a. Bijlage - Dashboard 3e kwartaal 2020 Sociaal Domein

Dashboard Derde kwartaal 2020

Sociaal Domein

Wmo Participatiewet Jeugd

TOTAALBEELD SOCIAAL DOMEIN DERDE KWARTAAL 2020

Voor u ligt het dashboard met de resultaten Sociaal Domein over het derde kwartaal 2020. De werkelijke financiële resultaten over het derde kwartaal van de individuele beleidsclusters zijn afgezet tegenover de begrote bedragen 2020. De financiële resultaten zijn zo veel mogelijk gekoppeld aan de gerapporteerde kengetallen om daarmee een goede onderbouwing te kunnen geven. Op basis van de financiële en cijfermatige ontwikkelingen van het derde kwartaal 2020 kunnen wij een inschatting maken van de verwachte realisatie 2020. Op dit moment schatten wij de volgende jaarresultaten in: Wmo positief saldo van € 290.000 Participatiewet positief saldo van € 74.000 (exclusief TOZO) en positief saldo van € 2.603.000 (inclusief TOZO) Jeugdhulp budget neutraal saldo van € 0 (na inzet reserve Sociaal Domein) De uitbraak van het coronavirus COVID-19 heeft grote impact op de Nederlandse samenleving en dus ook op deze gemeente. Deze ontwikkelingen hebben een grote impact op de voortgang van zowel de zorg- als de financiële inzet van zorgaanbieders en onze gemeente. De verwachting is dat impact van de Coronavirus dit jaar en volgend jaar zeer groot zullen zijn. De verwachte realisatie is in toenemende mate onzeker door de gevolgen van COVID-19.

Op dit moment hebben wij als gemeente de verwachting dat de regelingen rondom COVID-19, die vanuit het Rijk zijn voorgesteld, zoals omzetgarantie en overige meerkosten, deels verrekend kunnen worden met de zorgaanbieders en de verwachte vergoedingen hieromtrent vanuit het Rijk. Via de in november voorgelegde raadsbrief Actualisatie Covid-19 gerelateerde kosten en minderopbrengsten van gemeente Zwartewaterland is uw gemeenteraad hierover geïnformeerd. De betreffende dekking is nog niet verwerkt op de producten Wmo en Jeugdhulp.

pagina 2 van 12

TOELICHTING WMO DERDE KWARTAAL 2020

Hierbij de derde kwartaalrapportage Wmo 2020. In onderstaande tabel wordt de realisatie tot en met het derde kwartaal 2020 afgezet tegen de begrote bedragen 2020 en de realisatie in 2019. Uitgaven WMO Huishoudelijke verzorging Woonvoorzieningen Rolstoelen Vervoervoorzieningen Sociaal medische advisering Begeleiding PGB WVGGZ Mantelzorg Algemene voorzieningen WMO Eerstelijnsloket WMO Kosten ivm Corona Subtotaal Inkomsten WMO Sociaal medische advisering Eigen bijdragen maatwerk WMO Overige inkomsten WMO Subtotaal

3e kwartaal 2019 3e kwartaal 2020 Realisatie Begroting Realisatie € 325.870 € 522.750 € 508.582 € € 129.496 € 216.000 € 201.351 € € 151.182 € 174.750 € 119.096 € € 205.203 € 197.250 € 213.963 € € 5.188 € 5.550 € 4.198 € € 904.828 € 1.021.500 € 849.175 € € 309.676 € 280.500 € 229.739 € € € 33.000 € 50.544 € € 39.454 € 35.250 € 61.122 € € 131.733 € 150.663 € 150.663 € € 214.245 € 223.986 € 223.986 € € 33.900 € € 2.416.875 € 2.861.199 € 2.646.319 € Realisatie Begroting Realisatie € 3.992 € 3.000 € 2.011 € € 100.165 € 51.155 € 20.601 € € 152.712 € 202.714 € € 256.869 € 54.155 € 225.326 €

TOTAAL

€

2.160.006 €

2.807.045 € 2.420.993

Prognose 2020 Saldo Begroting Realisatie Saldo 14.168 € 697.000 € 661.157 € 35.843 14.649 € 288.000 € 268.468 € 19.532 55.654 € 233.000 € 158.795 € 74.205 -16.713 € 263.000 € 285.284 € -22.284 1.352 € 7.400 € 7.191 € 209 172.325 € 1.362.000 € 1.326.739 € 35.261 50.761 € 374.000 € 251.645 € 122.355 -17.544 € 44.000 € 50.544 € -6.544 -25.872 € 47.000 € 64.500 € -17.500 € 175.909 € 175.909 € € 251.363 € 251.363 € -33.900 € € 122.500 € -122.500 214.880 € 3.742.672 € 3.624.095 € 118.577 Saldo Begroting Realisatie Prognose saldo -989 € 4.000 € 4.574 € 574 -30.554 € 68.206 € 57.285 € -10.921 202.714 € 219.440 € 400.832 € 181.392 171.172 € 291.646 € 462.691 € 171.045

€ 386.052

€ 3.451.026 € 3.161.404

€ 289.622

Toelichting Op basis van de ontwikkelingen binnen de Wmo in de eerste 9 maanden van dit jaar verwachten wij in 2020 uit te komen op een totaal financieel voordeel van € 290.000. Dit voordeel wordt in een belangrijke mate veroorzaakt door de voordelige financiële afwijkingen op de rolstoelvoorzieningen, de voorziening begeleiding en het saldo van inkomsten en uitgaven PGB Wmo. Ten opzichte van de voorgaande jaren zien wij over de gehele lijn een lichte stijging van de uitgaven met ruim 2%. Deze stijging valt in een belangrijke mate toe te schrijven aan de invoering van het abonnementstarief (met ingang van dit jaar), de contractuele stijging van het tarief huishoudelijke hulp en de meerkosten in verband met Corona. De belangrijkste Wmo posten met een verwachte jaarafwijking ten opzichte van de begroting 2020 worden hieronder kort toegelicht. Uitgaven 1. Hulp bij het huishouden kent een verwacht positief saldo van € 36.000. In het vorige kwartaal was dit nog € 265.000. Dit verschil wordt voor een groot deel verklaard door de sterke stijging van de aanvragen huishoudelijke hulp in het afgelopen kwartaal. Ten opzichte van de vorige jaren zien wij een duidelijke stijging van de uitgaven als gevolg van de invoering van het abonnementstarief en de nieuwe contractering van tarieven voor hulp bij het huishouden (wat leidt tot een stijging van het tarief van 22,6%).

Hier is een inhaalslag gemaakt, omdat de tarieven in 2019 flink achterliepen. Wij verwachten dat de totale uitgaven huishoudelijke hulp voor dit jaar met 33% stijgen ten opzichte van 2019. De totale uitgaven blijven echter nog binnen de gestelde begroting 2020. De verwachte toename van het aantal aanvragen is voor deze gemeente, ondanks de eerdere positievere verwachtingen, niet uitgebleven. Het signaal die wij al eerder in het jaar ontvingen vanuit regiogemeenten met betrekking tot een onevenredig hoge stijging van de uitgaven Wmo, als gevolg

pagina 3 van 12

van de invoering abonnementstarief, zien wij ook in een belangrijke mate terug in onze realisatiecijfers op de huishoudelijke hulp. Om tot een beheersing van de uitgaven te komen binnen de post hulp bij het huishouden vindt er een onderzoek plaats naar het inzetten van een ander protocol hulp bij het huishouden, op basis waarvan ‘strenger’ kan worden geïndiceerd. 2. Voor de post rolstoelen wordt een positief eindsaldo verwacht van € 74.000; dit is significant meer dan in de eerste twee kwartalen van 2020. Het aantal uitstaande voorzieningen is stabiel gebleven in het tweede kwartaal (van 323 naar 324). Ook zijn er relatief veel her-verstrekking geweest. Overigens kan deze post een grillig verloop laten zien en kunnen deze cijfers per kwartaal behoorlijk wijzigen. 3. De post vervoersvoorzieningen (verwacht nadelig saldo van € 22.000) bestaat grofweg uit twee delen: hulpmiddelen (zoals scootmobielen) en Mijn Taxi Op Maat (opvolger Regiotaxi). Wanneer wij de verwachte uitgaven van dit jaar vergelijken met de uitgaven van 2019 zien wij een (verwachte) daling van ruim 15%. Een belangrijke verklaring voor dit verschil is een (verwachte) daling van het aantal aanvragen vervoer dit jaar met 22%. Dit valt natuurlijk vanaf de periode maart 2020 tot het eind van dit jaar toe te schrijven aan Corona.

Daarnaast zijn enkele incidentele duurdere vervoersvoorzieningen verstrekt in het afgelopen kwartaal. Tevens is de invloed van de nieuwe overeenkomst (ingegaan 1 juni) met de hulpmiddelen-leverancier, waarbij integraal hogere tarieven zijn afgesproken van invloed op de uitgaven 2020 (de oude en nieuwe overeenkomst hebben een andere categorie-indeling, daardoor is vergelijken op product niet echt mogelijk). 4. De voorziening begeleiding komt op een positief saldo uit van € 35.000; nagenoeg vergelijkbaar met de prognose van het tweede kwartaal (€ 52.000). Hier valt op dat de kosten in 2020 in het derde kwartaal lager zijn dan in 2019 (€ 904.000 vs. € 850.000). Het aantal uitstaande voorzieningen laat dit jaar een minimale daling zien van 352 (31-6-2020) naar 348 (30-09-2020). Wel zijn er 91 aanvragen geweest in het derde kwartaal voor begeleiding, qua aantal vergelijkbaar met het tweede kwartaal (93). De invloed van Corona op een afname van het aantal voorzieningen begeleiding was groot. Dit zien wij in een belangrijke mate terug in de uitgaven van het eerste 3 kwartalen van dit jaar. Als gevolg van de afname van aanvragen zien wij logischerwijs ten opzichte van het jaar 2019 een duidelijke daling van de uitgaven in 2020. Wij verwachten echter in de laatste maanden van dit jaar weer een stijging van het aantal aanvragen en daarmee uitgaven.

Door deze inschatting in het laatste kwartaal wordt de totale uitgaven van dit jaar nog behoudend ingeschat. 5. De uitgaven PGB Wmo blijven sterk achter bij de begroting en budgettering 2020 (€ 122.000). Het is moeilijk om hier een duidelijke verklaring voor te geven. Veel aanvragen PGB worden door de lokale toegang doorverwezen naar Zorg in Natura. Daarnaast constateren wij dat veel geïndiceerde zorg PGB niet altijd leidt tot de daadwerkelijke uitbetaling van deze indicatie. Veel aanvragers zijn hierom aangeschreven om informatie aan te leveren voor de vaststelling en uitbetaling van de PGB. In veel gevallen is hier niet op gereageerd en blijft dit een belangrijk aandachtspunt voor deze gemeente. Mogelijk dat hier in de komende maanden nog tot een stijging van de uitgaven te verwachten is. 6. De kosten in verband met corona betreffen ingediende facturen omzetgarantie Wmo, ten behoeve van de waarborging van zorgcontinuïteit van zorgaanbieders en vervoerders. Tot en met september betrof dit een bedrag van € 34.000. Voor de zorgaanbieders zijn tot en met september € 78.000 aangevraagd ten behoeve van omzetgarantie Wmo. De aanvragen omzetgarantie worden begin Q3 afgehandeld en (deel) verrekend met de zorgaanbieders. Daarnaast zijn er nog enkele kosten (€ 10.000) vanwege de nazorg corona (denk aan de gespreksgroepen of kosten voor extra activiteiten).

Inkomsten In de vorige rapportage hebben we al genoemd dat de technische verrekening van de voorschotten en realisatie PGB 2018/2019 heeft een financieel voordeel van € 181.000 op de rekening 2020 tot gevolg. De betaalde voorschotten Wmo op de PGB zijn in de opvolgende jaren niet volledig ingezet. Het is de verwachting dat de komende jaren de werkelijke inzet op deze gebudgetteerde voorschotten opgevangen kunnen worden binnen de begroting PGB Wmo en daarmee valt dit geboekte voorschot vrij in de rekening 2020. Per 1 januari 2020 is voor de eigen bijdrage het abonnementstarief ingevoerd. Een regeling die van rijkswege aan gemeenten is opgelegd. Per maand betaalt een cliënt € 19 eigen bijdrage (vast bedrag) ongeacht het aantal voorzieningen of de waarde van de voorzieningen. Dit leidt tot minder inkomsten. De eigen bijdrage inning door het CAK heeft voor dit jaar nog niet plaatsgevonden. Reden is dat er landelijke technische problemen waren. Cliënten zijn daarover geïnformeerd. Dit betekent dat pas later dit jaar cliënten een stapelfactuur van het CAK gaan krijgen. En wij deze inkomsten nog krijgen. De eigen bijdrage voor dit jaar bedraagt per cliënt maximaal € 190. Minister de Jonge heeft aangegeven dat over de maanden april en mei geen eigen bijdrage wordt gevraagd aan Wmo-cliënten.

pagina 4 van 12

Ontwikkelingen COVID-19 In de tweede kwartaalrapportage hebben wij reeds aangegeven dat de invloed van de coronacrisis merkbaar is. Hulp en ondersteuning werd niet of anders geboden. Verwacht werd een forse toename van het aantal aanvragen in het derde kwartaal (uitgestelde hulpvragen). Dit zien we terug in de groei van het aantal als we het tweede kwartaal afzetten tegen het derde kwartaal: 211 vs. 263. In het overzicht zijn de kosten voor de coronacrisis meegenomen. Het gaat daarbij om compensatiekosten voor gederfde omzet. Dit geldt voor zorgaanbieders Wmo (compensatieregeling tot 1 juli jl.); dit bedrag is in het overzicht apart opgenomen. Ook voor de vervoerder van Mijn Taxi Op Maat (compensatie tot 1 september jl.) is een compensatie verstrekt, dit is in de reguliere uitgaven meegenomen. Op dit moment zijn we in gesprek met deze vervoerder over het tijdperk na 1 september (vervoersstromen Wmo zijn gehalveerd) en we zijn in gesprek met de leverancier hulpmiddelen die om een compensatie voor meerkosten heeft gevraagd.

pagina 5 van 12

TOELICHTING PARTICIPATIEWET DERDE KWARTAAL 2020

Algemeen In onderstaande tabel wordt de realisatie tot en met het derde kwartaal 2020 afgezet tegen de begrote bedragen 2020 en de realisatie in 2019. Daarnaast wordt een inschatting gegeven van de verwachte totale kosten 2020 in relatie tot de begroting 2020. Uitgaven Participatiewet

3e kwartaal 2019 3e kwartaal 2020 Realisatie Begroting Realisatie Saldo

Prognose 2020 Begroting Realisatie Saldo

Peri odi eke ui tkeri ngen

€ 2.130.871

€ 2.089.559

€ 2.171.992

€ -82.433

€ 2.786.079

€ 2.892.461

Bi js tand zel fs tandi gen

€ 29.337

€ 41.250

€ 34.696

€ 6.554

€ 55.000

€ 53.175

€ -106.382 € 1.825

IOAW/IOAZ-ui tkeri ngen

€ 307.378

€ 318.750

€ 241.286

€ 77.464

€ 425.000

€ 321.715

€ 103.285

Soci a l e werkvoorzi eni ng

€ 1.023.802

€ 1.011.896

€ 1.002.000

€ 9.896

€ 1.094.896

€ 1.067.204

€ 27.692

Armoedebel ei d

€ 382.262

€ 430.425

€ 305.088

€ 125.337

€ 573.900

€ 615.744

€ -41.844

Pa rtici pa tiebudg. Reïntegra tie

€ 142.731

€ 161.625

€ 70.019

€ 91.606

€ 215.500

€ 168.359

€ 47.141

Wet Ki nderopva ng

€ 17.827

€ 20.250

€ 31.370

€ -11.120

€ 27.000

€ 41.827

€ -14.827

Ha ndha vi ng

€ 17.220

€ 17.625

€ 9.537

€ 8.088

€ 23.500

€ 26.272

€ -2.772

Pa rtici pa tiebudget Inburgeri ng

€ 10.705

Kos ten TOZO regel i ng Corona Subtotaal Inkomsten Participatiewet Peri odi eke ui tkeri ngen

€ 4.062.133

Realisatie

€ 84.524

€ 37.569

€ 46.955

€ 112.699

€ 50.092

€ 62.607

€ 2.100.000

€ 1.194.196

€ 905.804

€ 2.800.000

€ 1.385.801

€ 1.414.199

€ 6.275.905

€ 5.097.753

€ 1.178.152

€ 8.113.574

€ 6.622.649

€ 1.490.925

Saldo

Begroting Realisatie

Begroting Realisatie

Saldo

€ 2.029.787

€ 3.061.860

€ 3.054.128

€ -7.732

€ 3.202.697

€ 3.194.530

€ -8.167

Bi js tand a a n zel fs tandi gen

€ 12.620

€ 8.250

€ -6.114

€ -14.364

€ 11.000

€ -6.114

€ -17.114

IOAW/IOAZ terugontva ngs ten

€ 20.210

€ 3.750

€ 9.964

€ 6.214

€ 5.000

€ 12.663

€ 7.663

Armoedebel ei d

€ 4.727

€ 3.000

€ 2.984

€ -16

€ 4.000

€ 10.336

€ 6.336

Soci a l e werkvoorzi eni ng

€ 22.275

€ 8.340

€ 8.340

€0

€ 8.340

€ 8.340

€ 3.914.727

€ 1.814.727

€ 2.800.000

€ 3.914.727

€ 1.114.727

Ri jks mi ddel en Corona

€0

€ 2.100.000

Subtotaal

€ 2.089.619

€ 5.176.860

€ 6.984.029

€ 1.807.169

€ 6.022.697

€ 7.134.482

€ 1.111.785

TOTAAL

€ 1.972.514

€ 1.099.045

€ -1.886.276

€ 2.985.321

€ 2.090.877

€ -511.833

€ 2.602.710

Toelichting Op basis van de huidige totale cijfers van de Participatiewet is voor eind 2020 een plus te zien van € 2.602.710. De inkomsten voor (uitvoering van de) TOZO in relatie tot de uitgaven voor TOZO 1 en 2 vormen hiervoor vooralsnog de belangrijkste verklaring. De uitgaven TOZO liggen beduidend lager dan ingeschat. Wanneer er een bedrag resteert van de totaal ontvangen rijksmiddelen, dan zal dit bedrag weer teruggestort dienen te worden aan het Rijk. Per saldo levert dit dus geen voordeel op voor de gemeente Zwartewaterland. Wanneer we geen rekening houden met de inkomsten en uitgaven TOZO komen wij op de Participatiewet op een verwacht positief saldo 2020 van € 74.000. De belangrijkste financiële thema’s in het derde kwartaal binnen de Participatiewet betreffen de uitgaven BUIG (periodieke uitkeringen, bijstand zelfstandigen en IOAW/IOAZ-uitkeringen), Sociale Werkvoorziening, Participatiebudget Inburgering en de Tozo. Deze worden hieronder nader toegelicht. pagina 6 van 12

BUIG

Op dit moment is er een gesaldeerd nadeel voor 2020 te zien binnen de totale BUIG van € 19.000 (saldo inkomsten en uitgaven). Het geprognosticeerd bedrag BUIG 2020 is een combinatie van de trends en ontwikkelingen BUIG in de afgelopen jaren, de hogere vastgestelde inkomsten vanuit het Rijk (gebundelde uitkering) en de nog mogelijk verwachte groei aan bijstandsaanvragers in de loop van dit jaar. De hoger ingeschatte uitgaven op de algemene bijstand (€ 106.000) wordt in een belangrijke mate veroorzaakt door de verwachting dat het aantal bijstandsaanvragen in het laatste kwartaal van dit jaar gaan toenemen. In het 3e kwartaal 2020 zien we een iets hogere uitgave dan in 2019, mogelijk dat dit veroorzaakt wordt door de financieel gemiddeld hoger verstrekte bijstandsuitkeringen in 2020. Wat verder opvalt in dit derde kwartaal zijn de lagere aantal aanvragers van de IOAW/IOAZ uitkeringen ten opzichte van het aantal aanvragers in hetzelfde kwartaal in 2019. Als gevolg van deze daling zien wij een daling van de uitgaven op dit product. Als belangrijkste oorzaak van deze daling zien wij het feit dat de IOAW geleidelijk wordt afgebouwd. Alleen mensen die geboren zijn voor 1965 kunnen een beroep doen op de IOAW. Er wordt daarmee korter gebruik gemaakt van de IOAW.

Sociale Werkvoorziening Voor 2020 verwachten wij een positief saldo van € 28.000 op de sociale werkvoorziening in tegenstelling tot de eerdere verwachtingen in de dashboards Q1 en Q2 van dit jaar. Het beeld voor de Sociale Werkvoorziening blijft hetzelfde, niet alleen voor onze gemeente maar ook landelijk gezien. De extra rijksinkomsten zijn voldoende dekkend, mede als gevolg van een extra bijdrage vanuit de meicirculaire 2020. De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt door de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2020 en de actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Deze laatste wijziging is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie, zoals we die kennen uit het voorgaande jaar en een inschatting van de blijfkansen in de sociale werkplaats. De oorspronkelijke begroting stond niet in relatie tot het nog zittende bestand, waarbij sprake is van minder doorstroommogelijkheden alsmede verdiencapaciteit (als gevolg van ouder wordende populatie en meer beperkingen), verplichte loonstijgingen, hogere uitvoeringskosten etc). Door deze aanvullende bijdrage vanuit het Rijk komen wij dit jaar financieel uit. De financiële gevolgen van de getroffen corona maatregelen zijn fors voor Tiem, uitvoerder van de sociale werkvoorziening. Er zijn veel kosten gemaakt als gevolg van de Corona maatregelen en er is sprake van gederfde omzet.

Deze worden door het rijk gecompenseerd. Het aantal SE heeft de verdeling van de middelen bepaald. In de septembercirculaire hebben wij een bedrag van € 65.010 ontvangen, dat conform afspraak zal worden uitgekeerd aan TIEM. Hiermee dragen we er zorg voor dat het inkoopmodel stabiel blijft, waar onder meer de verdiencapaciteit van onze SW-medewerkers deel van uitmaakt.

Participatiebudget re-integratie en inburgering

Het participatiebudget re-integratie kent dit kwartaal een positief saldo van € 47.000. De uitgaven zijn veel lager dan begroot. Dit geldt eveneens voor het participatiebudget Inburgering. Hier is sprake van een positief saldo van € 63.000. De voornaamste reden is dat activiteiten tijdelijk stil hebben gelegen door de Coronacrisis. Het waren en zijn (economisch) onzekere tijden waarin klantcontact op afstand plaatsvond, er geen groepsactiviteiten konden plaatsvinden, samenwerkingspartners hun deuren (tijdelijk) moesten sluiten, er minder reintegratieactiviteiten zijn gepleegd et cetera. Het is lastig om in te schatten hoe dit zich verder ontwikkelt. Tot op heden is er nog steeds onvoldoende zicht op hoeveel nieuwe instroom we de komende tijd kunnen verwachten (mensen die tijdelijk werk hadden, geen recht op WW hebben en instromen in de bijstand. Tevens inwoners met een aflopende WW-uitkering, ZZP’ers als ook statushouders die gehuisvest moeten worden, een beroep doen op de bijstand en daarmee op de inzet van participatiemiddelen). Het positieve saldo op Inburgering komt voort vanuit de bij de meicirculaire 2020 ontvangen middelen vanuit het Rijk voor de verdere invoering en implementatie van de inburgering (per 1 juli 2021) binnen deze gemeente.

Het is de verwachting dat dit budget dit jaar niet volledig wordt ingezet en bij de jaarrekening 2020 het restant als resultaatbestemming wordt voorgesteld mee te nemen naar het nieuwe jaar.

Tozo

Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Deze regeling vult het inkomen van

pagina 7 van 12

zelfstandige ondernemers aan tot het sociaal minimum indien het inkomen van de zelfstandig ondernemer door de coronacrisis onder het sociaal minimum daalt. Tozo 1 betrof de periode maart t/m mei 2020. Per 1 juni 2020 was Tozo 2 van kracht (juni t/m september 2020). De meeste zelfstandigen hebben eind maart/april aangevraagd. De aanvragen onder Tozo 2 waren er een stuk minder omdat zelfstandigen (contactberoepen) grotendeels weer aan het werk konden. In de aantallen is dit terug te zien, totaal (Tozo 1 en 2) zijn er 291 aanvragen ingediend. Zie onderstaande tabel. In het derde kwartaal 2020 zijn er in totaal 20 aanvragen gedaan. Tozo 3 start per 1 oktober.

In- en uitstroom reguliere bijstand Onderstaande tabellen geven inzicht in het aantal verstrekte uitkeringen (individuele personen en echtparen). Dit betreffen niet de aanvragen TOZO en bijzondere bijstand. Werkaanbod 2017 2018 2019 2020 2020 2020 Participatiewet 1 2 3 Algemene bijstand 203 182 184 178 176 175 IOAW/IOAZ 28 30 29 22 21 18 Totaal 231 212 213 200 197 193 Ondanks het feit dat in de eerste 9 maanden een duidelijke toename was van het aanvragen bijstand levensonderhoud, een deel van deze aanvragen is toegekend, veel aanvragen om uiteenlopende redenen zijn ingetrokken, afgewezen of buiten behandeling gelaten. Dit heeft per saldo uiteindelijk tot en met Q3 geleid tot een stabilisatie van het lokale uitkeringenbestand. Dit is zeer opvallend, gezien de Coronacrisis en de verwachting dat de effecten hiervan invloed zouden hebben op de uitstroomcijfers. De mogelijkheid is aanwezig, en hier gaan wij voorlopig vanuit, dat het effect van de Coronacrisis pas na 6 maanden, na aanvang van de crisis, zichtbaar zal zijn in het uitkeringenbestand levensonderhoud. Armoedebeleid Voor kinderen tot 18 jaar hebben wij het Kindpakket. Inwoners die ouder zijn dan 18 jaar kunnen eveneens gebruik maken van een aantal gemeentelijke regelingen. In onderstaande tabel laten we de cijfers zien van het kindpakket en de Inkomenscompensatie zorgkosten.

We zien in kwartaal 3 van 2020 dat er gelijk aan het kwartaal 3 van 2019 een kleine groep aanvraag doet in september voor het kindpakket. Dit klopt aangezien we de grote hoos van aanvragen in het tweede kwartaal (aantal:75) zien. De rest van het jaar loopt het dan door met een wat kleiner aantal aanvragen. Voor de inkomenscompensatie zorgkosten zien we in het derde kwartaal een stijging van aanvragen. Dit komt door de inwerkingtreding van de regeling per 1 juni 2020.

pagina 8 van 12

Aanvragen Gemeentelijke regeling Kindpakket Inkomenscompensatie zorgkosten Totaal

2019 totaal Q3 115 19 213 72 91 328

2020 totaal Q3 91 15 117 99 129 208

Schuldhulpverlening Het coronavirus blijft nog een langere tijd onder ons. Begin van het jaar was de verwachting dat er na de zomer een grote hoos aan aanvragen voor schuldhulpverlening op gang zou komen. Dit blijft op dit moment nog uit maar we blijven dit monitoren. In Zwartewaterland is er goed contact met de huidige inwoners die gebruik maken van schuldhulpverlening. Er is daarnaast afstemming met de woningbouw als het gaat om ‘samenwerking schuldenproblematiek’ en via die weg hebben wij ook zicht op huurders met betalingsregelingen. In het kader van het steun- en herstelpakket zet het kabinet zich ervoor in om armoede en schulden tegen te gaan. Dit is een belangrijke voorwaarde om ervoor te zorgen dat mensen deel kunnen nemen in onze samenleving en om mensen aan het werk te houden of te helpen. Vroegtijdige hulp en ondersteuning zijn van belang, anders dreigt een stapeling van kwetsbaar- heden. Aldus het kabinet. Een van de onderdelen van deze aanpak is dat gemeenten hiervoor extra middelen voor de bijzondere bijstand en de schuldhulpverlening ontvangen. In de decembercirculaire 2020 volgt hier meer informatie over.

pagina 9 van 12

TOELICHTING JEUGDWET DERDE KWARTAAL 2020

Inleiding Voor u ligt de derde kwartaalrapportage Jeugd over 2020. In deze rapportage worden de gerealiseerde cijfers en begroting van 2020 weergegeven. De realisatiecijfers 2020 zijn gebaseerd op de gegevens uit de systemen en aannames van gemeente Zwartewaterland en het RSJ IJsselland, op basis van afgegeven beschikkingen en betaalde declaraties. Dashboard Jeugdhulp

3e kwartaal Prognose Totaal 2020 Realisatie Begroting Realisatie Saldo 2020 Begroting Realisatie Saldo 2019 2020 2020 ZIN Midden segment € 257.081 € 454.500 € 346.906 € 107.594 € 606.000 € 612.541 € -6.541 ZIN Top segment LVB € 680.863 € 1.543.370 € 1.394.036 € 149.334 € 2.057.827 € 2.038.715 € 19.112 ZIN Top segment J&O € 317.952 € 770.959 € 730.945 € 40.014 € 1.027.945 € 1.024.593 € 3.352 ZIN Top segment GGZ € 288.948 € 591.253 € 716.631 € -125.378 € 788.337 € 955.508 € -167.171 ZIN Top segment leeg € 1.826.863 € 58.500 € 42.377 € 16.123 € 78.000 € 77.503 € 497 ZIN Top segment LTA € 140.737 € 192.081 € 222.762 € -30.681 € 256.108 € 297.016 € -40.908 GI-zorg € 160.000 € 253.500 € 343.284 € -89.784 € 338.000 € 343.284 € -5.284 PGB Jeugd € 300.194 € 262.709 € 183.518 € 79.191 € 350.279 € 244.691 € 105.588 Lokaal € 318.666 € 413.747 € 312.969 € 100.778 € 551.663 € 551.663 € Kosten ivm Corona € 223.196 € -223.196 € 231.568 € -231.568 Prognose ZIN 2020 niet specificeerbaar € € 162.556 € -162.556 Subtotaal € 4.291.304 € 4.540.619 € 4.516.624 € 23.995 € 6.054.159 € 6.539.638 € -485.479 Inkomsten Jeugdhulp Realisatie Begroting Realisatie Saldo 2020 Begroting Realisatie Saldo 2019 2020 2020 Bijdrage vanuit Reserve Sociaal Domein € € € 177.479 € 177.479 Bijdrage Voogdij en 18+ € € € 308.000 € 308.000 Subtotaal € € € € € € 485.479 € 485.479

TOTAAL

€ 4.291.304 € 4.540.619 € 4.516.624 €

23.995 € 6.054.159 € 6.054.159

€

0

Hieronder wordt een toelichting gegeven over de achtergrond van deze stijgende zorgkosten binnen jeugdhulp: Op basis van onze huidige inschattingen verwachten wij voor de totale financiën Jeugdhulp 2020 rond de financiële nullijn uit te komen. Dit resultaat wordt gerealiseerd ondanks de grote financiële gevolgen van Corona, de niet begrote indexatie van de tarieven jeugdzorg en de lichte stijging van het aantal cliënten en voorzieningen. De prognose van de werkelijke uitgaven jeugdzorg ligt een stuk hoger dan begroot in 2020. Ten opzichte van 2019 zien wij een lichte stijging van de totale kosten. Deze prognose 2020 is gebaseerd op een stijging van de tarieven jeugdhulp, als gevolg van indexatie tarieven (4,03% tov 2019), een lichte stijging van de aantallen en de trendmatige financiële ontwikkelingen van de lokale jeugdhulp vanuit de afgelopen jaren. In de meicirculaire 2019 is voor jeugdhulp 2020 rekening gehouden met een stijging van lonen en prijzen van € 149.000. Op basis van de toegekende indexering 2020 aan zorgaanbieders jeugdhulp dient gemeente Zwartewaterland rekening te houden met een extra kostenpost van minimaal € 240.000. Het verschil tussen circulaire en definitieve index was nog niet meegenomen in de begroting 2020.

pagina 10 van 12

Goed om te vermelden is het feit dat de begroting 2020 t.o.v. 2019 ruim € 400.000 lager ligt. Dit heeft te maken met een aantal financiele voordelen in 2019 die destijds bij de begroting incidenteel zijn opgeplust. Op dit moment zien wij dit jaar, ondanks de lagere inzet van zorg door de zorgaanbieders, een redelijk sneller stijgende ontwikkeling van de uitgaven, ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit betekent niet direct dat deze stijgende lijn zich onevenredig doorzet richting het eind van het jaar en daarmee tot een veel hogere uitgave leidt in 2020 dan 2019. Als gemeente Zwartewaterland zien wij geen onevenredige toename van cliënten of gemiddelde kosten per cliënt, en zijn wij bij met de betaling van declaraties van zorgaanbieders. Een belangrijke verklaring voor deze hogere gerealiseerde kosten dit jaar kan zijn, dat er een hogere noodzaak bij zorgaanbieders ligt om zorginzet sneller te factureren, om zowel de omzet, als liquiditeit van de organisatie te garanderen en daarmee haar zorgcontinuïteit te waarborgen. Tevens dienden zorgaanbieders bij te zijn met declareren, indien zij een beroep wilden doen op de omzetgarantie. Op basis van onze ervaringen, managementinfo en verdere verwachtingen op jeugdzorg schatten wij voorlopig in rond de € 6,5 miljoen aan uitgaven uit te komen in 2020, ongeveer gelijk aan de uitgaven jeugdhulp 2019.

Het geprognosticeerde resultaat wordt eveneens deels veroorzaakt door de extra inkomsten, die in het derde kwartaal van dit jaar duidelijk zijn geworden. Wij krijgen in de decembercirculaire 2020 € 308.000 extra als compensatie voor het woonplaatsbeginsel. Hiervoor hebben we als gemeente een aanvraag ingediend, omdat we binnen onze gemeente veel jongeren hebben wonen met een voogdij maatregel. Deze jongeren komen uit andere gemeenten, maar wonen in een 24 uurs setting (denk aan Perspectief, de Ruijtershoeve en Frion). Hierbij geldt dat dat de woonplaats waar de jongere staat ingeschreven de betalende partij is. Vanuit het rijk krijgt elke gemeente hiervoor (objectief verdeelde) financiële middelen in het gemeentefonds. Echter onze middelen waren t.o.v. de cijfers te laag geraamd. Vandaar dat we nu gecompenseerd worden met € 308.000. Voor 2021 dienen wij opnieuw een aanvraag in voor compensatie bij het Rijk en vanaf 1 januari 2022 verwachten wij een landelijk beleidswijziging hieromtrent, waarbij de gemeente waar de jongeren vandaan komt financieel verantwoordelijk blijft. Mede als gevolg van deze wijziging verwachten wij als gemeente een daling van de uitgaven en wordt een compensatie van het Rijk niet meer noodzakelijk.

Daarnaast heeft de raad bij de behandeling van de Zomernota 2020 besloten de reserve Sociaal Domein van € 235.000, die is overgehouden in 2019 op het Sociaal Domein, (deels) in te zetten als dekking op het tekort 2020 Jeugdhulp. Van dit bedrag wordt € 177.000 ingezet op jeugd, afhankelijk van de nog te verrekenen compensatie vanuit het Rijk voor de meerkosten Corona. Over deze compensatie wordt meer duidelijk in het 4e kwartaal 2020 of het 1e kwartaal 2021. Ten aanzien van het aantal kinderen met jeugdhulp benoemen we puntsgewijs de belangrijkste ontwikkelingen van het 3e kwartaal. - We hebben op dit moment 428 cliënten in zorg (geregistreerd). Op 1 januari lag dit aantal op 423. In januari 2019 lag het aantal op 419. We zien dus een lichte stijging in het aantal jeugdigen met jeugdhulp. Deze stijging heeft mede te maken met de veranderende wetgeving. Zo is de leeftijdsgrens voor pleegzorg en wonen in een gezinshuis opgeschort van 18 naar 21 jaar. Dit betekent dat (indien de jongere dit zelf wil, en niet de overstap kan maken naar bijvoorbeeld de WMO), de jongere langere tijd wetmatig en financieel binnen de jeugdwet blijft vallen. - De grootste groep cliënten krijgt specialistische jeugdhulp in de GGZ sector. In januari 2020 lag dit aantal op 128, en op dit moment zijn dit er 152. Hierin zien we dus een stijging. Oorzaak voor de stijging is lastig te benoemen.

Daarnaast zijn er veel kinderen die ambulante begeleiding ontvangen. Dit kan zijn specialistische begeleiding als het gaat om complexe (gezins)problematiek (26) of begeleiding ‘midden’. Dit komt voor bij bijvoorbeeld begeleiding bij een zorgboerderij (27). Deze aantallen zijn vergelijkbaar met vorig jaar. Wel zien we dat begeleiding op individueel niveau groeit en de begeleiding in een groep afneemt. Dit komt mede doordat de groepsbegeleiding vanwege corona maatregelen lastiger vorm te geven is. - De grootste verwijzer naar de jeugdhulp is de gemeentelijke Toegang. Dit is al 2 jaar lang zo en hier zijn we blij mee. De Centrale Toegang wordt steeds bekender en is bij veel gezinnen betrokken en kan goed inspelen op de vragen die spelen. Bij een verwijzing vanuit de Centrale Toegang wordt altijd gekeken of de hulpvraag binnen het netwerk opgelost kan worden, of dat er iets voorliggend ingezet kan worden. Denk hierbij aan (school) maatschappelijk werk of de inzet van onze eigen orthopedagoog. Wanneer dit niet het geval is wordt er doorverwezen naar de specialistische jeugdhup. - Therapeutisch Centrum heeft op dit moment de meeste clienten in zorg uit Zwartewaterland. Zij bieden hulp in de specialistische GGZ. Trias Jeugdhulp is onze 2e grootste aanbieder. pagina 11 van 12

-

In 2019 zagen we de gemiddelde declaratie per client stijgen t.o.v. 2018. Op dit moment ligt de gemiddelde kosten per client nagenoeg gelijk aan 2019. Het aantal jeugdigen met een PGB is in de afgelopen jaren gedaald. Deze trendmatige ontwikkeling zien we nog steeds. Steeds meer ouders geven de voorkeur aan ZIN. Op dit moment krijgen 38 jeugdigen hulp via een PGB. Eind vorig jaar lag dit aantal op 68.

Let wel, deze cijfers zijn een voorlopige momentopname, en kunnen wekelijks veranderen. Er is nog niets te zeggen over een lichte stijging of daling, omdat de ervaring leert dat aanbieder ook achteraf melden dat jongeren in zorg zijn en declareren. Gevolgen corona In de regio IJsselland en binnen deze gemeente zijn er afspraken gemaakt over de continuering van de financiering van onze Jeugdhulpaanbieders die gecontracteerd zijn door het RSJ IJsselland, oftewel omzetgarantie. Met elkaar is de intentie uitgesproken om als 11 gemeenten gezamenlijk en eenduidig op te trekken, als het gaat om continuïteit van financiering aan onze zorgaanbieders. Zowel als het gaat om de toegezegde maatregelen die door de VNG en het Rijk getroffen gaan worden, alsook als het gaat om doorbetaling van geleverde zorg door de regio ten tijde van het Coronavirus. Dat is belangrijk voor onze aanbieders als voor het behoud van de broodnodige zorgcontinuïteit. De zorgaanbieders is een regeling aangeboden voor compensatie van omzetverlies (omzetgarantie). Deze liep af op 1 juli en is niet verlengd. In totaal hebben we 24 aanvragen voor compensatie toegekend. Inmiddels hebben 20 van de 24 aanbieders een factuur gestuurd ter afhandeling van de omzetgarantie. We verwachten dat de overige 4 aanbieders binnen enkele weken dit mogelijk ook gaan doen.

Tot nu toe is er € 223.196 uitbetaald aan zorgaanbieders jeugdhulp met betrekking tot omzetgarantie. De komende maanden vindt er nog een financiële controle plaats op de gevraagde en uitbetaalde omzetgarantie van lokale zorgaanbieders. Te veel betaalde omzetgarantie wordt gecrediteerd bij de zorgaanbieders. De lokale projecten in het kader van preventie hebben tijdens de corona periode grotendeels stilgelegen, maar worden inmiddels weer opgestart. Vanuit de jeugdconsulenten is goed zicht gehouden op de gezinnen en waar nodig andere, passende hulp ingezet. De gevolgen van de corona zijn nu in de cijfers (nog) niet zichtbaar, we verwachten dat dit effect pas op de langere termijn zichtbaar is.

pagina 12 van 12