Bijlage 1 - Raadsmemo septembercirculaire 2024
Tekst van het document
Memo septembercirculaire 2024 Jaarlijks publiceert de rijksoverheid drie circulaires In die circulaires staat informatie over de ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds en over specifieke uitkeringen. Via de meicirculaire worden gemeenten over de financiële kaders voor hun begrotingen geïnformeerd. De septembercirculaire geeft een geactualiseerd beeld, gebaseerd op de Miljoenennota 2025 en de begroting van het Gemeentefonds. In de decembercirculaire is de Najaarsnota van het rijk verwerkt. De septembercirculaire 2024 is op Prinsjesdag (dinsdag 17 september) verschenen Samenvatting
De algemene uitkering stijgt iets in de komende jaren In onderstaande tabel zijn de mutaties ten opzichte van de meicirculaire 2024 weergegeven. Een toelichting op deze posten vindt u na deze tabel. Algemene Uitkering (bedragen * € 1 miljoen) Beginstand septembercirculaire
2024
2025
2026
2027
2028
43.809
45.064
43.268
44.910
46.461
Algemene dienst Volume accres historisch Bbp
0
-17
-59
-116
-169
LPO accres prijs Bbp
0
198
226
258
236
0
-7
-7
-7
-7
-27
-7
3
-3
7
493
0
0
0
0
-196
-40
-41
-41
-42
uitkeringsbasis
184
-3
-1
-3
-32
Totaal algemene dienst
454
124
121
88
-7
0
0
4
4
4
1
2
0
0
0
0
5
5
6
6
-14
-18
-22
-26
-30
Bijstand jongerennorm
0
0
-7
-7
-7
Besparingsverlies jeugd
0
0
621
656
679
Indexatie Wmo demografie
0
0
71
144
219
-13
-11
672
777
871
Indexatie DU Jeugd: overheveling van accres naar regionaal programma Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afronding) Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2024 WOZ-waarden mutaties Hoeveelheidsverschillen en ontwikkeling
Taakmutaties Wet op de lijkbezorging Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) Digitaal Stelsel Omgevingswet
Totaal taakmutaties
IU/DU/SU Einde lening inburgeringsplichtig (DU)
3
0
0
0
0
Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA)
3
0
0
0
0
Wet Betaalbare huur
22
24
20
11
9
Alleenverdienersproblematiek 2023-2024
20
0
0
0
0
Openbare bibliotheken
0
100
100
0
0
48
124
120
11
9
Participatie (IU)
0
14
14
14
14
Totaal 3 D's
0
14
14
14
14
44.298
45.315
44.195
45.800
47.348
Overige Totaal IU/DU/SU
3 D's Sociaal Domein
Eindstand septembercirculaire 2024
Toelichting op de mutaties in de septembercirculaire 2024
Volume accres Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bbp. In de septembercirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2025 en volgende jaren opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB; MEV25). Voor de jaren 2025 tot en met 2029 is de raming van het volumedeel naar beneden bijgesteld.
Accres voor loon- en prijsontwikkelingen De indexatie voor inflatie volgt de loon- en prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) van het lopende jaar. Voor 2025 is de raming naar boven bijgesteld. De ramingen van de loon- en prijsontwikkelingen lijken structureel te laag te zijn. Zo is als voorbeeld het percentage van de prijs bbp voor het jaar 2024 in de meicirculaire 2024 vastgezet op basis van de CEP24 op 4%. Op basis van de werkelijke cijfers bedraagt de werkelijke ontwikkeling op basis van de MEV25 5,1%. Er vindt in deze circulaire geen compensatie voor de hogere prijsontwikkeling plaats.
BTW-Compensatie Fonds (BCF) Het BTW-Compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Dit plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. In 2024 bedraagt het BCF-plafond voor alle gemeenten gezamenlijk € 4,3 miljard. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname uit het gemeentefonds. Jaarlijks wordt in de septembercirculaire een voorschot verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire van het volgende jaar volgt dan de afrekening. In deze circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2024 € 447 miljoen. Voor onze gemeente is dat een bedrag van € 493.000. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de algemene middelen in 2024.
Taakmutaties Besparingsverlies jeugd Het kabinet Rutte IV had besloten om te besparen op jeugdzorg. De besparing liep op tot € 511 miljoen in 2027. In de meicirculaire 2024 is al gemeld dat de besparing van € 500 miljoen voor 2025 nog niet gerealiseerd kon worden en daarom is voor 2025 dat bedrag toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds.
Het nieuwe kabinet Schoof kiest ervoor om deze besparing structureel te laten vervallen. Het gaat om € 500 miljoen in 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027.
Indexatie Wmo demografie Met de VNG is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Vooruitlopend op de uitwerking is bij Voorjaarsnota 2024 van het Rijk een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029 gereserveerd voor een aanvullende indexering voor demografie.
Digitaal Stelsel Omgevingswet Op grond van de Beheerovereenkomst van 18 december 2018 dragen de gemeenten vanaf 1 januari 2020 jaarlijks 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). Met deze taakmutatie wordt deze gemeentelijke bijdrage structureel verhoogd naar € 31,4 miljoen vanaf 2024. Het nog over te hevelen bedrag voor 2024 bedraagt € 10,6 miljoen, omdat € 20,9 miljoen al eerder naar de begroting van BZK is overgeheveld. Decentralisatie uitkeringen De decentralisatie-uitkering is een uitkering van het Rijk aan de gemeente met een specifiek doel die verstrekt wordt via het gemeentefonds en daarom dus wel bestedingsvrij is.
Alleenverdienersproblematiek Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand. Via deze decentralisatie-uitkering ontvangen de gemeenten een budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken. Nu wordt een bedrag van € 22,6 miljoen uitgekeerd. De hoogte van het budget per gemeente is mede gebaseerd op informatie van de Belastingdienst over (1) de voorlopige aantallen huishoudens waar de alleenverdienersproblematiek speelt, en (2) de gemiddelde hoogte van de misgelopen toeslagen. De budgetten worden zo nodig bijgesteld wanneer definitieve gegevens beschikbaar zijn, naar verwachting bij de meicirculaire 2025 en de meicirculaire 2026.
Openbare bibliotheken In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Daarna zal een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen. In de periode tussen de specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen de gemeenten een decentralisatie-uitkering, om zich op de periode van de zorgplicht te kunnen voorbereiden. Hiervoor is in 2025 en 2026 een bedrag van € 100.000 beschikbaar voor Zwartewaterland.
Wet betaalbare huur Met de Wet betaalbare huur wordt de op 1 juli 2023 in werking getreden Wet goed verhuurderschap gewijzigd. Daarmee krijgen gemeenten de bevoegdheid om toezicht te houden en handhavend op te treden met betrekking tot: -
De maximale huurprijzen die gelden op grond van het woningwaarderingsstelsel (WWS);
-
De maximale huurverhogingen in de gereguleerde sector; De informatieplicht op verhuurders om hun huurders een puntentelling te overleggen bij het afsluiten van een contract. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. Verwerking in de programmabegroting 2024-2028
Met de uitkomsten van de septembercirculaire hebben wij in de jaren 2025 tot en met 2028 een positief begrotingssaldo In onderstaande tabel is zichtbaar welke gevolgen de septembercirculaire heeft voor het begrotingssaldo in de meerjarenbegroting: Algemene Uitkering
2024
2025
2026
2027
2028
489
251
927
890
887
Toerekenen aan budgetten (-)
-29
-127
-819
-636
-630
Gevolgen begroting (-/- = nadeel)
460
124
108
254
257
Saldo MJB 2024-2029
20
455
-96
-50
789
Saldo MJB na verwerking septembercirculaire 2024
480
579
12
204
1.046
Verschil met vorige circulaire
Te verrekenen: