a. Bijlage 1 Memo uitwerking septembercirculaire 2022
Tekst van het document
Memo Van : Aan: C.C.: Datum: Betreft:
College Burgemeester en Wethouders Gemeenteraad Zwartewaterland Griffie 11 oktober 2022 Uitwerking septembercirculaire en verhoging energielasten
De Septembercirculaire 2022 is met een kleine vertraging vlak na Prinsjesdag uitgekomen. In dit memo lichten we de technische uitwerking van de Septembercirculaire en de gevolgen daarvan voor onze gemeente toe. Daarnaast is het contract met Gazprom beëindigd en een nieuw flexibel contract afgesloten. Tevens zijn de tarieven voor gas en elektra zijn de afgelopen periode behoorlijk gestegen. Ook deze gevolgen worden in dit memo toegelicht.
1. Septembercirculaire 1.1.
Uitwerking Septembercirculaire
De Septembercirculaire is vlak na Prinsjesdag uitgekomen. Daarna vindt een doorrekening plaats van de gegevens die hierin zijn opgenomen. In onderstaand overzicht is een opstelling gemaakt van de mutaties in deze circulaire voor onze gemeente. Per onderdeel geven we een korte toelichting. Algemene Uitkering Beginstand mei circulaire
2022
2023
2024
2025
2026
37.503
37.180
38.012
40.187
38.077
1.000 1.091 461
Algemene Dienst 1. Plafond Btw-compensatiefonds
339
2. Eenmalige rijksbijdrage financieringssystematiek 3. Herverdeeleffect 4. Accresontwikkeling
-432
385
83
1.150 431
Totaal algemene dienst
-93
1.778
1.333
1.581
2.552
19
55
44
-28 -10
1.393
1.250
Taakmutaties 5. Asiel (inburgering)
6. Participatie IPS Regeling 7. Energietoeslag
-8 435
8. Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten
-26
-27
9. Bijdrage centrale financiering GDI
-10
-10
-29 -11
11
7
-40
-38
Totaal taakmutaties
454
IU/ DU/ SU 10. Maatschappelijke begeleiding statushouders
52
11. Invoeringskosten Omgevingswet
277
12. Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb)
45
18
18
18
18
18 392
18
18
18
18
13. Leerlingenvervoer Oekraïne Totaal IU/ DU/ SU 3 D's in het sociaal domein 14. Participatie
5
Totaal 3 D's
5
0
0
0
0
38.261
38.987
39.370
41.746
40.609
758
1.807
1.358
1.559
2.532
Eindstand september circulaire
Extra inkomsten Septembercirculaire 1
Memo 1. Plafond Btw-compensatiefonds Het plafond van het Btw-compensatiefonds is gekoppeld aan de omvang van het gemeentefonds. Wanneer niet het volledige Btw-compensatiefonds wordt benut (dus minder Btw wordt gedeclareerd dan de omvang van het fonds), dan vloeit het verschil terug in het gemeentefonds. Bij een overschrijding wordt een deel onttrokken uit het gemeentefonds. De raming is nu dat er geld overblijft in het Btw-compensatiefonds. Daarom wordt nu al een deel toegevoegd aan de algemene uitkering en dus ook de algemene middelen van onze gemeente. 2. Eenmalige rijksbijdrage financieringssystematiek Het Rijk wil vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek. Eén van de onderdelen hiervan is de uitbreiding van het belastinggebied voor gemeenten. In de uitwerking van het regeerakkoord is de algemene uitkering vastgezet op een lager bedrag. Hierbij gaat men ervan uit dat gemeenten het verschil via een eigen belasting bij hun inwoners kan heffen. Inmiddels is bekend dat het vaste bedrag wel wordt verhoogd met loon- en prijscompensatie. In aanloop daartoe heeft het kabinet de gemeenten eenmalig gecompenseerd in 2026 ter voorkoming van het ‘ravijn’. Het totale bedrag is € 1 miljard, voor onze gemeente komt dat neer op € 1 miljoen. Dit is dus een eenmalig bedrag, waardoor een verschuiving van het ‘ravijn’ plaatsvindt naar 2027. 3.
Herverdeeleffect In de Meicirculaire 2022 is voor het eerst het herverdeeleffect voor 2023 en verder verwerkt. Deze circulaire was lastig te doorgronden en aan te sluiten. Bij het verwerken van de Septembercirculaire is naar voren gekomen dat een bedrag uit de Meicirculaire niet volledig is doorgerekend. Meerdere gemeenten zijn hier tegenaan gelopen. Het betreft voor ons een structureel voordeel van meer dan € 1 miljoen. 4. Accresontwikkeling De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de totale rijksuitgaven (accres relevante uitgaven, ook wel de ARU genoemd). Volgens de reguliere normeringssystematiek (trap-op-trap-af) hebben de wijzigingen in de ARU direct invloed op de ontwikkeling van de algemene uitkering en daarmee op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toe- of afname van het gemeentefonds noemen we het accres. Nu heeft het kabinet voorgesteld om het hoeveelheidsdeel van dit accres, dus het deel dat afhankelijk is van de rijksuitgaven, voor 2022-2025 vast te zetten op de stand van de Voorjaarsnota 2022. De VNG heeft hiermee ingestemd (het IPO niet). Het accres wijzigt daarom alleen voor het loonprijsdeel. Voor 2022 is dit loon-prijsdeel vastgezet bij de Voorjaarsnota. De wijzigingen in 2023-2026 hebben voornamelijk betrekking op de loon- en prijsstijgingen.
Het negatieve bedrag voor 2022 heeft betrekking op een aanpassing in hoeveelheidsmaatstaven. 5. Asiel (inburgering) In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers op 26 augustus jl. is afgesproken dat het Rijk voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering voor de jaren 2022, 2023 en 2024 op te hogen met respectievelijk € 20, 40 en 30 miljoen. Voor onze gemeente komt dit uit op respectievelijk € 19.000, € 55.000 en € 44.000. We zetten deze middelen ook in voor inburgering. 6. Participatie IPS-regelingen Voor de Regeling vergoeding Individuele plaatsing en steun (IPS) voor de gemeentelijke doelgroep is in totaal € 21,5 miljoen beschikbaar. Volgens een bestuurlijke afspraak dragen gemeenten de helft bij van de uitgaven van de subsidie. Daarom is eenmalig voor 2023 een bedrag van € 10,75 miljoen uit het gemeentefonds gehaald. Dit is voor onze gemeente een korting van € 8.000. Dit bedrag voegen we toe aan de algemene middelen. 2
Memo 7. Energietoeslag De energietoeslag waar het Rijk mee rekent bedraagt voor het jaar 2022 € 1.300 voor mensen die leven van maximaal 120% van het sociaal minimum. In de Miljoenennota is ook opgenomen dat eenzelfde uitkering geldt voor 2023, waarvan al € 500 in 2022 mag worden uitgekeerd. Deze laatste uitkering is nog niet verwerkt in het gemeentefonds, de verwachting is dat dit bij de Decembercirculaire bekend wordt. Voor onze gemeente is een bedrag van € 435.000 uitgekeerd. Op dit moment wordt er wel gebruik gemaakt van de regeling, maar is nog niet het volledige bedrag benut. 8. Uitvoeringskosten SVG PGB trekkingsrechten De VNG en het ministerie van VWS zijn overeengekomen om met ingang van 2023 een structureel bedrag uit het gemeenteronds te nemen voor de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het overeengekomen bedrag van € 27,2 miljoen per jaar is gelijk aan de begrote uitvoeringskosten van de SVB voor de Jeugdwet (€ 7,2 miljoen) en de Wmo (€ 20 miljoen) in 2022. Gezien de onzekerheid over de kostenontwikkeling evalueren de VNG en het ministerie van VWS deze afspraak na vier jaar (dus in 2026), op basis van de werkelijke uitvoeringskosten van de SVB voor de Jeugdwet en de Wmo.
Op basis van de evaluatie kan besloten worden om de structurele uitname uit het gemeentefonds naar boven of naar beneden bij te stellen. Voor onze gemeente betekent dit dus een bijdrage aan het SVB voor ongeveer € 27.000 per jaar. Hier was geen rekening mee gehouden en komt daarmee ten laste van de algemene middelen. 9. Bijdrage centrale financiering GDI De financiering van de generieke digitale infrastructuur (GDI) wordt vanaf het begrotingsjaar 2023 centraal onder gebracht bij het ministerie van BZK. Het Rijk is van mening dat een centrale financiering bijdraagt aan de gewenste bredere deelname en een hoger gebruik van de GDI. Ook de gemeenten moeten hier een deel aan bijdragen. Voor Zwartewaterland gaat het om een bedrag van € 10.000 structureel per jaar dat ten laste komt van de algemene middelen. 10. Maatschappelijke begeleiding statushouders Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 is het college aangewezen op de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden uit te voeren. In 2022 ontvangen gemeenten een bedrag van € 2.370 per inburgeringsplichtige. In onze gemeente zijn er (op het moment van bepalen van deze uitkering) 22 personen, die vallen onder deze regeling. Dit budget zal ook hiervoor ingezet worden. 11.
Invoeringskosten omgevingswet In de Meicirculaire was al aangegeven dat het Rijk € 150 miljoen zou bijdragen in de transitiekosten van de gemeenten voor de invoering van de omgevingswet. Helaas was op dat moment de verdeling nog niet bekend. Dat is nu wel het geval, waardoor er nu een bedrag van € 277.000 wordt uitgekeerd. Dit bedrag wordt hier ook voor benut, aangezien er nog werkzaamheden op ons afkomen voordat de omgevingswet wordt ingevoerd en ook na de invoering zullen nog extra werkzaamheden opgepakt moeten worden.
3
Memo 12. Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treedt naar verwachting vanaf 1 januari 2023 gefaseerd in werking. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexere projecten. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Onder deze wet dragen kwaliteitsborgers zorg voor het voldoen aan de bouwtechnische regels. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde wettelijke taken en krijgen gemeenten er extra wettelijke taken bij, zoals registratie en beoordeling van de Wkb-meldingen. Hieronder vallen onder andere bouwmeldingen, gereed meldingen en informatieverstrekking van de start en einde van bouwwerkzaamheden. We ontvangen eenmalig voor 2022 een bedrag van € 27.000 voor de invoering en € 18.000 structureel voor de uitvoering, dat we hier ook voor in gaan zetten. 13. Leerlingenvervoer Oekraïne Het Rijk heeft gezien dat gemeenten grote inspanningen leveren om ook de Oekraïense leerlingen een school te bieden, waaronder ook het vervoer naar deze scholen. Voor de periode maart 2022 tot en met 16 juli 2022 is hiervoor een bedrag van € 9,2 miljoen beschikbaar gesteld. Voor onze gemeente is dit een bedrag van € 18.000.
Wij kunnen deze kosten nog dekken uit de beschikbaar gestelde gelden, zodat dit budget terug kan vloeien naar de algemene middelen. 14. Participatie Het kabinet heeft in 2020 en 2021 een bijdrage verstrekt voor het opvangen van exploitatietekorten van de Sociale Werkbedrijven als gevolg van de coronapandemie. Het kabinet heeft voor hetzelfde doel een aanvullend bedrag van € 10 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode van 1 januari tot 1 april 2022. Voor onze gemeente komt dat neer op € 5.000. Bij ons past de bijdrage nog binnen het budget en wordt daarom toegevoegd aan de algemene middelen.
1.2.
Voorgestelde budgettoekenningen
Bovenstaande bedragen worden via de algemene uitkering toegekend. Een deel van deze budgetten is noodzakelijk voor de uitvoering. Voorgesteld wordt om onderstaande budgetten toe te kennen hiervoor. Voorgestelde budgettoekenningen
2022
2023
2024
2025
2026
Inburgering
19
55
44
Energietoeslag Begeleiding statushouders
435
Invoering Omgevingswet
277
Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb)
45
18
18
18
18
828
73
62
18
18
52
Totaal benodigd budget
Voor een toelichting hierop wordt verwezen naar de hiervoor opgenomen toelichtingen.
4
Memo 2. Energiekosten Bij de energiekosten doen zich twee ontwikkelingen voor. Ten eerste de stijgende prijzen voor gas en elektra en ten tweede het opzeggen van het contract met Gazprom. De prijzen voor gas en elektra waren eind vorig jaar al aan het stijgen, maar door de inval van Rusland in de Oekraïne en de gevolgen daarvan, zijn de energieprijzen enorm gestegen. Dat heeft impact op de financiën van onze inwoners en bedrijven, maar ook op ons financiële huishoudboekje. Voor gas en elektraverbruik was een totaal structureel budget geraamd van € 470.000 (in de begroting 2023 en verder is hier een extra budgetbedrag van € 179.000 aangevraagd). Hiervan worden onze gebouwen verwarmd, krijgen we elektriciteit in onze gebouwen, maar daar branden bijvoorbeeld ook de straatlantaarns van en draaien onze rioolgemalen op. Wij hadden voor het gas een vast contract met Gazprom. Vanwege de inval in Rusland is door het Rijk besloten dat dit contract moest worden ontbonden. Dat hebben wij in het SSC-Ons verband ook gedaan. Een nieuwe leverancier vinden was lastig, maar onze huidige elektra leverancier heeft nu ook de gaslevering op zich genomen. Beide contracten (elektra en gas) zijn afgesloten tegen een variabel tarief. De raming is nu dat de prijzen voor de rest van 2022 en 2023 op het huidige niveau blijven en de prijzen vanaf 2024 toch wel iets gaan dalen.
Voor de elektrakosten van de rioolgemalen kunnen we de meerkosten daarvan voor 2022 wel dekken uit de huidige budgetten en/of de reserve. Voor 2023 is dat niet het geval en voor 2024 en verder is er de mogelijkheid dat we deze kunnen dekken uit een hoger tarief voor rioolheffing. Daar gaan we bij het opstellen van de begroting 2024 naar kijken. In eerste instantie brengen we nu deze hogere lasten ten laste van de algemene middelen.
2022
2023
2024
2025
2026
Geraamde budget Verwachte totale kosten gas en elektra Verwacht tekort
470 1.026 -556
649 1.540 -891
649 1.152 -503
649 1.152 -503
649 1.152 -503
Electrakosten riool te dekken uit budget
95 -891
-503
-503
-503
Te dekken meerkosten
-461
5
Memo 3. Financiële uitwerking Septembercirculaire en Energiekosten De hiervoor genoemde ontwikkelingen hebben onderstaande financiële gevolgen op het resultaat. 2022*
2023
2024
2025
2026
Geraamd resultaat Zomernota 2022/ Programmabegroting 2023/Meerjarenraming 2024-2026
-131
-425
230
1.909
268
Bij: Mutaties Septembercirculaire 2022 Af: Voorgestelde budgettoekenningen Subtotaal
758 -828 -70
1.807 -73 1.734
1.358 -62 1.296
1.559 -18 1.541
2.532 -18 2.514
Geraamd resultaat na verwerking Septembercirculaire
-201
1.309
1.526
3.450
2.782
Hogere gemeentelijke energielasten
-461
-891
-503
-503
-503
Geraamd resultaat na 1e Begrotingswijziging 2023 -662 418 1.023 2.947 * 2022 is ter informatie opgenomen. Deze mutaties worden verwerkt in de Najaarsnota 2022.
2.279
6