegrenzen opgenomen. Vanuit een Duurzaam Veilig wegencategorisering (zie bijlage III) gelden binnen de gemeente de volgende maximumsnelheden: • erftoegangsweg: 30 km/uur (binnen komgrens) & 60 km/uur (buiten komgrens); • gebiedsontsluitingsweg: 50 km/uur (binnen komgrens) & 80 km/uur (buiten komgrens).

Figuur I.1

Verkeerstructuur met huidige maximum snelheid

Binnen de bebouwde kom zijn bijna alle gemeentelijke wegen gecategoriseerd als ‘erftoegangsweg 30 km/uur’, waar de maximum snelheid in principe ook op aansluit. Uitzonderingen zijn de bedrijventerreinen in Zwartsluis en Genemuiden en drie invalswegen van Genemuiden (Provinciale Weg, Kamperdijk en Tagweg). Buiten de bebouwde kom zijn alle gemeentelijke wegen gecategoriseerd als ‘erftoegangsweg 60 km/uur’. Alleen op het Waterkeringspad (Veerweg, Genemuiden) sluit de maximum snelheid van 80 km/uur hier niet op aan. De provinciale wegen N331, N334, N377, N759 en N760 kennen een juist snelheidsregime van 80 km/uur buiten de bebouwde kom, waarbij de snelheid conform Duurzaam Veilig binnen de bebouwde kom wordt teruggebracht naar met 50 km/uur. Naast de maximum snelheid speelt de weginrichting ook een rol bij een geloofwaardige wegencategorisering. Figuur I.2 toont een overzicht van de locaties waar de maximum snelheid niet

33

aansluit bij de wegencategorisering, de weginrichting niet voldoet of beide aspecten niet aansluiten bij de wegencategorisering.

Figuur I,2

Locaties waar weginrichting niet voldoet

De locaties waar de maximum snelheid niet aansluit zijn hiervoor al beschreven. Wat betreft de weginrichting die niet voldoet gaat het binnen de komgrenzen vooral om woongebieden, gecategoriseerd als erftoegangsweg, die niet zijn uitgevoerd conform het wensbeeld en de essentiële herkenbaarheidskenmerken. Daarnaast voldoet op een aantal locaties de markering niet. Voor de wegen in het buitengebied die niet voldoen, gaat het hoofdzakelijk om de markering. Zie figuur I.3 voor voorbeelden.

Figuur I.3

Voorbeeld asmarkering erftoegangsweg (links) en brede asfaltwegen in 30 km/u zone (rechts)

34

Verkeerscirculatie Figuur I.4 toont de circulatie in de verschillende kernen. Uit de enquête blijkt dat de respondenten over het algemeen tevreden zijn over de verkeerssituatie met het éénrichtingsverkeer in Genemuiden. De tevredenheid in Zwartsluis ligt iets lager en in Hasselt is men over het algemeen ontevreden. Figuur I.4 Verkeerscirculatie in de kernen

Genemuiden

• • • •

• •

Figuur 4.15

Verkeercirculatie centra

Hasselt

Zwartsluis

35

Fietsnetwerk Figuur I.5 toont het bestaande fietsnetwerk voor zowel utilitair- als recreatief fietsverkeer. Het netwerk voor utilitair fietsverkeer betreft het provinciale Kernnet Fiets, waar lokale en regionale fietsroutes zijn aangewezen. Binnen de komgrenzen ontbreekt vooralsnog een fijnmaziger netwerk voor lokaal fietsverkeer. Het recreatieve fietsnetwerk in Zwartewaterland bestaat uit het regionale fietsknooppuntennetwerk. Landelijke fietsroutes door de gemeente sluiten ook aan op dit netwerk. Uit de enquête blijkt dat de respondenten over het algemeen veilig en comfortabel kunnen fietsen in de gemeente. Wel ligt er een kans om met meer en betere fietsvoorzieningen nog meer inwoners uit de auto op de fiets te krijgen. De respondenten zijn over het algemeen tevreden over het aanbod van recreatieve fietsroutes.

Figuur I.5

Huidige fietsnetwerk (utilitair & recreatief)

36

Bereikbaarheid Figuur I.6 toont de hoofdwegenstructuur voor Zwartewaterland. De gemeente is qua ontsluiting over de weg vooral gericht op de A28. Zwartewaterland heeft een provinciaal wegennet dat alle kernen met elkaar verbindt en aansluit op het rijkswegennet. Een uitzondering hierop is de verbinding tussen Genemuiden en Zwartsluis. De verbinding tussen deze twee kernen is via een veerpont over het Zwarte Water. De N331 vormt de centrale noord/zuid as in de gemeente. Deze provinciale weg en loopt vanaf Zwolle/A28 via Hasselt en Zwartsluis in de richting van Emmeloord/A6. Verkeer vanuit midden van Nederland rijdt in hoofdzaak via de A28 en N331 door Zwolle naar de gemeente. Via de N759/Nieuwe Weg ontsluit ook Genemuiden op de N331. Figuur I.6

Hoofdwegenstructuur

De N334 voorziet in een directe verbinding richting Giethoorn en Steenwijk. De N377 kent bij de Lichtmis een directe aansluiting op de Rijksweg A28. De route via de N375/N334 (via Meppel) vormt een ontsluiting op de A32 in noordelijke richting. De N760/ Kamperzeedijk is vooral voor Genemuiden een ontsluiting voor verkeer in de richting van IJsselmuiden en Kampen. De gemeente kent geen monitoringsprogramma voor het meten van verkeersintensiteiten. Incidenteel worden op ad-hoc basis verkeersmetingen uitgevoerd. De provincie Overijssel heeft wel een monitoringsprogramma. In 2019 (pre-Corona) reden dagelijks 12.200 voertuigen/werkdag op de N331 ten zuiden van Hasselt. Tussen Hasselt en Zwartsluis lag dit aantal op 9.700 voertuigen per werkdag en ten noorden van Zwartsluis reden op werkdagen 6.100 motorvoertuigen per etmaal. Op de N334 ten oosten van Zwartsluis lag de intensiteit in 2019 op 5.100 voertuigen per werkdag. De intensiteit op de N377 tussen Hasselt en de A28 lag op 7.000 voertuigen per werkdag. Op de N759 reden in 2019 op werkdagen dagelijks 10.700 voertuigen tussen Genemuiden en de aansluiting op de N331. Op de N760 tussen Genemuiden en IJsselmuiden lag de intensiteit op 5.100 voertuigen per werkdag. Uit de enquête volgt dat de respondenten over het algemeen tevreden zijn over de bereikbaarheid per auto en landbouwvoertuig in de gemeente.

Het vrachtverkeer kan volgens de respondenten moeilijker op een bestemming komen. Uit de enquête is niet af te leiden welke bestemmingen dit zijn. Hulpdiensten maken in principe gebruik van alle wegen in de gemeente, waarbij de aanrijdroutes vooral uit de (provinciale) hoofdwegen bestaan. Vanuit de bereikbaarheid zijn er geen substantiële knelpunten. Wel ervaren de hulpdiensten dat er relatief veel verkeersmaatregelen (drempels, versmallingen e.d) in de gemeente aanwezig zijn. Dit beeld volgt ook uit de enquête, waarbij 2/3 van de respondenten indirect aangeeft dat er (te) veel verkeersmaatregelen in de gemeente aanwezig zijn.

37

Openbaar vervoer Wat betreft het openbaar vervoer kent de gemeente alleen een aantal buslijnen van Connexxion, binnen de OV regio IJsselmond. Figuur I.7 toont de routes van de volgende buslijnen: Lijn 70: Steenwijk – Zwartsluis – Zwolle v.v. Lijn 71/171: Emmeloord – Vollenhove – Zwartsluis – Zwolle v.v. Lijn 74: Kampen – Genemuiden – Hasselt – Zwolle v.v.; Lijn 674: Kampen – Hasselt – Staphorst - Hoogeveen v.v. (scholierenlijn). In Hasselt en Zwartsluis zijn OV-knooppunten voor de buslijnen, waar passagiers kunnen overstappen. Het openbaar vervoer is hiermee geschikt om tussen de kernen te reizen. Tijdens de spits maken forenzen en scholieren veel gebruik van het openbaar vervoer. De gemeente kent geen treinstation, maar de stations in de omliggende plaatsen Zwolle, Kampen en Meppel zijn goed bereikbaar per bus. Uit de enquête blijkt echter toch dat het merendeel van de respondenten ontevreden is over de mogelijkheden met het openbaar vervoer.

Figuur I.7

Buslijnen Zwartewaterland

Verkeers(on)veiligheid Vanuit de risicogestuurde aanpak uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid zijn de huidige risicothema’s voor de gemeente Zwartewaterland reeds inzichtelijk gemaakt. Een verdere uitwerking en invulling van de risicogestuurde aanpak volgt de komende periode. De risicothema’s voor Zwartewaterland zijn: • Veilige weginrichting: 30 km/uur wegen; • Veilige weginrichting: 60 km/uur wegen;

38

• • • • • • •

Kwetsbare verkeersdeelnemer: fietsers; Snelheid in het verkeer: 30 km/uur wegen; Snelheid in het verkeer: 60 km/uur wegen; Heterogeniteit in het verkeer: landbouwverkeer; Verkeersovertreders; Afleiding in het verkeer; Rijden onder invloed.

Een andere meer traditionele indicator voor verkeers(on)veiligheid is het aantal en soort ongevallen dat heeft plaats gevonden (objectieve verkeersveiligheid). Om dit inzicht te verkrijgen is een ongevalsanalyse uitgevoerd voor de periode 2016-2020. Figuur I.8 toont de locaties en aantallen geregistreerde ongevallen en in bijlage IV is de uitgebreide ongevalsanalyse opgenomen. Bij de interpretatie van de ongevalsdata moet rekening gehouden worden met het feit dat Zwartewaterland, net als de rest van Nederland, vanaf maart 2020 te maken had met maatregelen ter bestrijding van het Corona virus. Hierdoor was er met name in de beginperiode minder verkeer aanwezig op de weg. Ook is de registratiegraad niet volledig. De mate van onder registratie van ongevallen wordt groter naarmate de ernst van de afloop ervan afneemt. Concreet ligt vooral het aantal ongevallen met uitsluitend materiële schade (UMS) in de praktijk een stuk hoger. Het betreft bijvoorbeeld éénzijdige fietsongevallen. Ook niet alle letsel- en dodelijke slachtoffers zijn geregistreerd.

Figuur I.8

Geregistreerde ongevallen in aantallen (2016-2020)

In de analyseperiode van vijf jaar zijn in Zwartewaterland 432 ongevallen geregistreerd, waarbij 58 slachtoffers zijn gevallen, waarvan 5 met dodelijke afloop. Er is een dalende trend waarneembaar in het aantal (geregistreerde) ongevallen. Bij 32 ongevallen (= 7%) is een fietser/E-bike betrokken geweest, waarbij 17 bestuurders letsel hebben opgelopen. Bij 39 bromfietsongevallen (= 9%) zijn totaal 13 letselslachtoffers gevallen. Er zijn 2 ongevallen geregistreerd waarbij een fietser is verongelukt. Tot slot zijn er 5 ongevallen met voetgangers geregistreerd. Hierbij de kanttekening

39

dat het daadwerkelijke aantal ongevallen met (brom)fietsers en voetgangers hoger ligt dan de data doen vermoeden. Belangrijkste conclusies uit de ongevalsanalyse 2016-2020 zijn: • er is een dalende trend in het aantal ongevallen (in tegenstelling landelijke trend); • meest voorkomende ongevallen zijn ‘rijongevallen’ (flank, kop/staart of éénzijdig); • 3 van de 5 ongevallen met dodelijke afloop zijn frontaal van aard; • de leeftijdsgroep 18-59 jaar is relatief vaak betrokken bij ongevallen; • de meeste slachtoffers vallen in de leeftijdscategorieën 70+ en 18-49 jaar; • bij 18% van de ongevallen is een (brom)fietser, E-bike en/of voetganger betrokken geweest; • meeste ongevallen vinden plaats op gemeentelijke wegen (57%); • de meeste ongevallen buiten de bebouwde kom vinden plaats op provinciale wegen; • er zijn geen ongevallen met landbouwverkeer geregistreerd; Naast de geregistreerde ongevallen speelt ook het gevoel van onveiligheid in het verkeer een belangrijke rol. Figuur I.9 toont een overzicht van de locaties die in de enquête zijn aangegeven als onveilig. Hierbij zijn ook de daadwerkelijke geregistreerde ongevallen weergegeven. Opvallend is dat er in de enquête niet of nauwelijks onveilige locaties in het buitengebied zijn aangegeven.

Figuur I.9

Locaties waar verkeersonveiligheid ervaren wordt

40

De locaties waar in de afgelopen 5 jaar 3 of meer ongevallen hebben plaatsgevonden en/of als onveilig ervaren worden zijn: Hasselt: o o o o

Kruispunt N377/Vaartweg – Burg. Malcorpslaan; Kruispunt N377/Vaartweg – Buiten de Venepoort; Wegvak/kruispunten Hoogstraat tussen Raamstraat en Markt; Fietsoversteek Zwartewaterweg nabij Breman;

Genemuiden: o o o o o o

Kruispunt Majoor Generaal Simondstraat – Stuivenbergstraat; Kruispunt Majoor Generaal Simondstraat – Pr. Julianastraat; Kruispunt Majoor Generaal Simondstraat – Havenplein; Kruispunt Oosterbrugstraat – Klaas Fuitestraat; Wegvak Tagweg tussen Kapberg en Schuurberg; Wegvak Schering tussen Nijverheidsstraat en Inslag;

Zwartsluis: o o o o

Kruispunt N334/Het Singel – Berkenlaan; Kruispunt N331/provinciale weg – De Nieuwesluis. Wegvak Grote Kraneweerd tussen N331 en Conradsweg; Wegvak Zomerdijk achter tankstation;

Buitengebied: o o

Kruispunt Verkavelingsweg – Klinkerweg; Kruispunt N331/provinciale weg – Euroweg.

41

II.

Kaartmateriaal

42

43

44

45

46

47

48

49

III.

Duurzaam Veilig

Voor uitgebreide toelichting zie: www.duurzaamveiligwegverkeer.nl Beschrijving Duurzaam Veilig Wegverkeer Duurzaam Veilig Wegverkeer is een visie op hoe het verkeer systematisch maximaal veilig gemaakt kan worden. Het beschouwt de mens als de ‘maat der dingen’: de mens die kwetsbaar is, fouten maakt en zich bewust niet altijd aan regels houdt. De visie gaat uit van een proactieve benadering: de verkeersomgeving moet zó zijn vormgegeven, dat er geen ernstige ongevallen gebeuren. Mocht er tóch een ongeval plaatsvinden, dan moet de ernst ervan beperkt zijn. Duurzaam Veilig is een systeembenadering: alle elementen van het verkeerssysteem worden in interactie met elkaar beschouwd. Verkeersveiligheid is daarmee een basiskwaliteit van het wegverkeer. In praktijk betekent Duurzaam Veilig het volgende: • Wegen, wegomgeving, voertuigen en technologische oplossingen sluiten aan bij de menselijke capaciteiten en geven ondersteuning. Daarnaast bieden ze maximale bescherming aan alle verkeersdeelnemers in of op het voertuig en in hun directe omgeving. Verantwoordelijke organisaties en de centrale overheid als eindverantwoordelijke zien erop toe dat altijd aan deze voorwaarden wordt voldaan en dat onvolkomenheden worden verbeterd; • Verkeersdeelnemers zijn door educatie, voorlichting en training zo goed mogelijk voorbereid op hun verkeerstaak.

Zij kennen de veiligheidsconsequenties van hun eigen keuzen en weten wat ze daaraan kunnen doen. Verkeersprofessionals die betrokken zijn bij het ontwikkelen, aanleggen, beheren en in stand houden van het verkeerssysteem, weten wat zij moeten doen om een duurzaam veilig wegverkeer te realiseren; • Inspecteurs en handhavende instanties controleren of het systeem maximaal veilig functioneert (zowel weginrichting, voertuigen, als het gedrag van verkeersdeelnemers) en of verkeersprofessionals zich voldoende inspannen voor een duurzaam veilig wegverkeer. Handhaving vindt plaats op basis van een zo effectief mogelijke afstemming van regelgeving, controle en sanctie. Onveilig gedrag van verkeersdeelnemers en verkeersprofessionals wordt (vooraf) zo veel mogelijk uitgesloten of onaantrekkelijk gemaakt door zo goed mogelijk gebruik te maken van kennis over ‘de menselijke maat’ in het ontwerp van het verkeerssysteem; • Traumazorg en – daar waar mogelijk – technische hulpmiddelen in het voertuig zorgen voor een snelle, optimale verzorging en maximale revalidatie van (ernstig gewonde) verkeersslachtoffers. Ook korte aanrijtijden van hulpdiensten en voldoende ruimte voor verlening van traumazorg in ziekenhuizen zijn daarbij belangrijk. Met een Duurzaam Veilig Wegverkeer streven we naar een zo maximaal veilig verkeerssysteem, dat wil zeggen een zo veilig mogelijk systeem.

De visie onderkent en erkent de mobiliteitswensen van verschillende groepen binnen de bevolking, het belang van goede bereikbaarheid en de behoefte aan persoonlijke keuzevrijheid. Dat sommige vervoerswijzen minder veilig zijn (denk aan fietsen, brom/snorfietsen en motoren), of dat de veiligheid van sommige verkeersdeelnemers door hun eigenschappen minder vanzelfsprekend is dan van andere verkeersdeelnemers (denk aan kinderen, jongeren, ouderen), wordt als een gegeven beschouwd. We maken daarbij onderscheid tussen het elimineren, minimaliseren en mitigeren van risico’s. Principes Duurzaam Veilig Wegverkeer Duurzaam Veilig is uitgewerkt in drie ontwerpprincipes en twee organisatieprincipes. De drie ontwerpprincipes zijn: • Functionaliteit: wegvakken/kruispunten met slechts één functie: stromen of uitwisselen; • (Bio)mechanica: afstemming van snelheid, richting, massa, afmetingen en bescherming van de verkeersdeelnemer; • Psychologica: afstemming van omgeving en competenties van verkeersdeelnemers.

50

De bescherming van en uitvoerbaarheid voor kwetsbare verkeersdeelnemers (vooral fietsers en ouderen) zijn een belangrijk uitgangspunt bij de verdere uitwerking van deze principes. De twee organisatieprincipes zijn: • Verantwoordelijkheid: verantwoordelijkheden zijn eenduidig vastgesteld en sluiten aan bij de taken van betrokken partijen. • Leren en innoveren: verkeersprofessionals onderzoeken doorlopend de oorzaak vak ongevallen en ontwikkelen daarop effectieve en preventieve systeeminnovaties. Bij de ontwerpprincipes vormen de kwetsbare vervoerswijzen (vooral voetgangers/fietsers) en de competenties van oudere verkeersdeelnemers explicieter de norm. • DV3 heeft meer aandacht voor fietsongevallen zonder betrokkenheid van gemotoriseerd verkeer; • Verantwoordelijkheid krijgt meer nadruk als het gaat om de rol en mogelijkheden van betrokken actoren bij het realiseren van een inherent veilig verkeer; • DV3 bepleit diepgaande analyse van alle dodelijke ongevallen in het wegverkeer om lessen te kunnen trekken uit wat er nog misgaat; • DV3 werkt proactief en risico gestuurd door naast ongevallen ook risicofactoren als veiligheidsindicator in te zetten en te beïnvloeden. Wegencategorisering Het uitgangspunt van functionaliteit van wegen is in de Duurzaam Veilig visie omgezet in een eenduidige categorisering van wegtypen.

Er worden drie categorieën wegen onderscheiden met een verschillende functie: • stroomwegen (SW); • gebiedsontsluitingswegen (GOW); • erftoegangswegen (ETW). Bijna alle wegen zijn in deze drie typen gecategoriseerd. Meestal is dit opgenomen in een categoriseringsplan, dat vaak onderdeel uitmaakt van het verkeersbeleid van een gemeente of provincie. Stroomwegen (SW) Stroomwegen (nationaal of regionaal) zijn bedoeld voor een betrouwbare afwikkeling van relatief grote hoeveelheden verkeer met een hoge gemiddelde snelheid. De maximumsnelheid van een stroomweg is 130 km/uur (nationale stroomweg/snelweg) of 100 km/uur (regionale stroomweg/autoweg). Nabijgelegen stroomwegen zijn de snelweg A28 en de autowegen N50.

Stroomwegen hebben een primaire verkeersfunctie, waarbij de doorstroming centraal staat en zijn derhalve niet toegankelijk voor langzaam verkeer en landbouwverkeer en kennen in de Duurzaam Veilig visie geen gelijkvloerse kruisingen. Een ander essentieel kenmerk van Duurzaam Veilige stroomwegen is een fysieke rijbaanscheiding, bijvoorbeeld in de vorm van een middenberm, om het verkeer in beide richtingen te scheiden. Voor veel enkelbaans autowegen die zijn gecategoriseerd als regionale stroomweg is nog geen budget beschikbaar om essentiële kenmerken als een fysieke rijbaanscheiding en ongelijkvloerse kruisingen te realiseren. Op deze enkelbaans autowegen wordt echter wel een dubbele asmarkering

51

met groene vulling toegepast om inhalen te verbieden en te ontmoedigen en de herkenbaarheid van dit type weg te vergroten. Gebiedsontsluitingswegen (GOW) Gebiedsontsluitingswegen zijn wegen die zowel doorstroming als uitwisselen tot doel hebben. Gebiedsontsluitingswegen zorgen ervoor dat woonwijken, bedrijventerreinen, winkelcentra etc. bereikbaar blijven. Zij moeten voor het verdelen en het verzamelen van verkeer zorgen. Het is volgens de Duurzaam Veilig filosofie echter ongewenst om uitritten van erven op gebiedsontsluitingswegen te laten uitkomen. Voorbeelden van gebiedsontsluitingswegen in de gemeente zijn de provinciale wegen N353 en N371. Buiten de bebouwde kom mag er 80 km/uur gereden worden, binnen de bebouwde kom 50 km/uur. Het homogeniteitsprincipe leidt ertoe dat langzaam en snelverkeer van elkaar moet worden gescheiden. Binnen de bebouwde kom kan dit door fietsstroken of vrijliggende fietspaden aan te leggen; buiten de bebouwde kom door parallelle fietspaden of parallelwegen in de vorm van erftoegangswegen. Hierbij moet worden bedacht dat ook medegebruik van een gebiedsontsluitingsweg door langzaam landbouwverkeer ongewenst is. Bromfietsen vormen hier een aparte groep, binnen de bebouwde kom delen ze de weg met de auto's, buiten de bebouwde kom met de fietsers.

Inhalen op gebiedsontsluitingswegen is ongewenst, met name buiten de bebouwde kom, hetgeen betekent dat het beste een dubbele asmarkering kan worden toegepast, eventueel gecombineerd met een moeilijk overrijdbare rijbaanscheiding. Erftoegangswegen (ETW) Erftoegangswegen zijn bedoeld voor het veilig toegankelijk maken van percelen, ze staan beter bekend als de 30km/uur- en 60km/uur-zones. Op erftoegangswegen moeten verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers en automobilisten, etc.) van dezelfde rijbaan gebruik kunnen maken, waarbij voetgangers vaak wel een eigen verkeersruimte wordt geboden in de vorm van een trottoir. Manoeuvres als keren, draaien, het laten in- en uitstappen van passagiers, het laden- en lossen van goederen het oversteken moet veilig kunnen gebeuren. Omdat deze zogenaamde verblijfsfunctie het belangrijkst is moet de snelheid van het gemotoriseerde verkeer omlaag om toch te voldoen aan de vereiste van homogeniteit van het verkeer. Om deze lagere snelheid (ten opzichte van de gebiedsontsluitingswegen) af te dwingen zijn de laatste jaren veel snelheidsremmende maatregelen getroffen. Door de lagere snelheid wordt doorgaand verkeer zoveel mogelijk geweerd, hetgeen weer beter past bij de functie van erftoegangswegen als weg voor bestemmingsverkeer.

Naast het terugbrengen van de snelheid worden in principe geen andere verkeersmaatregelen zoals fietsstroken of zebrapaden toegepast.

52

Voorbeelden wegencategorisering

130

53

IV.

Ongevalsanalyse 2016-2020

Zwartewaterland

Ongevallen naar wegbeheerder gemeente provincie onbekend totaal

2016 60 34 0

2017 51 43 3

2018 39 40 0

2019 48 34 1

2020 47 32 0

totaal 245 183 4

94

97

79

83

79

432

Afloop UMS letsel dodelijk ongevallen slachtoffers

2016 79 13 3 94 16

2017 85 14 1 97 15

2018 70 10 0 79 10

2019 75 9 0 83 9

2020 71 7 1 79 8

ongevallen 380 53 5 432 58

slachtoffers n.v.t. 53 5 58 -

2018 6 4 10

2019 7 2 9

2020 5 3 8

slachtoffers 32 26 58

dodelijk 2 3 5

Slachtoffers naar wegbeheerder gemeente provincie totaal

2016 9 7 16

2017 5 10 15

Ongevallen naar locatie binnen komgrens buiten komgrens niet ingevuld totaal

bocht 14 36 3 53

kruispunt 75 36 4 115

wegvak 72 65 3 140

rotonde 7 17 0 24

onbekend 7 6 87 100

totaal 175 160 97 432

2018 86 8 4 13 6 8 0 3 0 7 135

2019 73 16 1 13 9 11 2 5 0 7 137

2020 98 14 0 14 3 7 1 6 0 5 148

totaal 438 56 10 57 37 40 5 26 2 37 708

Vervoerswijze betrokken partijen personenauto bestelauto motor vrachtauto (E)fiets bromfiets voetganger vast/los object dier overig totaal

2016 85 10 4 8 8 8 1 6 0 12 142

2017 96 8 1 9 11 6 1 6 2 6 146

Tijdsperiode nacht 0-7 u ochtendspits 7-9 u ochtend 9-12 u middagspits 12-14 u middag 14-16 u avondspits 16-18 u avond 18-24 u totaal

2016 12 15 13 13 9 17 15 94

2017 6 5 12 12 13 25 24 97

2018 2 11 14 6 7 17 22 79

2019 9 11 16 9 9 9 20 83

2020 7 9 10 10 19 9 15 79

totaal 36 51 65 50 57 77 96 432

54

Aard 2016 27 4 8 9 9 3 0 1 33 0 94

flank vast voorwerp kop/staart eenzijdig frontaal los voorwerp dier voetganger onbekend geparkeerd voertuig totaal

2017 23 7 9 8 7 1 2 1 39 0 97

2018 24 2 13 5 7 1 0 0 27 0 79

2019 18 6 14 4 6 0 0 2 33 0 83

2020 29 7 12 8 4 0 0 1 17 1 79

totaal 121 26 56 34 33 5 2 5 149 1 432

Maand januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december totaal

2016 1 5 2 8 7 11 6 10 8 8 8 4 89

2017 11 9 9 8 6 10 5 10 10 9 5 9 101

2018 5 4 3 10 7 6 12 6 9 1 6 6 75

2019 4 8 6 4 5 7 9 7 7 8 12 10 87

2020 9 11 4 8 8 7 6 6 9 13 5 7 93

totaal 41 37 24 38 33 41 38 39 43 39 36 36 445

2017 18 19 19 15 10 11 5 97

2018 13 19 9 9 10 14 5 79

2019 14 14 8 11 17 12 7 83

2020 9 13 14 13 16 8 6 79

totaal 60 84 66 68 69 60 25 432

Dag maandag dinsdag woensdag donderdag vrijdag zaterdag zondag totaal

2016 6 19 16 20 16 15 2 94

55

V. Resultaten enquête Vraag 1: Wat is uw leeftijd?

Vraag beantwoord door 540 respondenten Vraag overgeslagen door 0 personen Vraag 2: Ik vul deze enquête over verkeer in Zwartewaterland in als

Vraag beantwoord door 539 respondenten Vraag overgeslagen door 1 persoon Vraag 3: In ben woonachtig in

Vraag beantwoord door 538 respondenten Vraag overgeslagen door 2 personen

56

Vraag 4: De voorzieningen in de gemeente zijn goed bereikbaar per auto

Vraag beantwoord door 538 respondenten Vraag overgeslagen door 2 personen Vraag 5: Het vrachtverkeer kan in de gemeente goed op de bestemming komen

Vraag beantwoord door 538 respondenten Vraag overgeslagen door 2 personen Vraag 6: Het landbouwverkeer in de gemeente kan goed op de bestemming komen

Vraag beantwoord door 537 respondenten Vraag overgeslagen door 3 personen

57

Vraag 7: Ik ben tevreden over de verkeerssituatie in het centrum van Hasselt

Vraag beantwoord door 524 respondenten Vraag overgeslagen door 16 personen Vraag 8: Ik ben tevreden over de verkeerssituatie in het centrum van Genemuiden

Vraag beantwoord door 526 respondenten Vraag overgeslagen door 14 personen Vraag 9: Ik ben tevreden over de verkeerssituatie in het centrum van Zwartsluis

Vraag beantwoord door 524 respondenten Vraag overgeslagen door 16 personen

58

Vraag 10: In de gemeente zijn te weinig verkeersmaatregelen (drempels e.d.)

Vraag beantwoord door 537 respondenten Vraag overgeslagen door 3 personen Vraag 11: In de gemeente kan ik veilig en comfortabel fietsen

Vraag beantwoord door 539 respondenten Vraag overgeslagen door 1 persoon Vraag 12: Met betere voorzieningen voor fietsers pak ik eerder de fiets dan de auto

Vraag beantwoord door 538 respondenten Vraag overgeslagen door 2 personen

59

Vraag 13: In de gemeente zijn er voldoende recreatieve fietsroutes

Vraag beantwoord door 540 respondenten Vraag overgeslagen door 0 personen Vraag 14: In de gemeente voel ik mij veilig in het verkeer als automobilist

Vraag beantwoord door 532 respondenten Vraag overgeslagen door 8 personen Vraag 15: In de gemeente voel ik mij veilig in het verkeer als voetganger

Vraag beantwoord door 536 respondenten Vraag overgeslagen door 4 personen

60

Vraag 16: Er is voldoende aandacht voor verkeerseducatie (campagne, voorlichting, verkeersles, training e.d.)

Vraag beantwoord door 538 respondenten Vraag overgeslagen door 2 personen Vraag 17: De belangrijkste routes van/naar school zijn verkeersveilig en overzichtelijk voor fietsers en voetgangers

Vraag beantwoord door 537 respondenten Vraag overgeslagen door 3 personen Vraag 18: In de woonwijken zijn voldoende parkeerplaatsen

Vraag beantwoord door 536 respondenten Vraag overgeslagen door 4 personen

61

Vraag 19: In het centrum van Hasselt zijn voldoende parkeerplaatsen

Vraag beantwoord door 523 respondenten Vraag overgeslagen door 17 personen Vraag 20: In het centrum van Genemuiden zijn voldoende parkeerplaatsen

Vraag beantwoord door 530 respondenten Vraag overgeslagen door 10 personen Vraag 21: In het centrum van Zwartsluis zijn voldoende parkeerplaatsen

Vraag beantwoord door 523 respondenten Vraag overgeslagen door 17 personen

62

Vraag 22: Bij mijn belangrijkste bestemmingen kan ik dicht genoeg parkeren

Vraag beantwoord door 538 respondenten Vraag overgeslagen door 2 personen Vraag 23: Ik ben tevreden over de mogelijkheden per openbaar vervoer (bus) in de gemeente

Vraag beantwoord door 535 respondenten Vraag overgeslagen door 5 personen Vraag 24: Er wordt voldoende rekening gehouden met de toegankelijkheid van voorzieningen voor ouderen

Vraag beantwoord door 535 respondenten Vraag overgeslagen door 5 personen

63

Vraag 25: In de gemeente zijn voldoende openbare laadpunten voor elektrische auto’s

Vraag beantwoord door 537 respondenten Vraag overgeslagen door 3 personen Vraag 26: Het punt dat ik op de kaart aangeef is een

Vraag beantwoord door 579 respondenten Vraag overgeslagen door 190 personen Vraag 27: Het punt dat ik op de kaart aangeef gaat over

Vraag beantwoord door 664 respondenten Vraag overgeslagen door 105 personen

64

65