3a. Bijlage - Leerplichtverslag Zwartewaterland 2019-2020

INLEIDING

Door COVID19 is het schooljaar 2019-2020 anders dan normaal. Nog nooit eerder hebben we te maken gehad met een algehele sluiting van scholen. Het accent voor leerplicht lag vanaf maart 2020 dan ook met name op het beschermen van het recht op onderwijs en de ontwikkeling van onze jongeren. Van onderwijs op school, naar onderwijs op afstand. Dat vraagt een omslag van het onderwijs, van leerlingen en van ouder(s)/verzorger(s).

LEERPLICHT VERSLAG SCHOOLJAAR 2019-2020

De laatste jaren is de functie van leerplichtambtenaar steeds meer gericht op gedeelde maatschappelijke zorg, waarbij het contact met de leerling centraal staat. Via de landelijke media werd gecommuniceerd over jongeren die van de radar verdwenen waren. Gelukkig is dat in Zwartewaterland niet het geval. De leerplichtambtenaar, consulenten van Jeugd en de RMC-trajectbegeleider hebben samen met de scholen alles op alles gezet om de Zwartewaterlandse jongeren in beeld te houden en indien nodig de juiste ondersteuning in te zetten. De eerste gevolgen van de pandemie waren wel zichtbaar op de arbeidsmarkt en dit belette jongeren om naar hun stageplek te gaan. Hiervoor moest een oplossing gezocht worden. Het online onderwijs levert een nieuwe kijk op de huidige Leerplichtwet 1969. Sommige kinderen gedijen goed bij het online onderwijs, anderen zijn hierin zoekende. Het geeft onze maatschappij in ieder geval stof tot nadenken over de inrichting van het huidige onderwijssysteem. Duidelijk is geworden dat onze jeugd en hun ouder(s)/verzorger(s) zeer veerkrachtig zijn geweest. Deze flexibiliteit is van onschatbare waarde voor jongeren. Aangezien het virus nog niet is geweken zal dit ook zijn weerslag hebben op de aanwezigheid van leerlingen op school. Wij wachten af wat dit nieuwe schooljaar ons brengt. De cijfers in dit jaarverslag zijn niet vergelijkbaar met voorgaande jaren.

Vanaf maart was veel verzuim gerelateerd aan corona en daarmee geoorloofd. Bovendien gaf de overheid leerplichtambtenaren de opdracht om tijdelijk niet te handhaven, waardoor er geen sprake meer was van ongeoorloofd verzuim. Het aantal meldingen van verzuim is daardoor dan ook fors gedaald.

SAMEN met de scholen, ouder(s)/verzorger(s), leerlingen en partners blijven wij ons inzetten om schooluitval te voorkomen. SAMEN moeten wij ons inzetten in het vroegtijdig signaleren van jeugdproblematiek. SAMEN dragen wij bij aan een gezonde samenleving. 1

TIJDLIJN ONDERWIJS

TIJDENS COVID-19 12/03

16/03

12 MAART 2020

Hoge scholen en Universiteiten dicht

16 MAART 2020

Primair en voortgezet onderwijs dicht 18/03

18 MAART 2020

24/03

24 MAART 2020

11/05

11 MEI 2020

Centrale eindexamens gaan niet door

Basisscholen (gedeeltelijk) weer open halve dagen, les in kleine groepen

2 JUNI 2020

08/06

8 JUNI 2020

04/01

08/02

Bij absoluut verzuim staat een leerplichtige leerling niet ingeschreven op een school of onderwijsinstelling. Bij 5 leerlingen was het niet bekend waar zij ingeschreven stonden. Na onderzoek zijn er 4 weer ingeschreven in het schooljaar 2020/2021; 1 persoon heeft een vrijstelling aangevraagd. ABSOLUUT VERZUIM:

2017/2018

Aantal meldingen absoluut verzuim

13

2018/2019 2019/2020 8

5

Eindtoets gaat niet door

02/06

16/12

ABSOLUUT VERZUIM

Middelbare scholen (deels) open, hybride onderwijs / iedereen thuis (online)

Basisscholen volledig open

16 DECEMBER 2021

Primair en voortgezet onderwijs dicht

4 JANUARI 2021

Examen leerlingen naar school

8 FEBRUARI 2021

LUXE VERZUIM

Bij de directeuren van de scholen zijn minder aanvragen binnen gekomen voor extra verlof. Bij leerplicht zijn ook fors minder meldingen geregistreerd; 5 ten opzichte van vorig jaar; 27. Dit heeft te maken met de corona-ontwikkelingen vanaf maart. Ook is er de laatste jaren intensief samengewerkt om het luxe verzuim terug te dringen.

De werkwijze bij luxe verzuim is als volgt

Als het verzuim 1 hele dag of minder betreft en het is de eerste keer, wordt er geen proces-verbaal opgemaakt, maar geeft de leerplichtambtenaar een waarschuwing. Als de school uitdrukkelijk (b.v. via de website, e-mail of nieuwsbrief) waarschuwt, dat ouder(s)/verzorger(s) die rond de schoolvakanties een dag eerder op vakantie gaan of een dag later terug komen gemeld worden aan leerplicht, is het opmaken van een proces-verbaal voor een halve tot en met één dag verzuim een optie. Er moet dan duidelijk vermeld staan in het proces-verbaal dat de school vooraf ouder(s)/verzorger(s) heeft geïnformeerd over het beleid rondom de schoolvakanties.

LUXE VERZUIM:

2017/2018

2018/2019 2019/2020

Aantal meldingen luxe verzuim

11

27

5

Officiële waarschuwing n.a.v. luxe verzuim

5

17

3

Proces-verbaal n.a.v. luxe verzuim

2

5

3

ONDERNOMEN ACTIES:

Bij de 3 opgemaakte processen-verbalen ging het alle keren om gezinnen die in een vorig schooljaar al een waarschuwing hadden ontvangen.

Basisscholen open 2

SIGNAAL VERZUIM

De cijfers van het schoolverzuim zijn niet te vergelijken met voorgaande jaren. Volgens landelijke media waren er aan het begin van de scholensluiting duizenden leerlingen van de radar verdwenen. Scholen hadden met het afstandsonderwijs, in de periode dat scholen niet bezocht mochten worden, moeite om alle kinderen te bereiken. De leerplichtambtenaar heeft in deze periode niet handhavend, maar vooral ondersteunend opgetreden. De groep die niet in beeld was, waren voornamelijk leerlingen die wél aanwezig waren bij het thuisonderwijs, maar niet actief méédeden. In sommige gevallen speelde de thuissituatie een rol. Bijvoorbeeld omdat er geen computer aanwezig was of men had een slechte internetvoorziening. In deze gevallen konden ouder(s)/verzorger(s) een beroep doen op een speciaal fonds bij de gemeente, welke hiervoor beschikbaar was gesteld. Natuurlijk ging het ook om leerlingen die zich niet voldoende inzetten voor het afstandsonderwijs; wel inloggen, maar niet reageren of ze hadden hun camera uitstaan. Via Ingrado (onze landelijke vereniging) is een corona-werkwijze geïntroduceerd. Deze werkwijze werd in de hele regio gehanteerd. Wanneer een school een jongere niet kon bereiken, werd er contact opgenomen met leerplicht. De leerplichtambtenaar keek vervolgens welke acties de school al ondernomen had.

Afhankelijk daarvan werd er contact gelegd met de leerling via videobellen, whats-app of e-mail. In Zwartewaterland was dit bij 10 jongeren het geval. Allemaal hebben ze, na deze interventie, het onderwijs weer opgepakt. Ouder(s)/verzorger(s) met een cruciaal beroep konden gebruik maken van de noodopvang op de scholen en kinderdagcentra. Dit verliep goed. Later konden ook kwetsbare gezinnen of jongeren met een leerachterstand gebruik maken van deze opvang. In samenwerking met de jeugdconsulenten en de scholen is gekeken welke leerlingen/gezinnen hiervoor in aanmerking kwamen. Door vroegtijdig contact te zoeken is voorkomen dat gezinnen overbelast raakten. Vanaf juni werd er weer fysiek les gegeven. Sommige scholen kozen voor een combinatie van fysiek onderwijs en afstandsonderwijs. Wel waren er vragen; hoe moet ik nu examen doen en kan de diploma-uitreiking wel doorgaan? De centrale eindexamens gingen niet door. In plaats daarvan konden leerlingen, op basis van de resultaten van hun schoolexamens, hun diploma halen. Extra studietijd en meer herkansingen leidden tot een hogere score van het slagingspercentage. Sinds 16 maart 2017 werken alle leerplichtambtenaren volgens een methodische aanpak. Wij noemen dit Methode Aanpak Schoolverzuim (MAS).

Met de invoering van de MAS kan de leerplichtambtenaar bij een melding van verzuim vier routes kiezen: aanbod vrijwillige Jeugdhulp, aanpak via bureau Halt, verplichte jeugdhulp of strafrechtelijke vervolging. De laatste jaren wordt al veel minder de strafrechtelijke kant gekozen, er wordt nu nauw samengewerkt met de consulenten van Jeugd en participatie.

In de onderstaande tabel is een overzicht te zien van de hoeveelheid verzuimmeldingen die binnen zijn gekomen. De 66 meldingen zijn een forse daling ten opzichte van het vorige schooljaar. 57 meldingen zijn van vóór de lockdown. In de periode vanaf 16 maart zijn er 9 officiële meldingen van verzuim gemeld. Problemen die de scholen tegen kwamen waren vooral ouder(s)/ verzorger(s) die huiverig waren om hun kind(eren) naar school te sturen of dat jongeren, voornamelijk in het voortgezet onderwijs, niet online aan de lessen deelnamen of niet gemotiveerd waren. Wat ook naar voren kwam tijdens deze periode, is dat jongeren een verkeerde keuze hebben gemaakt qua opleiding. Met het MBO is hierover afgesproken dat ze in ieder geval de exacte lessen moeten blijven volgen en eventueel de overige uren aan het werk gaan. Er werd vooral veel gezamenlijk opgetrokken om te zorgen dat jongeren in beeld bleven. Bij 2 jongeren is ondanks alle inspanningen een proces verbaal opgemaakt. Deze jongeren werkten niet mee aan de voorgestelde hulpverlening en waren niet in beweging te krijgen om naar school te gaan.

SIGNAAL VERZUIM Aantal meldingen signaal verzuim

2017/2018

2018/2019 2019/2020

123

117

66

Geen actie in overleg met school

36

33

22

Schriftelijke waarschuwingsbrief verstuurd

0

5

7

Mondelinge waarschuwing

41

10

10

Gesprek op het gemeentehuis + doorverwijzing hulpverlening

19

18

9

Gesprek op het gemeentehuis + officiële waarschuwing

13

46

12

Proces-verbaal

0

1

2

Halt afdoening

2

0

0

Onterechte melding

0

1

4

ONDERNOMEN ACTIES:

3

Vrijstellingdossiers

2017/2018

2018/2019

2019/2020

Aantal aanvragen vrijstellingen

26

20

19

Vrijstelling vanwege medische of lichamelijke noodzaak (art. 5)

15

17

19

Vrijstelling vanwege inschrijving school in het buitenland

0

3

0

ONDERNOMEN ACTIES:

VRIJSTELLINGEN

Momenteel zijn er 19 jongeren in de gemeente Zwartewaterland die een vrijstelling hebben van de inschrijvingsplicht. Dit betekent dat ze geen onderwijs ontvangen. Deze jongeren gaan naar een dagopvang of naar een medisch kinderdagverblijf. Waar eerder een vrijstelling van de inschrijvingsplicht werd afgegeven voor de hele periode van de leerplicht/ kwalificatieplicht, wordt dat nu niet meer gedaan. Dit in verband met een wetswijziging die in het schooljaar 2021/2022 zal worden ingevoerd. Deze wetswijziging moet leiden tot minder vrijstellingen van artikel 5 onder a. Immers, ieder kind heeft recht op onderwijs. De 19 meldingen betreffen vooral meldingen die in voorgaande jaren zijn afgegeven.

JONGEREN IN KWETSBARE POSITIE (JIKP)

REGIONAAL MELD- EN COÖRDINATIEPUNT (RMC)

Doel van de RMC-functie is het scheppen van voorwaarden voor jongeren om de voor hen hoogst haalbare en meest passende onderwijs- en/of arbeidsmarktpositie te bereiken. Het betreft hier jongeren tot 23 jaar. Jongeren die niet naar school gaan en nog geen startkwalificatie hebben, zijn voortijdig schoolverlaters en worden bij het RMC gemeld. De diverse voorzieningen, zoals de educatiemeter, projecten mentoring en loopbaanoriëntatie- en begeleiding binnen het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs, dragen bij in de aanpak van voortijdig schoolverlaten. Ook is er een speciale aanpak voor oud VSV’ers. Dit zijn jongeren die in voorgaande jaren de school zonder een startkwalificatie hebben verlaten. Het uitgangspunt is dat wij oud VSV-ers in beeld houden, bereiken, monitoren en duurzaam terugleiden naar een opleiding of werk. Regionaal wordt er hard gewerkt om het aantal VSV’ers terug te dringen. Voorbeelden hiervan zijn de regionale verzuimprotocollen, ambtsinstructies, gebruik van dezelfde software voor de leerlingenadministratie en de regionale overleggen. Ook de verbinding met de beleidsterreinen Jeugd en Participatie is van belang om gezamenlijk preventie en een integrale aanpak van signalen binnen het Sociale Domein te realiseren.

Een groot deel van de jongeren bereidt zich via het onderwijs succesvol voor op zelfstandig functioneren op de arbeidsmarkt en de samenleving. Sommige jongeren hebben hulp nodig bij het vinden van passende zorg of het vinden van een opleiding of werk. De gemeente is verantwoordelijk voor het bieden van passende hulp aan deze jongeren. Het gaat hierbij vaak om jongeren die uitstromen uit het praktijkonderwijs of voortgezet speciaal onderwijs. We noemen deze groep jongeren ‘jongeren in een kwetsbare positie’. In het schooljaar 2019/2020 zij er 31 kwetsbare jongeren gemeld bij de gemeente. Hieronder een overzicht van de uitstroom van deze jongeren. Het aantal meldingen is 24, wat betekent dat deze jongeren in beeld zijn. De consulenten van Participatie hebben contact met de scholen hierover. Samen met de school wordt gekeken wat de meest passende plek is voor deze jongeren.

JIKP

Aantal

Latere uitstroom

2

Wajong

3

Vervolgonderwijs

1

>23 jaar

1

Melding

24

4

VERZUIM 18+

Regionaal zijn er in IJssel-Vecht afspraken gemaakt met de MBO scholen hoe om te gaan met verzuim. Het MBO zoekt vanaf het eerste signaal van verzuim contact met de student en zijn ouder(s)/ verzorger(s). Op het moment dat er extra inzet van het RMC nodig is, waarschuwt het MBO de gemeente. In het schooljaar 2019/2020 zijn 60 meldingen van verzuim binnengekomen bij het RMC. In de meeste gevallen hebben de ondernomen acties ervoor gezorgd dat de jongere weer naar school ging.

VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN (VSV)

De minister heeft voor de periode 2020-2024 de opdracht meegegeven om het aantal VSV’ers verder terug te dringen en het percentage VSV’ers dat terug naar school of aan het werk gaat te verhogen. Vertaald naar de regio IJssel-Vecht betekent dit: 1. Het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters terugbrengen in 2024; 2. Het percentage VSV’ers dat één jaar na schooluitval weer terug op school is, verhogen; 3. Het percentage VSV’ers dat één jaar na schooluitval werkt, verhogen. In Zwartewaterland zijn 55 jongeren benaderd door de RMC-trajectbegeleider. 28 jongeren zijn aan het werk en hebben een inkomen >€300. Deze jongeren worden altijd benaderd door de RMC-consulenten, omdat ze niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. De reden van het stoppen met de opleiding is vaak de motivatie, verkeerde opleidingskeuze, wil werken. Hiernaast het resultaat van de acties die hierop zijn ondernomen.

GEMEENTE LEERLING

DEELNEMERS

VSV'ERS

PERCENTAGE VSV

Dalfsen

2.648

26

0,98%

Kampen

5.077

80

1,58%

Ommen

1.535

13

0,85%

Staphorst

1.853

21

1,13%

Steenwijkerland

3.858

69

1,79%

Zwartewaterland

2.350

25

1,06%

Zwolle

10.481

214

2,04%

TOTAAL RMC REGIO

39.552

568

1,44%

Verzuim 18+

Aantal

Automatische waarschuwingsbrief

11

Bezoekt school weer regelmatig

20

Geen actie tkn aangenomen

17

Geen reactie jongere, waarschuwingsbrief

4

Onterechte melding

3

Werkproces VSV

5

TOTAAL

60

VSV’ers

Aantal

23+

1

Verhuisd

2

Hoogst haalbare bereikt

6

Zorg/dagbesteding

2

Onterechte melding

1

Opleiding

6

Terug naar school

2

Werkt < 300

2

Werkt > 300

28

Zelfstandig ondernemer

1

Overige

4

TOTAAL

55

Het aantal nieuwe VSV’ers in het schooljaar 2019/2020 is met 4 jongeren afgenomen ten opzichte van het schooljaar 2018/2019. Het percentage is was 1,24% en is nu 1,06%.

Tabel: definitieve VSV cijfers schooljaar 2019/2020

5

ONTWIKKELINGEN REGIONAAL

Samenwerking onderwijsconsulent

De Onderwijs(zorg)consulent (OWC) is een – inhoudelijk – expert op het gebied van passend onderwijs, met als doel een doorlopende onderwijsloopbaan voor de leerling. De OWC zoekt hierin verbinding met de ketenpartners. Het kind staat hierin voorop. De OWC maakt gebruik van de expertise van de ketenpartners. Door deze expertise en de onafhankelijkheid van een OWC, lukt het vaak om partijen bij elkaar te brengen. De leerplichtambtenaar houdt in deze gevallen nog wel altijd de regie over wat binnen het kader van de Leerplichtwetmogelijk is. Er zal altijd afstemming zijn tussen alle betrokkenen. Leerplichtambtenaren, ouder(s)/verzorger(s), scholen en samenwerkingsverbanden kunnen de onderwijsconsulent inschakelen. De OWC acteert belangeloos in het onderwijsveld en dit leidt tot verhelderingen en stappen vooruit. Afgelopen schooljaar is de onderwijs(zorg)consulent (OWC) een aantal keren benaderd in verband met complexe casuïstiek.

Meerjarenbeleidsplan regio IJssel-Vecht 2020 – 2024

In het Meerjarenbeleidsplan wordt de gezamenlijke visie en ambitie ten aanzien van de wettelijke taken en de regionale opgave beschreven. Dit in samenwerking met de elf samenwerkende gemeenten in de Regio IJssel-Vecht, onderwijs, het sociaal domein en de arbeidsmarktregio. Samen signaleren we problemen rondom het naar school gaan vroegtijdig en bij de oplossing wordt het belang van de jongere voorop gezet. De missie is dat iedere jongere een startkwalificatie behaalt, op school zit, een baan heeft of een traject van leren en werken volgt, eventueel in combinatie met zorg.

Dit allemaal zodat zij op termijn economisch zelfstandig worden en/of kunnen functioneren op het niveau wat past bij hun mogelijkheden. De ambitie is: De beste toekomst voor álle jongeren! Er zijn vier beleidsthema’s, in samenwerking met de ketenpartners, tot stand gekomen. De RMC-regio IJssel-Vecht kan aan de hand van deze thema’s de wettelijke opdracht uitvoeren, de regionale ambitie te realiseren en inspelen op ontwikkelingen.

De vier thema’s zijn:

1. Integrale ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie; 2. Jongeren in beeld hebben en houden; 3. Jongeren duurzaam naar werk begeleiden; 4. Ruimte om flexibel te kunnen inspelen op ontwikkelingen en innovatie. De thema’s worden vertaald in een tweejaarlijks uitvoeringsplan. Binnen de gestelde doelen is lokaal prioritering mogelijk, zodat we zowel lokaal als regionaal doen wat nodig is om de doelstellingen te realiseren.

ONTWIKKELINGEN LOKAAL Samenwerking

De samenwerking met de jeugdconsulenten is sinds de laatste jaren veel intensiever geworden. We weten elkaar steeds beter te vinden. In verzuimgesprekken met ouder(s/verzorger(s) en jongeren waar een vermoeden is van achterliggende problematiek, wordt er gevraagd of er al hulpverlening in het gezin is. Is dit niet het geval en blijkt er hulp nodig te zijn, trekt de leerplichtambtenaar samen op met de jeugdconsulent. In het nieuwe schooljaar 2020/2021 zal het COVID19 nog een grote rol spelen in het onderwijs. We weten niet wanneer we en Óf we wel terug gaan naar het ‘oude normaal’. Het belangrijkste is echter dat we de jongeren in beeld blijven houden en blijven motiveren hun diploma te halen. Op deze manier heeft de jongere de meeste kansen op de arbeidsmarkt. Er zijn een aantal onderwerpen die we in het schooljaar 2020/2021 verder gaan uitwerken: • Aan de hand van de MAS wordt het leerplichtsysteem verder ingericht om nog beter inzicht te krijgen waar onze jongeren ingeschreven staan. • De samenwerking met diverse ketenpartners leidt tot goede resultaten. Het blijven investeren van het samen optrekken, blijft een speerpunt. • Het motiveren van jongeren die voortijdig de school verlaten zonder startkwalificatie om toch terug te gaan naar school. • We gaan regionaal meer samenwerken op de onderwerpen: administratie, vrijstellingen en data beheer.

We kijken terug op een bijzonder schooljaar waarin we ook met trots mogen zeggen dat het toch goed gaat met zeker 95% van onze jeugd. Voor de jongeren die ondersteuning nodig hebben blijven we ons voor 100% inzetten!

TEAMWORK IS THE KEY TO SUCCES

6