3a. Bijlage - Gebiedsscan 2020 Zwartewaterland
Tekst van het document
Gebiedsscan over 2020 Gemeente Zwartewaterland
Politie Oost- Nederland District IJsselland Team IJsselland- Noord
Versie 1.0
Gemeente Zwartewaterland
Colofon Productie IJsselland- Noord Teamchef Johan Ekkel Met medewerking van Teamleiding, jeugdagenten, wijkagenten en het districtelijk informatie knooppunt Analyse Eddy Klein-Hofmeijer en Jan Bosch Redactie en samenstelling Dennis van Zalen en Ineke Otten- van der Vegt (beleidsadviseur) Vormgeving en druk Eenheidsstaf Oost- Nederland Plaats en datum Kampen, 25-05-2021
1
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Voorwoord Voor u ligt de gebiedsscan criminaliteit en overlast van de gemeente Zwartewaterland, samengesteld door het team IJsselland- Noord van het politiedistrict IJsselland. Met deze gebiedsscan informeert de politie het bestuur over lokale (on)veiligheidsontwikkelingen van het jaar 2020. Corona Het jaar 2020 was een bijzonder jaar met covid-19, noodverordeningen en handhaving. Burgers waren meer thuis, minder op de weg, er werd meer online gekocht en in de eigen woonomgeving viel meer overlast op. De cijfers bevestigen dit beeld niet alleen in IJsselland- Noord maar ook landelijk. De cijfers over 2020 zijn lastig te vergelijken met die over voorgaande jaren. De meer traditionele criminaliteit (zoals woninginbraken) is flink gedaald. Maar digitale criminaliteit daarentegen (zoals online fraude, phishing, WhatsApp fraude en identiteitsfraude) is enorm gegroeid. Het gaat daarbij zowel om ‘nieuwe’ criminelen als om al bekende criminelen die hun werkterrein verlegden van het traditionele inbreken naar stelen via internet en digitale communicatiemedia. Informatie De gebiedsscan is een informatieproduct. De politie geeft hiermee invulling aan haar signalerende en adviserende taak. De gebiedsscan bevat geen uitputtende analyses en geen concrete voorstellen tot aanpak. Deze planvorming dient immers integraal en onder regie van de gemeente plaats te vinden.
Ontwikkelingen geven prioriteiten aan De gebiedsscan is bedoeld om veiligheidspartners van politie van specifieke informatie te voorzien. Het gaat om gesignaleerde ontwikkelingen en trends op het gebied van criminaliteit, overlast, daders en dadergroepen. In de gebiedsscan beschrijft de politie de meest in het oog springende ontwikkelingen van het jaar 2020. Zo wordt de gemeente als het ware jaarlijks ‘gefotografeerd’. Vanuit deze ontwikkelingen worden onderwerpen aangegeven die vanuit de optiek van de politie bijzondere aandacht verdienen. Straatkennis koppelen aan systeemkennis De inhoud van de gebiedsscan is tot stand gekomen door zogenoemde ‘harde informatie’ (informatie uit de systemen van de politie en andere organisaties) te koppelen aan de ‘zachte informatie’ (kennis die wijkagenten en andere frontlijnwerkers hebben). Wijkagenten die werken in de wijk beschikken over kennis en informatie die niet zichtbaar en meetbaar zijn in computersystemen. Het zijn politiemensen op straat die vroegtijdig ontwikkelingen signaleren en die achtergronden kennen van gebeurtenissen in hun gebied. Deze informatie is tijdens werkbijeenkomsten in het team met analisten besproken en vastgelegd. De politie gaat ervan uit dat met deze informatie een substantiële bijdrage wordt geleverd aan het gemeentelijke veiligheidsbeleid.
Johan Ekkel, Laura Gosewisch en Joost Holterman (teamchefs IJsselland- Noord)
2
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................. 2 Inhoudsopgave ...................................................................... 3 1. Inleiding ............................................................................ 4 1.1 VNG-BVH model ............................................................................ 4 1.2 Verschil in cijfers ........................................................................... 4 1.3 Cijfers .......................................................................................... 4
2.
Misdrijven....................................................................... 5 2.1 Vermogenscriminaliteit .................................................................. 5 2.1.1 Woningcriminaliteit ........................................................................................ 5 2.1.2 Voertuigcriminaliteit....................................................................................... 7 2.1.3 Bedrijfscriminaliteit ........................................................................................ 8 2.1.4 Overige vermogensdelicten .......................................................................... 8 2.1.5 Illegale handel ............................................................................................... 8 2.2 Geweldsdelicten .......................................................................... 10 2.2.1 Straatroof, overvallen en moord/doodslag .................................................. 11 2.2.2 Uitgaansgeweld .......................................................................................... 11 2.2.3 Relationeel/huiselijk geweld ........................................................................ 11 2.2.4 Geweld tegen overheidsfunctionarissen (GTPA/VPT) ............................... 12 2.3 Overige misdrijven ......................................................................
12 2.3.1 Zedendelicten ............................................................................................. 13 2.3.2 Aantasting openbare orde en openbare ruimte .......................................... 13 2.3.3 Jaarwisseling .............................................................................................. 13 3.1 Overlast een breed begrip ............................................................. 15 3.2 Wie veroorzaakt overlast ............................................................... 15 3.3 Overlastbeeld .............................................................................. 15
4. Dader(s) en dadergroepen .................................................. 18 4.1 Groepsscan ................................................................................. 18 4.2 Veelplegers ................................................................................. 18
5. Aandachtspunten op een rij ................................................ 19 5.1 Terugkerende aandachtspunten .................................................... 19 5.2 Nieuwe aandachtspunten ............................................................. 20
Bijlage 1 Transportmodel VNG-BVH ........................................ 21 Bijlage 2 Cijfers per wijk ....................................................... 23
3
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
1. Inleiding In dit hoofdstuk lichten we de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van misdrijven en overlast toe.
1.1
VNG-BVH model
Gemeenten gebruiken voor de weergave van cijfers en het schrijven van veiligheidsplannen het zogenaamde ‘VNG-model’ (model van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten). Dit model kent een rubricering die niet overeenstemt met de wijze waarop de politie vanuit haar registratiesysteem Basis Voorziening Handhaving (BVH) cijfers registreert en presenteert. In bijlage 1 van deze gebiedsscan is daarom een transportmodel VNG-BVH opgenomen.
1.2
Verschil in cijfers
Ten opzichte van de misdrijfcijfers uit het verleden van voorgaande gebiedsscans en cijfers die nu verstrekt worden vanuit de Eenheid Oost- Nederland, is een verschil te zien. Dit heeft te maken met correcties die zijn toegepast op cijfers in het verleden. Zo zijn er dubbel geregistreerde feiten ontdubbeld en kan het voorkomen dat een aangifte wordt gecorrigeerd in de feitcode. De correcties zijn klein van aard en geven geen ander inzicht in de cijfers.
1.3
Cijfers
Op basis van de hieronder gepresenteerde cijfers van 2020 wordt een korte schets gegeven van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van criminaliteit in de gemeente Zwartewaterland. In onderstaande tabel zijn de cijfers van misdrijven van de afgelopen jaren opgenomen. Aan de hand daarvan kunnen we zien hoe criminaliteitsvormen zich in de afgelopen vier jaar hebben ontwikkeld in de gemeente Zwartewaterland. Cijfertabel Misdrijven op hoofdthema’s Misdrijven1 gemeente Zwartewaterland Woningcriminaliteit Voertuigcriminaliteit Bedrijfscriminaliteit Overige vermogensdelicten Geweldsdelicten Zedendelicten Aantasting openbare orde en ruimte2 Illegale handel Overige misdrijven
2017
2018
2019
2020
17 50 15 40 43 5 76 76 118
48 40 17 42 57 10 50 86 133
29 54 17 36 42 4 50 98 152
16 36 13 33 34 6 50 146 131
Totaal aantal misdrijven
440
483
482
465
Bron database gemeente BVH
1 Misdrijven zijn opgenomen aangiften, incidenten met een verdachte of slachtoffer maar zonder
aangifte of incidenten van dusdanige zwaarte dat zij op basis daarvan als misdrijf worden aangemerkt. 2 Aantasting openbare orde en ruimte wordt ook wel vernieling genoemd.
4
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
2. Misdrijven Allereerst worden in dit hoofdstuk de belangrijkste vormen van vermogenscriminaliteit beschreven. Onder deze categorie vallen inbraken, diefstallen en illegale handel. Verder komen de geweldsdelicten en overige misdrijven aan de orde.
2.1
Vermogenscriminaliteit
Onderstaand overzicht geeft de ontwikkelingen aan op het gebied van inbraak, diefstal en illegale handel over de jaren 2017 tot en met 2020. Cijfertabel vermogenscriminaliteit gemeente Zwartewaterland Vermogenscriminaliteit Woningcriminaliteit Voertuigcriminaliteit Bedrijfscriminaliteit Overige vermogensdelicten Illegale handel
2017 17 50 15 40 76
2018 48 40 17 42 86
2019 29 54 17 36 98
2020 16 36 13 33 146
Bron dataset gemeente BVH
2.1.1
Woningcriminaliteit
Onder de noemer ‘woningcriminaliteit’ valt allereerst inbraak in woningen en in het verlengde daarvan inbraak in garage, kelderbox of tuinhuis. Woninginbraak wordt (evenals straatroof en overvallen) gekwalificeerd als ‘high impact crime’ door de geestelijke en soms ook lichamelijke schade die slachtoffers hiervan ondervinden. Niet alle woninginbraken zijn echter van hetzelfde kaliber. In deze sub paragraaf bespreken we dit onderwerp nader. In het registratiesysteem BVH worden woninginbraken verder gerubriceerd onder poging, voltooid, met braak en zonder braak. Niet altijd wordt de woning betreden of wordt schade toegebracht. Dit heeft ook te maken met het type woninginbreker (bijvoorbeeld gelegenheidsinbrekers). Het aantal woninginbraken hangt ook samen met het seizoen. Zo is er meestal een stijging rond de zogenoemde ‘donkere dagen’ (start van de winter). Cijfertabel woningcriminaliteit gemeente Zwartewaterland Woningcriminaliteit 1.1.1 Diefstal/inbraak woning Poging Diefstal/inbraak woning Voltooide Diefstal/inbraak woning A20 Gekwal. Diefstal in/uit woning A30 Diefstal in/uit woning (geen braak) B20 Inbraak Woning Met geweld B30 Inbraak in/uit woning Met geweld (geen braak)
1.1.2 Diefstal/inbraak box/garage tuinhuis
2017 14 6 8 8 6 0 0 3
2018 34 10 24 28 6 0 0 14
2019 24 6 18 24 0 0 0 5
2020 11 2 9 9 2 0 0 5
Bron dataset gemeente BVH
Het aantal woninginbraken in de gemeente Zwartewaterland is tussen 2019 en 2020 gedaald van 24 in 2019 naar elf in 2020, mede door corona. Mensen werkten grotendeels thuis en dat maakte het onaantrekkelijk voor inbrekers om op pad te gaan. De daling is vooral te zien in Hasselt. De cijfers over de afgelopen jaren waren hoger, mede door een aantal seriematige inbraken.
5
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Over het algemeen kiezen inbrekers woningen waar niemand thuis is. Ook huizen waarvan de bewoners op vakantie zijn, zijn in trek. Deze situaties hebben zich niet tot nauwelijks voorgedaan in 2020. Figuur 1, hotspotkaart woningcriminaliteit gemeente Zwartewaterland
Aanpak De inspanningen van het politieteam richten zich vooral op het opsporen van verdachten. Hierbij wordt het team ondersteund door een regionaal woninginbrakenteam. In 2019 is het districtelijke woninginbrakenteam opgeheven en is het taakaccent woningbraken teruggehaald naar het basisteam. Hiervoor is een coördinator op het team aangesteld, zodat de lijnen met de rest van het team nog korter zijn. Ook werkt het team samen met alle gemeenten uit de regio IJsselland en het Openbaar Ministerie. De kernwoorden van onze aanpak zijn samenwerking, aandacht vragen voor het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW), versterking heterdaadkracht en burgerparticipatie. In de gemeente Zwartewaterland zijn per 01-01-2021 in totaal 3.210 deelnemers aangesloten op e-mailberichten van het basisteam en 3.509 deelnemers op sms/spraakberichten van de Meldkamer. In 2020 zijn in Zwartewaterland vijf berichten via het basisteam verstuurd voor hulp bij een digitaal buurtonderzoek (besmettingsbrieven per e-mail). Berichten via basisteams gaan vooral over (93%) woninginbraken en (7%) overvallen. Verder zijn in Zwartewaterland vier sms/spraak berichten via de Meldkamer verstuurd waarbij hulp werd gevraagd bij vermissingen/ misdrijven (heterdaadacties).
6
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Daarnaast werkt het team lokaal samen met bewoners en de gemeente aan preventie. De politie geeft bijvoorbeeld voorlichting aan ouderen over babbeltrucs en oplichting via internet. In de gehele gemeente Zwartewaterland wordt er tevens gebruikt gemaakt van buurt WhatsApp groepen. Deze groepen delen onderling informatie met elkaar en informeren de deelnemers over verdachte situaties binnen hun woongebied. Elke groep heeft een beheerder die in nauw contact staat met de wijkagent en het politieteam IJsselland-Noord.
2.1.2
Voertuigcriminaliteit
Onder voertuigcriminaliteit vallen verschillende delicten: auto-inbraak, diefstal van auto’s, maar ook fietsendiefstal en diefstal van brom- of snorfiets. Cijfertabel voertuigcriminaliteit gemeente Zwartewaterland Voertuigcriminaliteit 1.2.1 Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen 1.2.2 Diefstal van motorvoertuigen 1.2.3 Diefstal van brom-,-snor,- fietsen
2018 12 0 20 20 0
2019
Diefstal brom-, snorfiets
2017 9 0 31 29 2
16 11 18 15 3
2020 12 4 15 15 0
1.2.5 Diefstal af/uit/van overige voertuigen
10
8
9
5
Diefstal fiets
Bron dataset gemeente BVH
Auto-inbraak en diefstal van auto’s Auto-inbraak wordt formeel omschreven als ‘diefstal uit, of vanaf motorvoertuigen’. In dat laatste geval (diefstal vanaf motorvoertuigen) gaat het om het stelen van banden, wieldoppen, benzine, kentekenplaten e.d. Diefstal van kentekenplaten hangt vaak samen met het illegaal tanken (taken zonder te betalen). Door gebruik te maken van illegale kentekenplaten is de benzinedief niet te achterhalen. In een klein deel van de gevallen is het ook mogelijk dat gestolen kentekenplaten worden gebruikt voor andere criminele handelingen (overvallen, ramkraken e.d.). In Zwartewaterland is de categorie voertuigcriminaliteit gedaald van 54 incidenten in 2019 naar 36 in 2020. De cijfers in alle subcategorieën zijn tevens gedaald of gelijk gebleven. De cijfermatige uitschieter in 2019 had te maken met een criminele groepering die actief was binnen het gebied en Volkswagen busjes en Fiat 500 auto’s stal. Het grootste deel van deze groep is aangehouden en veel van de voertuigen zijn teruggevonden. Eind 2020 is in de Kop van Overijssel een stel criminelen aangehouden die, zoals later bleek, ook actief was in Zwartewaterland. Bij de inval werden meerdere gestolen en omgekatte auto’s en bestelbusjes aangetroffen. Ook lagen er de nodige auto-onderdelen.
Diefstal (brom- en snor-)fietsen Het aantal fietsendiefstallen is in 2020 gelijk gebleven aan 2019 en niet verder gedaald. Dit heeft te maken met het feit dat het over het algemeen ‘makkelijk’ is om een fiets te stelen. Overdag valt het vaak niet op als iemand bijvoorbeeld een fiets steelt die niet op slot stond. Tevens is het relatief gemakkelijk om een fiets in een busje of een vrachtwagen te laden om hier vervolgens mee weg te rijden. Plekken waar de kans groter is dat een fiets gestolen wordt, bijvoorbeeld een busstation of iets dergelijks, worden door de politie daarom actief meegenomen in de surveillance. Het politieteam maakt ook nog steeds gebruik van technische hulpmiddelen om fietsendieven op heterdaad aan te houden.
7
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
2.1.3
Bedrijfscriminaliteit
Onder deze noemer vallen zowel inbraken in bedrijven of instellingen, als diefstal uit bedrijven (waaronder winkeldiefstal) of instellingen. Bedrijven en kantoren zijn het vaakst doelwit, maar ook scholen, sportcomplexen en winkels worden met enige regelmaat geconfronteerd met inbraak. Cijfertabel bedrijfscriminaliteit gemeente Zwartewaterland Bedrijfscriminaliteit 2.5.1 Diefstal/inbraak bedrijven en instellingen Inbraak winkel Inbraak Bedrijf/ kantoor Inbraak Sportcomplex Inbraak Hotel/ pension Inbraak school Diefstal in/uit School Diefstal in/uit Bedrijf/ kantoor Diefstal in/uit Hotel/ pension Diefstal in/uit Sportcomplex
2.5.2 Winkeldiefstal
2017
2018
2019
2020
13 4 5 1 0 0 0 2 0 1 2
12 1 5 3 0 0 0 3 0 0 5
11 1 5 1 0 0 0 3 0 1 6
11 1 7 0 0 0 1 2 0 0 2
Bron dataset gemeente BVH
Bedrijfsinbraken Het aantal diefstallen/ inbraken bij bedrijven en instellingen is nagenoeg gelijk gebleven aan 2019. Over het algemeen variëren de cijfers in deze categorieën niet zoveel. In Genemuiden en Hasselt is sprake van collectieve beveiliging. Dit bestaat uit cameratoezicht en mobiele surveillance. Op de industrieterreinen van Genemuiden en Hasselt wordt gewerkt met zogenaamd slim cameratoezicht. Deze camera’s registreren bewegingen en nemen deze beelden op. Het aantal winkeldiefstallen is nog verder gedaald van zes in 2019 naar twee in 2020. De politie heeft het idee dat deze geregistreerde cijfers geen accuraat beeld weergeven van de hoeveelheid winkeldiefstallen. De wijkagenten hebben het vermoeden dat de aangiftebereidheid onder slachtoffers laag is en dat incidenten vaak zelf opgelost worden zonder hulp van de politie.
2.1.4
Overige vermogensdelicten
Vermogensdelicten betreffen andere eenvoudige diefstallen dan voorafgaand reeds genoemd. Zakkenrollerij is een voorbeeld van een vermogensdelict. Ook heling en verduistering vallen hieronder. Het aantal misdrijven schommelt jaarlijks licht. Cijfertabel overige vermogensdelicten gemeente Zwartewaterland Overige vermogensdelicten 1.2.4 Zakkenrollerij 1.6.2 Overige vermogensdelicten
2017 3 37
2018 5 37
2019 0 36
2020 0 33
Bron dataset gemeente BVH
2.1.5
Illegale handel
Onder illegale handel vallen drugshandel, mensensmokkel, wapenhandel en fraude. Onder drugscriminaliteit vallen zowel het bezit van, de handel in, als ook het vervaardigen van softdrugs en harddrugs. Bij de handel gaat het om straathandel of handel vanuit (horeca)panden. Bij het vervaardigen van drugs gaat het vooral om hennepkwekerijen, maar soms ook om laboratoria waar synthetische drugs worden vervaardigd. Als er één terrein is verweven met criminaliteit (en overlast) dan betreft het drugs.
8
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Drugshandel en drugsteelt zijn zogenoemde ‘aangifteloze’ of ‘slachtofferloze’ delicten en worden in de regel zo goed mogelijk afgeschermd. Bij een illegale drugsdeal hebben verkoper en koper een gedeeld belang om dit buiten het blikveld van de politie te doen. Dit betekent dat veel drugshandel en drugsteelt niet wordt geregistreerd. Deze ‘onder registratie’ is overigens een structureel verschijnsel. Cijfertabel illegale handel gemeente Zwartewaterland Aantasting illegale handel 3.1.1 Drugshandel F40 Bezit Hard-drugs F41 Bezit Softdrugs F42 Handel E.D. Hard-drugs F43 Handel E.D. Softdrugs F44 Vervaardigen Hard-drugs F45 Vervaardigen Softdrugs
3.1.2 Mensensmokkel 3.1.3 Wapenhandel F70 Bezit vuurwapens F71 Handel vuurwapens F72 Bezit overige wapens F73 Handel overige wapens
3.9 Fraude
2017 5 1 0 0 1 0 3 0 1 0 0 1 0 69
2018 7 0 0 0 0 0 7 0 4 1 0 3 0 74
2019 4 2 1 1 0 0 0 0 4 0 0 4 0 90
2020 7 1 3 0 1 0 2 0 3 0 0 3 0 136
Bron dataset gemeente BVH
Het totaal aantal misdrijven met betrekking tot illegale handel steeg in 2020 van 98 in 2019 naar 146 in 2020, vooral door digitale fraude. Drugsgebruik brengt risico’s met zich mee voor de gebruiker en zijn of haar omgeving. De laatste jaren verandert de drugsproblematiek sterk. Zo zijn er meer gevaarlijke middelen op de markt en wordt duidelijk dat drugsgebruik vooral onder jongeren tot ernstige problemen kan leiden. De overheid wil overlast en criminaliteit bestrijden en jongeren bewust maken van de gevolgen van drugsgebruik. De politie hanteert een zero tolerance beleid voor het aantreffen van harddrugs en treedt op bij het aantreffen van meer dan gebruikershoeveelheden softdrugs op straat. Sinds 2017 is het mogelijk om op te treden tegen het rijden onder invloed van drugs. Deze mogelijkheid wordt veelvuldig ingezet binnen de gemeente Zwartewaterland. Het aantal misdrijven van drugshandel is gestegen van vier in 2019 naar zeven in 2020, deels ook door het oprollen van twee hennepkwekerijen binnen de gemeente en het aanhouden van twee softdrugsdealers. De politie vermoed dat de cijfers met betrekking tot drugs in werkelijkheid hoger liggen. Hier is echter moeilijk zicht op te krijgen. Veelal gebeurt dit achter de voordeur van een woning of lokaal, in ieder geval buiten het zicht.
De politie merkt dat het afgelopen jaar de meldingsbereidheid rondom dit onderwerp is toegenomen, maar er nog ruimte is voor verbetering. Als er wel iets gemeld wordt dan zijn die meldingen over het algemeen niet concreet genoeg om hierop actie te ondernemen. Het aantal misdrijven fraude betreft vooral oplichting via internetsites als bijvoorbeeld Marktplaats en de zogenoemde tikkie fraude. Hierin zien we een forse stijging. De politie is van mening dat dit cijfer in werkelijkheid hoger ligt omdat niet alle meldingen rechtstreeks bij het team binnenkomen. Aangiften van Marktplaatsfraude worden bijvoorbeeld door het Landelijk Meldpunt Internet Oplichting opgepakt en gebundeld. Vanwege corona is er een grote stijging geweest in het aantal online bestellingen. Fraudeurs hebben hier op ingespeeld en hebben in 2020 meer slachtoffers gemaakt. 9
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Binnen de gemeente Zwartewaterland is in 2020 geen melding geweest over het bezit van vuurwapens. De andere drie meldingen omtrent ‘bezit overige wapens’ betroffen verschillende personen en incidenten waarbij een balletjespistool, een taser en een ploertendoder zijn aangetroffen. Tijdens deze incidenten werden de wapens niet daadwerkelijk gebruikt. Cijfertabel opgerolde hennepkwekerijen
Georganiseerde hennepteelt Zwartewaterland
2017
2018
2019
2020
2
5
0
2
Bron dataset regio hennep
In het jaar 2020 zijn er twee hennepkwekerijen opgerold in de gemeente Zwartewaterland, een in Hasselt en een in Zwartsluis. Hierbij werden twee softdrugsdealers aangehouden. De politie heeft niet de illusie dat er niet meer hennepkwekerijen waren. Deze kwekerijen worden echter steeds moeilijker om op te sporen. De politie blijft hard werken aan nieuwe manieren om deze kwekerijen op te sporen maar heeft daarbij nog steeds de hulp van inwoners hard nodig. Bij het ontdekken van een hennepkwekerij kan er naast een strafrechtelijke vervolging ook bestuursrechtelijk worden opgetreden door de gemeente. In een geval werd een pand voor een periode van drie maanden gesloten, in het andere geval werd een bestuurlijke waarschuwing gegeven.
2.2
Geweldsdelicten
In deze paragraaf geven we de meerjarenontwikkeling ten aanzien van diverse vormen van geweld. We gaan – voor zover relevant - in op de verschillende vormen van geweld. Het gaat om uitgaansgeweld of horeca gerelateerd geweld, huiselijk geweld, straatroof en overvallen. Daarbij is aandacht voor ‘het beeld achter de cijfers’. Hoe kunnen opvallende ontwikkelingen (sterke afname, dan wel toename van bepaalde vormen van geweld) worden verklaard? Soorten geweld Grofweg worden twee soorten van geweld onderkend: straatgeweld (geweld in het publieke domein) en geweld achter de voordeur (huiselijk geweld). Een kleine hoeveelheid geweldsmisdrijven heeft de code “HG” (huiselijk geweld) meegekregen. De rest van de geweldsincidenten betreft dus straatgeweld. Bij straatgeweld wordt onderscheid gemaakt op grond van de intentie van het geweld. Bij straatroof en overvallen (of de dreiging hiermee) wordt geweld gebruikt als middel (instrument) om een slachtoffer te beroven. We noemen dat instrumenteel geweld. Daar tegenover staat expressief geweld. Daarbij is het doel van het geweld het krijgen van status, de kick of de spanning. Vaak is bij dit soort geweld sprake van overmatig alcohol- of drugsgebruik. Cijfertabel geweldscriminaliteit gemeente Zwartewaterland Geweldscriminaliteit
2017
2018
2019
2020
1.4.2 Moord, doodslag
0 0 0 0 15 28 0 0
1 1 0 2 16 37 0 1
2 2 0 0 7 32 1 0
2 2 0 0 10 22 0 0
Poging Moord, doodslag Voltooide Moord, doodslag
1.4.3 Openlijk geweld (personen) 1.4.4 Bedreiging 1.4.5 Mishandeling 1.4.6 Straatroof 1.4.7 Overval Bron dataset gemeente BVH
10
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Het aantal geweldsdelicten is in 2020 gedaald van 42 in 2019 naar 34 in 2020. Deze daling betreft voornamelijk het aantal meldingen van mishandeling. Dit komt mede doordat er geen evenementen zijn gehouden in 2020. Ook is de horeca veelvuldig gesloten geweest. Van de 22 mishandelingen vonden er twaalf plaats in Zwartsluis, dit had te maken met één enkele locatie waar veel meldingen over zijn gedaan.
2.2.1
Straatroof, overvallen en moord/doodslag
Straatroof en overvallen hebben – naast woninginbraak – de hoogste prioriteit. Ze worden alle drie gekwalificeerd als ‘high impact crime’ vanwege de geestelijke en soms ook lichamelijke schade die slachtoffers hiervan ondervinden. Straatroof en een deel van de overvallen zijn in de optiek van betrokken veiligheidsdeskundigen meer en meer te karakteriseren als ‘gelegenheidscriminaliteit’. Toevallige passanten (veelal jongeren) worden zonder reden bedreigd, geïntimideerd of in elkaar geslagen en ‘en passant’ gedwongen hun fiets, mobieltje of geld af te geven. In 2020 zijn er twee incidenten betreffende moord/doodslag geweest. Beiden vonden plaats in Genemuiden. Bij de eerste melding ging het om een schietincident waarbij er meerdere patronen op een woning waren afgevuurd. Hierbij raakte gelukkig niemand gewond. De dader werd vrij snel na het plegen van het feit aangehouden en is inmiddels veroordeeld. Het andere incident betrof een situatie waarin een bestuurder van een auto bewust een bestuurder van een bromfiets aanreed. De bestuurder van de bromfiets raakte hierdoor gewond. De bestuurder van de auto werd aangehouden.
2.2.2
Uitgaansgeweld
Vanaf 2015 investeert het team om horecaondernemers te bewegen geweldsincidenten te melden, onder andere via het speciale horecatelefoonnummer van de politie. Portiers en horecaondernemers kunnen via de zogenaamde VOS-telefoon, waarbij VOS staat voor Veiligheid Op Straat, rechtstreeks contact opnemen met de dienstdoende politiemedewerker op straat. Hierdoor kan er sneller en daadkrachtiger worden opgetreden. Het grootste deel van de geweldsmisdrijven vindt plaats tijdens horeca avonden/nachten. Door de corona uitbraak was er in 2020 niet tot nauwelijks sprake van horecageweld.
2.2.3
Relationeel/huiselijk geweld
Huiselijk geweld komt overal voor. In (landelijke) campagnes worden slachtoffers gestimuleerd om aangifte te doen. De politie kan ook zonder aangifte besluiten tot actie over te gaan. Zeker als men zich realiseert dat er slechts een klein deel van het aantal huiselijk geweldsincidenten naar buiten komt. Ervaring leert dat slachtoffers veelal vaker het slachtoffer zijn geweest van geweld. Huiselijk geweld is daarom een prioriteit bij de politie. De politie zag in 2020 in de praktijk wel een stijging in het aantal huiselijk geweld situaties. Dit is te verklaren doordat mensen, door corona, meer thuis waren. Hierdoor is de kans groter dat er zich een huiselijk geweld situatie voordoet. Huisverboden Sinds 2009 is het mogelijk om via een bestuurlijke maatregel de pleger van huiselijk geweld tijdelijk uit huis te plaatsen. Dat geldt dan primair voor de situaties waarbij onvoldoende gronden zijn voor strafrechtelijk optreden, maar er wel tal van aanwijzingen zijn dat de situatie binnen niet al te lange termijn opnieuw kan escaleren. Deze maatregel heet “huisverbod”. De pleger van huiselijk geweld wordt hiermee voor een kortdurende periode (10 dagen) verboden thuis te komen en hij/zij mag geen contact hebben met de in de beschikking genoemde gezinsleden en/of huisgenoten. Daarmee wordt een verdere escalatie van huiselijk geweld voorkomen.
In deze periode wordt tevens alles in het werk gesteld om dader en slachtoffer(s) te begeleiden naar hulpverlening (snelle interventie). Een huisverbod kan verlengd worden tot maximaal 4 weken.
11
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
In 2020 werden er vijf huisverboden opgelegd. De officier van justitie legt in huiselijk geweld casuïstiek ook dikwijls een zogenoemde gedragsaanwijzing op. Dit betekent dat de betrokken partijen op geen enkele manier contact met elkaar mogen hebben. Deze aanwijzing kan soms wel 90 dagen van kracht zijn. Door deze aanwijzing is een huisverbod vaak overbodig. Cijfertabel huisverboden gemeente Zwartewaterland Overige misdrijven Opgelegde huisverboden
2017
2018 2
4
2019 1
2020 5
Bron dataset gemeente BVH
2.2.4
Geweld tegen overheidsfunctionarissen (GTPA/VPT)
Werknemers met een publieke taak hebben regelmatig te maken met agressie en geweld tijdens het uitvoeren van hun werkzaamheden. Het kabinet vindt dit onacceptabel en is van mening dat werknemers met een publieke taak zonder beletsel en zonder enige vorm van drang en dwang hun werk moeten kunnen uitvoeren. De overheid richt zich dan ook nadrukkelijk op het terugdringen van agressie en geweld tegen werknemers en organisaties met een publieke taak. Cijfertabel GTPA & VPT gemeente Zwartewaterland Overige misdrijven Aantal registraties GTPA Aantal registraties VPT
2017 3 4
2018 3 1
2019 5 1
2020 5 0
Bron dataset gemeente BVH
In Zwartewaterland werd vijf keer aangifte gedaan van geweld tegen politie ambtenaren. Er waren geen aangiften in verband met VPT (veilig publieke taak).
2.3
Overige misdrijven
Cijfertabel overige misdrijven Zwartewaterland Overige misdrijven
2017
2018
2019
2020
Zwartewaterland
118
133
152
131
Bron dataset gemeente BVH
Het aantal ‘overige misdrijven’ is gedaald van 152 incidenten in 2019 naar 131 in 2020. Overige misdrijven is een grote restcategorie van aangiften die niet in een eerder genoemde soort misdrijven vallen en zeer uiteenlopend zijn. Onder overige misdrijven vallen onder andere het verlaten van de plaats na een ongeval, misdrijven strijdig met de Wet Milieubeheer en misdrijven in het kader van voedselveiligheid. Ondanks het hoge aantal (131), is het lastig om hier conclusies uit te trekken vanwege de grote diversiteit aan uiteenlopende misdrijven.
12
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
2.3.1
Zedendelicten
Cijfertabel zedendelicten gemeente Zwartewaterland Zedendelicten 1.4.1 Zedenmisdrijf F520 Openbare schennis der eerbaarheid F521 Verkrachting F522 Aanranding F523 Overige zedenmisdrijven F525 Pornografie F526 Incest F527 Seksueel Misbruik Kinderen (geen incest) F5295 Sexting F5296 Grooming Bron dataset gemeente BVH
2017 5 0 0 0 2 0 1 2 0 0
2018 10 0 1 4 2 0 0 1 2 0
2019 4 0 1 0 0 0 2 1 0 0
2020 6 0 1 0 0 1 0 1 3 0
Het aantal zedendelicten is gestegen van vier in 2019 naar zes in 2020. Het politieteam werkt bij de afhandeling van zedendelicten samen met het team zeden van de Eenheid Oost- Nederland. Dit zijn getrainde rechercheurs die gespecialiseerd zijn op dit thema. De politie is van mening dat de daadwekelijke cijfers hoger liggen. De meldingsdrempel ligt vaak hoog en jeugdigen zijn veelal bang om hierover te praten.
2.3.2
Aantasting openbare orde en openbare ruimte
Cijfertabel aantasting openbare orde en openbare ruimte gemeente Zwartewaterland Aantasting openbare orde en openbare ruimte
2017
2018
2019
2020
1.6.1 Brand/ ontploffing 2.2.1 Vernieling cq zaak beschadiging
9 66 22 0 6 38 0 0 1
3 47 20 0 1 26 0 0 0
1
3 46 16 0 0 30 0 0 1
C10 Vernieling van/aan auto C20 Vernieling van/aan openbaar vervoer/abri C30 Vernieling van/aan openbaar gebouw C40 Vernieling overige objecten C50 Vandalisme/baldadigheid F11 Openlijke geweldpleging tegen goederen
3.6.4 Aantasting openbare orde
46 22 0 2 22 0 0 3
Bron dataset gemeente BVH
Het aantal aantastingen ‘openbare orde en -ruimte’ is al drie jaren op rij 50 incidenten. Het betreft onder andere vernielingen van bloembakken en versieringen bij bijvoorbeeld evenementen. Ook vernielingen als gevolg van het gebruik van illegaal vuurwerk vallen hieronder. In de categorie brand/ontploffing zijn er drie incidenten geweest. Een daarvan betrof een voorval in Hasselt van jeugdigen die een fikkie aan het stoken waren. Dit liep echter uit de hand en zorgde ervoor dat een complete loods afbrandde. Een ander incident betrof brandstichting van een boot in de buitenhaven van Genemuiden. Deze zaak is nog niet opgelost. Het laatste incident betrof een brand in Zwartsluis die werd veroorzaakt door vuurwerk in een prullenbak, gepleegd door jeugd die de gevolgen niet konden overzien.
2.3.3
Jaarwisseling
De Jaarwisseling gaat in Zwartewaterland gepaard met een aantal oude tradities zoals bijvoorbeeld carbid schieten. Deze tradities vragen aandacht om te voorkomen dat ze gepaard gaan met overlast, vernielingen, schade en/of geweld. De afgelopen jaren is de voorbereiding van de jaarwisseling integraal aangepakt. Aangezien deze aanpak al jaren succesvol is gebleken, wordt deze lijn voortgezet.
13
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
In 2020 verliep de jaarwisseling anders door de uitbraak van corona en het verbod op vuurwerk. Ook waren er geen eindejaarsketen in Genemuiden vanwege corona. In de aanloop naar de jaarwisseling werd al met carbid geschoten. De politie heeft meerdere carbidbussen in beslag genomen. Op oudejaarsdag werd als gevolg van het vuurwerkverbod meer met carbid geschoten (als andere jaren). Dit heeft niet tot grote problemen geleid. Tijdens het carbidschieten op het Havenplein zijn eigendommen vernield van stichting het Olde Staduus en is schade ontstaan aan het gebouw. Daarnaast is zwaar vuurwerk gegooid naar een vrijwilliger. Door een oproep in de media, de hulp van inwoners en onderzoek van de politie zijn verdachten in beeld gekomen. Samen met alle betrokken partijen (vrijwilligers, jongeren, jongerenwerk, gemeente en politie) wordt dit jaar ingezet om herhaling te voorkomen.
14
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
3. Overlast In dit hoofdstuk worden verschillende vormen van overlast beschreven. De aandacht richt zich ook op de belangrijkste overlastlocaties. Gekeken wordt waar die zich bevinden, welke vormen van overlast zich daar afspelen, of er zicht is op overlastveroorzakers en op welke wijze deze overlast wordt aangepakt.
3.1
Overlast een breed begrip
Onder de noemer ‘overlast’ vallen allerlei zaken waar bewoners zich aan ergeren of duidelijk last van ondervinden. Overlast kan veroorzaakt worden door groepen jongeren, uitgaanspubliek, drugsverslaafden, zwervers, personen met verward gedrag of door afwijkend gedrag van bewoners in een wijk. Ook overlast bij evenementen en verkeersoverlast zijn veelvoorkomende thema’s. Overlast die bewoners ondervinden is voor een deel objectief vast te stellen. We hebben het dan over zaken die bewoners bij de politie melden zoals vernieling, openlijke provocatie of intimidatie, geluids- of parkeeroverlast, overlast door drugshandel en dergelijke. Overlast is daarnaast ook persoonlijk (subjectief) gekleurd. De een is toleranter dan de ander en ergert zich daarom minder snel aan zaken. Ook de wijze waarop bewoners met een overlastsituatie omgaan verschilt. De een stapt er zelf op af en probeert een zaak zelf op te lossen, de ander belt de politie. Het is duidelijk dat een deel van de overlast niet wordt gemeld en dus niet wordt geregistreerd. Om die reden is het essentieel ook andere signalen op dit gebied op te pikken.
3.2
Wie veroorzaakt overlast
Overlast kan ook in beeld worden gebracht door te kijken wie de overlast veroorzaakt. Dat kunnen groepen, maar ook individuele personen zijn. Een belangrijk deel van de overlast wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door jongeren die in de wijk rondhangen of in het weekend uitgaan. Ook bewoners met (psychische) stoornissen en/of een sociaal onaangepaste levensstijl blijken voor de nodige overlast in hun woonomgeving verantwoordelijk te zijn. Nauw gelieerd aan huiselijk geweld is de overlast als gevolg van relatieproblemen (burengerucht). Tot slot hoort in deze rij ook de verkeersoverlast thuis. Het is voor de meeste vormen van overlast mogelijk om in beeld te brengen waar de overlast zich concentreert en wie de overlast veroorzaakt. Het gaat om: Overlast veroorzaakt door uitgaanspubliek; Overlast veroorzaakt door rondhangjeugd (jeugdoverlast); Overlast in bepaalde straten of buurten door een concentratie van sociaal onaangepaste bewoners. Het kan gaan om thuis- en daklozen, personen met psychische stoornissen, sociaal zwakkere gezinnen e.d.; Parkeeroverlast.
3.3 Overlastbeeld In Zwartewaterland is het totaal aantal overlastmeldingen in 2020 sterk gestegen. Onderstaand overzicht geeft de ontwikkelingen aan van verschillende geregistreerde vormen van overlast over de jaren 2017 tot en met 2020. We zien duidelijke verschillen in 2020 ten opzichte van de voorgaande jaren.
15
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Cijfertabel overlast gemeente Zwartewaterland Overlast 2.1.1 Drugs/drankoverlast 2.3.1 Verkeersoverlast 2.4.1 Burengerucht E33 Overlast verwarde/oversp. personen3 E35 Overlast jeugd E41 Overlast zwervers M131 + M134 Overlast vuurwerk 2.6.6 Geluidsoverlast
2017 26 81 41 40 75 1 40 84
2018 52 93 56 57 59 0 48 93
2019 44 59 33 65 71 2 32 109
2020 24 55 43 93 203 4 117 132
Totaal
388
458
415
671
Bron dataset gemeente BVH
Drugs/ drankoverlast Het aantal overlast incidenten in verband met alcohol/drugs (categorie 2.1.1) is sterk afgenomen ten opzichte van 2019. Het sluiten van de horeca en het afgelasten van festivals en evenementen vanwege corona heeft gezorgd voor een duidelijke daling in de hoeveelheid meldingen rondom drank en drugsoverlast. Cijfertabel drugs- en drankoverlast gemeente Zwartewaterland Drugs en drankoverlast Totaal drugs- en drankoverlast
2017 26
2018 52
2019 44
2020 24
E38 Overlast i.v.m. alcohol/drugs F010 Openbare dronkenschap F46 Aantreffen drugs (geen verdachte) F47 Overige drugsdelicten
15 2 4 5
42 3 6 1
33 5 6 0
16 3 3 2
Bron dataset gemeente BVH
Burenruzies Het aantal overlastmeldingen dat wordt veroorzaakt door burenruzies (ook wel burengerucht genoemd) steeg van 33 in 2019 naar 43 in 2020. In deze categorie geldt dat het meestal gaat om een klein aantal overlastgevers die vaker in beeld komen. Landelijk is een trend waarneembaar dat buren steeds sneller/vaker ruzie met elkaar krijgen. Burenruzies leveren over het algemeen veel meldingen op. Zowel de politie (meldingen, aangiften) als het bestuur (handhavingsverzoeken) en het OM (verzoeken vervolging) kunnen hier dan de handen vol aan hebben. Vooral in 2020 liepen de spanningen tussen buren vaker op. Door corona waren er mensen meer thuis en was er dus meer kans op een conflict. De gemeente Zwartewaterland biedt geen Buurtbemiddeling aan maar zet, in buurten waarbij inwoners onderling problemen met elkaar hebben gekregen, sociaal werkers in. In uitzonderlijke situaties kan de gemeente mediation inzetten. Veelal is een casus dan al wel uit de hand gelopen. Verder kunnen burgers in Zwartewaterland met betrekking tot burenruzies in/ nabij een huurwoning terecht bij de betreffende woningcorporatie. Personen met verward gedrag De categorie overlast door personen met verward gedrag is gestegen. De toename is een landelijke trend. Vaak is het een kleine groep mensen die voor veel meldingen zorgen.
Toch signaleert het politieteam dat de kleine groep mensen wel degelijk groter wordt. Zorg voor deze mensen is eigenlijk geen politietaak. De realiteit is echter wel dat de politie vaak met dit soort mensen te maken krijgt. Dit komt simpelweg omdat de politie altijd bereikbaar is en dit geldt niet voor zorginstellingen. 3 BVH code, staat gelijk aan psychisch kwetsbare personen
16
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Sinds 1 september 2019 komt de politie veelal nog wel ter plaatse, maar komen er ambulancebroeders om de patiënt op te halen en naar een GGZ instelling te vervoeren. In de praktijk loopt dit niet altijd zoals bedoelt. De stijging in cijfers van 65 in 2019 naar 93 in 2020 heeft wellicht te maken met corona. Dagbestedingen gingen niet door, de zorg aan huis werd verminderd, mensen raakten soms in een sociaal isolement. Allemaal redenen waarom mensen ineens meer verward gedrag kunnen gaan vertonen of waardoor de heftigheid van het gedrag kan toenemen. Jeugd De grote stijger in de cijfers van overlast heeft te maken met de jeugd. Corona heeft mede invloed op gehad op deze bijna verdriedubbeling. Waar in de voorgaande jaren nauwelijks sprake was van (vaste) hangplekken, was in 2020 de jeugd meer zichtbaar op straat. De jeugd verveelde zich omdat eigenlijk alles dicht was en ze vertier op straat zochten. Ook hield de jeugd zich over het algemeen slechter aan de anderhalve meter regel, hierdoor werden er vaak meldingen over hen gedaan. Maar ook waren mensen meer thuis, zagen ze meer zien en meldden ze meer. Verkeer Cijfertabel verkeer gemeente Zwartewaterland Verkeersongevallen Verkeersongeval met letsel Verkeersongeval met dodelijke afloop Verlaten plaats ongeval
2017 9 1 75
2018 8 0 91
2019 7 0 80
2020 9 1 68
Bron dataset gemeente BVH
In 2020 vond er één dodelijk ongeval plaats binnen de gemeente Zwartewaterland. Dit betrof een tragisch ongeval waarbij een jongeman met zijn auto te water kwam en dit helaas niet overleefde. Daarnaast waren er negen ongevallen waarbij mensen gewond zijn geraakt. In samenwerking met specialisten van de afdeling verkeersongevallenanalyse van de politie werd in veel gevallen onderzoek gedaan naar de toedracht van een ongeval. Daarbij wordt soms ook gebruik gemaakt van speciaal opgeleide aanrijdingsselecteurs. Dit zijn specialisten op het gebied van aanrijdingen die ter plaatse komen en het basisteam ondersteunen in de schriftelijke afhandeling.
17
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
4. Dader(s) en dadergroepen In dit hoofdstuk staan de daders van misdrijven en overlastincidenten centraal. Een effectieve aanpak van criminaliteit en overlast staat of valt bij de mate waarin bekend is welke groep(en) personen in een wijk of buurt de meeste problemen veroorzaken. Primair gaat hierbij de aandacht uit naar personen en groepen die regelmatig in aanraking komen met de politie. Het is bekend dat een relatief kleine groep verantwoordelijk is voor de meeste criminaliteit en overlast (Paretoregel: 20% van de daders is verantwoordelijk voor 80% van de criminaliteit en overlast). Zij komen regelmatig in beeld bij de politie en justitie. Het zijn de “vaste klanten” van de politie. In dit hoofdstuk worden daders en dadergroepen benoemd waarvan de politie meent dat ze een grote stempel drukken op het veiligheidsbeeld in dit gebied. Dit betreffen de jeugdgroepen en de veelplegers.
4.1 Groepsscan Het in beeld brengen en monitoren van problematische jeugdgroepen is een essentieel onderdeel van lokaal veiligheidsbeleid. Met een groepsscan kunnen groepen op elk gewenst moment in beeld worden gebracht. Doorlopend kunnen groepen nauwgezet worden gevolgd. Op basis van zowel harde als zachte informatie van zowel politie als partners wordt een beschrijving van de groep opgeleverd en voorzien van een advies vanuit het politieteam desgewenst ingebracht bij bijvoorbeeld de lokale driehoek. Om overlast tegen te gaan werkt het team samen met ketenpartners zoals de gemeente en jongerenwerk. Daarnaast sturen zij overlast gevende jongeren een brief als zij overlast hebben verricht en nemen hierover eveneens contact op met de ouders. Indien er herhaaldelijk overlast plaatsvindt, bezoekt de jeugdagent de jongere en diens ouders om met elkaar in gesprek te gaan over het ongewenste gedrag.
4.2 Veelplegers Veelplegers zijn een kleine groep mensen die verantwoordelijk zijn voor een substantieel deel van de criminaliteit. Een veelpleger is iemand van 18 jaar of ouder tegen wie meer dan tien maal een proces-verbaal is opgemaakt in zijn hele criminele carrière, waarvan één maal in het vorige jaar. Een actieve veelpleger is iemand die over een periode van vijf jaar meer dan tien processen verbaal tegen zich zag opmaken, waarvan minstens één in het afgelopen peiljaar. Een persoon die jonger is dan 18 jaar en tegen wie in totaal meer dan vijf keer een proces-verbaal wordt opgemaakt, wordt gekwalificeerd als jeugdige veelpleger. In Nederland wordt het aantal veelplegers van 18 jaar en ouder op 20.000 geschat. Zij plegen zo’n 70 tot 80% van alle vermogensdelicten, vooral diefstal. Omdat het meestal lichte delicten betreft leverde dat in het verleden kortdurende gevangenisstraffen op. Om die reden wordt deze groep ook wel aangeduid als draaideurcriminelen. Sinds 2004 kent de Nederlandse wet de ISD-maatregel (Inrichting voor Stelselmatige Daders). Met deze maategel kan de rechter zeer actieve veelplegers voor langere tijd (twee jaar) achter de tralies laten verdwijnen en ze daar verplicht laten deelnemen aan een behandelingstraject. In de gemeente Zwartewaterland woonde in 2020 geen actieve veelpleger.
18
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
5. Aandachtspunten op een rij Sommige veiligheidsproblemen verdienen in de optiek van de uitvoerende politiefunctionarissen een meer dan normale aandacht. Het betreft zaken die zij signaleren naar aanleiding van in deze rapportage beschreven koppeling van hun straatkennis (‘wat zien wij gebeuren’) aan de systeemkennis (geregistreerde cijfers rondom criminaliteit en overlast). We maken daarbij onderscheid tussen terugkerende en nieuwe aandachtspunten. Terugkerende aandachtspunten vragen geen nieuwe aanpak van de politie. Alles is erop gericht om huidige aanpak en niveau te continueren. Nieuwe aandachtspunten daarentegen zijn van belang voor het verbeteren van de veiligheid en moeten daarom ook onder de aandacht worden gebracht van het lokaal bestuur en andere netwerkpartners. Omdat deze veiligheidsproblemen niet vanzelf zullen verdwijnen, kijkt de politie samen met onze veiligheidspartners welke (integrale) aanpak nodig is.
5.1
Terugkerende aandachtspunten
Verkeer De ongevallencijfers in het jaar 2020 zijn nagenoeg hetzelfde gebleven als het jaar ervoor. De meldingen over ‘verlaten plaats ongeval’ zijn voor het tweede jaar op rij gedaald, evenals de meldingen over verkeersoverlast. Verkeersveiligheid blijft een aandachtspunt in de gemeente(raad) van Zwartewaterland en in het politieteam, mede omdat het in de regio steeds drukker wordt met voertuigen. Het houden van controles is hier onlosmakelijk mee verbonden. Hierbij speelt de verkeersadviseur een belangrijke rol. Verkeersanalisten vanuit het team houden zich onder andere bezig met cijfers over ongevallen, bots partners en handhaving. Deze (actuele) cijfers geven een goed beeld van wat er op het gebied van ongevallen aan de hand is binnen gemeenten en zijn zeer relevant voor hen die betrokken zijn bij verkeershandhaving en verkeersveiligheid. Burenruzies Het aantal burenruzies is in 2020 toegenomen. Doorlopende meldingen van burenconflicten worden soms ook onder andere registratiecodes (bijvoorbeeld sociale wijkproblematiek) geregistreerd waardoor het cijfer burengerucht in werkelijkheid nog hoger zou kunnen zijn. De politie heeft een blijvende hoeveelheid werk omtrent deze groep. Bij overlast in de woonomgeving zijn veel verschillende partijen betrokken.
Bewoners hebben uiteraard zelf een belangrijke rol in het onderling oplossen van problemen, maar onder regie van de gemeente hebben ook corporaties, politie of zorginstellingen verantwoordelijkheden om overlast tegen te gaan. De gemeente Zwartewaterland werkt sinds vorig jaar met sociaal werkers in buurten waarbij inwoners onderling problemen met elkaar hebben gekregen. Zo snel mogelijk erbij zijn en zorgen dat de ‘veenbrand’ niet verder gaat is de meest kansrijke oplossing. Personen met verward gedrag Het aantal meldingen is cijfermatig sterk gestegen. De politie ervaart deze stijging ook in haar werk. Veelal zijn het dezelfde mensen die meerdere overlastmeldingen genereren in de buurt, soms gerelateerd aan hetzelfde incident. De zorg omtrent deze personen is geen taak voor de politie. De politie werkt echter wel nauw samen met zorginstellingen en bijvoorbeeld het ambulancepersoneel om zo goed mogelijk met deze mensen om te kunnen gaan.
19
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Sinds 1 januari 2020 is de Wet verplichte ggz (Wvggz) van kracht. Deze wet regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg in de GGz. Een belangrijke verandering is dat de zorg straks ook buiten een GGz- instelling kan plaatsvinden. De gemeente Zwartewaterland maakt voor deze categorie personen een sluitende aanpak. Dit draagt bij aan een betere hulpverlening voor de cliënt en uiteindelijk minder meldingen vanuit de omgeving. Dit zien we cijfermatig helaas nog niet terug. Jeugd en middelengebruik De politie maakt zich in algemene zin zorgen over het middelengebruik onder jongeren. Overmatig drank- en drugsgebruik door jongeren is een gezondheidsprobleem. Een belangrijke rol van de politie is ‘vroegsignalering’ van zorgelijk gedrag of een zorgelijke (thuis)situatie en het delen van deze informatie met partners. Jongeren komen steeds vaker in kleinere groepen van wisselende samenstellingen bij elkaar. Normaal gesproken tijdens uitgaansavonden, bij evenementen en tijdens het bezoeken van keten. Maar in 2020 in verband met corona meer in huiselijke kring en dus uit het zicht van politie. We weten dat veel jongeren in Zwartewaterland al op jonge leeftijd beginnen met drank en dat is zorgelijk. We hebben nog onvoldoende zicht op het gebruik van de drug 3MMC.
Deze zeer verslavende nieuwe drug is zeer populair onder jongeren omdat deze door vertraagde wetgeving nog niet is toegevoegd aan de lijst in de opiumwetgeving en dus nog niet is verboden.
5.2
Nieuwe aandachtspunten
Ondermijnende criminaliteit Gemeente en politie willen meer zicht krijgen op criminele- en ondermijnende activiteiten. Het reeds opgestelde ondermijningsbeeld voor Zwartewaterland helpt daarbij. Georganiseerde criminaliteit ondermijnt het lokale gezag, verslechtert veiligheid en leefbaarheid en levert schade op voor ondernemers. In dit kader vragen we het komende jaar meer aandacht voor illegale activiteiten in het buitengebied. We willen gaan werken aan een veilig buitengebied. Ook vragen we meer aandacht voor het leren herkennen van locaties voor opslag en/of productie van synthetische drugs.
.
20
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Bijlage 1 Transportmodel VNG-BVH Criminaliteit (aangiften en incidenten) en overlast (meldingen en incidenten) 1. Veilige woon- en leefomgeving 1.1 Sociale kwaliteit
1.2 Fysieke kwaliteit 1.3 Objectieve veiligheid/ vvc
2. Bedrijvigheid en veiligheid 2.1 Veilig winkelgebied 2.2 Veilige bedrijventerreinen 2.3 Veilig uitgaan 2.4 Veilige evenement 2.5 Veilig toerisme 3. Fysieke veiligheid 3.1 Verkeersveiligheid
3.2 Brandveiligheid 3.3 Milieu/externe veiligheid
4. Jeugd en veiligheid 4.1 Overlastgevende jeugd 4.2 Jeugdgroepen
21
Woonoverlast/burengerucht/ relatieproblemen Overlast gestoord/ overspannen persoon Overlast zwervers Overige overlast sociaal Vernieling Overige overlast fysiek (vanuit woningen) Diefstal/inbraak woning Diefstal inbraak box/garage/ schuur/tuinhuis Overige diefstal/inbraak Vermogensdelicten Diefstal uit/vanaf voertuigen Diefstal van motorvoertuigen Diefstal brom,-snor,- fietsen Mishandeling (fysiek geweld) Bedreiging (psychisch geweld) Zeden Overige criminaliteit
Winkeldiefstal Inbraak winkel Diefstal/inbraak in bedrijven en kantoren Overvallen Overlast horeca Overlast evenementen Evenementen overig Water
Ongevallen dodelijke afloop Ongevallen ziekenhuisgewonden Verlaten plaats ongeval Parkeerproblemen Verkeersstremmingen Brand (geen brandstichting) Brandstichting Incidenten m.b.t. flora en fauna Bedrijfsafval en opslag Overige milieufeiten
Vandalisme-baldadigheid Overlast jeugd Hinderlijk, overlastgevend en crimineel
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
5. Interne Veiligheid 5.1 Georganiseerde criminaliteit 5.2 Overige inc. schending integr.
22
Drugshandel Overige georganiseerde criminaliteit Discriminatie Restcategorie schending integriteit
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland
Bijlage 2 Cijfers per wijk Zwartewaterland Misdrijven Woningcriminaliteit Voertuigcriminaliteit Bedrijfscriminaliteit Overige vermogensdelicten Geweldsdelicten Zedendelicten Aantasting openbare orde en ruimte Illegale handel Overige misdrijven
Misdrijven Woningcriminaliteit Voertuigcriminaliteit Bedrijfscriminaliteit Overige vermogensdelicten Geweldsdelicten Zedendelicten Aantasting openbare orde en ruimte Illegale handel Overige misdrijven
Misdrijven Woningcriminaliteit Voertuigcriminaliteit Bedrijfscriminaliteit Overige vermogensdelicten Geweldsdelicten Zedendelicten Aantasting openbare orde en ruimte Illegale handel Overige misdrijven
23
2017 4 9 7 11 12 1 31 31 44
Genemuiden 2018 2019 27 6 10 18 6 4 19 12 27 18 2 2 22 20 32 41 61 62
2020 2 17 3 11 9 3 18 52 43
2017 4 10 1 8 14 2 15 16 34
Zwartsluis 2018 2019 14 9 10 18 5 9 9 13 21 13 3 0 17 14 21 22 36 53
2020 7 9 3 13 16 2 15 35 46
2017 9 31 7 21 17 2 30 29 40
Hasselt 2018 2019 7 14 20 18 6 4 14 11 9 11 5 2 11 16 33 35 36 37
2020 7 10 7 9 9 1 17 59 42
Gebiedsscan over 2020 - gemeente Zwartewaterland