2025-03-27 - Ontwikkeling naar robuuste OD IJsselland - Zwartewaterland

ONTWIKKELING NAAR ROBUUSTE OMGEVINGSDIENST IJSSELLAND Gemeenteraad Zwartewaterland, 27 maart 2025

WAT SPEELT ER IN DE GEMEENTE ZWARTEWATERLAND? Bedrijvigheid

sector

• Kenmerkende sectoren

• Maatwerk bij agrarische ontwikkelingen

• Bedrijfsvestigingen

• Energietransitie en Klimaatadaptie in

• Met milieubelastende activiteiten

samenhang met landschappelijke

• Vergunningplichtige bedrijven

kwaliteit

• Zeer complexe bedrijven (IPPC)

• Benutten bestaande ruimte op bestaande bedrijventerreinen

Relevante thema´s • Tapijtstad • Nationaal Landschap IJsseldelta • Natura 2000-gebieden • Behoud en beleefbaarheid agrarische

Milieusituatie • Stikstofemissies • Fijnstofemissies

BEDRIJVIGHEID IN IJSSELLAND Aantal bedrijven

Aantal vergunningplichtigebedrijven

Deelnemers

Totaal

%

IPPC & Complex

Regulier

Totaal

%

Dalfsen

1.282

6,7%

23

26

49

8,3%

Deventer

2.759

14,5%

13

29

42

7,1%

Hardenberg

2.289

12,0%

61

79

140

23,7%

Kampen

1.969

10,3%

7

36

43

7,3%

Olst-Wijhe

761

4,0%

14

9

23

3,9%

Ommen

993

5,2%

19

26

45

7,6%

Raalte

1.455

7,6%

31

50

81

13,7%

Staphorst

949

5,0%

10

24

34

5,8%

Steenwijkerland

2.014

10,6%

5

22

27

4,6%

Zwartewaterland

917

4,8%

1

41

42

7,1%

3.662

19,2%

6

45

51

8,6%

40

0,2%

10

3

13

2,2%

19.090

100,0%

200

390

590

100%

Zwolle Provincie Overijssel Totaal

4 agrarische bedrijven en 37 Industrieel bedrijf

industrieel

127 agrarische bedrijven in Zwartewaterland

Zwartewaterland

Stikstofemissie in Overijssel

Fijnstofemissie in Overijssel

Hardenberg

BELANG VAN EEN ROBUUSTE UITVOERING & ORGANISATIE VAN VERGUNNINGVERLENING, TOEZICHT EN HANDHAVING

WAAROM EEN ROBUUSTE OD IJSSELLAND? •

Robuuste vergunningverlening, toezicht en handhaving van milieuregels is de stille kracht achter een gezonde, veilige en duurzame fysieke leefomgeving in IJsselland.

•

Aanleiding voor robuustheidsopgave is het landelijk programma ‘Versterking VTH-stelsel’ en daarmee voldoen aan de landelijke eisen

•

Maar de echte reden is dat we als gemeenten en provincie onvoldoende middelen beschikbaar stellen om tot robuuste taakuitvoering te komen

•

Doel is om OD IJsselland in staat te stellen om adequaat uitvoering te geven aan de regionale en maatschappelijke opgaven in de fysieke leefomgeving.

•

Uitvoering van plan van aanpak: toekomstscenario’s voor en ontwikkelroute naar een robuuste organisatie

Robuuste omgevingsdienst? Voldoende mensen, middelen en mogelijkheden voor daadkrachtige en gerichte uitvoering in samenhang met

SITUATIE IN IJSSELLAND Omgevingsdiensten in Beeld •

Wettelijke verplichting voor stelselverantwoordelijke (Ministerie van IenW)

•

Tweejaarlijks onderzoek naar de kwaliteit van de uitvoering van de vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)-taken

•

Omgevingsdiensten in beeld 2023 (peiljaar 2022)

•

Foto van 29 omgevingsdiensten (inmiddels 28 door fusie OD Veluwe)

OMVANG & COMPLEXITEIT BEDRIJVENBESTAND Aantal bedrijven

Aantal complexe bedrijven

Totaal aantal bedrijven

Aantal bedrijven per 1.000 inwoners

Achterhoek

9.029

749

9.778

37

Veluwe*

7.787

442

8.229

22

Zeeland

8.043

404

8.447

22

IJmond

7.651

285

7.936

16

IJsselland

14.972

864

15.836

42

Twente

14.446

829

15.275

24

Flevoland/Gooi

9.945

639

10.584

15

Friesland

2.704

936

3.640

6

Drenthe

11.767

1.011

12.778

25

West-Holland

7.360

197

7.557

25

Noord-Holland Noord

12.294

316

12.610

18

Brabant Zuidoost

14.142

1.847

15.989

21

Selectie OD-regio's

* Peiljaar 2024 agv fusie

IJsselland •

Een (zeer) groot bedrijvenbestand

•

Aanzienlijk aandeel complexe bedrijven

BESCHIKBARE MIDDELEN VOOR VTH-UITVOERING Begroting 2023 in € mln

Omvang OD in fte

Totaal aantal bedrijven

Beschikbare FTE Verg.verl voor 1000 bedrijven

Beschikbare FTE T&H voor 1000 bedrijven

Achterhoek

€ 9,9

80

9.778

2,8

3,6

Veluwe*

€ 15,7

125

8.229

2,3

6,3

Zeeland

€ 11,9

102

8.447

4,0

7,1

IJmond

€ 13,4

122

7.936

1,0

7,6

IJsselland

€ 13,6

103

15.836

1,1

2,8

Twente

€ 13,9

126

15.275

1,4

2,7

Flevoland/Gooi

€ 14,9

135

10.584

4,6

4,9

Utrecht (RUD)

€ 16,6

126

5.404

9,3

9,3

Friesland

€ 17,5

118

3.640

9,6

14,6

Drenthe

€ 18,0

150

12.778

4,6

3,2

West-Holland

€ 19,0

133

7.557

2,0

6,7

Noord-Holland Noord

€ 22,1

182

12.610

1,4

3,2

Brabant Zuidoost

€ 25,3

183

15.989

3,4

3,4

Selectie OD-regio's

* Peiljaar 2024 agv fusie

IJsselland •

Beperkte capaciteit voor VTHtaken

•

Minste capaciteit en middelen van alle OD’s

•

Behoort tot één van de kleinste OD’s

GEGEVENS OVER UITVOERING VTH-TAKEN Selectie OD-regio's

% Actualitisatietoetsen

Achterhoek

% verstrekte vergunningen

% toezicht tov % LOD's* tov aantal aantal bedrijven inspecties

15,8%

32,0%

3,2%

26,8%

2,8%

IJsselland

Veluwe-Ijssel

13,5%

16,7%

Noord-Veluwe

0,0%

21,5%

Zeeland

13,5%

41,8%

24,6%

11,6%

actualisatie vergunningen

IJmond

44,6%

11,2%

19,7%

1,6%

IJsselland

0,1%

14,1%

10,7%

0,7%

(geen capaciteit)

Twente

1,8%

16,3%

15,3%

14,1%

Flevoland/Gooi

1,4%

11,9%

Utrecht (RUD)

6,7%

17,5%

31,6%

13,2%

Friesland

1,5%

24,0%

30,0%

Drenthe

2,6%

17,3%

12,9%

3,5%

West-Holland

12,2%

13,7%

17,9%

7,7%

prestaties tov andere OD’s en

Noord-Holland Noord

6,3%

14,2%

35,8%

0,4%

tov omvang bedrijvenbestand

Brabant Zuidoost

1,1%

5,2%

* LOD = last onder dwangsom = besluit waarin overtreder een herstelactie wordt opgelegd met boete als niet wordt hersteld

•

Feitelijk geen uitvoering van

•

Minste toezicht van alle OD’s

•

Overall relatief lage

PROCES NAAR EEN ROBUUSTE OD IJSSELLAND Uitgangspunten

centrale probleem i.c. capaciteitstekort niet

•

oplossen.

OD is nog onvoldoende toegerust en ‘been bijtrekken’ is nodig

Proces •

Wat maatschappelijk nodig is en wat landelijk

•

wordt gevraagd Uitvoering van plan van aanpak •

Veel scherper beeld van het centrale probleem

•

Onderscheid in twee sporen •

Zorgvuldig ontwikkelproces met alle bestuurlijke en ambtelijke betrokkenen

•

Uitzending voor raads-/statenleden op 27 november 2024

•

Blauwe spoor: voldoen aan wettelijk

Besluit over ontwikkelroute in AB van 19 december 2024

minimumniveau •

Rode spoor: voldoen aan landelijk

•

robuustheidsniveau •

Inzetten op slimme allianties, fuseren met een

Effectuering in Kaderbrief en Ontwerpbegroting 2026 OD IJsselland

•

Implementatieplan 2025-2027

CENTRALE PROBLEEM UITEENGEZET (1 VAN 2)

UITLEG DOOR MAARTEN OFFINGA & RON KÖNIG

WAT GEBEURT ER LANDELIJK? ‘Versterking VTH-stelsel’ als antwoord op commissie Van Aartsen

•

Politieke lijn is dat een OD op 1 april 2026 robuust moet zijn en als dat niet lukt dan is fusie een optie

•

Er komt (wettelijke) borging: AMvB en Samenwerkingsovereenkomst

Wat is IenW-oordeel over OD IJsselland? •

Kan/zal niet (zelfstandig) robuust zijn in 2026. Focus ligt op ‘omvang’ (te klein)

•

Oordeel is niet nieuw en onverwacht

Zorgen van gemeenten en provincie •

Pleidooi voor meer realisme (tijd en geld) in het proces naar robuuste OD’s.

•

IJssellandse gemeenten en provincie ondersteunen deze lijn en voeren hier gericht actie op uit.

Commissie van Aartsen concludeerde dat onvoldoende resultaat is bereikt: •

Er is sprake van grote milieuschade (5 miljard).

•

Nog veel fragmentatie en vrijblijvendheid.

WAT ZIEN WE NOG MEER? Position Paper VNO-NCW: Belang van actuele vergunningen

Provinciale toezichtstaak Omgevingsrecht •

Zorg voor een actualiteitstoets van de relevante vergunningen

•

Actualiseer deze indien nodig volgens de wettelijk vastgestelde termijnen

TOEKOMSTSCENARIO’S VOOR EEN ROBUUSTE OD Bestuurlijke risico’s van ‘niets doen’ •

Bevoegd gezag is verantwoordelijk voor taakuitvoering die niet aan de wettelijke verplichtingen en de eigen afspraken voldoet.

•

Niet voldoen aan landelijke robuustheid heeft risico van dwang om de taakuitvoering op een grote schaal te organiseren.

1. Scenario ‘Zelfstandig robuust in 2026 •

Onrealistische opgave en niet haalbaar als pas in de loop van 2025 zekerheid ontstaat over de aanvullende middelen.

•

Te weinig tijd om alle noodzakelijke stappen ook daadwerkelijk te hebben geïmplementeerd.

2. Scenario ‘Robuust met fusie’ •

Niet zinvol en geen perspectief omdat het voldoen aan het minimum uitvoeringsniveau niet met een fusie kan worden opgelost.

•

Een fusie verschillende andere nadelen en ‘deur staat bij andere OD’s niet open’

3. Scenario ‘Gefaseerde robuustheid’

IJSSELLANDSE ONTWIKKELROUTE •

Een robuuste OD IJsselland op termijn. Een groeipad naar een gerealiseerde robuuste taakuitvoering in 3 jaar •

2026: taakuitvoering voldoet aan het minimum uitvoeringsniveau

•

2028: taakuitvoering voldoet aan het landelijke robuustheidsniveau

• Een zelfstandige omgevingsdienst IJsselland met strategische allianties vanuit het adagium ‘zelfstandig robuuster door samenwerking’ • Op verschillende niveaus (landelijk, landsdeel, provinciaal, regionaal) en met verschillende partijen (OD’s en IJssellandse GR-en) • Het advies en AB-besluit om ‘been bij te trekken’ en realisatie te faseren • Deelnemers stellen benodigde middelen van € 3,3 mln beschikbaar • Financiële middelen komen gefaseerd beschikbaar in de periode 2026-2028. • Minimum uitvoeringsniveau (“blauwe spoor”): Kostenverdeling obv het aantal bedrijven van bevoegd gezag • Landelijk robuustheidsniveau (“rode spoor”). Kostenverdeling obv afspraken over de verdeelsleutel voor begroting

FINANCIËLE MEERJARENRAMING EN IMPLICATIES DEELNEMERS Financiele implicatie Route naar Robuustheid

2026

2027

2028

2029e.v.

Dalfsen

€ 200.901

€ 216.391

€ 253.409

€ 257.849

Deventer

€ 237.487

€ 297.429

€ 355.527

€ 358.037

Hardenberg

€ 429.191

€ 444.696

€ 508.946

€ 520.722

Kampen

€ 155.376

€ 214.447

€ 251.510

€ 252.862

Olst-Wijhe

€ 118.556

€ 115.969

€ 136.273

€ 138.975

Ommen

€ 144.401

€ 159.965

€ 187.611

€ 191.279

Raalte

€ 252.779

€ 287.570

€ 334.930

€ 340.915

Staphorst

€ 109.009

€ 134.806

€ 156.860

€ 158.791

Steenwijkerland

€ 163.449

€ 220.575

€ 264.490

€ 265.456

Zwartewaterland

€ 79.970

€ 144.761

€ 168.502

€ 168.695

Zwolle

€ 226.032

€ 324.064

€ 389.249

€ 390.407

Provincie Overijssel

€ 226.547

€ 240.836

€ 282.090

€ 284.021

€2.343.698

€2.801.510

€3.289.397

€3.328.007

Totaal

FinancieleimplicatieZwartewaterland

2026

2027

2028

2029e.v.

Actualisatievan vergunningen

€ 4.739

€ 45.741

€ 45.741

€ 45.934

Toezicht milieucapaciteit met hercontroles

€ 75.231

€ 75.231

€ 75.231

€ 75.231

€ 79.970

€ 120.972

€ 120.972

€ 121.165

Strafrechtelijkehandhaving/ BOAen Bodemtoezicht

Subtotaal minimumuitvoeringsniveau

€0

€ 17.293

€ 34.586

€ 34.586

Innovatiebudget

€0

€ 4.014

€ 8.029

€ 8.029

Ophogingvan opleidingsbudget

€0

€ 2.482

€ 4.915

€ 4.915

Subtotaal landelijk robuustheidsniveau Totaal

€0

€ 23.789

€ 47.530

€ 47.530

€79.970

€144.761

€168.502

€168.695

WAAR STAAN WE NU?

• Instemming Algemeen Bestuur OD IJsselland met Ontwikkelroute (december 2024) • Verwerking in kaderbrief en ontwerpbegroting 2026 • Zienswijze op ontwerpbegroting • Vaststelling begroting in september 2025 • Tegelijkertijd werken we door aan het robuuster maken