24. Brief GOV Bestuur van 25 juni 2021 aan gemeenteraad ZWL Ondernemersfond Genemuiden en GOV

Correspondentieadres: Langestraat 12, 8281 AL Genemuiden

Aan: Leden van de gemeenteraad Gem. Zwartewaterland CC : College van B&W Gem. Zwartewaterland Genemuiden, 25 juni 2021 Betreft: Ondernemersfonds Genemuiden en GOV Geachte leden van de gemeenteraad, Met genoegen doen wij u hierbij onze reactie toekomen op de recente ontwikkelingen m.b.t. het Ondernemersfonds Kernzone Genemuiden. In het bijzonder zullen wij daarbij ingaan op resp. het evaluatierapport van BRO d.d. 5 mei 2021, de brief van het college aan de gemeenteraad d.d. 19 mei 2021 en de bespreking van dit onderwerp in de raadsvergadering van 17 juni jl. U zult begrijpen dat wij naar aanleiding van het evaluatierapport sowieso de behoefte voelden om in de richting van college en raad onze visie te geven. De expliciete oproep daartoe in de recente raadsvergadering past daar dus prima bij. Wij achten het allereerst van belang om onze reactie eerst in het juiste perspectief te plaatsen. Bevindingen, beelden, opinies, aanbevelingen etc. moeten, naar onze mening, beoordeeld worden in licht van de achtergrond en hele opzet van hetgeen in 2018/2019 in gang is gezet. Achtergrond De bestaande Middenstandsvereniging MVG was op ‘sterven na dood’.

Gebrek aan bestuurders die de schouders er onder wilden zetten, teruglopende participatie, beperkte financiële middelen, qua bijdrage geen onderscheid tussen grotere en kleinere bedrijven/leden, de problematiek van de ‘free-ride’ en de absolute noodzaak om zaken opnieuw in te richten. Dit alles passend en aansluitend bij sterk gewijzigde omstandigheden zoals de noodzaak tot het bieden van tegenwicht aan internetshoppen, het bieden van meer ‘beleving’ aan inwoners en toeristen en het in de meest brede zin tonen van een frisse en nieuwe samenwerking van ondernemers. Proces Vanuit het bovenstaande besef is het nieuwe initiatief geboren. Met een open mind is een groep ondernemers onder professionele begeleiding aan de slag gegaan. Daar is ruim de tijd voor genomen. Diverse gesprekken zijn gevoerd met ondernemers, het college, met ambtenaren en met besturen van andere ondernemersverenigingen. Er is juist heel veel aandacht besteed aan de communicatie met alle betrokken ondernemers. Diverse informatieavonden zijn gehouden. Speciale Ambassadeurs zijn actief geweest om, overal waar nodig, nadere toelichting te geven. Ruim voor de stemmingsavond hebben alle ondernemers een informatie set overhandigd gekregen met daarin o.a. een speciaal informatieboekje met alle info inclusief de antwoorden op vele te stellen vragen.

Zonder enige aarzeling durven wij de stelling aan dat de totaliteit van het proces de toets der kritiek met glans kan doorstaan. Wij vinden het dan ook kwalijk om in de BRO evaluatie

Correspondentieadres: Langestraat 12, 8281 AL Genemuiden

toch opnieuw te moeten lezen dat een klein groepje ondernemers de mening is toegedaan dat proces en stemming niet correct verlopen zouden zijn. Wij nemen daar met nadruk afstand van omdat het absoluut geen recht doet aan de zorgvuldigheid die is betracht door de betrokken personen bij de gemeente en de projectgroep. Bovendien doet het ook onrecht aan de notaris die de gehele stemmingsprocedure begeleid heeft. De finale bijeenkomst in oktober 2019 kenden niet alleen een grote opkomst (73,75%), maar ook een stemmingsuitslag waarbij 93,22% een positieve stem heeft uitgebracht. Zeer ruimte steun derhalve voor de opbouw van een nieuwe structuur met een nieuwe vorm op basis van een nieuw financieringsmodel. Evaluatierapport BRO Het gaat in het bestek van deze brief te ver om alle aspecten die in de evaluatie aan bod komen de revue te laten passeren, dus wij beperken ons tot de hoofdlijnen. Op vier belangrijke aspecten willen wij nader inzoomen: • • • •

Basis voor de onderzoekresultaten Het fenomeen Ondernemersfondsen De invloed van de Corona epidemie De hoofdconclusies en aanbevelingen

Basis voor de onderzoeksresultaten BRO geeft in haar toelichting aan dat naast desk research de enquête de basis is voor de onderzoeksresultaten. Wij vinden dat toch wat beperkt. Allereerst hadden wij graag gelezen welke informatie en stukken zijn geraadpleegd bij de desk research. BRO geeft geen enkele verwijzing. Zo zijn er ook de nodige landelijke rapporten over nut en noodzaak van Ondernemersfondsen. Daarnaast hadden wij het ter completering van het beeld logisch gevonden als ook een gesprek met het bestuur was gevoerd alsook met enkele leden van de projectgroep en met de externe adviseur die het gehele project begeleid heeft. Uiteraard zou daar dan ook een interview met betrokken wethouder en ambtenaren toe hebben kunnen behoren. Het fenomeen Ondernemersfondsen Wat ons eigenlijk het meest heeft verbaasd m.b.t. het evaluatierapport is dat de bevindingen, conclusies en aanbevelingen op geen enkele wijze in het bredere perspectief zijn geplaatst van het fenomeen Ondernemersfonds op zichzelf. Naar ons inzicht was er alle aanleiding om dat wel te doen. Wij zullen toelichten waarom. De laatste tien a vijftien jaar is, zeker in binnensteden, sprake van een structurele- en significante terugloop van traditionele lidmaatschappen van detailhandels- en ondernemersverenigingen. BRO noemt dit terloops in haar rapport.

Het is een maatschappelijke ontwikkeling die in schril contrast staat met de noodzaak om centra van dorpen en steden van een aantrekkelijk profiel en van voldoende gecoördineerde activiteit te voorzien. Consumenten en toeristen moeten immers, meer dan ooit tevoren, verleid worden om naar de kernen en centra te komen als tegenwicht voor de vele online opties. Dat is alleen mogelijk vanuit collectiviteit en voldoende financiële armslag. Het initiatief om voor de kern van Genemuiden een Ondernemersfonds op te zetten is dan ook allesbehalve een lokaal experiment. In tegendeel: in de afgelopen tien, vijftien jaar zijn in Nederland nieuwe organisatie- en financieringsvormen bedacht om deze collectiviteit toch gestalte te geven.

Correspondentieadres: Langestraat 12, 8281 AL Genemuiden

De oudste vorm is de reclamebelasting op basis van Artikel 227 van de gemeentewet. Sinds 2010 is daar de optie van de BIZ (Bedrijven Investering Zone), als wettelijke mogelijkheid vanuit de rijksoverheid bijgekomen. Beide vormen zijn in de uitwerking identiek, ze maken de oprichting van Ondernemersfondsen mogelijk op basis van een belastinginning door de lokale overheid. In nauw overleg met de gemeente is voor Genemuiden de optie van de Reclamebelasting gekozen. In Nederland zijn zeker zo’n 400 fondsen actief. Ze zijn er overal en allemaal tot stand gekomen vanuit dezelfde basisproblematiek. We zien het in Meppel en Elburg, in Steenwijkerland en Amsterdam, in Zwolle en Kampen, in Zeewolde en Veenendaal, in Dalfsen en Weststellingwerf…….oftewel in grote, middelgrote en kleine steden en dorpen. De invloed van de Corona epidemie In de rapportage van BRO komt bij herhaling nadrukkelijk naar voren dat de invloed van de corona epidemie op de periode sinds de oprichting van het fonds zeer groot is geweest. Wij citeren: ‘Deze evaluatie komt echter niet op het juiste moment om de voortgang van de missie en de doelstellingen volledig te evalueren. De impact van de Coronacrisis is hiervoor te groot geweest en hierdoor kan niet worden gesproken over een ‘normaal’ jaar’.

Een nieuwe structuur die in de praktijk moet worden uitgerold, vraagt bij uitstek om de mogelijkheid tot fysiek contact in 1 op 1 relaties, maar zeker ook tot samenspraak en ontmoeting bij formele en informele bijeenkomsten. Nagenoeg de gehele periode vanaf de startbijeenkomst op 6 maart 2020 tot zeer recent was dus door coronamaatregelen vrijwel onmogelijk. De communicatie moest daardoor in hoge mate via digitale kanalen verlopen. Corona legde ook veel beperkingen op m.b.t. het organiseren van activiteiten. Op basis van de nodige inventiviteit en creativiteit werden er nochtans vele acties uitgerold zoals: ‘Bestel het in Genemuiden, samen met elkaar en voor elkaar’ in april 2020, de 4daagse Braderie eind juni, de Biestermarkt Quiz en Loterij in oktober, de Sinterklaasbingo in december, de Koop Lokaal actie en de Oudejaarsavond onlinequiz. In de 1 e helft van dit jaar volgden daarop nog de succesvolle Shoplichtenactie en tot slot de Paas- en Koningsdagacties. De hoofdconclusies en aanbevelingen Wij zien het ondanks de genoemde beperkingen als een compliment dat BRO constateert dat ‘nog altijd een ruime meerderheid van de ondernemers de toegevoegde waarde van het Ondernemersfonds onderschrijft en hier ook voordelen van ondervindt’. Ook benoemd BRO dat het om een ‘groepje’ ondernemers gaat die het eenvoudigweg niet eens zijn met deze nieuwe vorm.

Dat is natuurlijk hun goede recht en dat respecteren wij als bestuur. De bezwaren van dit groepje zijn niet nieuw en er is geen relatie met datgene wat in de praktijk is gerealiseerd. Vanuit het oprichtingsbestuur is diverse keren het contact en overleg gezocht met deze ondernemers. Ook is diverse malen aangeboden om zitting te nemen in het bestuur of in een werkgroep. Dat heeft tot nu toe niet mogen baten. Ze zijn gewoon tegen en blijven tegen. Op zichzelf is dat geen bijzondere situatie. Dit doet zich ook voor in andere gemeenten. Het is eenvoudigweg onmogelijk om iedereen in een gelijke mate tevreden te stellen. Met betrekking tot de beide decentrale ‘subkernen” Prinses Irenestraat en de Fuitestraat is er door de initiatiefnemers bewust voor gekozen om ze juist wel op te nemen in de zone, vanuit de gedachte om die ondernemers er juist bij te betrekken. In de statuten van de vereniging is zelfs expliciet opgenomen dat er 1 bestuurszetel beschikbaar moet zijn voor

Correspondentieadres: Langestraat 12, 8281 AL Genemuiden

een representant vanuit deze subkernen. Zo is dat statutair overigens ook gedaan m.b.t. de horeca en de zakelijke dienstverlening. Conclusie m.b.t. de aanbevelingen: •

Het bestuur staat onverminderd open voor overleg met en participatie in het bestuur van genoemde kleine groepje tegenstanders. Er moet dan echter wel sprake kunnen zijn van een wederzijds constructieve houding gericht op oplossingen en samenwerking.

•

Het bestuur gaat opnieuw in gesprek met de ondernemers van de subkernen om samen een goede weg te vinden om de betrokkenheid van hun straten beter in balans te brengen met het huidige gevoel daarover. Wij hebben er alle vertrouwen in dat wij daarvoor een modus zullen vinden.

•

Het bestuur zal er absoluut naar blijven streven om de activiteiten die ontplooit gaan worden zo goed mogelijk te spreiden over de verschillende delen van het centrum en over de verschillende sectoren. Voorbeeld: de drie grote bijeenkomsten over het Ondernemersfonds zijn telkens georganiseerd bij een andere partij (Kaaihof, DOS, ZIN). Er zijn concrete ideeën om informatie/netwerkavonden te gaan houden bij de zakelijke dienstverleners die dan de ruimte krijgen om zich te presenteren aan collega-ondernemers etc. etc.

•

Het bestuur zal, nu de coronamaatregelen op hun einde lopen, extra aandacht besteden aan fysieke communicatie, naast digitale informatieverschaffing. Na de zomer kan dat weer en bestuur en collega ondernemers zullen maar al te graag elkaar weer treffen om gedachten uit te wisselen, plannen te smeden en zeker ook om te netwerken.

Verordening en gemeenteraad In de meeste gevallen komt het initiatief tot oprichting van een Ondernemersfonds vanuit de ondernemers. In een aantal gevallen komt het initiatief vanuit een gemeente, gemeenteraad of wethouder. Altijd is de focus gericht op collectiviteit, solidariteit, samenwerking en profilering als middelen om binnensteden en kernen aantrekkelijk te houden voor inwoners en economisch rendabel voor ondernemers. Er zijn zelfs vele gemeenten die de oprichting van fondsen financieel extra stimuleren, zoals b.v. de gemeente Schouwen-Duiveland. De kernen Zierikzee en Renesse hebben daar inmiddels dankbaar gebruik van gemaakt en beschikken over florerende Ondernemersfondsen. In de gemeenteraadsvergadering viel te beluisteren dat het innen van contributies voor ondernemersverenigingen niet tot de taken van een gemeente behoorde. Alhoewel wij er begrip voor hebben dat u aan de nieuwe constellatie moet wennen is het zeker niet oneigenlijk. De gemeentewet biedt gewoon die ruimte, het wordt in Nederland zeer ruim toegepast, de VNG heeft er modelverordeningen voor en de meerderheid van uw raad heeft er in december 2019 een democratisch besluit over genomen.

U kunt zich voorstellen dat het rauw op ons dak viel te beluisteren dat een aantal partijen in uw gemeenteraad het idee hebben opgevat dat het verder meewerken aan de systematiek van een Ondernemersfonds op basis van een verordening Reclamebelasting niet nodig en wenselijk is. ‘Nu we hebben meegeholpen bij de opstart kan de vereniging het verder wel zelf’ was de strekking achter die stroming.

Correspondentieadres: Langestraat 12, 8281 AL Genemuiden

Laten wij helder zijn: wij respecteren uiteraard de zelfstandige bevoegdheid van de gemeenteraad om verder mee te werken of niet. Er zijn echter twee belangrijke redenen waarom wij u als raad dringend adviseren om zo’n besluit niet te nemen. Allereerst vinden wij in alle redelijkheid de termijn tussen de verleende medewerking en zo’n besluit, veel en veel te kort. De hele nieuwe opzet, die na veel vrijwillige inzet en inspanning tot stand is gebracht verdiend een faire kans om tot wasdom te komen. Zeker met de extra handicap van corona, is daarvan nu absoluut geen sprake. BRO onderschrijft dit en heeft een dergelijke stap dan ook absoluut niet geadviseerd. Als gemeenteraad zou u met zo’n stap dan ook een besluit nemen wat niet in het verlengde ligt van de rapportage. Het zal u dan ook niet verbazen dat wij de motie van de PvdA met klem ontraden. Er is een tweede reden waarom het geen logische stap zou zijn. Het is een misvatting dat de systematiek van het Ondernemersfonds via de Reclamebelasting losgekoppeld zou kunnen worden van het functioneren van de vereniging. Die opinie berust op een misvatting. In de hele nieuwe set-up horen deze zaken onlosmakelijk bij elkaar. Als de financiering niet georganiseerd kan worden op basis van de huidige collectiviteit dan valt de basis onder de vereniging GOV weg en zijn we terug bij het MVG model en is alle energie voor niets geweest.

Wij pleiten vurig voor een besluit waarin u voor minimaal 3 volle jaren, dus t/m 2024, continuering van de huidige constructie blijft ondersteunen, waardoor bestuur, samen met de leden/ondernemers de rust en de ruimte krijgen om de GOV verder op te bouwen en uit te bouwen. Op basis van een nieuwe volwaardige evaluatie kunt u dan alsnog het geheel nader beoordelen. Wij hebben er alle vertrouwen in dat dit op die wijze kan en geven graag ons commitment om daar aan te werken met inachtname van de gedane aanbevelingen. In de praktijk is het bestuurlijk uitermate lastig werken als continue de dreiging van intrekking van de medewerking aan de orde is. Bij de beantwoording van diverse vragen tijdens de raadsvergadering van 17 juni heeft wethouder Slingerland u, naar zijn persoonlijke inschatting, geschetst wat mogelijk de gevolgen kunnen zijn van het intrekken van de samenwerking m.i.v. 1 januari 2022. Om voor iedereen helderheid te scheppen, moeten wij u als bestuur melden dat het inderdaad zo is dat het voltallige bestuur van de vereniging GOV en de stichting Ondernemersfonds haar taken zal neerleggen en de bestuursfuncties ter beschikking zal stellen aansluitend op een negatief besluit van de gemeenteraad. Het doet ons allerminst plezier om dit zo te moeten stellen, maar hebben in die situatie geen andere keuze.

De kans is dan heel groot dat het vele jaren zal duren voor weer nieuwe sporen getrokken kunnen worden voor ondernemerssamenwerking in de kernzone. Wij hebben er vertrouwen in dat u ons appel om ons de ruimte te geven tot doorontwikkeling serieus zult nemen. Met plezier en inzet zullen wij dan ons bestuurswerk voortzetten in het belang van de ondernemers en de kern Genemuiden. Uiteraard zijn wij altijd voor nadere toelichting en overleg beschikbaar. Wij wensen u veel wijsheid toe bij de verdere behandeling van dit thema. Met ondernemende groet, Bestuur Stichting Ondernemersfonds Kernzone Genemuiden Genemuider Ondernemers Vereniging GOV