Beantwoording vraag 4 BGZ - Speerpunten Leefbaarheidsplan Zwartsluis

Inhoudsopgave: speerpunten leefbaarheidsplan Zwartsluis A.

Samen met inwoners! _______________________________________________ 4 Inleiding_______________________________________________________________________ 4

B.

Inwoners zijn het sociale kapitaal van onze samenleving ___________________ 5 Goed sociaal vangnet en Noaberschap ______________________________________________ 5 B.1 We ondersteunen initiatieven van uit de samenleving. ___________________________________ 5

C.

De leefwereld van onze inwoners staat centraal __________________________ 6 Stimuleren en behouden sterke sociale binding _______________________________________ 6 C.1 We geven beter bekendheid aan de sociale kaart: welke activiteiten zijn er voor welke doelgroep? 6 C.2 We zetten preventief in om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen en stellen ouderen in staat om actief mee te doen met dagbesteding. We ondersteunen inwonersinitiatieven die dit faciliteren. _______________________________________________________________________ 6 C.3 We inventariseren welke ingrepen nodig zijn voor een veilige route naar het centrum voor minder validen. Bij de aanleg van nieuwe paden houden we rekening met de toegankelijkheid voor minder validen.__________________________________________________________________________ 6 Quick win 1: We ontwikkelen een communicatieplan rondom activiteiten ten behoeve van dagbesteding in Zwartsluis. __________________________________________________________ 6

D.

De mens, leefomgeving en economie zijn duurzaam verbonden______________ 7 Bij nieuwe vormen van energie rekening houden met inpassing in de omgeving. ____________ 7 D.1 We stimuleren inwoners en bedrijven om te werken aan de verduurzaming van hun buurt, woning of (bedrijfs-) pand. _________________________________________________________________ 7 D.2 We verkennen de mogelijkheid om de gemalen in Zwartsluis als energiebron in te zetten. ______ 7 D.3 We stimuleren inwoners om mee te doen met energieprojecten ___________________________ 7

Bewustwording en zelf aan de slag! ________________________________________________ 7 D.3 We stimuleren inwoners om samen hittestress en wateroverlast in de kern Zwartsluis te verminderen en faciliteren inwonersinitiatieven die hier aan bijdragen. ______________________ 8 Quick win 1: We gaan in gesprek met een of meerdere buurten in Zwartsluis over maatregelen rondom klimaatadaptatie als voorbeeldproject (vgl. Trompstraat Genemuiden). _______________ 8

E.

Onze centra, kernen en buitengebied zijn levendig, vitaal en veilig ___________ 9 Verkeersveilig oversteken N334 ___________________________________________________ 9 E.1 Samen met inwoners en provincie nemen we maatregelen om de verkeersveiligheid in het centrum verbeteren (N331 en N334). _________________________________________________ 9

E.2 We reageren adequaat op verkeersonveilige situaties en parkeerproblemen zoals benoemd en indien mogelijk lossen we deze op. Hierbij besteden we extra aandacht aan de Nieuwe Sluis. ____ 9

Tevreden over de inrichting openbare ruimte; onderhoud kan beter ______________________ 9 Quick win 1: Een wijkschouw houden in de Nieuwe Sluis en de uitkomst evalueren. _____________ 10

Het openbaar vervoer kan beter __________________________________________________ 10 E.4 Goede bereikbaarheid met openbaar vervoer is belangrijk: we onderzoeken of en hoe het openbaar vervoer in Zwartsluis verbeterd kan worden. __________________________________ 10

Staphorstersluis symbool van het verleden! _________________________________________ 10 E.5 Samen met onze culturele partners inventariseren wat de mogelijkheden zijn om de identiteit en het verhaal (van monumenten en de historische locaties) van Zwartsluis verder uit te dragen. __ 10 E.6 We faciliteren de gesprekken over de Kolksluis tussen inwoners en RWS. ___________________ 10

Woningaanbod sluit onvoldoende aan _____________________________________________ 11 E.7 Meer kijken naar “passende” woonruimte en levensloopbestendige woningen. Zorgen dat vraag en aanbod op elkaar aansluiten en mogelijkheden voor potentiële woningbouw locaties onderzoeken en hierbij rekening houden met gemengde wijken. __________________________ 11 E.8 Er wordt een scheefgroei ervaren tussen het aantal (arbeids)migranten en de overige inwoners. Vooruitlopend op het rapport is het goed om te kijken of we activiteiten kunnen faciliteren die leiden tot meer integratie. _________________________________________________________ 11 E9 Het zou goed zijn om in de Nieuwe Sluis naar alle leefbaarheidsaspecten te kijken en de uitkomsten hiervan integraal aan te pakken samen met Wetland wonen: pilot integrale wijkaanpak Nieuwe Sluis voor de komende jaren. _______________________________________________________ 11

Voldoende en goede faciliteiten voor wandelaars en fietsers (ook minder validen). _________ 11 E.10 We gaan de natuur en het water beter beleefbaar maken, zoals goede wandelroutes die op elkaar aansluiten en zoeken naar een geschikte plaats om bootjes te water te laten. De wandel- en fietsagenda laten we hier op aan sluiten.______________________________________________ 12

Stimuleren ‘natuurlijke’ ontmoetingsplekken________________________________________ 12 E.11 We stimuleren de ontwikkeling van de bibliotheek in Sluuspoort als ontmoetingsplek en toegang tot het loket sociale domein. _______________________________________________________ 12 E.12 We ontwikkelen goed toegankelijke ontmoetingsplekken in de openbare ruimte en we gaan met Fortresse in gesprek over het inspiratiedocument dat Fortresse heeft ontwikkeld. (gebied centrum, Piepertkolk en gebied rondom zwembad). ____________________________________________ 12

F.

Onze middenstand en bedrijfsleven floreren ____________________________ 13 ‘We hebben zoveel watergebonden bedrijven, mooie parels en activiteiten in Zwartsluis’. ___ 13

F1. De uitdaging is om de voorzieningen in (het centrum) van Zwartsluis te behouden voor eigen inwoners en toeristen en nog aantrekkelijker te maken door uit te breiden met een gevarieerd en interessant aanbod. _______________________________________________________________ 14 F.2 Zwartsluis op de kaart zetten als watersportgebied van Overijssel. _________________________ 14 F.3 Mogelijkheden voor meer groen in het centrum onderzoeken en uitvoeren (oa bloembakken aan de lantaarnpalen). ________________________________________________________________ 14 Quick win 1: Bloembakken invoeren in het centrum van Zwartsluis. ___________________________ 14 Quick win 2: Opzetten van een Digitaal dorpsplein. ________________________________________ 14 Quick win 3: Aanleg van een passantensteiger in de Kolk. ___________________________________ 14

A. Samen met inwoners! Inleiding In 2018 is het document ‘Inwoners maken Zwartewaterland mogelijk’ 2018-2022 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin staat dat we voor iedere kern een afzonderlijk en uniek leefbaarheidsplan opstellen. Met ingang van 2019 zijn hiervoor middelen beschikbaar. Voor 2019 is dit € 250.000,-. Voor 2020 tot 2023 is dit € 500.000,- per jaar. Deze leefbaarheidsplannen zijn een verbreding van de centrumplannen. In de centrumplannen ging het vooral om het herinrichten en fysiek aantrekkelijk maken van onze kernen. In de leefbaarheidsplannen gaat het ook om de leefbaarheid en het sociale domein. De uitdaging is om daar onze inwoners bij te betrekken. Inwoners moeten zich gehoord voelen, zich in het plan herkennen en daar waar mogelijk/wenselijk eigenaarschap nemen. Het gemeentebestuur stelt: “Deze manier van werken stelt eisen aan de raad als het gaat om sturen, kaderstelling en loslaten, Inwoners kunnen inbreng geven op de te volgen koers. Loslaten betekent ook ruimte geven en experimenteren”. Ontmoetingen Om de mening van onze inwoners te horen over diverse thema’s hebben we ontmoetingen georganiseerd. Dit was een proces waarbij we informatie hebben opgehaald voor de omgevingsvisie maar ook voor de leefbaarheidsplannen. In de omgevingsvisie wordt de informatie die is opgehaald omgezet in een visie voor Zwartewaterland.

Participatieproces en ontwikkelingen in de samenleving zijn leidend. Kenmerk van het leefbaarheidsplan is dat we met inwoners doorpraten over activiteiten en oplossingen van de speerpunten die tijdens de ontmoetingen naar voren zijn gekomen. Om tot deze speerpunten te komen hebben we de zaken die inwoners belangrijk vinden onder de hoofdopgaves ingedeeld. We hebben ook gekeken wat het gemeentebestuur hierover heeft gezegd en welke ontwikkelingen er zijn die hierbij aansluiten. Deze informatie hebben we per opgave verwoord in verschillende paragrafen. Per paragraaf hebben we hier kansen en uitdagingen aangekoppeld. Samen met inwoners doorpraten over de beste oplossingen Dit document is bedoeld om de wensen, kansen en uitdagingen in beeld te brengen en dit als speerpunten te benoemen voor de leefbaarheidsplannen. We hebben hier geen oplossingen benoemd. De activiteiten en oplossingen willen we samen met inwoners en gemeentebestuur vaststellen. Als we snel met een activiteit aan de slag kunnen omdat dit expliciet aan de orde is gekomen in de ontmoetingen dan hebben we deze als quick win benoemd. Daar waar het kan zullen we kansen en uitdagingen gemeentebreed oppakken. Denk hierbij aan de actualisatie van de woningbouwbehoefte. Daar waar mogelijk, voeren we activiteiten in het kader van de leefbaarheidsplannen, samen met inwoners uit.

Het spreekt voor zich dat we op zoek gaan naar aanvullende financiering. Kortom: de belangrijkste kansen en uitdagingen zijn de basis voor Leefbaarheidsplannen. Tijdens de ontmoetingen zijn verdiepende gesprekken gevoerd over de thema’s die inwoners belangrijk vinden. Op basis hiervan zijn kansen, uitdagingen en quick wins geformuleerd. Over de belangrijkste kansen en uitdagingen gaan we nog verder in gesprek met inwoners om zo te komen tot de Leefbaarheidsplannen. Daarbij kijken we samen hoe we deze kansen het beste kunnen verzilveren en wat de kosten hiervan zijn. We vragen uw raad om toestemming om door te praten over de speerpunten.

B. Inwoners zijn het sociale kapitaal van onze samenleving Goed sociaal vangnet en Noaberschap In Zwartsluis kent men een actief verenigingsleven en er is een goed sociaal netwerk aanwezig. Hier kan beter gebruik van worden gemaakt. Het vrijwilligersbestand staat onder druk. Jongeren willen wel de ‘handen uit de mouwen steken’, maar willen geen verplichtingen meer aangaan. Men geeft aan dat er meer ruimte moet zijn voor initiatieven uit de samenleving. Het gemeentebestuur wil ruimte geven voor maatschappelijke initiatieven en regie voeren op grote maatschappelijke opgaves. De raad stelt doelen vast op basis van een visie. Deze geeft richting aan de uitvoering en laat ruimte voor initiatief. Het behouden van een vrijwilligerspunt is van belang. De uitdaging! B.1 We ondersteunen initiatieven van uit de samenleving.

C. De leefwereld van onze inwoners staat centraal Stimuleren en behouden sterke sociale binding In Zwartsluis kijkt men naar elkaar om. Ook wordt er veel georganiseerd in Zwartsluis. Toch zijn er wel aandachtspunten. Zo wordt opgemerkt dat er weinig dagbesteding is voor met name oudere mannen. Ook zijn de sociaal culturele voorzieningen in Zwartsluis niet voldoende vindbaar. Een oplossing zou kunnen zijn om mensen meer ‘aan de hand’ mee te nemen bij het meedoen aan activiteiten. Vooral meer bekendheid geven aan de activiteiten en verenigingen is noodzakelijk. Via de digitale en papieren weg. Dit zorgt voor een zo groot mogelijk bereik. De toegankelijkheid van wandelroutes voor minder validen wordt als onvoldoende ervaren. Er zijn beperkte wandelmogelijkheden en voor minder validen is er helemaal weinig. Ook een veilige route van de Schans (voor minder validen) naar het centrum ontbreekt. Bewoners moeten steeds langer zelfstandig kunnen blijven wonen, maar hierdoor is er meer kans op vereenzaming. Er moet aandacht zijn om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen. De (verplichte) dagbesteding voor ouderen wordt als belangrijke oplossing gezien. Het gemeentebestuur biedt ouderen gesprekken aan om (verborgen) eenzaamheid op te sporen. Onze website is ouderenproof. Per kern is er een actuele sociale kaart, die ook in gedrukte vorm beschikbaar is.

De bibliotheek wordt in de gelegenheid gesteld om ouderen meer digitaal vaardig te maken door middel van het Informatiepunt Digitale Overheid. Het Algemene Informatie & Ontmoetingspunt (AIO) helpt inwoners met vragen op het gebied van zorg en welzijn door hen de juiste weg te wijzen. De bibliotheek krijgt een versterkte maatschappelijke functie en helpt mensen door ze zo snel mogelijk van de juiste informatie te voorzien. We zijn laagdrempelig, toegankelijk en dicht bij de mensen. Een voorbeeld dat hierbij genoemd wordt is het concept Samen Zwartewaterland. Voor ouderen en andere mensen die minder mobiel zijn, worden de looproutes naar het centrum, belangrijke ontmoetingsplekken en (zorg) voorzieningen zoveel mogelijk aangepast aan hun behoeften. Kansen en uitdagingen C.1 We geven beter bekendheid aan de sociale kaart: welke activiteiten zijn er voor welke doelgroep? C.2 We zetten preventief in om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen en stellen ouderen in staat om actief mee te doen met dagbesteding. We ondersteunen inwonersinitiatieven die dit faciliteren. C.3 We inventariseren welke ingrepen nodig zijn voor een veilige route naar het centrum voor minder validen. Bij de aanleg van nieuwe paden houden we rekening met de toegankelijkheid voor minder validen.

Quick wins Quick win 1: We ontwikkelen een communicatieplan rondom activiteiten ten behoeve van dagbesteding in Zwartsluis.

D. De mens, leefomgeving en economie zijn duurzaam verbonden Bij nieuwe vormen van energie rekening houden met inpassing in de omgeving. Inwoners willen goed en deskundig worden geïnformeerd, want er zijn veel nieuwe vormen van energie en de ontwikkelingen gaan snel. Hierbij is het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Verder willen inwoners dat er met de keuze voor nieuwe vormen van energie rekening gehouden wordt met de invloed op de omgeving. Ook wordt de suggestie gedaan om de mogelijkheid van geothermie (aardwarmte) te verkennen en te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om energie te winnen bij het gemaal in Zwartsluis. Het gemeentebestuur heeft uitgesproken dat er één plek komt waar inwoner(s) terecht kunnen voor aanpassingen van de woning aan de toekomst. De gemeente streeft naar verduurzaming van bedrijventerreinen, daarom worden bedrijven gestimuleerd om duurzamer te worden. Ook is er ruimte voor participatie van inwoners bij (grootschalige) energieprojecten. Er zijn in Zwartsluis al initiatieven zoals Energiek Zwartewaterland. Dit kan nog verder worden uitgebreid. Kansen en uitdagingen D.1 We stimuleren inwoners en bedrijven om te werken aan de verduurzaming van hun buurt, woning of (bedrijfs-) pand. D.2 We verkennen de mogelijkheid om de gemalen in Zwartsluis als energiebron in te zetten. D.3 We stimuleren inwoners om mee te doen met energieprojecten

Bewustwording en zelf aan de slag! Het klimaat verandert. Dit is vooral te merken aan extreme regenval en langere periodes van droogte. Naast aanpassingen door de overheid kunnen inwoners hier ook zelf mee aan de slag. Er zijn bewoners die in of rondom het huis aanpassingen doen zoals het vergroenen van tuinen en het aanleggen van zonnepanelen of ze kiezen voor elektrisch rijden. Vanuit de gemeente kan ook goede voorlichting worden gegeven over klimaatadaptatie: wat zijn de effecten van te veel verharding op het riool en wat is het effect van hittestress? Ook zijn er soms technische of financiële belemmeringen (vb. beperkte bereik van elektrische auto’s). Goede voorlichting kan er voor zorgen dat inwoners anders zijn gaan denken over de inrichting van de omgeving en het landschap. De gemeente moet mensen stimuleren om aanpassingen te doen in hun buurt om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen. Dit geldt ook voor duurzame energie. De gemeente kan hierbij zelf het voorbeeld geven als het gaat om de openbare ruimte en gemeentelijke accommodaties. Klimaatadaptie brengt ook kansen met zich mee. Stel dat een rivierloop moet worden aangepast dan biedt dit kansen voor recreatie. Als voorbeeld wordt genoemd om de zomerdijk tussen Genemuiden en Zwartsluis open te stellen voor wandelaars.

Het gemeentebestuur heeft aangegeven te willen werken aan bewustwording ten aanzien van dit thema. Inwoners hebben een belangrijke rol als het gaat om waterberging. Meer groen en minder steen in tuinen en wijken. We zetten zoveel mogelijk in op een aparte afvoer en berging van regenwater.

Kansen en uitdagingen D.3 We stimuleren inwoners om samen hittestress en wateroverlast in de kern Zwartsluis te verminderen en faciliteren inwonersinitiatieven die hier aan bijdragen. Quick wins Quick win 1: We gaan in gesprek met een of meerdere buurten in Zwartsluis over maatregelen rondom klimaatadaptatie als voorbeeldproject (vgl. Trompstraat Genemuiden).

E. Onze centra, kernen en buitengebied zijn levendig, vitaal en veilig Verkeersveilig oversteken N334 Bewoners hebben over het algemeen het gevoel dat ze fijn en veilig wonen met een groot burgernetwerk en voldoende sociale cohesie. Dit gevoel kan nog worden versterkt door het wegnemen van een aantal onveilige situaties zoals: onveilig gevoel op straat door hard rijden, onverlichte wegen, onveilig wegdek en geluid- en parkeeroverlast. Er worden een aantal onveilige oversteekplekken genoemd op de N334 nabij het centrum (vb. bij de Coop). Dit komt mede door de snelheid waarmee hier gereden wordt. Ook het Westeinde wordt als aandachtspunt benoemd, omdat daar veel verkeer van en naar de Barsbeek langsgaat. Men geeft aan dat het parkeren in het centrum beter kan. Er wordt ook slordig geparkeerd, waardoor mensen die minder mobiel zijn niet meer kunnen passeren. De verkeerssnelheid in het centrum is ook een punt van zorg. Verder zijn er ook parkeerproblemen in de Nieuwe Sluis. Betere handhaving en uitbreiding van de blauwe zone worden als mogelijke oplossing genoemd. Het Buitenkwartier wordt genoemd als een weg die niet is ingericht voor auto’s en fietsers. Het gemeentebestuur vindt het belangrijk om knelpunten rondom verkeersveiligheid, indien mogelijk, snel op te lossen. De provincie gaat werkzaamheden verrichten aan de N331 en de N334.

Dit lijkt het juiste moment om ook te vragen iets te doen aan deze onveilige situatie. De parkeerproblemen in de Nieuwe Sluis kunnen we wellicht aanpakken als we met de wegen en de riolering bezig gaan. Kansen en uitdagingen E.1 Samen met inwoners en provincie nemen we maatregelen om de verkeersveiligheid in het centrum verbeteren (N331 en N334). E.2 We reageren adequaat op verkeersonveilige situaties en parkeerproblemen zoals benoemd en indien mogelijk lossen we deze op. Hierbij besteden we extra aandacht aan de Nieuwe Sluis.

Tevreden over de inrichting openbare ruimte; onderhoud kan beter Tevreden over de inrichting openbare ruimte: onderhoud kan beter. Over het algemeen is men tevreden over de inrichting van het centrum, het vele water, het verbeterde marktplein en de Handelskade en het eilandenpark. Een kracht is ook de ligging in het natuurgebied. Bewoners vinden dat de wegen en de openbare ruimte slecht worden onderhouden. In zijn algemeenheid waren er veel klachten over de openbare ruimte: onvoldoende onderhoud, zwerfvuil en hondenpoep. Ook ervaart men dat de wijk de Nieuwe Sluis verpaupert. Er hing hier altijd een ‘speelse sfeer’ maar die is veranderd. Vanuit beheer wordt aangegeven dat een deel van de wegen aan onderhoud toe is. In het onderhoudsprogramma 2019-2020 zijn de wegen Nieuwe Sluis en (een deel van) de Taanderij opgenomen.

Kansen en uitdagingen E.3 We reageren adequaat op meldingen in de openbare ruimte en nemen de problemen in de Nieuwe Sluis mee als onderdeel van een wijkaanpak. Zie ook uitdaging E.9. Quick wins Quick win 1: Een wijkschouw houden in de Nieuwe Sluis en de uitkomst evalueren.

Het openbaar vervoer kan beter Zwartsluis is redelijk bereikbaar met de bus. De bus uit St. Jansklooster is vaak overvol. De frequentie van buslijn 70 (naar de andere kant van Zwolle) is onvoldoende. De verbinding naar Meppel duurt lang. Ideeën die genoemd zijn; een buurtbus tussen Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis of een FastFerry. Kansen en uitdagingen E.4 Goede bereikbaarheid met openbaar vervoer is belangrijk: we onderzoeken of en hoe het openbaar vervoer in Zwartsluis verbeterd kan worden.

Staphorstersluis symbool van het verleden! Er is weinig meer over van de historie van Zwartsluis. Daarom moet men zuinig zijn op dat wat er nog over is. Zo kwam aan de orde dat de fietsbrug over de Kolksluis en de Staphorstersluis in slechte staat van onderhoud verkeren. Dat geldt ook voor de openbare ruimte tussen de brug en Kolksluis. De Kolksluis moet behouden blijven voor Zwartsluis en de brug moet een beweegbare brug blijven. Bij een aantrekkelijk centrum werd verder ook het belang van kunst en cultuur benoemd. Dit hebben we als opgave benoemd bij ‘Onze middenstand en bedrijfsleven floreren’. De gemeente geeft aan dat het bewaren en beschermen van objecten, gebouwen en monumenten zorgvuldig plaatsvindt. Zoals het nu lijkt worden de Kolksluis en Staphorstersluis toegevoegd aan de gemeentelijke monumentenlijst. Rijkwaterstaat wil de brug niet meer bedienen omdat deze niet meer functioneel is en hoge onderhoudskosten met zich mee brengt. Vanuit de samenleving zijn er op dit moment gesprekken met Rijkswaterstaat om de brug bij de Kolksluis bedienbaar te houden. Verder hebben we een subsidie cultuurparticipatie ontvangen in het kader van cultuur en religie. Met de provincie zijn we in gesprek om deze subsidie in te mogen zetten voor activiteiten die bijdragen aan de participatie en bewustwording van de identiteit per kern.

Kansen en uitdagingen E.5 Samen met onze culturele partners inventariseren wat de mogelijkheden zijn om de identiteit en het verhaal (van monumenten en de historische locaties) van Zwartsluis verder uit te dragen. E.6 We faciliteren de gesprekken over de Kolksluis tussen inwoners en RWS.

Woningaanbod sluit onvoldoende aan Er is behoefte aan passende woonruimte (levensloopbestendige woningen, gelijkvloers) en woningen voor starters. Er zijn niet voldoende betaalbare huurwoningen voor jongeren. Er zijn wel huurwoningen, maar dit zijn met name grote eengezinswoningen. Van belang is dat er gemengde wijken blijven (jong en oud door elkaar). Als suggesties voor nieuwe woningbouwlocaties werd Interflor genoemd en de Beatrixstraat (nieuwbouw). Men ervaart in Zwartsluis een sterke scheefgroei tussen verhouding (arbeids)migranten en oorspronkelijke bewoners van Zwartsluis. Ook wonen er te veel arbeidsmigranten in één woning. In het centrum werden de Molenstraat en Hotel Roskam genoemd. Dit lijkt te ‘botsen’ met het toerisme in het centrum. Bij hotel Roskam lopen soms ook toeristen naar binnen. De wens is uitgesproken dat er meer toezicht en regelgeving voor komt. Ook in de Nieuwe Sluis wordt veel (geluids- en parkeer) overlast ervaren door de vele (arbeids)migranten. De gemeente werkt samen met Wetland aan de beschikbaarheid van goede sociale huurwoningen. Het is gewenst om een plan op te stelen om ‘oude’ wijken te revitaliseren. Het college gaat de komende periode het woningbehoefteonderzoek actualiseren. In de Nieuwe Sluis ligt voor de komende jaren een opgave om de bestrating en de riolering op te pakken (vanaf 2023) en volgend jaar een stukje Taanderij.

Het is een kans om deze wijk integraal aan te pakken en werk met werk te maken en ook te kijken naar wensen van de inwoners. Op dit moment wordt een beleidsnotitie geschreven over arbeidsmigranten die in het najaar wordt opgeleverd. Op basis van dit document kunnen keuzes worden gemaakt. Kansen en uitdagingen E.7 Meer kijken naar “passende” woonruimte en levensloopbestendige woningen. Zorgen dat vraag en aanbod op elkaar aansluiten en mogelijkheden voor potentiële woningbouw locaties onderzoeken en hierbij rekening houden met gemengde wijken. E.8 Er wordt een scheefgroei ervaren tussen het aantal (arbeids)migranten en de overige inwoners. Vooruitlopend op het rapport is het goed om te kijken of we activiteiten kunnen faciliteren die leiden tot meer integratie. E9 Het zou goed zijn om in de Nieuwe Sluis naar alle leefbaarheidsaspecten te kijken en de uitkomsten hiervan integraal aan te pakken samen met Wetland wonen: pilot integrale wijkaanpak Nieuwe Sluis voor de komende jaren.

Voldoende en goede faciliteiten voor wandelaars en fietsers (ook minder validen). Het natuurgebied rondom Zwartsluis is nagenoeg niet toegankelijk voor wandelaars. Er is een wens voor voldoende en goede faciliteiten voor fietsers en wandelaars. Hierbij zijn vooral goed begaanbare wandelpaden een wens. Mensen met rollators, kinderwagens en scootmobielen hebben veel last van de slechte wegen die verzakt zijn. Betere wandelroutes en fietsroutes met goede verbindingen zorgen ook dat er meer toeristen naar ons mooie gebied trekken. Ook de gemeente vindt dat de natuur beleefbaar en toegankelijk moet zijn. Onder andere door de aanleg en onderhoud van goede wandel-, fiets- en beleefpaden. Dit sluit aan bij de ambitieuze fietsagenda die wordt opgesteld voor de gemeente Zwartewaterland. Voor ouderen en andere

mensen die minder mobiel zijn, worden de looproutes naar het centrum, belangrijke ontmoetingsplekken en (zorg) voorzieningen zoveel mogelijk aangepast naar hun behoeften. Kansen en uitdagingen Zie C3 E.10 We gaan de natuur en het water beter beleefbaar maken, zoals goede wandelroutes die op elkaar aansluiten en zoeken naar een geschikte plaats om bootjes te water te laten. De wandel- en fietsagenda laten we hier op aan sluiten.

Stimuleren ‘natuurlijke’ ontmoetingsplekken Men is trots op het vele water in de omgeving en de hoogwaardige natuur. Maar het groen, het water en de natuur zijn niet goed te beleven. Je kunt het water niet beleven zonder boot. Ook een goede openbare boothelling wordt gemist. Er is geen park in Zwartsluis maar er zijn “natuurlijke” ontmoetingsplekken die interessanter gemaakt moeten worden. Zo staan er bij het Grote Gat weinig bankjes en is het kwalitatief niet goed ingericht. Verbeteren van de inrichting van het gebied van het Agnieten college tot het zwembad met een waterroute wordt concreet genoemd. Zorg om de bereikbaarheid van de (recreatieve) voorzieningen voor ouderen en minder validen is al eerder genoemd. Sluuspoort wordt meerdere malen benoemd als ontmoetingsplek (bibliotheek). Maar kan nog meer bekendheid krijgen. De gemeente gaat een buitenruimteplan ontwikkelen: de ontwikkeling van speel- en ontmoetingsplekken zijn hier onderdeel van. Het gemeentebestuur wil onderzoeken hoe we met kleine inspanningen knelpunten in de recreatieve structuren kunnen wegnemen en nieuwe routes kunnen opnemen. Fortresse heeft een inspiratiedocument ontwikkeld over ontmoeten, recreëren en toerisme (zie ook het volgende punt ‘Onze middenstand en bedrijfsleven floreren’).

Kansen en uitdagingen Zie E.10 E.11 We stimuleren de ontwikkeling van de bibliotheek in Sluuspoort als ontmoetingsplek en toegang tot het loket sociale domein. E.12 We ontwikkelen goed toegankelijke ontmoetingsplekken in de openbare ruimte en we gaan met Fortresse in gesprek over het inspiratiedocument dat Fortresse heeft ontwikkeld. (gebied centrum, Piepertkolk en gebied rondom zwembad).

F. Onze middenstand en bedrijfsleven floreren ‘We hebben zoveel watergebonden bedrijven, mooie parels en activiteiten in Zwartsluis’. Men is tevreden hoe het centrum van Zwartsluis er uit ziet. Wel zou er meer groen in het centrum aanwezig mogen zijn. In Zwartsluis is men positief over de ondernemersgeest en ‘organisatiegeest’. Men vindt dat er nog (net) genoeg winkels en voorzieningen zijn. Er zijn nog één bakker, één slager, één groenteboer en één supermarkt aanwezig. Meer keuze is wenselijk, maar de vraag is of dat economisch haalbaar is. Er zijn ook zorgen over de toekomst; hoe blijven de (winkel)voorzieningen op peil? Zo staan er in de Kerkstraat twee panden leeg. Er ligt een uitdaging om te zorgen dat het winkelgebied aantrekkelijk blijft en om het winkel- en voorzieningenniveau op peil te houden. Voorkomen moet worden dat mensen elders hun boodschappen gaan doen. Toeristen zijn voor Zwartsluis belangrijk als bron van inkomsten. Men wil toeristen langer vasthouden door meer overnachtingsplaatsen (campers). Ook zou er voor toeristen meer te doen moeten zijn (op zondag winkels open). Toeristen moeten worden verleid nog meer in het centrum hun inkopen te doen. Kunst, cultuur en historie zijn belangrijk voor onze gemeente, maar in onvoldoende zichtbaar. Dit zou in de centra meer kunnen worden uitvergroot.

In combinatie met aantrekkelijke stadsranden is dit een visitekaartje voor het toerisme. Er zijn kansen om de unieke punten (parels) van Zwartsluis te promoten, zoals de (scheepvaart-) geschiedenis, het vele water, de sluizen, de eilandjes en de pont. Je zou Zwartsluis op de kaart kunnen zetten als het water (sport) dorp van Overijssel. “We hebben zo veel watergebonden bedrijven, mooie parels en activiteiten in Zwartsluis.” De gemeente wil toerisme inzetten om de kernen aantrekkelijk te houden. Daarom ontsluiten we toeristische trekpleisters en stimuleren we verblijfsrecreatie. Hierbij spelen fietsen en varen een belangrijke rol als dragers van toerisme net als ons historisch (religieus) erfgoed. Een collectieve rustdag komt een vitale samenleving ten goede. Het gemeentebestuur hecht waarde aan het karakter van open landschappen. Dit sluit ook nog steeds aan bij het ontwikkelperspectief dat de gemeenteraad in 2010 voor Zwartsluis heeft vastgesteld. In dit document staat beschreven hoe de bewoners Zwartsluis in 2016 beleven: Ze zijn trots op hun opgeknapte, levendige dorp, de samenwerking is verbeterd en ze gedragen zich als gastheer voor toeristen. Tijdens de ontmoeting is deze beleving van inwoners min of meer bevestigd.

In dit document staat ook hoe de toerist Zwartsluis in 2016 beleefd: Zwartsluis is in trek bij de mensen op zoek naar kleinschalig toerisme, mensen verblijven er meerderde dagen vanwege de natuur en ontspanning. Ook worden er arrangementen en faciliteiten aangeboden om de omliggende gebieden te bezoeken. Hiervan zou je kunnen zeggen dat er wel stappen in gemaakt zijn maar dat er nog voldoende uitdaging over is. Er zijn ook een aantal initiatieven in Zwartsluis die bij de opmerkingen uit de ontmoetingen aansluiten. Stichting Fortresse heeft nagedacht over bovenstaande uitdaging. Zij hebben een inspiratiedocument ontwikkeld voor onder andere het gebied vanaf de kolk tot aan de Piepertkolk en het Grote Gat en het evenemententerrein. Hier zijn onder andere ideeën in meegenomen voor aanlegplaatsen in de kolk en het beter toegankelijk maken van het groen. Nu de kolk via een brug toegankelijk is kunnen toeristen vanuit de Wieden makkelijker in het centrum komen. De aanleg van een passantensteiger is dan ook wenselijk. Er is ook een ondernemer die plannen heeft om vanuit de Kolk de Wieden in te varen. Een ander idee is het ontwikkelen van een digitaal Dorpsplein: een gezamenlijke website voor de ondernemers om zo de omzet te verhogen en de vervoersbewegingen klein te houden. De Handelsvereniging maakt een plan voor bloembakken in het centrum.

Kansen en uitdagingen Zie ook E.11 en E.12 F1. De uitdaging is om de voorzieningen in (het centrum) van Zwartsluis te behouden voor eigen inwoners en toeristen en nog aantrekkelijker te maken door uit te breiden met een gevarieerd en interessant aanbod. F.2 Zwartsluis op de kaart zetten als watersportgebied van Overijssel. F.3 Mogelijkheden voor meer groen in het centrum onderzoeken en uitvoeren (oa bloembakken aan de lantaarnpalen). Quick wins Quick win 1: Bloembakken invoeren in het centrum van Zwartsluis. Quick win 2: Opzetten van een Digitaal dorpsplein. Quick win 3: Aanleg van een passantensteiger in de Kolk.