a. Bijlage 1 - Vervolg arbeidsmigranten gemeente college Zwartewaterland 20-04-2021

15-2-2021

Vervolgtraject “Arbeidsmigranten zijn welkom in de gemeente Zwartewaterland”.

INHOUD Vervolgtraject op het beleidsplan “Arbeidsmigranten zijn welkom in de gemeente Zwartewaterland”. Inhoud

1

              

2 4 4 5 6 6 6 6 7 7 7 7 8 8 10

Vervolgtraject op het beleidsstuk arbeidsmigranten (sept. 2020) Voorbereidingsbesluit (30 september 2020) Gebruiksovergangsrecht Aanbevelingen Aanjaagteam (commissie Roemer) Betere beheersing van de uitzendsector Zicht krijgen op arbeidsmigratie Registratie en aantallen in onze gemeente Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten Betere handhaving en toezicht Institutionele inbedding van arbeidsmigratie Financiële aspecten van de adviezen voor de gemeente Klankbordgroep Nieuwe initiatieven en aanvragen Conclusies, aanbevelingen en beleidsuitgangspunten

Bijlage 1: Rapport “Geen tweederangsburgers” van de commissie Roemer. Bijlage 2: Reactie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op het rapport. Bijlage 3: De adviezen van het Aanjaagteam, de reactie hierop van het ministerie verder uitgewerkt voor de gemeente Zwartewaterland. Bijlage 4: Conceptconvenant inzake huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente Zwartewaterland in de periode 2021 -2036. Bijlage 5: Raadsvoorstel financiële onderbouwing werkzaamheden arbeidsmigranten.

Februari 2021 1

Vervolgtraject op het beleidsstuk “ Arbeidsmigranten zijn welkom in de gemeente Zwartewaterland ”. In augustus 2020 is er in een raadsinformatieavond gesproken over de arbeidsmigranten die woonachtig en werkzaam zijn in de gemeente Zwartewaterland. Dat er een goed beleid moet komen voor goede en veilige huisvesting van arbeidsmigranten is duidelijk geworden. Steeds meer partijen raken er van overtuigd dat dit zo niet langer kan. Door het Rijk, de Provincie, ondernemers, huisvesters, inwoners, de gemeente en natuurlijk de arbeidsmigranten is gevraagd om met voorstellen te komen om het beleid op de korte en lange termijn te verbeteren. De arbeidsmigranten in Nederland zijn kwetsbaar en durven vaak niet voor zichzelf op te komen. Ook de Nederlandse regelgeving, die uitgaat van zelfredzame en mondige burgers, is voor hen moeilijk en niet altijd goed uit te leggen. Dit leidt tot onwenselijke situaties en soms zelfs tot ernstige misstanden. Het kabinet heeft dan ook het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (commissie Roemer) gevraagd om voorstellen te doen die de positie van arbeidsmigranten moet gaan verbeteren. Er moet wel duidelijk gesteld worden dat een grote groep werkgevers en huisvesters goed omgaat met de arbeidsmigranten. Zij bieden eerlijk en veilig werk, zorgen voor goede huisvesting en helpen de arbeidsmigranten met het vinden van de weg hier bij ons.

Het gaat hier om diegene die, door de beperkte regelgeving, de grenzen opzoeken van wat mag of zelfs misbruik maken van de kwetsbare positie van de arbeidsmigrant. Naast de arbeidsmigrant hebben ook onze burgers en bedrijven hier last van. Het ondermijnt ons sociale stelsel en zorgt voor problemen binnen onze gemeente. Draagvlak verdwijnt en de overlast neemt toe. Deze situatie is niet langer gewenst. Arbeidsmigranten zelf zijn, bijna, niet in de positie om hier verandering in te brengen. Het aanjaagteam heeft op 30 oktober 2020 het rapport “Geen tweederangsburgers” uitgebracht. Hierin staan aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan (bijlage 1). Het kabinet heeft zeer snel en uitvoerig gereageerd op de adviezen van het Aanjaagteam. Op 14 december (bijlage 2) heeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een uitvoerige reactie van het kabinet op het rapport uitgebracht. Hierin geven zij aan hoe zij met de adviezen op hoofdlijnen aan de slag gaan en welk vervolg hieraan wordt gegeven. Na de behandeling van de aanbevelingen van het Aanjaagteam en de reacties van het kabinet op deze voorstellen zijn door ons verwerkt. De beide adviezen van het Aanjaagteam en de reactie van het kabinet zijn dan ook de leidraad voor dit vervolgtraject.

Het eerste advies van het Aanjaagteam was erop gericht om op korte termijn het risico op een coronabesmetting onder arbeidsmigranten tegen te gaan. In het tweede advies wordt ingegaan op welke maatregelen er moeten worden genomen om de misstanden structureel tegen te gaan. Kern van het advies van de Aanjaagteam is: “Het uitgangspunt voor de aanbevelingen is dat we arbeidsmigranten moeten behandelen als gelijkwaardige en volwaardige deelnemers van onze samenleving, en dat we onze regelgeving daar ook op moeten inrichten”. Een duidelijk advies wat geen uitstel kan dulden. Ook het vervolgtraject van het beleidsstuk (augustus 2020) en de conclusies en aanbevelingen die hierin worden aangegeven worden meegenomen. Het probleem vraagt om zo snel mogelijk aan de 2

slag te gaan met de aanbevelingen. Veel van deze aanbevelingen kunnen nu al opgepakt worden maar andere aanbevelingen vereisen wetgeving en overleggen die buiten de gemeente om gaan. Wat wij kunnen moeten wij nu doen en andere zaken moeten zo snel mogelijk door derden worden opgepakt. Zoals bekend heeft de gemeente een “Klankbordgroep Huisvesting Arbeidsmigranten” ingesteld. Deze klankbordgroep heeft een brede vertegenwoordiging van inwoners en ondernemers uit de gemeente. Zij helpen de gemeente met het ontwikkelen van een visie. De uitkomsten en inzichten van de klankbordgroep worden voorgelegd aan het college en de raad en meegenomen in dit traject. Het uiteindelijke doel is een zo’n groot mogelijk draagvlak te creëren voor goede en veilige huisvesting van onze arbeidsmigranten. Er moet een sluitend systeem ontstaan als de aanbevelingen in samenhang worden geïmplementeerd. Dit moet ervoor zorgen dat misstanden bij arbeidsmigranten verleden tijd worden. De problemen zijn al wel eerder aangepakt maar nog steeds niet opgelost. De adviezen van de Aanjaagteam, de reactie hierop van het ministerie zijn zo concreet mogelijk uitgewerkt en waar mogelijk zijn de verantwoordelijke partijen aangewezen (bijlage 3). De gemeente Zwartewaterland moet nu gaan vaststellen wat we waar mee gaan doen en waar we zo snel mogelijk naar toe willen gaan werken.

Dit om het uitgangspunt van het Aanjaagteam zo goed mogelijk (gelijkwaardige en volwaardige deelnemers) in te vullen. Ook zullen de bijkomende kosten in beeld gebracht moeten worden. Vragen die beantwoord moeten worden zijn o.a. hoe passen wij het genomen voorbereidingsbesluit toe, hoe gaan we om met het overgangsrecht, hoe gaan we om met nieuwe initiatieven, wanneer passen wij onze bestemmingsplannen aan, hoe worden de adviezen van het Aanjaagteam ingepast, hoe erg is de overlast etc.?

3

1. Voorbereidingsbesluit Eind september 2020 heeft de gemeente een Voorbereidingsbesluit Wonen vastgesteld. Dit besluit is genomen om de mogelijkheid te creëren om omgevingsvergunningen aan te houden en om de bestaande bestemmingsplannen aan te passen. Door deze vaststelling is het gebruik van gebouwen ten behoeve van het wonen van meer dan één huishouden op dit moment niet meer van rechtswege mogelijk. Natuurlijk kan hiervan worden afgeweken als wordt aangetoond dat de huisvesting in overeenstemming is met het vastgestelde beleid c.q. het in voorbereiding zijnde bestemmingsplan. Door het nemen van dit voorbereidingsbesluit moeten wij dan ook bezig gaan met nieuwe bestemmingsplannen voor ons gehele grondgebied. Het doel is dus om erop toe te zien dat het gebruik van gebouwen ten behoeve van het wonen van meer dan één huishouden niet (meer) bij recht toe te staan. Onder wonen wordt verstaan (gangbare definitie van wonen):  het gehuisvest zijn in een woning;  onder “woning” wordt verstaan een samenhangend complex van ruimten bestemd en geschikt voor de huisvesting van één huishouden;  onder “huishouden” wordt verstaan een persoon of groep van personen, die samenleven in een woning, waarbij sprake is van onderlinge verbondenheid en continuïteit in de samenstelling.

Dit voorbereidingsbesluit is dan ook genomen om de ruimte die de huidige bestemmingsplannen bieden om arbeidsmigranten te huisvesten in woningen tegen te gaan of te beperken. Dus dit besluit is een eerste stap om de zaken binnen onze gemeente beter te gaan regelen en de eventuele negatieve uitwerking op de leefbaarheid in onze wijken te voorkomen. Het kost de nodige tijd om een paraplubestemmingsplan voor de gehele gemeente aan te passen en daarom is het gewenst hier actief mee bezig te gaan. 2. Gebruiksovergangsrecht. Het overgangsrecht is een regeling in bestemmingsplannen die erin voorziet dat oude situaties, die ten tijde van een vorig bestemmingsplan al bestonden, maar die in strijd zijn met het daarop volgende bestemmingsplan, mogen blijven bestaan. Het gebruiksovergangsrecht heeft als doel bij de invoering van nieuwe bestemmingsregels bescherming te bieden aan gevestigde belangen of verkregen rechten. Het overgangsrecht is in principe bedoeld als uitsterfconstructie. De gedachte daarachter is dat een ongewenste situatie in beginsel tijdens de periode waarvoor het bestemmingsplan geldt, wordt beëindigd. Met een geslaagd beroep op het gebruiksovergangsrecht kan dus gebruik dat onder het oude bestemmingsplan rechtmatig was, maar afwijkt van het nieuwe bestemmingsplan, toch worden voortgezet.

Dit houdt ook in dat bestaande ongewenste situaties straks alleen in goed overleg kunnen worden opgelost. Of er moet aangetoond worden dat de situatie niet voldoet aan de wettelijke eisen die hiervoor worden gesteld. Een aantal belangrijke voorwaarden en kenmerken van het gebruikersovergangsrecht:  Het gebruik moet ooit legaal (niet in strijd met het bestemmingsplan) zijn gestart en vervolgens onafgebroken zijn voortgezet; 4

  

Gebruik van het overgangsrecht kan heel lang duren (vooral als het aan ieders aandacht ontsnapt of is ontsnapt); Gebruikersovergangsrecht kan teniet gaan door het gebruik te veranderen en door het voor langer dan een jaar te onderbreken; Het is aan degene die een beroep doet op het overgangsrecht om bewijs te leveren dat het gebruik wordt beschermd door het overgangsrecht. Dit betekent dat aannemelijk gemaakt moet worden dat het met het bestemmingsplan strijdige gebruik op de peildatum (inwerkingtreding bestemmingsplan) plaatsvond en nadien onafgebroken is voortgezet.

Voor de gemeente betekent dit dat bij een geslaagd beroep op het overgangsrecht, zolang dit gebruik niet wordt veranderd of onderbroken, het gebruik mag worden voortgezet. Naast het aantonen van de bewijslast is het ook noodzakelijk dat het gebruik in dezelfde vorm moet blijven bestaan op straffe van tenietgaan van het recht. Door het veranderen van het gebruik (verbouwen) kan het recht feitelijk teniet gaan. Omdat diegene die een beroep wil doen op het overgangsrecht dit zelf moet aanvragen en aannemelijk moet maken speelt dit op dit moment nog niet. Pas als de gemeenteraad het nieuwe bestemmingsplan heeft vastgesteld gaat dit spelen. Dit kan wel gaan leiden tot veel juridische zaken maar de gemeente heeft altijd de mogelijkheid om daar waar het niet leidt tot ongewenste situaties dit toe te staan. Vervolg: de bestemmingsplannen binnen de gemeente Zwartewaterland aanpassen. Deze moeten voor 30 september 2021 zijn aangepast. 3. Aanbevelingen Aanjaagteam (commissie Roemer). De aanbevelingen van het Aanjaagteam in een notendop (deze worden uitvoerig uitgewerkt in bijlage 3): 1. Betere beheersing van de uitzendsector 2. Zicht krijgen op arbeidsmigratie 3. Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten 4. Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten 5. Betere handhaving en toezicht 6. Institutionele inbedding van arbeidsmigratie 7. Financiële aspecten van het advies.

Wat is er nodig? Het Aanjaagteam geeft in zijn rapport aan dat Nederland nieuwe normen en waarden nodig heeft voor de omgang met arbeidsmigranten. Ze moeten gezien worden als gelijkwaardige en volwaardige deelnemers van onze samenleving. De regelgeving moet aangescherpt worden. Er moet een effectieve handhaving op elk onderdeel van de keten zijn en controle achteraf. De zelfredzaamheid van arbeidsmigranten moet gestimuleerd worden. Er moet beter zicht verkregen worden op arbeidsmigratie. Forse ambities maar samen moet er een verandering ten goede mogelijk zijn. Naast de politieke afweging vraagt de urgentie ook om besluiten op korte termijn en om deze zo gauw mogelijk op te starten. Hier ligt een rol voor de gemeente weggelegd.

5

Wij willen hier in het kort de aanbevelingen, conclusies en de stappen weergeven die de gemeente Zwartewaterland hierbij kan en moet gaan nemen: 1. Betere beheersing van de uitzendsector. De regelgeving voor uitzendbureaus moet fors worden aangescherpt. Malafide uitzendbureaus moeten geweerd worden. Er moet een sluitend systeem komen met een verplichte certificering voor de uitzendbureaus. De bestaande keurmerken (SNF en AFK) zullen uitgebreid moeten worden en worden omgevormd tot 1 keurmerk. Dit moet nog wettelijk geregeld worden. Vervolg: in Zwartewaterland wordt er alleen gewerkt met gecertificeerde uitzendbureaus. 2. Zicht krijgen op arbeidsmigratie. Iedereen is verplicht zich in te schrijven en moet dus goed staan ingeschreven bij de gemeente of bij het RNI (Register Niet Ingezetenen). De werkgever (meestal het uitzendbureau) dient dan ook actief invulling te geven aan de zorgplicht jegens de arbeidsmigrant. Zij moeten te allen tijde beschikken over de persoonsgegevens en de contactgegevens. De gemeente moet iedereen inschrijven die daarom vraagt. Verschillende partijen moeten gaan samenwerken om gegevens uit te wisselen om vast te kunnen stellen of partijen doen wat vereist is. RNI-loketten moeten naast registratie ook meer informatie gaan verstreken.

De maatregel actieve zorgplicht maakt dat de formele werkgever medeverantwoordelijk wordt voor een correcte registratie van de arbeidsmigranten. Een goede administratie moet de goede grondslag worden om gegevens uit te kunnen wisselen. Iedereen moet een BSN nummer krijgen, hiermee kan o.a. gecontroleerd worden of ze staan ingeschreven in het BRP. Er moet dus een goede registratie komen op basis waarvan de toezichthouders acties kunnen ondernemen. Dit probleem moet landelijk opgepakt worden en wettelijk geregeld worden. Vervolg: de gemeente wijst de werkgever op hun zorgplicht en maakt afspraken over de registratie van de arbeidsmigranten die woonachtig zijn in de gemeente Zwartewaterland. Registratie en aantallen in onze gemeente. Het is en blijft op dit moment moeilijk om het aantal arbeidsmigranten die hier wonen en werken goed in beeld te krijgen. Dit is een groot landelijk probleem. Er wordt dan ook hard gewerkt aan een landelijk goed registratiesysteem. Op 25 november 2020 is er een actuele lijst bij Burgerzaken opgevraagd met potentiële adressen waar arbeidsmigranten verblijven. Deze lijst bestond uit 391 namen. Deze zijn verder uitgesplist in 98 mensen die in een eigen huis wonen, 152 mensen die een woning van Wetland huren en 141 mensen die via derden gehuisvest zijn. De eerste twee groepen (250 mensen) vallen niet onder onze doelgroep.

Dit zijn de longstayers die hun plek gevonden hebben. De locaties van de 141 mensen die bij derden wonen moet nader onderzocht worden. Voldoen deze locaties aan het keurmerk, welke bestemming zit er op het pand, kloppen de aantallen die er staan ingeschreven etc.? Navraag bij enkele verhuurders en uitzendbureaus wijst uit dat zij ook arbeidsmigranten huisvesten die niet staan ingeschreven staan bij Burgerzaken. Wij zullen hier de werkgevers dus op hun zorgplicht moeten gaan wijzen en nader onderzoek moeten plegen. Vervolg: actief blijven onderzoeken waar en hoe de arbeidsmigranten in de gemeente Zwartewaterland zijn gehuisvest en of deze huisvesting voldoen aan de gestelde eisen. 3. Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten. In het rapport Roemer wordt er aangegeven dat er nu een tekort van 322.000 woningen op de woningmarkt is. Het Kenniscentrum Arbeidsmigranten spreekt over een tekort van 150.000 bedden 6

voor arbeidsmigranten. De conclusie is dan ook te trekken dat er door het grote tekort aan bedden, er ongewenste situaties en illegale bewoning aanwezig moeten zijn. Bij nieuwbouw moeten wij op zoek naar geschikte locaties en partners. Dit kan ook tijdelijke huisvesting zijn die afwijkt van het bestemmingsplan. De aanbevelingen van het Aanjaagteam rondom huisvesting richten zich op vier aspecten:  De Rijksoverheid gaat gemeenten en provincies helpen (landelijk expertteam).  Gemeenten en provincies moeten gestimuleerd worden meer huisvesting voor arbeidsmigranten te realiseren (vast onderdeel van de woningbouwopgave).  De bestaande keurmerken moeten worden samengevoegd tot één keurmerk.  De huisvesting van arbeidsmigranten moet minder afhankelijk worden van hun werkgever. Vervolg: veel zal er landelijk opgepakt gaan worden maar waar mogelijk zal de gemeente actief zijn rol hierbij oppakken. 4. Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten. Het Aanjaagteam benoemt hier twee doelen: arbeidsmigranten moeten kunnen rekenen op goede gezondheidszorg en zij mogen niet (alleen) afhankelijk zijn van hun werkgever. Bij verlies van werk moet er een overbruggingsperiode komen. Dit kan een gemeente niet regelen dit moet wettelijk geregeld worden. Het vinden van een huisarts kan een probleem zijn. Zorgverzekeraars zouden hierover afspraken met huisartsen moeten gaan maken. 5.

Betere handhaving en toezicht. Willen we goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten realiseren dan is goed toezicht en handhaving essentieel. Het is noodzakelijk dat de regelgeving wordt nageleefd en misstanden worden tegengegaan. Toezicht is wel het sluitstuk van de regelgeving. Er zijn veel toezichthouders actief rondom arbeidsmigratie. Het is een versnipperd geheel. De verplichte certificering kan er voor zorgen dat het toezicht aan de voorkant goed wordt ingevuld. Er moet een wettelijke basis komen voor een betere gegevensuitwisseling. Er zal van alle partijen meer inzet nodig zijn om tot een goede gezamenlijke aanpak te komen. Vervolg: er zal een behoorlijke samenwerking en signalering op gang gaan komen. De gemeente zal hier rekening mee moeten gaan houden. 6. Institutionele inbedding van arbeidsmigratie. Er moet dus een duidelijke en heldere verdeling van verantwoordelijkheden komen. Zowel bij het opstellen van beleid als bij de uitvoering en het toezicht daarop. Er moet dus structurele aandacht vanuit het Rijk, provincies en gemeenten komen om het zicht op de arbeidsmigranten te verbeteren. Ook moeten integratietrajecten worden opengesteld voor arbeidsmigranten. Naar analogie van de huurderscommissie zou het goed zijn om ook een Expertteam arbeidsmigranten in het leven te roepen. Een laagdrempelige vorm van conflictbeslechting.

Vervolg: er moet structurele aandacht komen voor arbeidsmigranten. De integratietrajecten moeten worden opengesteld voor arbeidsmigranten die woonachtig en werkzaam zijn in de gemeente Zwartewaterland. 7. Financiële aspecten van de adviezen voor de gemeente. Meerdere aanbevelingen van het Aanjaagteam hebben financiële consequenties. Sommige kosten zijn nog niet duidelijk maar anderen komen bij de wekgevers, de overheid, de sociale partners of de

7

gemeente te liggen. Ik noem hier alleen de kosten die voor de gemeente nu van toepassing zijn of komen. Het BRP zal aangepast moeten worden, de kosten kunnen pas bepaald worden nadat er een impactanalyse is uitgevoerd. Er zal misschien een verhuurdersvergunning worden ingevoerd maar die zal kostendekkend moeten zijn voor de gemeente. Het openstellen van voorzieningen op het gebied van inburgering en integratie zal voor de gemeente extra kosten met zich meebrengen. De verwachting is dat er vanuit de rijksoverheid dan ook extra middelen ter beschikking komen. Voor handhaving en toezicht zal er extra capaciteit moeten worden ingezet (geraamde kosten € 16.000,= per jaar). Voor de registratie en juridische ondersteuning zal er eerst gekeken worden of dit binnen de huidige begroting ingevuld kan worden. Het bestemmingsplan zal aangepast moeten worden (geraamde kosten € 16.000,= voor 2021, eenmalig). Om de interne processen, de communicatie, de overlegstructuren en de participatie goed te laten verlopen is het gewenst een projectleider aan te stellen voor een half jaar (geraamde kosten € 20.000,=). Tevens wordt er een post van 10% aangehouden voor onvoorziene zaken, totaal € 5.200,=. Resumerend zal er voor 2021 een bedrag van € 57.200,= nodig zijn om het beleid goed te kunnen oppakken en uitvoeren.

Daar tegenover staat dat voor elke ingeschrevene de gemeente, via de algemene middelen, structureel een bedrag per jaar ontvangt. 8. Klankbordgroep In het beleidsplan is aangegeven dat er een werkgroep (klankbordgroep) zou worden ingesteld om de gemeente te helpen met het verder ontwikkelen van ons beleid voor goede huisvesting van arbeidsmigranten in Zwartewaterland. Via een advertentie hebben wij burgers, ondernemers, huisvesters en uitzendbureaus gevraagd zich hiervoor aan te melden. Er hebben zich voldoende kandidaten opgegeven om een goede Klankbordgroep te vormen. Het idee was om er twee burgers aan deel te laten nemen maar door de goede respons zijn dit er vier geworden. Het is wel een probleem om nu bij elkaar te komen en daarom gaan we vanaf nu (zolang het moet) vaker digitaal vergaderen. De Klankbordgroep brengt niet bindende adviezen uit aan het college en de raad. Er is inmiddels een emailadres geopend waar burgers en ondernemingen hun ideeën, wensen en opmerkingen over arbeidsmigranten kwijt kunnen (arbeidsmigranten@zwartewaterland.nl). In de periode van 1 december 2020 tot 15 januari 2021 hebben 13 mensen gereageerd via dit emailadres. Hiervan waren er 6 klachten die verder opgepakt zijn/worden. Ook waren hier wat algemene klachten zoals “Rem er zo snel mogelijk op”, “Wanneer houdt het op” en “Indammen! Plaats ze ergens anders”.

Met deze reacties kunnen wij op dit moment niet mee uit de voeten. Alle reacties worden besproken in de Klankbordgroep. De Klankbordgroep is betrokken bij het vervolg en zal ook zijn bijdrage leveren in oplossingen en bij nieuwe initiatieven. Binnen de Klanbordgroep is er een werkgroep ingesteld (onder leiding van een burger) die het parkeerprobleem in kaart gaat brengen. In overleg met huisvesters en werkgevers zal bekeken worden hoe dit probleem opgelost kan worden door het maken van afspraken. Hierbij zal de buurt (waar het probleem zich voordoet) ook betrokken worden. 9. Nieuwe initiatieven en aanvragen. Belangrijke voorwaarde bij het beoordelen van nieuwe initiatieven voor het huisvesten van arbeidsmigranten wordt het afsluiten van een convenant. In het convenant, wat partijen gaan afsluiten voordat de omgevingsvergunning wordt toegekend, worden zaken geregeld die belangrijk zijn voor de goede en veilige huisvesting van arbeidsmigranten en voor de gemeente. In een

8

bijgevoegd collegevoorstel is een conceptconvenant verder uitgewerkt. Deze wordt besproken met de raad. Enkele belangrijke voorwaarden die hierin gesteld worden zijn:  Samen te bevorderen dat er voldoende, veilige en kwalitatief passende huisvesting beschikbaar is binnen de gemeente Zwartewaterland;  De arbeidsmigranten die worden gehuisvest moeten werkzaam zijn binnen de gemeente Zwartewaterland;  De huisvesting moet minimaal voldoen aan het SNF- of het AFK-keurmerk en corona veiligheidsprofiel voldoen;  Er moet passend beheer worden toegepast. Er moet iemand 24/7 bereikbaar zijn om bij calamiteiten handelend op te treden;  Overlast voor de omgeving moet worden voorkomen. Er moeten huisregels aanwezig zijn. Bij nieuwe aanvragen zal er eerst gekeken worden of er geen problemen (bv milieu, stankcirkels) te verwachten zijn voordat wij een aanvraag verder in behandeling zullen nemen. Ook zal er bij nieuwe initiatieven gekeken worden of de huidige huisvesting teruggegeven kan worden aan marktpartijen. Als de huisvesting eigendom is van de initiatiefnemers dan moeten zij deze huisvesting of afstoten (verkopen aan de markt met de voorwaarde dat er geen arbeidsmigranten in gehuisvest mogen worden) of gaan toewijzen aan één huishouden. Ook gaan we binnen de gemeente op zoek nog nieuwe locaties die hiervoor geschikt zouden kunnen zijn.

De markt kan dan aangeven of zij hier initiatieven willen gaan ontwikkelen. Het is al eerder vastgesteld dat er goed afstemmings- en communicatiekader moet komen. Als een locatie communiceerbaar is (voldoet aan de kaders en de voorwaarden) moet er door de indiener een communicatieplan worden opgesteld. Participatie is een belangrijk onderdeel om voldoende draagvlak te creëren. Op dit moment zijn er diverse aanvragen bij de gemeente binnen gekomen die graag willen voorzien in goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten. Een aanvraag betreft een ondernemer die een kantoorpand wil gaan verbouwen en hier zijn eigen mensen en die van enkele andere ondernemers in wil gaan huisvesten. De huidige huisvesting in gewone woningen wordt dan opgezegd en de woningen worden dan teruggegeven aan de markt (eventueel verkoop of verhuur). Een ander initiatief betreft iemand die nu al toestemming heeft om arbeidsmigranten te huisvesten maar dit graag wil uitbreiden. Hij doet dit samen met een uitzendbureau en deze zullen de woningen waar de arbeidsmigranten nu zitten ook niet meer gaan gebruiken voor arbeidsmigranten. Vervolg: Initiatieven voor nieuwe huisvesting verder oppakken en uitwerken. Hiervoor is een conceptconvenant opgesteld. Bij een bestemmingsplanwijziging zal een convenant worden toegevoegd. Conclusies, aanbevelingen en beleidsuitgangspunten.

Resumerend worden de volgende vervolgstappen aan u voorgelegd. Per stap zal worden aangegeven hoe wij denken dat dit de problemen, die binnen Zwartewaterland spelen op het gebied van de huisvesting van arbeidsmigranten, kan helpen oplossen. 1. De bestemmingsplannen binnen de gemeente Zwartewaterland aanpassen. Deze moeten voor 30 september 2021 zijn aangepast.

9

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Het concept paraplubestemmingsplan is inmiddels gereed en zal in procedure worden gebracht. De verwachting is dat deze in september door de raad vastgesteld kan worden. In Zwartewaterland wordt er alleen gewerkt met gecertificeerde uitzendbureaus. Toezicht en handhaving zal dit standaard meenemen in hun controles en toezicht. Omdat het landelijk nog geregeld moet worden kunnen wij werkgevers hier alleen aanspreken op hun sociaal ondernemen. De gemeente wijst de werkgever op hun zorgplicht en maakt afspraken over de registratie van de arbeidsmigranten die woonachtig zijn in de gemeente Zwartewaterland. De gemeente gaat hier actief op inzetten. Alle arbeidsmigranten moeten goed geregistreerd staan bij het RNI of bij de gemeente. Burgers die niet geregisterd staan krijgen ook geen oproep om zicht te vaccineren tegen het COVID virus. Daarmee worden ook andere burgers in gevaar gebracht. Dit zal via het huis aan huis blad worden aangegeven en bij alle huisvesters en werkgevers die bij ons bekend zijn. Ze krijgen tot 1 juni de gelegenheid om dit zelf (via burgerzaken te regelen) daarna zal handhaving en toezicht hier actief op gaan handhaven. Als mensen zich niet binnen vijf dagen laten inschrijven dan kan er een bestuurlijke boete worden opgelegd. Deze manier van werken kent de gemeente Zwartewaterland nog niet maar het o.i.

gewenst om dit verder op te pakken en als dwangmiddel te gaan gebruiken. Actief blijven onderzoeken waar en hoe de arbeidsmigranten in de gemeente Zwartewaterland zijn gehuisvest en of deze huisvesting voldoen aan de gestelde eisen. We gaan actief controleren of de huisvesting voldoet aan de gestelde normen en of de huisvesting coronaproof is. Ook dit zal, via het huis aan huisblad en de brief, duidelijk gecommuniceerd worden bij de ons bekende adressen. Ook zullen de panden, die door arbeidsmigranten bewoond worden, en nu niet bekend zijn bij ons zijn gecontroleerd moeten worden. Ook eventuele parkeerproblemen moeten opgepakt worden. Hier zullen goede afspraken over gemaakt moeten worden tussen de politie en de gemeente. Maatregelingen zoals bekeuringen, wielklemmen en wegslepen behoren tot de mogelijkheden. Tevens zal er gekeken moeten worden of andere oplossingen tot de mogelijkheden behoren. Veel zal er landelijk ( adviezen commissie Roemer) opgepakt gaan worden maar waar mogelijk zal de gemeente actief zijn rol hierbij oppakken. Veel van de genoemde adviezen zullen landelijk dan wel door de sociale partners opgepakt moeten gaan worden. De gemeente pakt waar mogelijk (toezicht, handhaving, inschrijving en nieuwe gewenste initiatieven) op en geeft dit ook duidelijk aan naar de gemeente toe. Er zal een behoorlijke samenwerking en signalering op gang gaan komen.

De gemeente zal hier rekening mee moeten gaan houden. De Klankbordgroep speelt hierbij een belangrijke rol. Zij adviseren de raad en het college gevraagd en ongevraagd over zaken die betrekking hebben op onze arbeidsmigranten. De klankbordgroep actief betrekken bij mogelijke problemen en oplossingen. Evaluatie van de klankbordgroep betrekken bij alle nieuwe gewenste ontwikkelingen. Op dit moment zijn zij bezig het parkeerprobleem in beeld te brengen en te komen met voorstellen om eventuele problemen op te lossen. Er moet structurele aandacht komen voor arbeidsmigranten. De integratietrajecten moeten worden opengesteld voor arbeidsmigranten die woonachtig en werkzaam zijn in de gemeente Zwartewaterland. In overleg met de partners kijken of er behoefte is aan deze integratietrajecten en hoe wij deze kunnen inpassen in ons gemeentelijk beleid.

10

8. Initiatieven voor nieuwe huisvesting verder oppakken en uitwerken. Hiervoor is een conceptconvenant opgesteld. Bij een bestemmingsplanwijziging zal een convenant worden toegevoegd. Nieuwe initiatieven voor goede en veilige huisvesting zo snel mogelijk oppakken. De afdeling RO zal hierbij een belangrijke rol gaan spelen. Er moet een goed toetsingskader zijn om de stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing mogelijk te kunnen maken. In het convenant worden diverse zaken vastgelegd, zoals:  Bij deze nieuwe initiatieven mogen alleen arbeidsmigranten worden gehuisvest die werkzaam zijn in de gemeente Zwartewaterland. De convenantpartners (werkgevers en huisvesters) hebben hierin een zorgplicht;  Nieuwe initiatieven (gerelateerd aan huidige huisvesters) mogen alleen ingediend worden als andere nu bestaande locaties binnen Zwartewaterland worden teruggegeven aan de markt;  Nieuwe initiatieven (met nieuwe huisvesters) worden voorgelegd aan het college;  De huisvesting moet o.a. voldoen aan alle normen en parkeren op eigen terrein;  Beheer moet goed geregeld zijn;  Er moet een goed participatietraject gevolgd worden, de initiatiefnemers zijn hiervoor aan zet.

Het voorstel is dan ook om deze 8 punten voortvarend op te pakken en ons actief op te stellen voor nieuwe ontwikkelingen m.b.t. het goed en veilig huisvesten van arbeidsmigranten in de gemeente Zwartewaterland. Er wordt binnen de gemeente Zwartewaterland een integrale werkgroep ingesteld die bovengenoemde punten integraal gaan oppakken.

11