a. Bijlage - Synarchis - Eindrapportage onderzoek toekomst zwembaden Zwartewaterland
Tekst van het document
€
8,00
€
8,20
Aqua Bootcamp 1 les
€
6,85
€
7,00
Kinderfeestjes spelletjes + patat + sn
€
9,50
€
9,70
Aqua Bootcamp 10 lessen
€
53,00
€
54,05
Toeganspas
€
3,00
€
3,05
Trimmen 1 les
€
5,70 €
5,80
Zwem4daagse
€
8,00
€
8,00
Trimmen 10 lessen
€
45,00 €
45,90
Overige Artikelen
Aqua Gym 10 lessen
€
35,45 €
36,15
Overig
Aqua Boardfit 1 les
€
6,85 €
7,00
Aqua Boardfit 10 lessen
€
53,00 €
54,05
Koffie
€
1,00
€
1,00
Ouder en kind zwemmen 1 les
€
5,70 €
5,80
Thee
€
1,00
€
1,00
Toko
Ouder en kind zwemmen 10 lessen
€
45,70 €
46,60
Slush klein
€
1,00
€
1,00
Ijs
Peuter survival 1 les
€
5,70
€
5,80
Slush groot
€
1,50
€
1,50
Peuter survival 10 lessen
€
45,70
€
46,60
toko snack
€
-
APK 10 lessen
€
42,85
€
43,70
toko ijs
€
-
Zeemeermin 10 lessen
€
42,50
€
43,35
Diploma's Verjaardaagsfeestjes Schoolbrevet
€
Zwem4daagse
€
Koffie
€
€ 8,00 € 2,00
1,00
€
2,05 8,00
1,00
Diploma's
OVERIG
Verrekening Doelgroepen
Verenigingen en huurder: Bestevaer: DEK: € 60,50, ZRH: € 84,60 (inclusief één personeelslid), OZU: € 74,10. De Kragge: RBZ: € 37,85, ZVZ: € 48,20, NEMO: € 70,50, FRION: € 67,36 Ariën Prins van Wijngaarden: ZRH: € 46,30
35
Bijlage 3
Uitgangspunten Programma van Eisen
In deze bijlage worden de verschillende programma’s beschreven zoals genoemd in paragraaf 5.1. De verschillende scenario’s zoals uitgewerkt in hoofdstuk 5 worden in een aantal gevallen gevormd door een combinatie van deze programma’s. De programma’s zijn derhalve te beschouwen als “bouwstenen”. 1.
Nieuwbouw zwembad ter vervanging van De Kragge en Bestevaer.
Voor zwembaden zijn diverse normen en richtlijnen van toepassing voor de afmetingen en inrichting. Het gebouw zal voornamelijk worden gebruikt voor doelgroep activiteiten, zwemlessen, banenzwemmen en wedstrijdzwemmen. Voor recreatief zwemmen worden kleinschalige speelelementen aan het recreatie/peuterbassin toegevoegd. Het zwembad dient te voldoen aan het Handboek Zwembaden (KNZB) voor de disciplines welke van toepassing zijn. Configuratie: Ruimte Entree/ centrale hal Zwemzaal wedstrijdbassin doelgroepenbassin recreatie/peuterbassin Kleedruimten Personeelsruimten Ontmoetingsruimte Opslag en techniek
Oppervlakte 90 Incl. toiletgroep 1.277 6 banen 25 meterbad 200 m2 100 m2
Bruto vloeroppervlakte (BVO)
Incl. beweegbare bodem 190 44 150 Incl. kleine keuken 100 2.098
Bouwkundig Standaard bouwmethode, bestaande uit •
Paalfundering
•
In het werk gestort fundament en bassins
•
Hoofdraagconstructie in staal met stalen en/of hout gelamineerde spanten
•
Gevels bestaan uit een combinatie van metselwerk en stalen gevelbeplating
•
Kozijnen uitgevoerd in aluminium met dubbel glas en triple glas in de zwemzalen
•
Dakconstructie is opgebouwd in stalen dakplaten, isolatie en kunststof dakbedekking
•
Afwerkingen binnen in doelmatige uitvoering, waarbij de materialisering is aangepast aan de functie van de ruimte.
•
Incl. vaste inrichting kleedruimten, keukeninrichting en inrichting bassin (lijnen, startblokken etc.)
Installaties Installaties worden uitgevoerd, gericht op een goede klimaatbeheersing en laag energieverbruik. Het water en de ruimten worden volledig elektrisch verwarmd, waardoor er geen gasaansluiting meer benodigd is. Een goede isolatie en een luchtdichte afwerking van het gebouw is daarbij een voorwaarde. Aanvullende uitgangspunten: •
Alle verlichting uitgevoerd in ledverlichting
•
Beperkte inbraakdetectie
•
Dak wordt voorzien van PV-panelen
•
Opwekking warmte middels warmtepompen
•
Luchtbehandeling met minimaal 80% warmteterugwinning
•
Waterbehandeling uitvoeren dat de temperatuur van het doelgroepenbad en recreatiebassin afzonderlijk kan worden gestuurd ten opzichte van het wedstrijdbassin
•
Conditionering van zwemwater middels zoutelektrolyse
•
Aansturinginstallatie en monitoring energieverbruik middels Gebouwbeheerssysteem 36
2.
Renovatie Bestevaer
In dit programma worden er geen bouwkundige wijzigingen uitgevoerd aan zwembad Bestevaer. De afwerkingen van de ruimten worden vervangen door onderhoudsvrije materialen die eenvoudig zijn schoon te maken. Om het aantrekkelijker te maken voor bezoekers worden afwerkingen gemoderniseerd. De installaties worden binnen de mogelijkheden van het gebouw vervangen om de klimaatbeheersing te optimaliseren en het energieverbruik te beperken. De waterbehandelingsinstallatie wordt op onderdelen vervangen en voor de dosering van chloor wordt zoutelektrolyse geïnstalleerd. De gevels en daken worden geïsoleerd naar de huidige maatstaven, de gevelkozijnen worden vervangen door aluminium kozijnen met plaatselijk triple glas, Het gebouw zal als gevolg van deze maatregelen aan de buienzijde een metamorfose ondergaan. Configuratie: Ruimte
Oppervlakte
Entree/ centrale hal
90 Incl. toiletgroep
Zwemzaal
1.088
-
wedstrijdbassin
5 banen 25 meterbad
-
recreatie/peuterbassin
230 m2
Kleedruimten
190
Personeelsruimten
44
Ontmoetingsruimte
125 Incl. kleine keuken
Opslag en techniek
90
Bruto vloeroppervlakte (BVO)
1.850
Bouwkundig Werkzaamheden ter verbetering •
Betonwerk als bestaand, incidenteel herstel
•
Hoofdraagconstructie als bestaand, incidenteel herstel
•
Gevels isoleren en voorzien van nieuwe afwerking
•
Kozijnen vervangen in aluminium met dubbel glas en triple glas in de zwemzalen
•
Dakconstructie voorzien van extra isolatie en kunststof dakbedekking
•
Afwerkingen binnen compleet vervangen in doelmatige uitvoering, waarbij de materialisering is aangepast aan de functie van de ruimte.
•
Partieel vervangen van vaste inrichting kleedruimten, keukeninrichting en startblokken bassin
Installaties Installaties worden uitgevoerd, gericht op een goede klimaatbeheersing en laag energieverbruik. Het water en de ruimten worden volledig elektrisch verwarmd, waardoor er geen gasaansluiting meer benodigd is. Een goede isolatie en een luchtdichte afwerking van het gebouw is daarbij een voorwaarde. Aanvullende uitgangspunten: •
25% van de elektrische installatie wordt vervangen
•
Dak wordt deels van PV-panelen (nader onderzoek of het constructief mogelijk is)
•
Warmte middels bestaande installatie, gasaansluiting blijft behouden
•
Luchtbehandeling vervangen met minimaal 80% warmteterugwinning
•
Waterbehandelingsinstallatie reviseren
•
Conditionering van zwemwater door zoutelektrolyse.
37
3.
Uitbreiding Bestevaer (met 200 tot 250 m² zwemwater)
Dit programma omvat dezelfde werkzaamheden als beschreven onder programma 2. Aan de bestaande zwemzaal wordt een extra zwemzaal gerealiseerd voor een doelgroepenbassin. Het bassin heeft een afmeting van 250 m² met een (deels) beweegbare bodem. De bestaande zwembadinstallatie dient te worden uitgebreid om enerzijds het extra water te zuiveren en anderzijds de temperatuur in het doelgroepenbassin afzonderlijk in te kunnen stellen. Configuratie: Ruimte
Oppervlakte
Entree/ centrale hal
90 Incl. toiletgroep
Zwemzaal
1.088
-
wedstrijdbassin
5 banen 25 meterbad
-
doelgroepenbassin
4 banen 25 meterbad
-
recreatie/peuterbassin
230 m2
Incl. beweegbare bodem
Kleedruimten
190
Personeelsruimten
44
Ontmoetingsruimte
125 Incl. kleine keuken
Opslag en techniek
114
Bruto vloeroppervlakte (BVO)
2.367
Bouwkundig Werkzaamheden ter verbetering •
Betonwerk als bestaand, incidenteel herstel toevoegen fundering en bassin doelgroepenbad
•
Hoofdraagconstructie als bestaand, incidenteel herstel, toevoegen uitbereiding d.m.v. staalconstructie
•
Gevels isoleren en voorzien van nieuwe afwerking, uitbouw d.m.v. sandwichpanelen
•
Kozijnen vervangen in aluminium met dubbel glas en triple glas in de zwemzalen
•
Dakconstructie voorzien van extra isolatie en kunststof dakbedekking
•
Afwerkingen binnen compleet vervangen in doelmatige uitvoering, waarbij de materialisering is aangepast aan de functie van de ruimte.
•
Partieel vervangen van vaste inrichting kleedruimten, keukeninrichting en startblokken bassin
Installaties Installaties worden uitgevoerd, gericht op een goede klimaatbeheersing en laag energieverbruik. Het water en de ruimten worden volledig elektrisch verwarmd, waardoor er geen gasaansluiting meer benodigd is. Een goede isolatie en een luchtdichte afwerking van het gebouw is daarbij een voorwaarde. Aanvullende uitgangspunten: •
Elektrische installatie wordt vervangen
•
Dak wordt deels van PV-panelen (nader onderzoek of het constructief mogelijk is)
•
Warmte middels bestaande installatie welke wordt vergroot ten behoeve van de uitbereiding, gasaansluiting blijft behouden
•
Luchtbehandeling vervangen met minimaal 80% warmteterugwinning
•
Waterbehandelingsinstallatie reviseren, uitbreiden en aanpassen t.b.v. doelgroepenbad
•
Conditionering van zwemwater door zoutelektrolyse.
38
4.
Renovatie De Kragge
Het renoveren van De Kragge bestaat uit het vervangen van de huidige gebouwschil van de zwemzaal en de technische ruimte. De luchtbehandeling dient eveneens te worden vervangen om het gebouw te verduurzamen en het klimaat in de zwemzaal beter te beheersen en energie te besparen. Gezien het feit dat de algemene ruimten, technische ruimten, de fundering en betonwerken niet worden aangepast, wordt de renovatie sober en doelmatig uitgevoerd. Configuratie: Ruimte
Oppervlakte
Entree/ centrale hal
90 Incl. toiletgroep
Zwemzaal
1.088
-
wedstrijdbassin
4 banen 25 meterbad
-
doelgroepenbassin
80 m2
-
recreatie/peuterbassin
20 m2
Kleedruimten
116
Personeelsruimten
20
Ontmoetingsruimte
75 Incl. pantry
Opslag en techniek
61
Bruto vloeroppervlakte (BVO)
1.257
Bouwkundig Werkzaamheden ter verbetering •
Betonwerk als bestaand, eventueel aanpassen aan nieuwe draagconstructie gevel
•
Hoofdraagconstructie als bestaand, incidenteel aanpassen aan nieuwe gevel.
•
Gevels isoleren en voorzien van nieuwe afwerking, zwemzaal d.m.v. sandwichpanelen
•
Kozijnen vervangen in aluminium met dubbel glas en triple glas in de zwemzalen
•
Dakconstructie voorzien van extra isolatie en kunststof dakbedekking
•
Afwerkingen binnen deels vervangen in doelmatige uitvoering, waarbij de materialisering is aangepast aan de functie van de ruimte.
•
Partieel vervangen van vaste inrichting kleedruimten, keukeninrichting en startblokken bassin
Installaties Installaties van de zwemzaal worden vervangen voor een goede klimaatbeheersing en laag energieverbruik. Overige installaties worden gereviseerd tenzij vervanging op jaarlasten gunstiger is. Aanvullende uitgangspunten: •
Elektrische installatie wordt in de zwemzaal vervangen
•
Bestaande installatie blijft zoveel mogelijk behouden, gasaansluiting blijft behouden
•
Luchtbehandeling in zwemzaal vervangen met minimaal 80% warmteterugwinning
•
Waterbehandelingsinstallatie incidenteel vervangen.
39
5.
Nieuwbouw De Kragge
Ook bij dit programma wordt ter vervanging van zwembad De Kragge een nieuw functioneel zwembad gerealiseerd met een wateroppervlakte van 250 m2 (4-baans wedstrijdbassin) met een (deels) beweegbare bodem. Het bassin is uitermate geschikt voor instructiezwemmen en activiteiten voor doelgroepen. Doordat gekozen wordt voor de 25 meter variant is het bassin ook goed bruikbaar voor verenigingen. Door wisselend gebruik dient bij de programmering rekening te worden gehouden met de watertemperaturen. Doordat zwembaden thermisch goed geïsoleerd zijn, is het denkbaar dat het afkoelen van het zwemwater op natuurlijke wijze langzaam verloopt. Geadviseerd wordt rekening te houden met “warmtedagen”. Het zwembad dient te voldoen aan het Handboek Zwembaden (KNZB) voor de disciplines welke van toepassing zijn. Configuratie: Ruimte Entree/ centrale hal Zwemzaal wedstrijdbassin Kleedruimten Personeelsruimten Ontmoetingsruimte Opslag en techniek
Oppervlakte 90 Incl. toiletgroep 530 4 banen 25 meterbad
Bruto vloeroppervlakte (BVO)
116 22 75 Incl. kleine keuken 51 1.049
Bouwkundig Standaard bouwmethode, bestaande uit •
Paalfundering
•
In het werk gestort fundament en bassins
•
Hoofdraagconstructie in staal met stalen en/of hout gelamineerde spanten
•
Gevels bestaan uit een combinatie van metselwerk en stalen gevelbeplating
•
Kozijnen uitgevoerd in aluminium met dubbel glas en triple glas in de zwemzalen
•
Dakconstructie is opgebouwd in stalen dakplaten, isolatie en kunststof dakbedekking
•
Afwerkingen binnen in doelmatige uitvoering, waarbij de materialisering is aangepast aan de functie van de ruimte.
•
Incl. vaste inrichting kleedruimten, keukeninrichting en inrichting bassin (lijnen, startblokken etc.)
Installaties Installaties worden uitgevoerd, gericht op een goede klimaatbeheersing en laag energieverbruik. Het water en de ruimten worden volledig elektrisch verwarmd, waardoor er geen gasaansluiting meer benodigd is. Een goede isolatie en een luchtdichte afwerking van het gebouw is daarbij een voorwaarde. Aanvullende uitgangspunten: •
Alle verlichting uitgevoerd in ledverlichting
•
Beperkte inbraakdetectie
•
Dak wordt voorzien van PV-panelen
•
Opwekking warmte middels warmtepompen
•
Luchtbehandeling met minimaal 80% warmteterugwinning
•
Conditionering van zwemwater middels zoutelektrolyse
•
Aansturinginstallatie en monitoring energieverbruik middels een eenvoudig gebouwbeheerssysteem
40
Bijlage 4 Scenario
Ramingen Investeringen, onderhoud en energie
Nieuwbouw zwembad (650-700 m2 zwemwater)
Berekening Kapitaallasten NL-Sfb beschrijving Bouwkosten 10-19 Onderbouw 20-29 Bovenbouw 30-39 Afbouw 40-49 Afwerkingen 50-51 Werktuigkundige installaties Waterzuiveringsinstallaties 60-69 Electrotechnische installaties 70-89 Vaste inrichting en inventaris 90-99 Grondwerk en terrein ABK, AK, winst en risico Totaal Bouwkosten Kosten gemeente & onvoorzien 0-09 Honoraria en bijkomende kosten Totaal Totaal stichtingskosten
investering € € € € € € € € € € € € €
100%
60%
40%
555.000 € 555.000 1.154.000 € 1.154.000 412.000 € 412.000 852.000 € 852.000 659.000 € 659.000 842.000 € 842.000 418.000 € 418.000 447.000 € 447.000 73.000 € 73.000 927.802 € 927.802 6.339.802 1.298.000 € 1.298.000 1.171.000 € 1.171.000 8.808.802
afschrijftermijn 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40
Berekening Jaarlasten Kapitaallasten Onderhoud Planmatig onderhoud (incl. preventief, correctief en dagelijks onderhoud, excl. schoonmaakkosten binnen/glasbewassing buiten Vervangingsonderhoud Energie Totaal jaarlasten
Scenario
1,00% kapitaallasten annuitair € 16.903 € 35.146 € 12.548 € 25.948 € 20.070 € 25.644 € 12.730 € 13.614 € 2.223 € 28.257 € € €
39.531 35.664 268.277
€
268.277
€ € € €
79.248 per jaar 103.000 gemiddeld per jaar 38.000 per jaar 488.525
Renoveren Bestevaer
Berekening Kapitaallasten NL-Sfb beschrijving Bouwkosten 10-19 Onderbouw 20-29 Bovenbouw 30-39 Afbouw 40-49 Afwerkingen 50-51 Werktuigkundige installaties Waterzuiveringsinstallaties 60-69 Electrotechnische installaties 70-89 Vaste inrichting en inventaris 90-99 Grondwerk en terrein ABK, AK, winst en risico Totaal Bouwkosten Kosten gemeente & onvoorzien 0-09 Honoraria en bijkomende kosten Totaal Totaal stichtingskosten
investering € € € € € € € € € € € € €
€ 264.000 € 392.000 € 720.000 € 582.000 € 125.000 € 92.000 € 34.000 € 65.000 € 283.557 € 2.557.557 546.000 € 544.000 € 3.647.557
100%
60%
40%
afschrijftermijn
264.000 392.000 720.000 582.000 125.000 92.000 34.000 65.000 283.557
40 25 25 25 25 25 25 25 25 25
546.000 544.000
40 25
Berekening Jaarlasten Kapitaallasten Onderhoud Planmatig onderhoud (incl. preventief, correctief en dagelijks onderhoud, excl. schoonmaakkosten binnen/glasbewassing buiten Vervangingsonderhoud Energie Totaal jaarlasten
1,00% kapitaallasten annuitair € € 11.987 € 17.799 € 32.693 € 26.427 € 5.676 € 4.177 € 1.544 € 2.951 € 12.875 € € €
16.629 24.701 157.460
€
157.460
€ € € €
54.719 per jaar 85.000 gemiddeld per jaar 62.000 per jaar 359.180
41
Scenario
Uitbreiden Bestevaer (met 200 m2 extra zwemwater)
Berekening Kapitaallasten NL-Sfb beschrijving Bouwkosten 10-19 Onderbouw 20-29 Bovenbouw 30-39 Afbouw 40-49 Afwerkingen 50-51 Werktuigkundige installaties Waterzuiveringsinstallaties 60-69 Electrotechnische installaties 70-89 Vaste inrichting en inventaris 90-99 Grondwerk en terrein ABK, AK, winst en risico Totaal Bouwkosten Kosten gemeente & onvoorzien 0-09 Honoraria en bijkomende kosten Totaal Totaal stichtingskosten
investering € € € € € € € € € € € € €
167.000 € 683.000 € 457.000 € 931.000 € € 543.000 € 250.000 € 163.000 € 83.000 € 408.561 € 3.685.561 770.000 € 724.000 € 5.179.561
100%
60%
40%
afschrijftermijn
167.000 683.000 457.000 931.000 543.000 250.000 163.000 83.000 408.561
40 25 25 25 25 25 25 25 25 25
770.000 724.000
40 25
Berekening Jaarlasten Kapitaallasten Onderhoud Planmatig onderhoud (incl. preventief, correctief en dagelijks onderhoud, excl. schoonmaakkosten binnen/glasbewassing buiten Vervangingsonderhoud Energie Totaal jaarlasten
Scenario
1,00% kapitaallasten annuitair € 5.086 € 31.013 € 20.751 € 42.274 € € 24.656 € 11.352 € 7.401 € 3.769 € 18.551 € € €
23.451 32.874 221.178
€
221.178
€ € € €
68.820 per jaar 104.000 gemiddeld per jaar 88.000 per jaar 481.997
renoveren De Kragge
Berekening Kapitaallasten NL-Sfb beschrijving Bouwkosten 10-19 Onderbouw 20-29 Bovenbouw 30-39 Afbouw 40-49 Afwerkingen 50-51 Werktuigkundige installaties Waterzuiveringsinstallaties 60-69 Electrotechnische installaties 70-89 Vaste inrichting en inventaris 90-99 Grondwerk en terrein ABK, AK, winst en risico Totaal Bouwkosten Kosten gemeente & onvoorzien 0-09 Honoraria en bijkomende kosten Totaal Totaal stichtingskosten
investering € € € € € € € € € € € € €
€ 285.000 € 288.000 € 587.000 € € 39.000 € 63.000 € € 33.000 € 161.405 € 1.456.405 324.000 € 316.000 € 2.096.405
100%
60%
40%
afschrijftermijn
285.000 288.000 587.000 39.000 63.000 33.000 161.405
40 25 25 25 25 25 25 25 25 25
324.000 316.000
40 25
Berekening Jaarlasten Kapitaallasten Onderhoud Planmatig onderhoud (incl. preventief, correctief en dagelijks onderhoud, excl. schoonmaakkosten binnen/glasbewassing buiten Vervangingsonderhoud Energie Totaal jaarlasten
1,00% kapitaallasten annuitair € € 12.941 € 13.077 € 26.654 € € 1.771 € 2.861 € € 1.498 € 7.329 € € €
9.868 14.349 90.347
€
90.347
€ € € €
33.955 per jaar 54.000 gemiddeld per jaar 44.000 per jaar 222.302
42
Scenario
Nieuwbouw De Kragge (250 m2 zwemwater)
Berekening Kapitaallasten NL-Sfb beschrijving Bouwkosten 10-19 Onderbouw 20-29 Bovenbouw 30-39 Afbouw 40-49 Afwerkingen 50-51 Werktuigkundige installaties Waterzuiveringsinstallaties 60-69 Electrotechnische installaties 70-89 Vaste inrichting en inventaris 90-99 Grondwerk en terrein ABK, AK, winst en risico Totaal Bouwkosten Kosten gemeente & onvoorzien 0-09 Honoraria en bijkomende kosten Totaal Totaal stichtingskosten
investering € € € € € € € € € € € € €
327.000 € 617.000 € 258.000 € 488.000 € 329.000 € 203.000 € 209.000 € 205.000 € 37.000 € 333.489 € 3.006.489 632.000 € 574.000 € 4.212.489
100%
60%
40%
afschrijftermijn
327.000 617.000 258.000 488.000 329.000 203.000 209.000 205.000 37.000 333.489
40 40 40 40 40 40 40 40 40 40
632.000 574.000
40 40
Berekening Jaarlasten Kapitaallasten Onderhoud Planmatig onderhoud (incl. preventief, correctief en dagelijks onderhoud, excl. schoonmaakkosten binnen/glasbewassing buiten Vervangingsonderhoud Energie Totaal jaarlasten
1,00% kapitaallasten annuitair € 9.959 € 18.791 € 7.858 € 14.862 € 10.020 € 6.182 € 6.365 € 6.243 € 1.127 € 10.157 € € €
19.248 17.482 128.294
€
128.294
€ € € €
37.581 per jaar 51.000 gemiddeld per jaar 12.000 per jaar 228.875
43
Bijlage 5
Beschrijving beheersvormen
In deze bijlage worden de volgende vijf mogelijke beheer- en exploitatievormen voor zwembaden beschreven: •
gemeentelijke beheer;
•
interne verzelfstandiging;
•
verzelfstandiging in de vorm van een sportbedrijf;
•
uitbesteding aan een stichting;
•
uitbesteding aan een commerciële exploitant;
Er wordt per beheer- en exploitatievorm een algemene beschouwing gegeven, de belangrijkste aspecten worden kort beschreven en er wordt een vertaling gemaakt in de belangrijkste sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen (SWOT-analyse). In de meeste gevallen is het voor een gemeente niet mogelijk om haar handen volledig van een zwembad af te trekken en de voorziening af te stoten. Reden hiervoor is dat een voorziening dan naar verwachting (een belangrijk deel van) haar maatschappelijke functie zal verliezen en waar mogelijk de exploitant zal kiezen voor een volledig commerciële invulling van de exploitatie. Om deze reden wordt privatisering/afstoting buiten beschouwing gelaten. Gemeentelijk beheer Algemene beschouwing De medewerkers zijn in dienst van de gemeente. De verantwoordelijkheden en verantwoording verlopen conform de ambtelijke en politieke lijnen. Het teamhoofd legt verantwoording af aan zijn direct leidinggevende (afdelingshoofd). De betreffende portefeuillehouder is bestuurlijk verantwoordelijk. Deze beheersvorm geeft gemeenten maximale sturingsmogelijkheden. Maatschappelijke ontwikkelingen, al dan niet vertaald in nieuwe (politieke) prioriteiten, kunnen makkelijk vertaald worden in aanpassingen van het product- en activiteitenaanbod.
Denk daarbij bijvoorbeeld aan doelgroepgerichte sportstimuleringsactiviteiten en beperking van het aanbod naar aanleiding van bezuinigingstaakstellingen. Ondanks de maximale sturingsmogelijkheden heeft deze beheersvorm de afgelopen decennia aan populariteit ingeboet. Steeds minder gemeenten beschouwen beheer en exploitatie van sportaccommodaties (en andere maatschappelijke voorzieningen) als een kerntaak. Vanuit een regierol wordt de uitvoering in steeds meer gemeenten op afstand geplaatst of uitbesteed (zie de varianten die later in deze bijlage worden behandeld). SWOT-analyse Sterkte:
De gemeente kan de zwembaden ten volle benutten als instrument bij het realiseren van (in de tijd veranderende) maatschappelijke doelen.
Zwakte:
De gemeentelijke organisatie is niet (optimaal) ingericht om een efficiënte, markgerichte exploitatie te realiseren.
Kans:
Door alle zwembaden onder gemeentelijk beheer en exploitatie te brengen kunnen schaal- en efficiëntievoordelen worden behaald. Deze voordelen kunnen nog worden vergroot door combinaties met andere maatschappelijke voorzieningen (denk bijvoorbeeld aan accommodaties op het terrein van cultuur en welzijn).
Bedreiging:
Onzekerheden en risico’s die verbonden zijn aan het beheer en de exploitatie van de zwembaden komen volledig voor rekening van de gemeente
Interne verzelfstandiging Algemene beschouwing Een gemeente kan ervoor kiezen om het beheer en de exploitatie van de zwembaden onder te brengen bij een intern verzelfstandigde organisatie binnen de gemeente. Het college of ambtelijk opdrachtgever die gemandateerd is door het college sluit op basis van het vastgestelde beleid een uitvoeringscontract met de verantwoordelijk directeur of manager. In dit contract wordt vastgelegd welke middelen beschikbaar worden gesteld en welke prestaties (diensten, producten) daarvoor geleverd moeten worden. Op basis van de afspraken ontstaat er een scheiding tussen beleid en uitvoering en daarmee een verscherping en verzakelijking van de taken en verantwoordelijkheden. 44
SWOT-analyse Sterkte:
De gemeente kan de zwembaden ten volle benutten als instrument bij het realiseren van (in de tijd veranderende) maatschappelijke doelen. De gemeente is flexibel in de uitwerking en fasering van taken.
Zwakte:
De gemeentelijke organisatie is niet (optimaal) ingericht om een efficiënte, markgerichte exploitatie te realiseren.
Kans:
Door alle accommodaties onder gemeentelijk beheer en exploitatie te brengen kunnen schaal- en efficiëntievoordelen worden behaald. Deze voordelen kunnen nog worden vergroot door combinaties met andere maatschappelijke voorzieningen (denk bijvoorbeeld aan accommodaties op het terrein van cultuur en welzijn).
Bedreiging:
Onzekerheden en risico’s die verbonden zijn aan het beheer en de exploitatie van de sportaccommodaties komen volledig voor rekening van de gemeente.
Externe verzelfstandiging (Sportbedrijf) Algemene beschouwing In gemeenten waar een kerntakendiscussie niet uitmondt in marktwerking op het gebied van beheer en exploitatie van sportaccommodaties, maar wel behoefte is aan een scherpe, juridisch vormgegeven scheiding van beleid en uitvoering, is externe verzelfstandiging een goed alternatief. Op het gebied van sportaccommodaties resulteert dit in de regel in de oprichting van een Sportbedrijf, waarbij als rechtsvorm in de praktijk voor een BV of NV wordt gekozen. De gemeente is in de regel enig aandeelhouder en heeft een verantwoordelijkheid in het benoemen van de Raad van Commissarissen. Voor een transparante en zakelijke verhouding tussen gemeente en Sportbedrijf verdient het de voorkeur dat de gemeente hierin niet vertegenwoordigd is (bijvoorbeeld via een wethouder). De relatie tussen de gemeente en het Sportbedrijf krijgt verder vorm door middel van meerjarige overeenkomsten (huur, exploitatie en subsidie). De overeenkomsten en het toezien op de naleving ervan vormen voor de gemeente het belangrijkste sturingsmiddel. Maatschappelijke voorwaarden (denk bijvoorbeeld aan openstelling, tarieven en doelgroepactiviteiten) en restricties die aan de bedrijfsvoering worden gesteld (lees: gedwongen winkelnering) zijn van invloed op het bedrijfsresultaat.
De kwaliteit van de directie en de Raad van Commissarissen vormen in deze de grootste andere bepalende factor. In den lande zijn er diverse voorbeelden van sportbedrijven die, na gebleken lokaal succes, ook in omringende gemeenten diensten (willen) gaan leveren. Het is van belang dat de gemeente als (enig) aandeelhouder een (finaal) oordeel kan vormen over het nut en de risico’s van gemeentegrens overstijgende activiteiten. SWOT-analyse Sterkte:
Met de oprichting van een Sportbedrijf is sprake van een duidelijke juridische, organisatorische en financiële ontvlechting. Er is kortom sprake van een transparante rolverdeling tussen gemeente en Sportbedrijf
Zwakte:
De gemeentelijke sturingsmogelijkheden zijn beperkt door de reikwijdte van de afgesloten overeenkomsten. Voor aanpassing van de overeenkomsten is overeenstemming nodig tussen de gemeente en directie c.q. de Raad van Commissarissen van het Sportbedrijf.
Kans:
Na bewezen successen kunnen ook andere gemeentelijke taken worden overgeheveld naar het Sportbedrijf (denk bijvoorbeeld aan de uitvoering van sportstimuleringsactiviteiten en de inzet van combinatiefunctionarissen, maar ook aan de uitvoering van groot en cultuurtechnisch onderhoud en mogelijk de (ver)bouw van accommodaties).
Bedreiging:
De kracht van het Sportbedrijf is voor een belangrijk deel afhankelijk van de in de regel vrijwillige leden van de Raad van Commissarissen en hun relatie met de directie. Spanning op deze relatie gaat ten kosten van de kwaliteit en op den duur de continuïteit van het Sportbedrijf.
45
Uitbesteding aan een stichting Algemene beschouwing In de jaren ’70 en ’80 en ’90 van de vorige eeuw zijn talloze stichtingen opgericht ten behoeve van het beheer en de exploitatie van zwembaden en andere sportaccommodaties. In veel gevallen leverde dat binnen het toenmalige fiscale regime BTWvoordelen op bij investeringen in accommodaties. Tegelijkertijd werd de stichting beschouwd als een ideale vorm voor de mobilisatie en betrokkenheid van het maatschappelijke veld. De relatie tussen de gemeente en de stichting krijgt vorm door middel van overeenkomsten (huur, exploitatie, subsidie). Voor een transparante relatie tussen gemeente en stichting onthoudt de gemeente zich bij voorkeur van bestuurs-participatie in de stichting. In de loop van de jaren ’90 was een kentering waarneembaar. De complexiteit van de exploitatie van sportaccommodaties zoals zwembaden (onder meer) door installatietechnische ontwikkelingen en de steeds scherpere wet- en regelgeving werd minder en minder aan ‘vrijwillige’ bestuurders overgelaten. Ook bleek het vooral voor kleinere stichtingen lastig om de vervanging van bestuursleden goed te regelen, hetgeen negatieve gevolgen had voor de kwaliteit en continuïteit. SWOT-analyse Sterkte:
De maatschappelijke betrokkenheid bij de sportaccommodaties krijgt vorm in een gevarieerde samenstelling van het stichtingsbestuur. Er is geen sprake van winstoogmerk. Doordat bestuurders in de regel opereren als vrijwilliger is sprake van een efficiënte (lees: voordelige) beheersvorm.
Zwakte:
Veel stichtingen hebben moeite om tot sluitende begrotingen te komen (oorzaken: te weinig subsidie/bijdrage, subsidie/bijdrage die onvoldoende geïndexeerd wordt of inefficiënties in de bedrijfsvoering). Financiële tegenvallers leiden al snel tot behoefte aan extra subsidie, hetgeen druk zet op de relatie met de gemeente.
Kans:
Door de stichting in de van toepassing zijnde overeenkomst gelegenheid te bieden enig weerstandsvermogen op te bouwen, wordt bewerkstelligd dat financiële tegenvallers (in ieder geval voor een deel) uit eigen middelen opgevangen kunnen worden. Dit resulteert in een meer stabiele relatie met de gemeente.
Bedreiging:
De kracht van de stichting is voor een belangrijk deel afhankelijk van de in de regel vrijwillige leden van het stichtingsbestuur en hun relatie met de directie. Spanning op deze relatie gaat ten kosten van de kwaliteit en op den duur de continuïteit van de stichting.
Uitbesteding aan een marktpartij Algemene beschouwing Met de teruglopende populariteit van de stichtingsvorm in de jaren ’90 van de vorige eeuw was er de opkomst van de commerciële exploitanten van sportaccommodaties zoals zwembaden. Het kunnen overlaten van alle taken en verantwoordelijkheden op het gebied van beheer en exploitatie met inbegrip van de daarmee verbonden risico’s was voor veel gemeenten aanleiding om te kiezen voor marktwerking. Een beperkt aantal commerciële partijen is in de loop der jaren uitgegroeid tot exploitatiemaatschappijen, waarin op basis van gestandaardiseerde en in de praktijk beproefde en getoetste concepten en modellen het beheer en de exploitatie van met name sportaccommodaties wordt vormgegeven. In de regel is beperkt sprake van lokaal ondernemerschap. De winst wordt voor een groot deel gehaald uit gecentraliseerde schaalvoordelen en optimalisering van de bedrijfsvoering.. Een commerciële exploitant wordt geselecteerd op basis van een aanbestedingsprocedure. Met de economisch meest voordelige partij (prijs en kwaliteit) worden een huur- en exploitatieovereenkomst gesloten. In veel gevallen maar niet noodzakelijkerwijs zijn de exploitatierisico’s voor rekening van de exploitant, die daarvoor een zogenoemde risicofee in rekening brengt. De exploitatie is gericht op het maken van winst binnen de door de gemeente vastgestelde kaders.
Dit betekent dat contractueel goed moet worden vastgelegd welke voorwaarden de gemeente aan de exploitant stelt met betrekking tot de maatschappelijke functie van de zwembaden of andere sportaccommodaties. Overeenkomsten worden gesloten voor periodes variërend van 5 tot 20 jaar (of zelfs langer).
46
SWOT-analyse Sterkte:
De exploitatie is gestoeld op in de (landelijke) praktijk beproefde en getoetste modellen en concepten, waaraan diverse specialisten (op het hoofdkantoor) dagelijks werkzaam zijn. De gemeente loopt (tot op zekere hoogte ) geen exploitatierisico’s.
Zwakte:
De maatschappelijke functie en de winstgevendheid van de exploitatie staan in beginsel op gespannen voet. Dit betekent dat de maatschappelijke functie van de sportaccommodaties goed moet worden gewaarborgd. De inzichten over de maatschappelijke functie zullen in de loop der jaren echter veranderen. Uiteraard zijn afspraken te maken over aanpassingen van het contract en hoe om te gaan met de (financiële) consequenties
Kans:
Hoewel uitbesteding aan een commerciële exploitant in de regel voor de medewerkers met een cultuuromslag gepaard gaat, blijkt in de praktijk dat (met name) voor ambitieuze medewerkers ook nieuwe carrièreperspectieven ontstaan
Bedreiging:
Op basis van een aanbesteding worden meerjarige afspraken gemaakt over de door de gemeente te verstrekken subsidie. Indien de subsidie in de praktijk ontoereikend blijkt te zijn volgen (vanuit de afspraken over een risicodragende exploitatie) vaak lastige discussies tussen gemeente en exploitant.
47
48