4a. Bijlage - Opbrengst participatietraject zon en wind

Opbrengst participatietraject voor zonneen windenergie in de gemeente Zwartewaterland

Opbrengst participatietraject voor zonneen windenergie in de gemeente Zwartewaterland

Datum: 26-01-2022 Gemeente Zwartewaterland Telvorenstraat 2 8061 CB Hasselt Tel: 14 038 Auteurs: Arne Pronk Martijn Oosting Aaltje van den Brink-Remmelts Arno Kleine Staarman

2

1.

Samenvatting

In het voorjaar van 2021 is er een enquête geweest onder de inwoners van Zwartewaterland, zijn er in mei en juni 2021 digitale duurzaamheidstafels geweest en slotte in september 2021 fysieke duurzaamheidstafels. Onderwerp van gesprek waren de concept zoekgebieden zoals de raad van Zwartewaterland deze op 4 februari 2021 heeft vastgesteld. Uit het participatietraject zijn er geen zwaarwegende argumenten gekomen om een van de zoekgebieden te laten vervallen. Geconcludeerd kan daarom worden dat alle zoekgebieden aangewezen kunnen worden als definitieve zoekgebieden.

3

2.

Inhoudsopgave

1.

Samenvatting...................................................................................................................................3

2.

Inhoudsopgave ................................................................................................................................4

3.

Opgave.............................................................................................................................................6

4.

Opzet en uitkomsten Participatietraject .........................................................................................6 4.1.

Enquête ...................................................................................................................................6

4.1.1.

Opzet ...................................................................................................................................6

4.1.2.

Deelname en karakteristieken deelnemers.........................................................................7

4.1.3.

Resultaten gesloten vragen .................................................................................................7

4.1.4.

Bevindingen open vragen ..................................................................................................17

4.2.

Digitale duurzaamheidstafels ................................................................................................19

4.2.1.

Opzet en uitvoering ...........................................................................................................19

4.2.2.

Resultaten..........................................................................................................................19

4.3.

Duurzaamheidstafels live ......................................................................................................22

4.3.1.

Opzet en uitvoering ...........................................................................................................22

4.3.2.

Opbrengst duurzaamheidstafel zoekgebieden wind .....................................................23

4.3.3.

Opbrengst duurzaamheidstafel zoekgebieden zon .......................................................24

4.4. Provinciale windladder ..................................................................................................................25 4.5. Conclusies participatieproces........................................................................................................28 5.

Voorstel begrenzing zoekgebieden ...............................................................................................29 5.1.

5.1.1.

Zoekgebied Genne-Holten.............................................................................................29

5.1.2.

Zoekgebied Zwartsluis ...................................................................................................32

5.1.3.

Suggesties extra zoekgebieden voor wind ....................................................................34

5.2.

Zon op land............................................................................................................................35

5.2.1.

Zoekgebied Genne-Holten.............................................................................................35

5.2.2.

Zoekgebied Genne Overwaters .....................................................................................37

5.2.3.

Zoekgebied Kamperzeedijk............................................................................................40

5.2.4.

Zoekgebied Zwartsluis ...................................................................................................42

5.2.5.

Suggesties extra zoekgebieden voor zon.......................................................................44

5.3. 6.

Wind ......................................................................................................................................29

Zon op water .........................................................................................................................44

Afwegingen....................................................................................................................................47 6.1.1.

1 turbine is +/- 10 ha zon minder ..................................................................................47

6.1.2.

Prioritering zoekgebieden .............................................................................................47 4

7.

6.1.3.

Meer zon op dak............................................................................................................47

6.1.4.

Zon- en wind op 1 locatie ..............................................................................................48

6.1.5.

Opgave na 2030.............................................................................................................48

6.1.6.

Netwerk en netcongestie ..............................................................................................48

6.1.6.1.

Netwerk .....................................................................................................................48

6.1.6.2.

Congestie ...................................................................................................................49

6.1.7.

Nationaal Landschap en de Mastenbroekerpolder .......................................................51

6.1.8.

Opwek nabij de industrie...............................................................................................51

6.1.9.

Brief ondernemerskring Genemuiden ...........................................................................51

Voorkeurs zoekgebied ...................................................................................................................51 8.

Bijlagen ......................................................................................................................................52  Ruimtelijke analyse Zwartewaterland, Ruimte voor energie uit wind en zon 30 november 2020...............................................................................................................................................52 

Uitkomsten Enquête Duurzame energie, Moventem, 23 april 2021.....................................52



Brief OKG 15 december 2021 ................................................................................................52

5

3.

Opgave

In 2050 willen we in Zwartewaterland alle energie duurzaam opwekken. In het Programma Energietransitie van Zwartewaterland staat dat we in 2030 minimaal 49% van alle energie die we in Zwartewaterland gebruiken binnen onze gemeentegrenzen duurzaam willen opwekken. In 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met een energiemix, met daarin de volgende verdeling: • 5 windmolens (van 3 MegaWatt) • 160.000 zonnepanelen op daken • 50 hectare zonneveld • Biovergister • Besparing van 465 Terra Joule (= 20% minder t.o.v. 2016)

4.

Opzet en uitkomsten Participatietraject

Op 4 februari 2021 heeft de raad ingestemd met het voorstel “Communicatie & participatie voor zoekgebieden grootschalige energieopwek”. Onderdeel van het participatietraject waren een enquête, digitale duurzaamheidstafels en ten slotte fysieke duurzaamheidstafels. In dit hoofdstuk beschrijven we de opzet van de participatie, de uitvoering en de uitkomsten. Naar aanleiding van de enquête, digitale en fysieke participatieavonden hebben we ook enkele gesprekken gevoerd met direct belanghebbenden. Tenslotte hebben diverse bewoners, ondernemers en initiatiefnemers via mail hun mening kenbaar gemaakt.

4.1. Enquête 4.1.1. Opzet De gemeente Zwartewaterland heeft als onderdeel van de participatiestrategie een enquête uitgevoerd onder haar inwoners. Belangrijk gespreksonderwerp van de participatie is waar en onder welke (ruimtelijke) voorwaarden energieprojecten invulling kunnen krijgen. Voorafgaand aan de enquête heeft de gemeente een kaart gepubliceerd met daarop gebieden weergegeven waar het op voorhand niet uitgesloten is dat deze gebieden ingezet worden om invulling te geven aan de opgave. Het vertrekpunt van de enquête en de participatie in zijn geheel is dat er ook in de gemeente Zwartewaterland een opgave voor opwek van duurzame energie is en dat hier invulling aan moet worden gegeven. De opgave voor wat betreft de hoeveelheid op te wekken duurzame energie van de gemeente Zwartewaterland is in juni 2019 in de gemeenteraad vastgesteld en daarna opgenomen in de Regionale Energie Strategie 1.0 West-Overijssel (RES 1.0). Voor de uitvoering van de enquête is onderzoeksbureau Moventem ingeschakeld. De enquête was voor iedereen woonachtig in de gemeente en boven de 16 jaar toegankelijk. Om de enquête onder de aandacht te brengen is er voor gekozen om: -

3.000 inwoners (steekproef) een persoonlijke uitnodiging te sturen om deel te nemen Extra aandacht in de Stadskoerier te geven voor alle inwoners Extra aandacht op sociale media (Facebook) te geven voor alle inwoners Extra aandacht op de website van de gemeente Zwartewaterland te geven

Inwoners konden via de website van de gemeente toegang krijgen tot de enquête. Ook is aangeboden om papieren enquêtes op te sturen naar de inwoners die het niet prettig vonden om digitaal de enquête in te vullen. Hier is enkele keren gebruik van gemaakt.

6

De enquête is op te splitsen in 2 soorten antwoorden. Antwoorden op gesloten vragen (mee eens, mee oneens etc.) en open vragen. Daarnaast konden deelnemers aan de enquête bij elke gesloten vraag een toelichting geven op het gegeven antwoord. Hier is veel gebruik van gemaakt. Deze notitie geeft een zo goed mogelijk beeld van de gegeven reacties, maar het is door de hoeveelheid gegeven toelichtingen niet mogelijk om elk antwoord weer te geven. Deze notitie moet als een samenvatting worden gezien. Voor een volledig overzicht verwijzen we daarom naar het onderzoeksrapport van Moventem.

4.1.2. Deelname en karakteristieken deelnemers Inwoners hebben tussen 17 maart en 11 april 2021 de mogelijkheid gehad om de enquête in te vullen. In totaal hebben 424 mensen meegedaan aan de enquête. Met dit aantal respondenten kan met een betrouwbaarheid van 95% uitspraken worden gedaan over de populatie. Ruim de helft van de respondenten zat in de leeftijdscategorie tussen 40 en 64 jaar en bijna de helft (46%) heeft als woonplaats Genemuiden aangegeven, 30% Hasselt, 22% Zwartsluis en de overige 2% Mastenbroek. Dit komt overeen met de daadwerkelijke verdeling van inwoners over de gemeente.

4.1.3. Resultaten gesloten vragen De gesloten vragen zijn verdeeld naar categorie. In onderstaand een aantal conclusies per categorie: Regionale Energiestrategie

-

Driekwart van de inwoners vindt overgang naar duurzame energie belangrijk

7

-

Er is weinig kennis over hoeveel energie er duurzaam opgewekt moet worden

-

40 % wil opwek duurzame energie, maar niet meer dan noodzakelijk. 33% wil wel meer doen dan noodzakelijk, maar alleen als dit financieel profijt oplevert.

8

Keuze energie opwek (energiemix)

-

-

-

Bijna de helft van de respondenten ziet een mix tussen wind- en zonne-energie als beste invulling. Iets meer dan 20 % wil alleen zon (op dak en op veld), 7 % alleen wind (erfmolens, dorpsmolen, grote turbines) Bijna 20 % wil niet dat het door zon en wind wordt opgewekt. De belangrijkste argumenten hiervoor: o Aantasting van het landschap o Schaarse landbouwgrond o Verpesting van de natuur o Er zijn alternatieven die het aanblik niet of minder hinderen o Kernenergie o Zorgen rondom het kunnen recyclen van zonnepanelen en wieken van turbines Bij de mensen die een mix tussen wind- en zonne-energie als beste invulling zien, geldt dat bijna 80% de eerste voorkeur heeft voor zon op bedrijfsdaken. Daarna zonnevelden in combinatie met andere ruimtelijke opgaves, grote windturbines bij elkaar en erfmolens. Grote zonnevelden en losstaande grote windturbines door de gemeente zijn het minst populair.

9

-

De voorgestelde energiemix van de gemeente (5 windturbines, 50 ha. zonnevelden en 160.000 panelen) wordt door bijna 54 % van de respondenten als ongewenst gezien. 22 % is het wel met deze verdeling eens.

10

Mogelijke locaties

-

-

Voor wat betreft locaties voor windturbines worden locaties op of nabij industrieterreinen en langs bestaande infrastructuren het vaakst genoemd als beste plek. Iets minder dan de helft wil absoluut geen windturbines in het Nationaal Landschap. Tweederde wil geen turbines in de buurt van het dorp of de wijk waar ze wonen zien.

Ook voor wat betreft zonnevelden op land worden de locatie op of nabij industrieterreinen en langs bestaande infrastructuren het vaakst genoemd als beste plek. Zonnevelden zouden, volgens de respondenten, absoluut niet geplaatst moeten worden in of nabij natuurgebieden, op landbouwgronden of in de nabijheid van dorp/wijk.

11

-

Ongeveer de helft geeft de voorkeur aan clustering van energieprojecten. Een kwart geeft juist aan een voorkeur te hebben voor spreiding. De rest weet het niet of heeft geen mening over dit onderwerp.

12

-

-

Voor wat betreft de windlocaties geeft 46 % aan het zoekgebied tussen de A28 en de N377 geschikt te vinden. De zoeklocatie voor wind ten oosten van Zwartsluis wordt door 33 % als geschikt gezien. Voor wat betreft locaties voor zonnevelden worden de locaties ten oosten van Zwartsluis, Genne-Overwaters en omgeving Kamperzeedijk het meest genoemd.

13

Lokaal eigendom

-

Bijna tweederde van de respondenten vindt het (zeer) belangrijk dat de gemeenschap zeggenschap heeft/ eigenaar is over toekomstige energieprojecten. 9% vindt het niet belangrijk.

-

Ruim de helft geeft aan ook zeer positief te staan tegen over mede-eigenaarschap (financieel). Een kwart staat hier neutraal tegenover en 12 % is (heel) negatief over dat idee.

14

-

Er is veel behoefte aan goede informatievoorziening en communicatie rondom mogelijke projecten. Daarnaast vindt tweederde het belangrijk dat er goed geluisterd wordt indien een project in de directe leefomgeving zou komen.

15

Inwonerparticipatie en communicatie

-

46% van de respondenten voelt zich voldoende betrokken bij de overgang naar schone energie. Een kwart vindt dat niet. De rest heeft hier geen mening over of weet het niet.

-

Tweederde wil graag op de hoogte gehouden worden en blijven via de lokale krant.

16

4.1.4. Bevindingen open vragen Bij veel van de gestelde vragen in de enquête kregen mensen ook de mogelijkheid om een toelichting te geven op hun antwoord. Het is niet mogelijk om alle toelichtingen in deze notitie volledig terug te laten komen. In deze notitie bespreken we de toelichtingen op een aantal vragen. Te weten:   

‘waarom wilt u niet dat er duurzame energie wordt opgewekt met windmolens of zonnevelden?’ ‘wat vindt u van de voorgestelde energiemix van de gemeente Zwartewaterland?’ ‘welke omgeving vindt u geschikt voor het realiseren van duurzame energieprojecten?’

Waarom wilt u niet dat er duurzame energie wordt opgewekt met windmolens of zonnevelden? Dit betrof een open vraag met 72 reacties. Binnen deze reacties werden overwegend de volgende argumenten gegeven: -

Aantasting landschap (open landschap, nationaal landschap) Aantasting flora & fauna (vogels, natuur) Er komen op termijn of er zijn goede alternatieven beschikbaar (kernfusie, kernreactie, waterstof, geothermie) Er is onvoldoende bekent over de gevolgen voor gezondheid en welzijn (geluid, slagschaduw. Vooral met betrekking tot windenergie) Het gaat ten koste van goede agrarische grond (vooral bij zonnevelden) Zonnepanelen of (bedrijfs)daken moet voorrang krijgen

Wat vindt u van de voorgestelde energiemix van de gemeente Zwartewaterland? Dit betrof een gesloten vraag waar de respondenten konden antwoorden met ‘helemaal mee eens’, ‘mee eens’, ‘niet eens, niet oneens’, ‘mee oneens’ en ‘helemaal mee oneens’. Alle respondenten konden een toelichting geven op hun keuze. Hier kwamen 372 reacties op binnen. De gegeven argumenten: Bij ‘helemaal mee eens’ en ‘eens’ -

Verdeling is maximaal haalbaar. Voor meer windturbines is geen plaats, meer zonnevelden wordt een te grote aantasting van het landschap. Er is wind en zon nodig. Het moet van beide bronnen komen Met alleen zon op dak wordt de opgave niet gehaald Eens, maar afhankelijk van de locatie van plaatsing.

Bij ‘niet eens/niet oneens’ -

De gewenste mix is afhankelijk van het lokale draagvlak Het hangt af van de gekozen locatie om het te kunnen beoordelen Teveel zonnevelden, meer zon op daken Het is afhankelijk van de landschappelijke inpassing

Bij ‘oneens en helemaal oneens’

17

-

Geen zonnevelden want past niet in het landschap en gaat ten kosten van landbouwgrond Alleen wind en zon op dak Geen windmolens want past niet in het landschap Wind en zonnevelden gaan ten kosten van de flora & fauna) Alternatieven worden buiten beschouwing gelaten (kernenergie, kernfusie, geothermie, waterstof) De mix geeft een onnodige belasting op het netwerk Het moet vanuit regionaal verband worden bekeken. Doordat elke gemeente voor zich moet bepalen, komen er suboptimale oplossingen. Centrale regie.

Welke omgeving vindt u geschikt voor het realiseren van duurzame energieprojecten? (dit betreft alleen zon op land en wind) Dit betrof een open vraag met 90 reacties. Binnen deze reacties werden overwegend de volgende argumenten gegeven: -

Inzetten op plekken die het minst belastend zijn voor natuur, inwoners en landschap Inzetten op plekken nabij industrie- en bedrijfsterreinen. Die komen nu niet terug in de zoekgebieden. Zoek naar mogelijkheden voor zon op water Opwek en verbruik dicht bij elkaar

Over het algemeen is er begrip voor een overgang naar duurzame energie en is ook het besef aanwezig dat de gemeente Zwartewaterland er mee te maken krijgt. Voor wat betreft de voorgestelde energiemix is er begrip voor dat de uiteindelijke opgave inderdaad ingevuld moet worden in een mix. Dus zowel zon op land, zon op dak en windturbines. Wel komt terug dat zonnevelden op land de minste prioriteit zouden moeten hebben en dat voor wat betreft duurzame opwek door middel van zonne-energie, zoveel mogelijk de potentie van de (bedrijfs)daken moet worden benut. Een deel van de respondenten is van mening dat we niet met de bewezen technieken (zon en wind) onze doelstellingen moeten behalen, maar juist meer moeten kijken naar de ontwikkeling van alternatieven, zoals kernenergie, kernfusie, geothermie en waterstof. De achterliggende argumenten zijn dat zon op land en wind een grote aantasting op de leefomgeving zijn, nog onbekend is hoeveel hinder het oplevert, het ten koste gaat van de agrarische grond en dat het schadelijk is voor flora en fauna. In het verlengde van bovenstaand zijn er ook zorgen dat het proces rondom het aanwijzen van zoekgebieden (te) snel gaat. Deels omdat er nog veel onzekerheden zijn (bijvoorbeeld rondom netcongestie, nieuwe technieken en lokaal eigendom), maar ook omdat het in de afgelopen periode niet mogelijk is geweest om fysieke bijeenkomsten te beleggen.

18

4.2. Digitale duurzaamheidstafels 4.2.1. Opzet en uitvoering In april en mei 2021 hebben digitale duurzaamheidstafels plaatsgevonden met betrekking tot de zoekgebieden voor opwek van grootschalige energie. Door de toen geldende Coronamaatregelen waren digitale sessies op dat moment de enige manier om inwoners van de gemeente te spreken over dit onderwerp. In totaal zijn voor de geïnteresseerden 15 momenten aangedragen om deel te kunnen nemen, zowel in de ochtend, de middag als de avond. In totaal zijn er zo’n 100 aanmeldingen geweest verspreid over deze momenten. Het ene moment werd drukker bezocht als het andere. Per moment was er een maximum van 15 deelnemers. Een enkele keer is het daar bovenuit gekomen. Gemiddeld deden er per sessie tussen de 5 en 10 personen mee. Voor een aantal momenten was het aantal aanmeldingen zo gering dat het moment omgezet is in een 1-op-1 gesprek. Het doel van de digitale bijeenkomsten was om inwoners de gelegenheid te geven om vragen te stellen over de energietransitie, de voorgestelde concept zoekgebieden voor opwek van grootschalige energie en vooral ook om inwoners in de gelegenheid te stellen om bedenkingen en suggesties mee te geven aan de gemeente. De sessie waren in een aantal delen opgesplitst: 1. Waarom doet u mee aan deze duurzaamheidstafel? 2. Toelichting van de gemeente op de opgave en de concept zoekgebieden 3.

Interactief deel over de opgave en de zoekgebieden (vragen en antwoorden) 4. Afsluitend: wat ziet u als echte kans of bedreiging en wat wilt u de gemeente meegeven? Vooraf werden ook een aantal stellingen klaargezet om mogelijk het gesprek over te voeren. In de praktijk bleken deze echter bijna niet nodig. Hoewel iedereen bij elke sessie welkom was zijn een aantal sessies ook specifiek ingegaan op de verschillende kernen. Eén sessie is vooraf aangekondigd als sessie voor jongeren. Van elke sessie is een verslag opgesteld.

4.2.2. Resultaten 1.

Waarom doet u mee?

De reacties onder dit deel waren divers. Drie aspecten kwamen het meest terug in de argumentatie: Zorgen over mogelijke ontwikkelingen in de directe omgeving Belangrijk dat de inwoners mee kunnen denken over de invulling van de opgave Benieuwd naar de visie van de gemeente 2.

Reacties op de toelichting van de gemeente

Tijdens de digitale sessies werd een toelichting gegeven over hoe de zoekgebieden zijn opgebouwd. Deelnemers werd gevraagd hier op te reageren. Een overzicht van de meest voorkomende reacties:

19

-

De toelichting op de totstandkoming van de voorlopige zoekgebieden is voor de meeste deelnemers duidelijk. Wel wordt aangegeven dat die duidelijkheid ook belangrijk is. De cirkels zoals de voorlopige zoekgebieden zijn weergegeven zorgen juist voor onduidelijkheid en daarmee ook onrust. Omgekeerd is er ook begrip dat het zetten van een keiharde begrenzing zonder enige inbreng van de omgeving waarschijnlijk ook niet de goede manier is.

-

Tijdens de sessie is duidelijk aangegeven dat het een opgave is waar elke gemeente invulling aan moet geven. De concrete verdeling tussen wind en zon is niet vaststaand.

-

Regelmatig wordt het ontbreken van een zoekgebied nabij de kern Genemuiden aangehaald. De reden dat dit geen zoekgebied is komt doordat het in het Nationaal Landschap ligt. Toch wordt de vraag gesteld waarom juist daar waar veel energie verbruikt wordt (industriecluster) niet in opwek wordt voorzien.

-

Kijkt de gemeente ook naar andere vormen van duurzame energieopwekking zoals kernenergie en de toepassing van waterstof. Waterkracht en vergisting werden in mindere mate ook genoemd.

-

De energietransitie is een thema dat (ook) zwaar drukt op de landbouw. Goede agrarische grond zou ontzien moeten worden. Eerst kijken naar daken, boven parkeerplaatsen etc.

-

Er moet vooral gekeken worden naar locaties langs bestaande infra of bedrijfsterreinen.

3.

Vragen en opmerkingen over de zoekgebieden

Veel vragen, opmerkingen, suggesties en aandachtspunten zijn meegegeven tijdens de eerste ronde van de duurzaamheidstafels. De volgende onderwerpen kwam regelmatig terug:

-

Netcongestie: rondom dit onderwerp is onduidelijkheid. Bijvoorbeeld met betrekking tot de vraag van waarom juist nu zoekgebieden worden aangewezen terwijl er geen ruimte lijkt te zijn op het netwerk. In reactie hierop is aangegeven dat er parallel gewerkt wordt aan het oplossen van de netcongestie. De verwachting is dat dit ook voor 2030 opgelost zal worden. Dat is ook het uitgangspunt van de gemeente.

-

Flora en Fauna: Hoe wordt straks omgegaan met flora en fauna, met name weidevogels. Hoe borgen we dat grootschalige opwek geen nadelige gevolgen heeft voor flora en fauna en dan met name bij het zoekgebied bij Zwartsluis.

-

Plannen omliggende gemeenten: welke plannen liggen er in de omliggende gemeenten? Wordt er onderling ook afgestemd? Hoe groot is het risico dat alle gemeenten straks ieder voor zich plannen moeten realiseren die voor een extra aantasting in het landschap zorgen? Tijdens de sessies werden diverse opmerkingen gemaakt over de afstemming in regionaal verband. Bij de participanten leeft het gevoel dat er onderling te weinig samenwerking is ondanks het gegeven dat de RES in regionaal verband is opgesteld.

-

Zon op veld: in veel van de sessies is door deelnemers benoemd dat zon op veld op weinig draagvlak uit de omgeving kan rekenen. De meest genoemde reden is dat dit ten koste van landbouwgrond gaat. Daarnaast is landschappelijke inpassing een belangrijk argument om geen voorstander van zon op veld te zijn. 20

-

Zorgen over dat het te vormen beleid niet aansluit bij de technologische ontwikkelingen. Er wordt alleen gekeken naar bestaande en bewezen technieken terwijl er ook veel ontwikkeling zijn. Hoe zorgen we er voor dat we de mogelijkheid voor een betere technologie niet uitsluiten waarmee ongewenste (en uiteindelijk langdurige) veranderingen in het landschap wellicht bespaard kunnen blijven.

-

Zorgen over de participatie. In hoeverre kunnen de burgers hier blijvend bij betrokken blijven en in hoeverre is er echt sprake van inspraak?

4.

Wat ziet u als echte kans of bedreiging en wat wilt u de gemeente meegeven?

Sessies werden afgesloten met een ronde langs de deelnemers om de mogelijkheid te geven iets nog eens extra onder de aandacht te brengen of om zorgpunten te benadrukken. Hier kwam uit: Kansen -

Kamperzeedijk, precies op de grens van Zwartewaterland en Kampen: dit is een goede locatie voor een zonnepark, hier hebben zo min mogelijk mensen last ervan. Betreft wel het deel dat aansluit op het kassengebied

-

Eerst investeren in zonnepanelen op daken, vooral bij industrie, maar ook bij boerenbedrijven. Er zijn voldoende platte daken in de gemeente. De potentie hiervan moet zo veel mogelijk worden benut.

-

Extra aandacht voor lokaal eigendom. Dat kan voor draagvlak zorgen. Het is dan wel belangrijk dat vooraf bepaald wordt wat ‘lokaal’ is.

-

De potentie van zon op water zou ook nadrukkelijker terug moeten komen.

Bedreigingen -

Het grote struikelblok is dat mensen het nog te veel zien als inleveren in plaats van als iets terugdoen voor de natuur en het klimaat.

-

Er is in de gemeente te weinig bekend over de opgaves in de energietransitie. Hier moet meer aandacht voor zijn.

-

De gebrek aan overkoepelende visie ontstaat het risico dat het een rommeltje wordt. Hier moet de gemeente haar rol in pakken.

-

Er zijn veel zorgelijke verhalen over zonnepanelen in de media met betrekking tot de uiteindelijke afval dat het oplevert. De gemeente moet duidelijke afspraken hier over maken bij eventuele ontwikkeling. Wie is straks eigenaar van het afval?

-

Herwinbare energie (op land) in Nederland draait nu nog op subsidies maar dat is zeer afhankelijk van de politieke wind en internationale ontwikkelingen. Als de subsidie wegvalt ontstaat er mogelijk een probleem want dan is een zonnepark inmiddels ook technisch achterhaald.

21

4.3. Duurzaamheidstafels live 4.3.1. Opzet en uitvoering Op woensdag 15, maandag 20 en dinsdag 21 september 2021 zijn er duurzaamheidstafels georganiseerd in het gemeentehuis van Hasselt. Vanwege de toen geldende corona maatregelen is er gekozen voor een opzet waarbij de verschillende thema’s wind- en zonne energie werden besproken aan tafels. Er was een gezondheidscheck bij binnenkomst, aanmelden vooraf was verplicht en in het gemeentehuis was een vaste looproute. Tijdens de avond zijn er in het gemeentehuis posters opgehangen met daarop verschillende thema’s die samenhang hebben met het thema energie zoals netcongestie, waterstof en de klimaatwet. Tenslotte zijn er landkaarten gedrukt met alle zoekgebieden en een detailkaart van elk zoekgebied. Communicatie Bij de publicatie van de resultaten van de enquête in juli 2021 is de 2e ronde van duurzaamheidstafels aangekondigd. Inwoners zijn op 9 en 15 september 2021 via een advertentie in De Stadskoerier op de hoogte gesteld van de informatiebijeenkomsten. Daarnaast zijn er op social media advertenties, banners en berichten geplaatst. Alle deelnemers aan de digitale tafels hebben een persoonlijke uitnodiging ontvangen. Inwoners van onze buurgemeenten Kampen, Staphorst en Zwolle hebben als zij in de buurt van een zoekgebied wonen een schriftelijke uitnodiging ontvangen.

Inwoners die aanwezig waren zijn voornamelijk geactiveerd door de advertentie in De Stadskoerier en door persoonlijke uitnodiging.

Figuur 1 Advertentie De Stadskoerier

Figuur 2 Twitter bericht

In totaal waren er 47 bezoekers

22

  

Woensdag 15 september 14 bezoekers Maandag 20 september 19 bezoekers Dinsdag 21 september 14 bezoekers

4.3.2. Opbrengst duurzaamheidstafel zoekgebieden wind Algemene inbreng wind 1. 2. 3. 4. 5.

Niet duurzaam en niet circulair: innovatie afwachten. Waarom bij ons en niet bij het industrieterrein? Wind- en zonneboeren zijn ook boeren of een bedreiging? Kansen voor de Mastenbroekerpolder of toch niet? Wij willen de kosten door de gemeente voorgeschoten krijgen, want het is een maatschappelijk initiatief. De Eendenkooi maakt Genne-Holten onmogelijk. Ik wil wel 2 kleine molens van 25 meter en de buurvrouw graag geen grote waar ik op uitkijk.

6. 7.

Inbreng duurzaamheidstafels m.b.t. zoekgebied Wind Genne-Holten Tijdens de duurzaamheidstafels zijn de volgende opmerkingen gemaakt met betrekking tot deze zoeklocatie:     

Veel grondeigenaren in het gebied geven de voorkeur aan wind boven zon. Windturbines op deze locatie kunnen gemakkelijk aangesloten worden op de andere energieprojecten in de omgeving. Energieprojecten in deze regio zouden in samenhang met andere gemeenten bekeken moeten worden. Grootschalige wind is niet mogelijk vanwege de eendenkooien en natuurterreinen van Staatsbosbeheer. Er is geen trafostation in de buurt waardoor aansluiten moeilijk is. Inbreng duurzaamheidstafels m.b.t. zoekgebied Wind Zwartsluis Tijdens de duurzaamheidstafels zijn de volgende opmerkingen gemaakt met betrekking tot deze zoeklocatie:

  

Niet te dicht tegen de natuur aan; Te dichtbij een grote bevolkingskern; Er staan ook al kranen in het industriegebied. Suggesties extra zoekgebieden voor wind Tijdens de inloopavonden zijn de volgende suggesties gegeven voor extra zoekgebieden voor windturbines.      

Maak erfmolens mogelijk Windturbine bij industrie in Genemuiden Windturbine bij industrie in Hasselt Windturbines in de Mastenbroekerpolder Windturbines aan het Zwarte Water Windturbines parallel aan de weg Hasselt- Zwolle

23

4.3.3. Opbrengst duurzaamheidstafel zoekgebieden zon Inbreng duurzaamheidstafels m.b.t. zoekgebied Zon Genne-Holten Tijdens de duurzaamheidstafels zijn de volgende opmerkingen gemaakt met betrekking tot deze zoeklocatie: o o o o o o o

Als er al een boer is die zonnepanelen op zijn land wil leggen, vooral toestaan. Als je panelen plaatst langs de Steenwetering, dan heeft niemand er last van. Als je de panelen plaatst achter de bosschages bij de N377 dan liggen ze visueel uit het zicht. Liefst niet in het open gebied. Veel bedrijfsopvolgers, dus weinig grond beschikbaar. Daarnaast is het prijsopdrijvend effect van zonnepanelen op land ongewenst. A28 zone, samen met andere gemeenten en combineren met zon-wind. Als er al duurzame energie opgewekt moet worden, liever wind dan zon.

Inbreng duurzaamheidstafels m.b.t. zoekgebied Zon Genne-Overwaters Tijdens de duurzaamheidstafels zijn de volgende opmerkingen gemaakt met betrekking tot deze zoeklocatie: o o o o o o o o o

Het gebied tussen industrieterrein Hasselt en de zandwinplas is zeer geschikt voor zonneparken. Kan er geen zon geplaatst worden op de zandwinplas van Zeldenrust. Geen zonnepanelen in dit gebied. Te zijner tijd plaatsen op de zandwinplas? Kunnen de panelen niet op land geplaatst worden die te zijner tijd toch ontgrond worden? Panelen plaatsen onder de hoogspanningsmasten, daar kan toch niet ontgrond worden. Panelen plaatsen tussen het industrieterrein en de zandwinlocatie. Gebied tussen zandwinlocatie en Zwolle vrij houden van zon. Er is de toezegging gedaan dat de plas na 2030 weer ondieper wordt gemaakt en vervolgens terug aan de natuur wordt gegeven. Naast de zandwinlocatie is nu plas-dras in ontwikkeling. Daar kan je niet met zon aan de slag.

Inbreng duurzaamheidstafels m.b.t. zoekgebied Zon Kamperzeedijk Tijdens de duurzaamheidstafels zijn de volgende opmerkingen gemaakt met betrekking tot deze zoeklocatie: o o o

Liefst geen panelen tussen Kamperzeedijk en het Zwartewater. Dit om het open landschap te bewaren. Panelen zouden geplaatst kunnen worden aansluitend aan de glastuinbouw. Mogen er überhaupt panelen geplaatst worden onder hoogspanningsmasten?

Inbreng duurzaamheidstafels m.b.t. zoekgebied Zon Zwartsluis Tijdens de duurzaamheidstafels zijn de volgende opmerkingen gemaakt met betrekking tot deze zoeklocatie: o o o o o

Liefst niet tussen Zwartsluis en De Velden. Dit om het open landschap richting De Olde Maten te bewaren De panelen zouden geplaatst kunnen worden aansluitend aan het industrieterrein. In combinatie met het hoogspanningsstation. Makkelijk om aan te sluiten. In het zoekgebied Zwartsluis zouden volledige percelen gebruikt kunnen worden daar waar in andere zoekgebieden slechts delen van percelen gebruikt zouden worden. Grondeigenaren hebben zich inmiddels verenigd en zijn met elkaar in overleg. De stemming onder de grondeigenaren richting zon is positief. Er zou ruimte zijn voor +/- 50 ha zon. 24

o o

Zon zou in dit gebied goed gecombineerd kunnen worden met natuurontwikkeling en recreatie Graag een zoekgebied voor zon en wind in de omgeving van De velde ter hoogte van het waterschapsgemaal.

Extra zoekgebieden voor zonnevelden De volgende suggesties zijn nog gegeven voor extra zoekgebieden voor zonnevelden. o Binnen de Ringweg in Cellemuiden o Aansluitend aan industrieterrein Genemuiden o Langs de N759 Hasselt-Genemuiden o Tussen Genemuiden en het Zwarte Meer o Ten westen van de N331 (aan de kant van de Mastenbroekerpolder) ter hoogte van het industrieterrein Hasselt o Ten westen van de N331(aan de kant van de Mastenbroekerpolder) ter hoogte van het ruimzichtweg o Ten oosten van de N331 ter hoogte van de waterschapsgemaal aan De Velde 27 Zwartsluis Zon op water Tijdens de duurzaamheidstafels zijn de volgende locaties genoemd als mogelijke locatie voor zon op water: o De waterplas naast de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) in Genemuiden (Gat van Reef) o De waterplas aan de Kerkwetering in de Mastenbroekerpolder (Diezergat) o Zandzuiglocatie TerraZande Genne-Overwaters,

4.4. Provinciale windladder Naar aanleiding van een op 29 april 2021 aangenomen motie door Provinciale Staten van Overijssel heeft Gedeputeerde Staten op 9 november 2021 een windladder vastgesteld. De opgestelde windladder verduidelijkt de huidige (on)mogelijkheden en provinciale voorkeuren voor windprojecten. Binnen de kaders van deze windladder kan het gesprek over nieuw beleid plaatsvinden op weg naar de nieuwe Provinciale Omgevingsvisie. We nemen de provinciale windladder mee als een officiële inbreng in het participatieproces. In de ladder zijn samengebracht: • De voorkeursvolgorde in opstellingen, zoals opgenomen in de vastgestelde RESsen 1.0. • De uitsluitingsgebieden, zoals onderdeel van het huidig Omgevingsvisiebeleid • Gebieden met hoge economische, landschappelijke of ecologische waarden die van belang zijn bij afwegingen rond windenergie, gebaseerd op Omgevingsvisie en catalogus gebiedskenmerken. • Voorbeelden van opstellingen die aansluiten bij het landschap, zoals opgenomen in ontwerponderzoek voor de RESsen. Op basis daarvan geeft de ladder een ruimtelijk beeld van voorkeursgebieden en voorkeursopstellingen voor windmolenprojecten. Deze windladder biedt duidelijkheid over het huidig beleid (november 2021). Naar verwachting wordt in 2022 nieuw ruimtelijk beleid voor windenergie vastgesteld.

Daarbij vervalt deze windladder, dan wel wordt hij aangepast aan nieuw beleid 25

De Windladder bestaat uit vier treden Trede 1: grote clusters: Gebieden en projecten met prioriteit: Grote clusters en Energielandschappen in hoogveenontginningen, veenkoloniaal landschap en jonge heide- en broekontginningslandschappen Trede 2 Kleinere groepen: Gebieden en projecten met prioriteit: Grote clusters en Energielandschappen in hoogveenontginningen, veenkoloniaal landschap en jonge heide- en broekontginningslandschappen Gebieden en projecten waar het kan: lijnen, groepen, gebundeld met infra, zon en andere functies / opgaven (b.v. windbos), nabij net en gebruikers, etc. in jonge ontginningslandschap en ‘oud’ land in Twente en Salland Trede 3 Solitaire molens: Windbakens op bedrijventerreinen, individuele dorpsmolens als ze niet interfereren met grotere opstellingen Trede 4 Terughoudend met alle type opstellingen: Vanwege landschappelijke, economische of ecologische waarden Aan de windladder is ook een kaartbeeld toegevoegd.

26

Op basis van het kaartmateriaal concluderen we het volgende voor onze twee zoekgebieden: Zoekgebied Wind Genne-Holten Het gebied rond Genne-Holten is grijs gekleurd en is ingedeeld in trede 2 en 3: ruimte voor kleine clusters en solitaire molens. Dit conflicteert niet met onze opgave waarbij ruimte wordt gezocht voor 5 windturbines.

Zoekgebied Wind Zwartsluis Het gebied rond Zwartsluis is geel gekleurd en is ingedeeld in trede 4: terughoudend met molens gezien landschappelijke, economische of ecologische waarden. Het zoekgebied is daarmee niet op voorhand uitgesloten maar er moet wel terughoudend wordt omgegaan met initiatieven. Het gebied rond Zwartsluis is minder geschikt vanwege de nabijheid van Zwartsluis en een Natura 2000 gebied.

27

4.5. Brief ondernemerskring OKG De Ondernemerskring Genemuiden heeft de raad op 15 december 2021 een brief gestuurd (zie bijlage). Daarin geven zij aan dat zij minder afhankelijk willen worden van fossiele energie. Om de productieketen en de werkgelegenheid te behouden zal er overgestapt moeten worden op duurzame energie. De benodigde energie zal een veelvoud zijn van het huidige RES bod van de gemeente. Er zal dus in overleg met de OKG gekeken moeten worden waar deze energieopwek zal kunnen plaatsvinden.

4.6. Conclusies participatieproces Op basis van het participatieproces concluderen we het volgende:  Er is onder de bevolking voldoende draagvlak voor de opgave  De voorkeur gaat uit naar meer windturbines dan meer zonnepanelen  Geen van de zoekgebieden hoeft af te vallen Zoekgebieden wind  Het zoekgebied Genne-Holten heeft de voorkeur boven het zoekgebied Zwartsluis Zoekgebieden zon  Geen van de zoekgebieden heeft een uitgesproken voorkeur boven de andere zoekgebieden.

28

5.

Bijlagen 

Ruimtelijke analyse Zwartewaterland, Ruimte voor energie uit wind en zon 30 november 2020



Uitkomsten Enquête Duurzame energie, Moventem, 23 april 2021



Brief OKG 15 december 2021

29

Brief OKG 15 december 2021 Genemuiden, 15 december 2021 Betreft: met windenergie de industrie toekomstbestendig maken Geachte raadsleden, Binnenkort spreekt u tijdens een raadsvergadering over de RES, de grootschalige opwek van duurzame energie in de gemeente Zwartewaterland. Middels deze brief wil de Ondernemerskring Genemuiden, de belangenvereniging van het Genemuider industrieterrein, u graag om medewerking vragen om windenergie voor bedrijven in de regio mogelijk te maken. Uit een onderzoek dat wij hebben laten uitvoeren door gerenommeerde energiebureaus blijkt dat in alle gevallen windenergie noodzakelijk is om de industrie in Genemuiden en Hasselt toekomstbestendig te maken. En daarmee de volledige productieketen en regionale werkgelegenheid te behouden. In deze brief lichten we dit graag verder toe. Niet meer afhankelijk van fossiele brandstoffen De Rijksoverheid wil dat Nederland in 2030 49% minder CO2 uitstoot. Het einde van het gebruik van fossiele brandstoffen komt in zicht. Dat is ook nodig om klimaatverandering tegen te gaan. Als mens, maar ook als bedrijfsleven hebben wij bovendien een verantwoordelijkheid voor de natuur. Niet alleen voor deze generatie, maar ook voor de generaties na ons. Het probleem is dat onze industrieterreinen nu nog grotendeels afhankelijk zijn van fossiele energie. Van alle sectoren is de industrie de grootste energieverbruiker.

De industrieterreinen in Genemuiden en Hasselt stoten daardoor veel CO2 uit. Ongeveer 2% van de totale CO2-uitstoot van Overijssel komt bij ons vandaan. Daar moeten we echt wat aan doen. Behoud van productieketen en werkgelegenheid De industrie biedt werk aan duizenden mensen in de regio. De hele productieketen is bij ons aanwezig. Dat is bijzonder en kenmerkend voor onze industrie en daar zijn we trots op. Het is echter ook een reden voor ons forse energieverbruik. Eveneens zijn we trots op de aanwijzing als topwerklocatie. Maar om de hele productieketen en werkgelegenheid te behouden moeten we ons voorbereiden op de toekomst. Dat kan door veel minder afhankelijk te worden van fossiele brandstof en door zelf grootschalig duurzame energie op te wekken. Routekaart duurzame energie Om de mogelijkheden voor de energietransitie van de industrie in Genemuiden en Hasselt goed in kaart te brengen, hebben Ondernemerskring Genemuiden en de provincie Overijssel onderzoek laten uitvoeren door TNO, QING Sustainable en Fit Our Future. De energiebureaus onderzochten de opties zon, wind, opslag, gas, waterstof, geothermie en waterkracht en kwamen tot de conclusie dat windenergie in alle gevallen een belangrijke eerste stap is richting een energieneutraal industrieterrein. Onze regio is windrijk.

Windturbines kunnen hier dus heel veel energie opwekken, door het jaar heen gelijkmatig verspreid. Bovendien lijkt de realisatie haalbaar in de tijdsperiode die we nog hebben. Ondertussen kunnen de industrieterreinen nog meer besparen met de elektrificatie van productieprocessen. We willen verder onderzoeken wat daarvoor de mogelijkheden zijn en hebben dit onderwerp hoog op de agenda gezet. Beleidskaders en participatie Op dit moment onderzoeken we binnen welke beleidskaders windenergie mogelijk is. Afgelopen weken hebben we al met een aantal raadsleden over ons initiatief gesproken. Wij gaan graag op

30

korte termijn ook verder met het college van B en W en de provincie Overijssel in gesprek. Daarnaast zullen we onderzoeken welke locaties in aanmerking komen voor het windplan. Ook willen we starten met een participatieproces waarbij we de omgeving al in een vroeg stadium betrekken bij ons plan. We beseffen goed dat een gedegen windplan staat of valt bij een goede dialoog met de omgeving. We vinden het ook heel belangrijk dat de windmolens voor de omgeving van betekenis kunnen zijn. Met dit windplan behouden we werk voor veel mensen in onze gemeente. We willen kijken hoe onze inwoners ook op andere manieren voordeel kunnen hebben bij ons initiatief. Meenemen in beleid We begrijpen dat bij het beleid betreffende duurzame energie diverse belangen spelen die tegen elkaar moeten worden afgewogen. Wij hopen dat u in die afweging de belangen van de industrie wilt meewegen. Het is voor ons heel belangrijk dat er ruimte komt voor windenergie. Alleen dan kunnen we toekomstbestendig worden en daarmee van grote waarde blijven voor de gemeente Zwartewaterland. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u altijd contact met ons opnemen. We gaan graag met u in gesprek. Met vriendelijke groet, namens Ondernemerskring Genemuiden Berthran Selles Voorzitter Ondernemerskring Genemuiden

31