Bijlage 1a Hoofddocument RES 1.0 West-Overijssel

Ruimtelijke kwaliteit

ruimte kan dan worden gebruikt door opwek met andere

•

Maatschappelijke kostenefficiëntie

kenmerken (vooral met moment waarop energie wordt

•

Maatschappelijke acceptatie

opgewekt)

•

Een nadere uitwerking hiervan staat in de concept-RES

Congestiemanagement

beschreven.

Omgaan met oplossingen voor het (tijdelijk) ontbreken

GWh Gigawatt is een aanduiding van het vermogen van elek-

Energieneutraal

trische stroom. De definitie van vermogen is energie per

Dit houdt in dat alle gebruikte energie uit duurzame/her-

tijdseenheid. Eén gigawattuur staat gelijk aan 1 miljoen

nieuwbare bronnen wordt opgewekt.

kilowattuur.

Energietransitie

Huishouden (verbruik)

De energietransitie omvat het omschakelen van fossiele

Een gemiddeld huishouden verbruikt circa 1.500 m3 gas

energiebronnen naar duurzame energiebronnen, zoals

en 3.300 KWh elektriciteit. In de warmtetransitie zal steeds

overeengekomen in het Parijsakkoord.

elektriciteit worden ingezet voor de warmte, bijvoorbeeld

van mogelijkheden om energie in het netwerk in te voeren, omdat het netwerk (soms) te vol is.

Aquathermie Bij aquathermie wordt gebruik gemaakt van de tempe-

door warmtepompen. Als vergelijk houden we dan in Gebouwde omgeving

plaats van 1.500 m3 gas aan dat hiervoor 15.000 kWh aan

De verzameling van alle gebouwen, waaronder wonin-

elektriciteitsvraag voor terugkomt.

ratuur van het water voor de verwarming en/of koeling

Duurzame energie

van gebouwen. De warmte en/of koude wordt daarbij

Duurzame energie of groene energie is energie die is op-

gewonnen uit oppervlaktewater (zoals meren, rivieren en

bedrijfsgebouwen). Bedrijfsprocessen in de industrie en

gewekt met behulp van duurzame, hernieuwbare energie-

Klimaatakkoord

kanalen), uit (gezuiverd)afvalwater of uit drinkwater.

landbouw maken geen onderdeel uit van de gebouwde

bronnen. Bij winning en omzetting van duurzame energie

Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het Klimaatakkoord

omgeving.

gepresenteerd en zijn we begonnen met de uitvoering.

gen en maatschappelijk en commercieel vastgoed (incl.

zijn er nauwelijks schadelijke effecten voor het klimaat. Voorbeelden zijn windenergie of zonne-energie.

Bio-energie en biomassa Energie die gewonnen wordt uit biomassa heet bio-ener-

In het akkoord staan meer dan 600 afspraken om de Geothermie

uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Op regionaal

Dit wordt ook vaak aardwarmte genoemd. Bij geothermie

niveau wordt onder andere via de RES-vorm gegeven aan

gie. Biomassa bestaat uit hout en organisch afval, zoals

Elektriciteitsnetwerk

wordt gebruik gemaakt van warmte uit de grond. Warm

de afspraken in het Klimaatakkoord. De RES gaat over de

planten, groente- en fruitresten. Bij de verbranding van

Het netwerk van boven- en ondergrondse leidingen waar-

klimaattafels gebouwde omgeving en elektriciteit.

deze materialen komt energie vrij en die energie noemen

water wordt hieruit omhoog gepompt om bijvoorbeeld

mee elektriciteit wordt getransporteerd tussen vraag en

we bio-energie.

water in een warmtenet te verwarmen. Dit kan als alterna-

aanbod op elk moment van elke dag.

tief dienen voor aardgas.

Klimaatneutraal Dit betekent dat bij het opwekken van de energie die gebruikt wordt geen broeikasgassen worden uitgestoten, waardoor deze opwek niet bijdraagt aan de klimaatverandering.

52

53

15. Begrippenlijst A - Z

Kilowattuur

Meekoppelkansen

Netvisie

Restwarmte

In Nederland wordt elektrische energie veelal uitgedrukt

Meekoppelkansen zijn de kansen die zich aandienen om

Netvisie beschrijft een studie en integraal ontwerp voor

Restwarmte is warmte-energie die overblijft bij een ener-

in het aantal Watt per uur. Bijvoorbeeld van een machine

de RES te koppelen aan andere projecten, waardoor er

noodzakelijke aanpassingen in de elektriciteitsinfrastruc-

gieomzetting. Bijvoorbeeld warmte die ontstaat bij een

met een vermogen van 1.000 Watt (1 kW) en die een uur

een win-win situatie ontstaat. Denk hierbij aan bouwpro-

tuur van regionale netbeheerders (zoals Enexis, RENDO

productieproces. Deze warmte kan worden opgevangen

draait, is het energieverbruik 1 kilowattuur (kWh). Het

jecten, waarin klimaatmaatregelen mee kunnen worden

Netwerken en Coteq Netbeheer) en TenneT op basis van

en nuttig worden ingezet door koppeling met een warm-

gemiddelde Nederlandse huishouden gebruikt jaarlijks

genomen.

toekomstige ontwikkelingen.

tenet.

Milieueffectrapportage

Opgave

Ruimtelijke kwaliteit

ongeveer 3.300 kWh aan elektriciteit. Afhankelijk van hoe in de warmtevraag wordt voorzien kan hier nog 15.000 KWh bijkomen aan warmte. Het elektriciteitsverbruik

Behelst het in beeld brengen van de milieugevolgen van

De landelijke opgave is om voor 2030 ten minste 35 TWh

De kwaliteit van een plek of gebied die bepaald wordt

wordt op nationaal en regionaal niveau vaak uitgedrukt in

een (overheids)besluit voordat het besluit wordt geno-

aan duurzame elektriciteit op te wekken.

door een goed samenspel van herkomstwaarde,

terrawattuur (TWh). Dit is 1 miljard kWh. In de bouwsteen

men. De onderzoeksresultaten worden gepubliceerd in

Elektriciteit is op de laatste pagina een overzicht opgeno-

het milieueffectrapport (MER)

men wat ervoor nodig is om 1 TWh op te wekken.

belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde. Participatie Participatie kent een aantal vormen, waarbij onderscheid

Stimulering duurzame energieproductie

Nationale Omgevingsvisie

te maken is in het type participatie en de fase van de ener-

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijn-

gietransitie:

en klimaattransitie (SDE++)

Kilowattpiek is een specificatie die die vaak bij zonnepane-

visie van het Rijk op de toekomstige inrichting en

•

Procesparticipatie

len wordt gebruikt. Het geeft aan wat een zonnepaneel in

vat subsidies voor het realiseren van schone en duurzame

ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland.

•

Projectparticipatie

optimale omstandigheid aan vermogen (in kilowatt) kan

energiebronnen. Deze subsidie kent verschillende latere

•

Financiële participatie

produceren. Door technologische ontwikkeling stijgt het

versies zoals SDE+. Vanaf 2020 heet deze regeling SDE++.

•

Lokaal eigendom/eigenaarschap

De regeling richt zich met name op bedrijven en (non-

Kilowatt piek (KWp)

Natura 2000

aantal. Lokaal Eigendom

Om kwetsbare natuurgebieden te beschermen is er Na-

Een uitgebreide omschrijving van deze vormen van partici-

tura 2000. Dit is een Europees netwerk van beschermde

patie is opgenomen in de RES 1.0

Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie. Dit om-

profit) organisaties.

natuurgebieden.

Met lokaal eigendom bedoelen we een collectief van

Subsidieregeling Coöperatieve

Postcoderoos

lokale inwoners en/of lokaal gewortelde bedrijven geza-

Natuurnetwerk Nederland

menlijk (mede-)eigenaar zijn van zon- of windprojecten. Dit kan een wijk, buurt of dorp zijn die zich verenigd om een zon- of windproject te realiseren, een collectief van lokaal gewortelde agrariërs of bedrijven of een lokale

Energieopwekking (SCE)

De Regeling Verlaagd Tarief, ofwel de Postcoderoos-

Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het Nederlands

regeling, bestaat niet langer. De regeling is vanaf 1 april

netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurge-

2021 vervangen door de Subsidieregeling Coöperatieve

bieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbin-

Energieopwekking (SCE).

De Subsidieregeling coöperatieve energieopwekking (SCE) is een regeling voor de verstrekking van subsidie voor het lokaal en gezamenlijk opwekken van hernieuwbare elektriciteit. Deze regeling is de opvolger van de post-

den met elkaar en met het omringende agrarisch gebied.

energiecoöperatie. Het gaat in West-Overijssel wel om een

coderoosregeling

Regionale Structuur Warmte (RSW)

collectief: één lokale agrariër of één lokaal bedrijf dat een

Netbeheerder

zon- of windproject zelfstandig realiseert zonder daar de omgeving van mee te laten profiteren in de opbrengsten beschouwen we niet als lokaal eigendom.

Dit is een onderdeel van de RES. Hierin maken gemeen-

Het bedrijf verantwoordelijk voor het beheer van het

ten, waterschappen en de netbeheerders in de RES-regio

elektriciteitsnet. Voor de RES-regio West-Overijssel zijn dit

West-Overijssel op hoofdlijnen regionale afspraken over

Enexis, RENDO Netwerken en Coteq Netbeheer.

hoe in de nabije toekomst om te gaan met de beschikbare

TenneT TenneT is de landelijke netbeheerder van de hoogspanning in Nederland. Het aanleggen en onderhouden van het eigen netwerk, als ook het koppelen en balanceren

bronnen, ruimte en infrastructuur ten aanzien van warm-

Maatschappelijke acceptatie

Netverzwaring

In West-Overijssel spreken we liever van maatschappelijke

We spreken van netverzwaring als het huidige netwerk-

acceptatie in plaats van maatschappelijk draagvlak. Het

van netwerken in algemene zin is een belangrijke taak van

te. De RSW wordt door gemeenten op lokaal en wijk-

hen.

niveau vertaald naar een transitievisie warmte.

werk moet worden uitgebreid. Veelal speelt hierin terugle-

gaat erom dat mensen begrijpen wat we doen, waarom

vering door windmolens of zonnepanelen een belangrijke

we het doen en hoe we het doen. Ze hoeven het dan nog

rol. Vandaar dat deze term in de energietransitie vaker

steeds niet eens te zijn met bepaalde besluiten en maatre-

wordt gebruikt.

gelen, maar begrijpen die wel. 54

55

15. Begrippenlijst A - Z

Terrawattuur (TWh)

Warmtenet

Zonthermie

Het elektriciteitsverbruik wordt op nationaal en regionaal

Een warmtenet is een netwerk van leidingen onder de

Zonthermie is het opwarmen van water met behulp van

niveau vaak uitgedrukt in terrawattuur (TWh). Dit is 1

grond, waardoor warm water stroomt. Dat warme water

zonlicht. Dit gebeurt door zonnecollectoren. Zie dit als

miljard kWh. In de bouwsteen Elektriciteit is op de laatste

wordt gebruikt om huizen en gebouwen te verwarmen.

zonnepanelen die de energie van de zon niet omzetten in

pagina een overzicht opgenomen wat ervoor nodig is om

Het water in een warmtenet kan verwarmd worden door

elektriciteit, maar in warmte.

1 TWh aan energie op te wekken.

duurzame warmtebronnen zoals zonthermie, geothermie en aquathermie. Dit systeem vervangt dan huidige syste-

Zonneladder

men met CV-ketels.

Transitievisie Warmte (TVW)

Met de zonneladder geeft de provincie Overijssel haar

Elke gemeente moet voor eind 2021 een Transitievisie

voorkeursvolgorde voor locaties voor zonne-energie

Warmte vaststellen. Met deze Transitievisie maken ge-

Zoekgebieden

installaties. Alle typen locaties en opstellingen zijn nodig

meenten het tijdspad inzichtelijk: wanneer kunnen welke

Gebieden die potentieel in aanmerking kunnen komen om

om de energieopgave te realiseren, waarbij zoveel moge-

wijken of buurten van het aardgas worden afgekoppeld.

grootschalige opwek door zonneparken en windparken

lijk stedelijk gebied (waaronder daken), erven en stads- en

Voor de wijken of buurten die voor 2030 gepland staan,

te realiseren. De zoekgebieden zijn vastgesteld door de

dorpsranden worden benut om het beslag op agrarische

maakt de gemeente ook al de mogelijke warmte-alterna-

betreffende gemeenteraad. In de periode tussen RES 1.0

grond zo beperkt mogelijk te houden. Zonnevelden in het

tieven bekend.

en RES 2.0 worden alle zoekgebieden in West-Overijssel

landelijk gebied zijn bij voorkeur onderdeel van gebieds-

vastgesteld. Een aantal gemeenten werken met uitslui-

ontwikkelingen of krijgen een multifunctionele invulling

tingsgebieden. Om een eenduidig kaartbeeld te hebben

met andere opgaven in de groene ruimte. (Provincie

Het programma van de provincie Overijssel en partners

zijn alle gebieden buiten de uitsluitingsgebieden als zoek-

Overijssel, 2020, Handreiking zonnevelden)

waarin wordt samengewerkt aan het verbinden en ver-

gebied weergegeven op de kaart.

Uitvoeringsprogramma NEO

sterken van initiatieven die bijdragen aan de energietranZonne-energie

sitie in Overijssel

Bij zonne-energie wordt zonlicht opgevangen op zonnepanelen en direct omgezet in elektriciteit. Zonne-energie is

Verdeelstation

een duurzame energiebron.

Een verdeelstation is een plaats waar verschillende aansluitingen samen komen en worden aangesloten op een ander netvlak. Het energiesysteem kent meerdere netvlakken. Die hebben allemaal een ander spanningsniveau. Per spanningniveau zijn er andere (bijvoorbeeld 380.000 Volt (380kV) hoogspanningslijn bij Zwolle). Bekende voorbeelden zijn veelal de grote hoogspanningslijnen en stations met veel apparatuur op een grote oppervlakte waar verschillende hoogspanningsmasten met kabels bij elkaar komen. Naast de verdeelstations in de wijk (kleine gebouwtjes, waarin de aansluitingen naar uiteindelijk de woningen in de wijk geregeld zijn.

56

57