20240916 Raadsinformatieavond Hvw en Regiewet Zwartewaterland

De bouwstenen van een huisvestingsverordening én de Regiewet…

19 september 2024

Thierry Wever

Vandaag… Een mini-college over sturen op een evenwichtige en rechtvaardige verdeling/toewijzing van het aanbod en het woningvoorraadbeheer

én het wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting Vragen “naar aanleiding van” tussendoor… 2

Huisvestingswet 2014 Het van de volkshuisvesting

Woningvoorraadbeheer •

Vergunningplichtig maken van onttrekken (sloop en tweede woningen), samenvoegen, omzetten, woningvorming en splitsen In huur én koop.

•

Opkoopbescherming: het tegengaan van schaarste aan goedkope en middeldure koopwoningen, zodat andere woningkopers dan beleggers (o.a. starters en middeninkomens) meer kansen hebben op een koopwoning.

•

Reguleren toeristische verhuur: registratieplicht, nachtencriterium (en meldplicht), vergunningplicht

In de context van 8 corporaties, werkzaam in 10 gemeenten… • Artikel 6 Hvw 2014: overleg, afstemming, GS-advies  Dus samenwerking niet vrijblijvend!  Regionale afstemming én lokale keuzes én besluitvorming 5

“Vergunningplichtige voorraad” (1) • Reikwijdte… (keuze) … gereguleerde (sociale) huurwoningen corporaties … gereguleerde huurwoningen particulieren (uitvoeringsvraagstuk?!?) … vrije sector huurwoningen (uitvoeringsvraagstuk?!?) … nieuwbouw betaalbare koop (< € 390.000), beter te doen.

 wijze van inschrijving, modellen, volgorde: vergelijkbaar met:

6

Verordening en dus een vergunningstelsel… De raad stelt de verordening – na afstemming – vast! Check: 1) Of de maatregel noodzakelijk en geschikt is voor het bestrijden van…; 2) Of de ernst van de problematiek de inzet van deze maatregelen rechtvaardigt (proportionaliteit)…; 3) Of de problematiek niet met andere (eenvoudiger) middelen bestreden kan worden (subsidiariteit).

Uitvoeringskosten zijn hierbij ook een factor: VTH en juridische zaken…, soms mandatering mogelijk! 7

Contractvrijheid vs. gemeentelijke sturing • •

Corporaties/verhuurders zijn in principe vrij te verhuren aan wie zij willen... De overheid (gemeente) heeft zich hier niet in te mengen (vrijheid van vestiging)…

Tenzij (artikel 2): • Er sprake is van schaarste aan (goedkope) woonruimte • En die schaarste leidt tot verdringing van kwetsbare groepen • Er reden is de leefbaarheid te beschermen (soms)  Precieze en sterke (juridisch houdbare) onderbouwing vereist.  Steeds meer invloed van jurisprudentie. 8

9

Wat staat er in…

Voorrang met maatschappelijke- of economische binding • Voorrang kan worden gegeven aan woningzoekenden met economische of maatschappelijke binding … … voor maximaal 50% van het aanbod van de aangewezen categorie woonruimte regionaal of lokaal … eventueel op kernniveau … met daarbinnen desgewenst een voorrang voor mensen die een vitaal beroep uitoefenen in de gemeente, wel even aantonen dat beroepen schaars zijn in de gemeente.

• Belang lokale woningzoekenden vs. doorstroming en keuzevrijheid? 10

De urgentieregeling • De gemeente moet (binnenkort) een urgentieregeling vaststellen… … met in ieder geval 2 categorieën, straks 9 (Regiewet) … met enkele extra… • Wijze van verdelen ook hier bepalen (vaak bemiddeling) 11

Verplichte urgentie categorieën • (meer) Verplichte urgentiecategorieën + lokale aanvullingen

o Mantelzorg o Chronische medische problematiek o Uitstromers uit GGZ o Uitstromers uit opvang slachtoffers van huiselijk geweld of mensenhandel o Uitstromers uit opvang voor daklozen o Uitstromers uit beschermd wonen o Uitstromers uit Jeugdzorg (18-23 jarigen) o Uitstromers uit gevangenis of jeugdinrichting o Deelnemers uitstapprogramma Prostituees (DUUP) En dan hebben we ook nog: Vergunninghouders / Stadsvernieuwingsurgenten / Onbewoonbaar verklaarde woningen / Sociale urgenties (echtscheiding met kind / financieel / …) / … 12

De Wet versterking regie volkshuisvesting LET OP! KAN ALLEMAAL NOG WIJZIGEN

Wooncrisis? • Sterkere ‘overheden’ om 900.000 nieuwe woningen (waarvan 250.000 sociale huur) te realiseren • Vooralsnog sturing op basis van vrijwilligheid: o Nationale prestatieafspraken voor de volkshuisvesting (BZK, Aedes, Woonbond en VNG) o Provinciale woningbouwafspraken. o Regionale woondeals

• Concept wetsvoorstel voor de Wet versterking regie volkshuisvesting in consultatie: wijzigingen in de Omgevingswet, Huisvestingswet, Woningwet en Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. 14

15

De rode draad… (1) Het wetsvoorstel is gebaseerd op drie pijlers: 1) Regie op aantallen woningen en locaties; 2) Regie op betaalbare woningen en evenredige verdeling van de woningen; 3) Het verstevigen van de lokale prestatieafspraken. 16

De rode draad… (2) I.

Regie op aantallen woningen en locaties, met als doel versnelling:

Verplicht volkshuisvestingsprogramma voor het Rijk, de provincie en de gemeente: met als horizon de komende 5 jaar, in onderlinge samenhang.

o Voortbouwend op de Omgevingsvisie (strategie). o Vervanging van de – oorspronkelijk in 2024 – verplichte woonzorgvisie. o Op basis van periodiek onderzoek naar de actuele woonbehoefte per doelgroep, beleid voor woningbouw en locaties concretiseren. o De woon- en woongerelateerde zorg- en ondersteuningsbehoefte per aandachtsgroep hoort hier bij: Provincie: regionale afstemming, én betrokkenheid (markt)partijen en corporaties. o Procedurele versnelling (minder bezwaar en beroep) 17

De rode draad… (3)

II. Regie op betaalbare woningen én verdeling van de opgave…: o Bouw van 2/3 betaalbare woningen; o Evenredige verdeling daarvan over de regio.

Komen tot afspraken, anders een wettelijk voorschrift…

18

Verplichte urgentieverordening • Huisvestingsverordening met daarin in ieder geval een urgentieregeling • Verplichte urgentiecategorieën, lokale aanvullingen: WIE én HOE! • Regio indeling door provincie in samenspraak met gemeenten. • Gemeenten krijgen de verplichting om regionaal afspraken te maken over de evenwichtige verdeling van de urgente groepen.  Het ‘hoe’ goed doordacht is de basis voor HOEVEEL en WAAR (fairshare) 19

De rode draad… (4) III. Het verstevigen van de lokale prestatieafspraken: o Via lokale prestatieafspraken het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma doorvertalen o Sterkere wederkerigheid tussen gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties o Uitgebreidere geschillenprocedure voor maken én uitvoeren en nakomen van de prestatieafspraken. o Gemeente moet relevante (zorg)aanbieders uitnodigen deel te nemen o Verbreding werkgebied woningcorporaties naar provinciaal niveau 20

Het nieuwe systeem…

Grondbeleid

21

Van huidig naar nieuw (er z.s.m. naartoe groeien) Nu 2025

2027 22

• Nieuwbouwafspraken, Nationale Prestatieafspraken • Provinciaal woonbeleid en woondeals • Woonvisie en lokale prestatieafspraken o.b.v. Woningwet • Start met integrale, regionaal afgestemde woonzorgvisies • Inwerkingtreding Wvrv; versnelling procedures, start met evenwichtige verdeling en urgentieregeling • Instrumenten Omgevingswet direct inzetbaar voor volkshuisvesting • Verdere uitwerking integrale, regionaal afgestemde woonzorgvisies

• Vaststellen nationaal, provinciaal en gemeentelijk Vhv-programma • Woonzorgvisie gaat op in Vhv-programma • Uiterlijke inwerkingtreding urgentieregeling

www.rigo.nl

Thierry Wever

senior adviseur/ partner

06 442 694 33

thierry.wever@rigo.nl