Document · PDF

1a. Bijlage - Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2021-2023

Raadsvergadering 22 april 2021, gemeente ZwartewaterlandBij agendapunt: Brieven van het college7.074 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Ruimte geven aan klimaatadaptatie Uitvoeringsagenda 2021 – 2023

Inleiding........................................................................................................................................... 2 1.1

Aanleiding ............................................................................................................................... 2

1.2

Doel ......................................................................................................................................... 2

1.3

Opbouw................................................................................................................................... 2

Zwartewaterland en klimaatadaptatie - Weten ............................................................................. 3 2.1

Beleidskaders .......................................................................................................................... 3

2.2

Kwetsbaar voor klimaatverandering ....................................................................................... 5

2.3

Aanvullende analyse: hittestress en afstand tot koele plekken ............................................. 6

Risicoanalyse en bepalen van doelen - Willen ................................................................................ 8 3.1

Regionale klimaateffecten ...................................................................................................... 8

3.2

Lokale klimaateffecten ............................................................................................................ 8

3.3

Prioritering per klimaattrend ................................................................................................. 9

3.4

Leidende principes ................................................................................................................ 11

3.5

Rol van de gemeente ............................................................................................................ 12

3.6

Doelen en richtlijnen ............................................................................................................. 13

3.7

Toetsing aan de doelen ......................................................................................................... 14

Uitvoeringsagenda - Werken ........................................................................................................ 18 4.1

Wat gaan we extra doen ....................................................................................................... 18

4.2

Factsheets maatregelen ........................................................................................................ 19

Financiering ................................................................................................................................... 24

Bijlage kaartbeelden hitte ............................................................................................................. 26

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Door klimaatverandering worden de winters natter, de zomers droger, stijgt de gemiddelde temperatuur en stijgt de zeespiegel. De afgelopen drie zomers braken records vanwege de droogte en hitte. Piekbuien hebben regelmatig geleid tot wateroverlast. De urgentie om de ruimtelijke inrichting aan te passen aan klimaatverandering wordt in Nederland sterker, ook in de gemeente Zwartewaterland. Voor de gemeente Zwartewaterland is het aanpassen aan klimaatverandering – klimaatadaptatie geen nieuw thema. Rekening houden met de grilligheid van zee en rivier is al sinds vanouds een belangrijk onderwerp in ruimtelijke plannen. Nu de urgentie voor klimaatadaptatie groeit, ontstond binnen de gemeente de behoefte om te verdiepen op de inzet hiervan. Het ontbreekt momenteel aan heldere doelen die passen bij de ambities van de gemeente om in 2050 klimaatbestendig te zijn (Bouwsteen klimaatadaptatie, 2019) en het geven van ruimte aan klimaatadaptatie (Ontwerp omgevingsvisie, 2020). Deze verdieping is onderdeel van de werkwijze die het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie voorschrijft. Het volgen hiervan is nodig om aanspraak te maken op de landelijke regeling Impulsgelden Klimaatadaptatie vanaf 2021. 1.2 Doel Met dit rapport geven we een toelichting op de keuzes die de gemeente Zwartewaterland maakt voor klimaatadaptatie. De vier subdoelen hierbij zijn: • •

• •

Concretiseren van de knelpunten klimaatadaptatie uit de Bouwsteen Klimaatadaptatie 2019 Invulling geven aan de twee ambities die zijn vastgesteld: o Klimaatbestendig in 2050 o Klimaatadaptatie krijgt de ruimte Afbakenen van de rol van de gemeente. Bepalen van uitvoeringsmaatregelen op basis van de knelpunten, ambitie en gemeentelijke rol.

Het eindbeeld is klimaatadaptatie als ‘nieuwe normaal’, waarin de gemeente klimaatadaptatie standaard meeneemt bij alle ruimtelijke vraagstukken. 1.3 Opbouw Het rapport is opgebouwd volgens de stappen uit het deltaprogramma ruimtelijke adaptatie: weten, willen, en werken. Hoofdstuk 2 (weten) biedt achtergrondinformatie. U leest hier hoe het klimaatadaptatiebeleid gevormd is, welke beleidskaders relevant zijn en welke kwetsbaarheden tot dusver zijn benoemd. Hoofdstuk 3 (willen) beschrijft het proces dat heeft geleid tot de doelen die Zwartewaterland kiest als invulling van de ambitie ‘klimaatbestendig’ in 2050. De uitvoeringsmaatregelen die de gemeente neemt in de worden beschreven in de uitvoeringsagenda in hoofdstuk 4 (werken).

2 Zwartewaterland en klimaatadaptatie - Weten Klimaatadaptatie raakt aan een veelvoud aan thema’s. Voor de hand liggen de thema’s veiligheid, bereikbaarheid, gezondheid, leefbaarheid, en vraagstukken over biodiversiteit, de relatie tussen kernen en het buitengebied, bodemdaling en vergroening. Klimaatadaptatie vraagt om een integrale benadering, in de geest van de Omgevingswet. Klimaatadaptatie is geen losse opgave, maar moet in samenhang gebeuren met de andere opgaven in de fysieke leefomgeving. Beleidsintegratie is een belangrijk onderdeel in het klimaatadaptatieproces. Het combineren van opgaven uit verschillende thema’s leidt tot betere plannen en kostenbesparing. In dit hoofdstuk staat welke beleidskaders relevant zijn voor klimaatadaptatie. 2.1 -

Beleidskaders Bouwsteen Klimaatadaptatie 2019. In de Bouwsteen Klimaatadaptatie zijn de gevolgen van klimaatverandering voor Zwartewaterland verkend. De bouwsteen onderschrijft het belang van de aanpak klimaatadaptatie als input voor de omgevingsvisie Gemeentelijke ontwerp-omgevingsvisie. De ambitie voor klimaatadaptatie is: Klimaatadaptatie krijgt de ruimte. Gemeentelijk rioleringsplan. Eén van de doelen van de riolering is het tegengaan van wateroverlast. Riolering en water zijn niet meer los van elkaar te zien doordat de bovengrondse inrichting van invloed is op het functioneren van de riolering en vice versa. In 2021 wordt het GRP vernieuwd. Dit nieuwe GRP biedt kansen voor het realiseren van klimaatadaptatie in de gemeente. Groenbeleidsplan. Het groenbeleidsplan is in 2019 vastgesteld. Vergroening draagt bij aan de klimaatbestendigheid doordat groene plekken meer verkoeling geven dat versteende gebieden. Doelen uit het groenbeleidsplan die ook positief doorwerken voor klimaatadaptatie zijn: o Groene raamwerk beschermen, versterken en ontwikkelen. Concreet doel is het realiseren van 1 boom per 2,75 inwoners (kernen). Dat staat gelijk aan ruim 1000 extra bomen.; o Biodiversiteit en klimaatadaptief handelen vergroten; o Belevingswaarde van groen vergroten. Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) In het HWBP werken waterschap en Rijkswaterstaat aan dijkversterkingsoperaties.

Op het grondgebied van Zwartewaterland speelt momenteel de aanpak van de Stenendijk in Hasselt (lichtblauw in figuur 2.1). Leefbaarheidsplannen Via de leefbaarheidsplannen wordt gehoor gegeven aan initiatieven van inwoners. De leefbaarheidsplannen zijn daarmee een belangrijk instrument bij het realiseren van klimaatadaptatie (figuur 2.2). Proces veenweidegebied. Een indirect effect van droogte is dat het kan leiden Figuurl 2.1 - Werkzaamheden in het HWBP (via Waterschap Drentse en Overijsselse Delta) tot extra bodemdaling. Het 3

veenweidegebied is gevoelig voor bodemdaling. Samen met de provincie, het waterschap en andere gemeenten in Noordwest Overijssel wordt onderzoek gedaan naar de toekomst van het veenweidegebied RIVUS. RIVUS is het regionale samenwerkingsverband voor klimaatadaptatie. Gevolgen van klimaatverandering die de gemeentegrenzen overstijgen worden door aangepakt via samenwerking in RIVUS.

Figuur 2.2 - Leefbaarheidsplan voor het van Stolkspark. Klimaatadaptatie en leefbaarheid versterken elkaar. De leefbaarheidsplannen bevatten maatregelen die ook positief bijdragen aan klimaatadaptatie. Eén van de gevonden knelpunten is het risico op vernatting in het van Stolkspark. Via de leefbaarheidsplannen wordt het van Stolkspark meer beleefbaar gemaakt. Het aanpakken van de vernatting op de paden is hier onderdeel van.

2.2 Kwetsbaar voor klimaatverandering Tot 2019 zijn verschillende stresstesten uitgevoerd om de impact van klimaatverandering inzichtelijk te maken voor de thema’s wateroverlast, hitte, droogte en overstromingsgevaar. De resultaten van de stresstest zijn toegelicht in de door de gemeenteraad vastgestelde ‘notitie bouwsteen klimaatadaptatie’ (maart 2019). Onderstaand figuur 2.3 laat zien welke effecten Zwartewaterland kan verwachten als gevolg van klimaatverandering.

Figuur 2.3 - Klimaateffecten uit de Notitie Bouwsteen Klimaatadaptatie (2019)

2.3 Aanvullende analyse: hittestress en afstand tot koele plekken In 2020 is de landelijke rekenmethode vastgesteld voor het modelleren van hittestress. Deze methode brengt niet de werkelijke, maar de gevoelstemperatuur in beeld. De gevoelstemperatuur is een belangrijke indicator bij het inschatten van risico’s op hittestress. De invloed van wind en luchtstroming zijn meegenomen in de berekening. Naast de hittestress analyse is in beeld gebracht waar ‘koele plekken’ zich bevinden in de gemeente en of bewoners die ook lopend kunnen bereiken. Het inzetten op koele plekken is een manier om de hittestress te beperken. Onderzoek geeft hierbij de volgende richtlijnen1: • •

Realiseer koele plekken binnen 300 meter van adressen (voor ouderen binnen 5 minuten beloopbaar). Geef prioriteit aan kwetsbare groepen. Koele plekken zijn vooral belangrijk bij mensen die zelf geen tuin hebben;

Kaartbeelden uit het onderzoek naar hittestress zijn opgenomen in bijlage 1. De meest opvallende resultaten zijn de volgende: -

De oude kernen zijn het meest gevoelig voor hittestress. De oude kernen zijn dichtbebouwd, hebben smalle straatprofielen en de hoeveelheid groen is beperkt. Op de meest hete dagen is de overheersende windrichting zuid/zuid-oost. De open structuur en ligging van de industriegebieden van Hasselt en Genemuiden zorgen dat relatief koele lucht uit het buitengebied door het industrieterrein kan stromen. Op zeer hete dagen is de gevoelstemperatuur overal hoger dan aangenaam (>35 graden) De afstand tot koele plekken is groter dan wenselijk bij de industriegebieden van Hasselt en Genemuiden. Nieuwbouwwijken (Tag, Hasselt om de Weede) bieden weinig verkoeling. Dit komt doordat aangeplant groen de eerste jaren weinig effect heeft.

Figuur 2.4 laat het hittemodel zien voor Genemuiden. In figuur 2.5 is te zien binnen welke afstand een koele plek te bereiken is. In de bijlage 1 zijn ook de kaartbeelden voor Hasselt en Zwartsluis opgenomen.

De hittebestendige stad. Hogeschool van Amsterdam, 2020.

Figuur 2.4 - Kaartbeeld hittestress in Genemuiden

Figuur 2.5 - Maximale afstand tussen een adres en een koele plek in Genemuiden. De resultaten bij nieuwbouw zijn vertekend, omdat het aangeplante groen hier jong is en daarom (nog) niet wordt herkend als koele plek.

3 Risicoanalyse en bepalen van doelen - Willen In de notitie bouwsteen klimaatadaptatie is de ‘generieke’ impact van klimaatverandering op Zwartewaterland beschreven. De stresstesten maken daarbij inzichtelijk wáár bepaalde klimaateffecten te verwachten zijn. Of klimaateffecten ook een grote impact hebben is afhankelijk van verschillende oorzaken en niet direct af te lezen van een stresstest. Wateroverlast op een doorgaande weg leidt tot meer problemen voor de bereikbaarheid dan in een doodlopende straat. Omdat klimaatadaptatie raakt aan verschillende sociale- en ruimtelijke domeinen zijn de effecten van klimaatverandering met een brede vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie besproken en afgewogen. 3.1 Regionale klimaateffecten Zwartewaterland werkt in het platform klimaatadaptatie van RIVUS met zeven andere gemeenten, het waterschap en de provincie samen aan regionale vraagstukken van klimaatadaptatie. Alle klimaateffecten die de gemeentegrens overstijgen zijn samenwerkingsopgaven en worden vanuit de regio opgepakt. Het gaat hierbij om het effect van klimaatverandering op de: • • • • • •

Bodemdaling Natuur Landbouw Waterveiligheid Volksgezondheid en hulpverlening Vitale infrastructuur en kwetsbare regionale functies

Omdat de opgaven in het buitengebied de gemeentegrens overstijgen ligt in dit stuk de focus op de kernen. Op regionale schaal doorloopt samenwerkingsplatform RIVUS dezelfde processtappen die in dit uitvoeringsplan zijn beschreven, maar dan voor de regionale opgaven. De resultaten van de regionale risicodialogen worden medio 2021 verwacht. 3.2 Lokale klimaateffecten Zwartewaterland heeft via de ontwerp-omgevingsvisie de ambitie vastgesteld om ruimte te geven aan klimaatadaptatie. In de bouwsteen klimaatadaptatie (maart 2019) is de ambitie vastgelegd om in 2050 klimaatbestendig te zijn. De volgende stap is het concreet maken van die ambitie. Met dit doel zijn verschillende werksessies – risicodialogen – georganiseerd. In de werksessies zijn de risico’s die ontstaan door klimaatverandering gewaardeerd: welke risico’s vindt de gemeente urgente problemen, wat is onwenselijk en wat is acceptabel? Urgente problemen. Dit zijn de situaties die dermate grote gevolgen hebben dat ze op korte termijn (t/m 2024) moeten worden aangepakt Onwenselijke situaties. Dit zijn de situaties die op middellange termijn worden opgelost, door de uitvoering ervan tegelijk op te laten lopen met onderhoud en beheer (meekoppelen) Acceptabele situaties. Dit zijn de situaties waar de gemeente zelf geen uitvoeringsmaatregelen neemt, maar inzet op bewustwording (communicatie en voorlichting).

We vinden in die gevallen dat inwoners, bedrijven en andere organisaties het beste zelf maatregelen kunnen nemen. De gemeente ondersteunt hierbij.

3.3

Prioritering per klimaattrend 2

3.3.1

Wateroverlast

Van oudsher richt de gemeente zich bij wateroverlast op ingrepen in het rioleringssysteem. Toenemende weersextremen opvangen in steeds grotere buizen is niet doelmatig. De oplossing ligt in de ruimtelijke inrichting. Klimaatadaptatie is daarmee niet alleen een technisch beheervraagstuk, maar een opgave voor de fysieke leefomgeving als geheel. Het waterschap voert het beheer uit van het oppervlaktewater in Zwartewaterland. Situaties waar direct actie nodig is, zijn situaties waarbij een bui van 20 mm / uur (valt gemiddeld eens per 2 jaar) leidt tot: -

Het onbegaanbaar raken van ontsluitingswegen door wateroverlast Water dat vanuit de openbare ruimte huizen in stroomt

Bij verschillende overlastsituaties is de strategie om mee te koppelen met bestaande plannen voor beheer en onderhoud. Dit bespaart de gemeente kosten. Het gaat om situaties waar: -

Rioolwater via overstorten geloosd wordt op oppervlaktewater bij hevige buien Bij een bui van 70 mm / uur (valt gemiddeld eens per 100 jaar) leidt tot: o Het onbegaanbaar raken van wijkontsluitingswegen o Water dat vanuit de openbare ruimte huizen in stroomt

Acceptabele situaties zijn situaties waar de gemeente zelf geen uitvoeringsmaatregelen neemt, maar inzet op communicatie en bewustwording. Het gaat om de volgende overlastsituaties: -

Wateroverlast op het eigen terrein. Denk hierbij aan water in tuinen en lekkage als gevolg van zware regenval.

Oplossingsrichting De gemeente Zwartewaterland is een uniek gebied. Door de lage ligging is het verwerken van regenwater een grote uitdaging. Het bergen van regenwater in de ondergrond is bij ons geen vanzelfsprekendheid. De hoge grondwaterstanden en bodemgesteldheid leiden tot een beperkte infiltratiecapaciteit. Dit betekent ook dat de gemeente de problemen niet in haar eentje kan oplossen. Iedereen kan hieraan bijdragen. Inwoners en bedrijven doen dit door een regenton aan te sluiten, een vijver te graven bijvoorbeeld. Elke druppel water die we opvangen belandt niet in riolering of oppervlaktewater en hoeft de waterbeheerder niet weg te pompen. 3.3.2

Hitte

Ruimtelijke inrichting en ontwerp hebben een relatie met het klimaat. Huizen met veel glas en ramen op het zuiden warmen snel op, zodat bewoners in de winter minder hoeven te stoken. Nu het klimaat verandert ontstaat er overlast door hitte in de zomer. De behoefte ontstaat om ruimtelijke inrichting en ontwerp aan te passen op het nieuwe klimaat. Hitte heeft met name impact op de gezondheid en het welzijn van mensen en dieren. Hitte heeft ook een duidelijke relatie met de energietransitie, vanwege de ‘koeltevraag’ van inwoners. Steeds vaker hebben huizen 2

De situaties worden gebruikt om principes vast te stellen. Het wil niet zeggen dat de besproken situaties zich al hebben voorgedaan in Zwartewaterland.

airconditioning. Airco kost niet alleen energie, maar verplaatst het hitteprobleem letterlijk van binnen naar buiten. Hittestress vormt een urgent probleem wanneer: -

Kwetsbare groepen (ouderen, zieken) gezondheidsrisico’s lopen als gevolg van hittestress Hitte/droogte leidt tot het verlies van waardevolle (monumentale) bomen

Onwenselijke situaties: klimaateffecten die de gemeente aangepakt door mee te koppelen zijn de volgende: -

Onvoldoende waterbeschikbaarheid voor groen en het risico op sterfte van groen als gevolg van hitte/droogte. Gezondheidsrisico’s bij (onofficieel zwemwater) als gevolg van hitte

Acceptabele situaties zijn situaties waar de gemeente zelf geen uitvoeringsmaatregelen neemt, maar inzet op communicatie en bewustwording. Hier ligt een kans om de opgaven van energie en klimaatadaptatie aan elkaar te verbinden. Isolerende maatregelen houden in de winter warmte binnen, maar zorgen in de zomer juist voor koelte. Het gaat om de volgende overlastsituaties: -

Concentratiegebrek op scholen door hitte in lesgebouwen Afname van wooncomfort in woonhuizen door hitte Afname van arbeidsproductiviteit door hittegolven

Oplossingsrichting Er zijn verschillende mogelijkheden om de overlast van hittestress te beperken. Ontharden, vergroening en het realiseren van schaduwplekken zijn daarin het meest kansrijk. Bij nieuwbouwontwikkeling dienen hitte en de koeltevraag als eis meegenomen te worden in het ontwerpen van gebouwen en de openbare ruimte. In de bestaande stad ligt het handelingsperspectief vooral in het gesprek met inwoners om zelf ook maatregelen te nemen tegen hitte. Die maatregelen kunnen fysiek zijn, zoals het vergroenen van tuinen. Ook gedrag is belangrijk bij voorkomen van hittestress. Het hitteprotocol van het RIVM is daar een voorbeeld van. 3.3.3

Droogte

In Zwartewaterland zijn de grondwaterstanden hoog zijn en is de beschikbaarheid van oppervlaktewater goed. Het droogteprobleem is in de kernen gering. De effecten van droogte zijn beperken zich tot bovenste laag van de bodem, waardoor gras en ander groen met ondiepe wortels verdroogt. Daarnaast is er een verband tussen droogte en bodemdaling. Veenbodems zijn gevoelig voor bodemdaling. Wanneer de grondwaterstand ver uitzakt, kan het veen oxideren wat leidt tot bodemdaling. Dit proces is gaande in het landelijk gebied, waar de grondwaterstand kunstmatig laag wordt gehouden. Of klimaatverandering (droogte) leidt tot aanvullende bodemdaling is nog onduidelijk. Hier is verdiepend onderzoek voor nodig in RIVUS verband. In de risicodialoog is de volgende situaties als urgent benoemd: -

Door droogte/hitte ontstaat schade aan wegen en riolering

Bij verschillende overlastsituaties is de strategie om mee te koppelen met bestaande plannen voor beheer en onderhoud, waardoor de gemeente kosten kan besparen. Het gaat om de volgende ‘onwenselijke situaties’: -

Verslechterde waterkwaliteit en waterleven (planten en dieren) door droogte Stankoverlast door drooggevallen vijvers of rioolsegmenten

Geaccepteerd wordt de volgende situatie: -

Het verzakken van tuinen door droogte.

Oplossingsrichting De maatregelen die benoemd zijn als middel tegen wateroverlast zijn ook gunstig om droogte te beperken. Over een geheel jaar bekeken is er in de winterperiode sprake van een neerslagoverschot. In de zomer is er sprake van een neerslagtekort. Door water vast te houden wordt een voorraad aangelegd voor droge periodes. Bij ruimtelijke planvorming is de selectie van boom/groensoorten een moment om rekening te houden met droge(re) omstandigheden in de toekomst. In Zwartewaterland kan de droogtediscussie niet los worden gezien van de bodemdalingsproblematiek.

Figuur 3.1 - Perioden van neerslagoverschot en neerslagtekort (Weerplaza, 2017)

3.4 Leidende principes Op basis van de resultaten van de risicodialogen onderscheiden we vijf principes die leidend zijn bij het klimaatbestendig inrichten van de gemeente Zwartewaterland. 1. Veiligheid en gezondheid hebben prioriteit. De focus hierbij ligt op het bereikbaar houden van buurten en de gezondheid van kwetsbare groepen;

2. De gemeente spant zich in om waardevol groen te beschermen en aanvullende bodemdaling als gevolg van droogte te voorkomen, maar heeft hierop slechts een beperkte invloed. 3. Onwenselijke situaties koppelen we mee met beheer, onderhoud en nieuwbouwontwikkelingen. Dat vraagt een extra inzet op de bestaande programma’s; 4. Lokale knelpunten vragen een lokale aanpak. Voor regionale knelpunten kiezen we voor samenwerking en een regionale aanpak; 5. We hebben geen verantwoordelijkheid op privaat terrein, tenzij de overlast afkomstig van openbaar terrein. 3.5 Rol van de gemeente Afhankelijk van de knelpunten die hierboven zijn beschreven kan de gemeente verschillende rollen aannemen om het probleem op te lossen. Bij die rollen passen bepaalde handelingsperspectieven. Dat heeft ook effect op de acties en bijbehorende kosten die daarbij horen. We onderscheiden vier rollen.

Figuur 3.2 - Overheidsrollen, gebaseerd op de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur •

De realiserende / regisserende overheid - bij deze rol onderneemt de gemeente zelf actie. Deze rol past goed bij de gemeente wanneer zij zelf verantwoordelijk is en zelf handelingsperspectief heeft. De gemeente is bijvoorbeeld sturend in de openbare ruimte.

•

De regulerende overheid – bij deze rol dwingt de gemeente af dat anderen maatregelen treffen. Dit kan met een verordening of via het stellen van normen/eisen, maar ook door kaders te stellen in de omgevingsvisie, in beleid en daaruit voortvloeiende programma’s.

•

De samenwerkende overheid – bij deze rol werkt de gemeente bij klimaatadaptatie samen met stakeholders. Bijvoorbeeld door bewoners te betrekken bij wijkreconstructies en door ambities en richtlijnen te bespreken met projectontwikkelaars en overeen te komen in een ontwikkelovereenkomst.

•

De ondersteunende overheid – bij deze rol zet de gemeente in op het stimuleren en het informeren van derden. Bijvoorbeeld door subsidieverlening als een groene dakensubsidie

3.6 Doelen en richtlijnen De stresstesten, prioritering van kwetsbaarheden, overheidsrollen en relevante beleidskaders geven invulling aan de ambities van Zwartewaterland om ‘Klimaatbestendig’ te worden in 2050 en ruimte te maken voor klimaatadaptatie. Deze ambities vragen om toepassing bij ieder ruimtelijk project en bij elke beleidsontwikkeling. Klimaatadaptatie wordt daarmee onderdeel van onze standaard werkwijze. We stellen de volgende drie doelen vast: 3.6.1

Wateroverlast

Doel: bij een bui van 70mm3 in één uur stroomt er vanuit de openbare ruimte geen water gebouwen in. Ontsluitingsroutes blijven begaanbaar voor hulpdiensten. Op privaat terrein werkt de gemeente aan bewustwording en het stimuleren van inwoners en bedrijven om zelf maatregelen te nemen. Dat betekent: •

•

Nieuwbouw: Bij extreme situaties mag geen waterschade ontstaan. Daarvoor toetst de gemeente aan de normbui met een kans van eens per honderd jaar + 10%, ofwel 77mm/uur. (Gemeentelijk rioleringsplan, 2015). De openbare ruimte en privaat terrein moeten zo zijn ontworpen en ingericht dat water zoveel mogelijk wordt vastgehouden, geborgen en vertraagd afgevoerd. - Het waterschap toetst met een bui van 111mm in 48 uur. Ook deze bui komt voor met een kans van eens per honderd jaar. Er mag bij deze bui geen water in woningen komen en belangrijke ontsluitingswegen blijven vrij van water (Watertoets, Drents Overijsselse Delta) Rol: reguleren Openbare ruimte bestaande stad: bij herinrichting van de openbare ruimte streeft de gemeente er naar dat een bui van 70 mm in één uur zonder schade verwerkt kan worden. De voorkeursvolgorde voor het verwerking van hemelwater is: lokaal vasthouden, bergen en daarna vertraagd afvoeren. Voor de riolering zet de gemeente in op het verwerken van 30 mm/u. De overige waterberging moet in het gebied worden gecreëerd. Rol: realiseren op openbaar terrein, reguleren/ondersteunen op privaat terrein Privaat terrein: Eigenaren van privaat terrein zijn zelf verantwoordelijk voor het afvoeren van het eigen hemelwater. Zonder de inzet van inwoners en bedrijven is klimaatbestendigheid niet haalbaar.

De gemeente ondersteunt inwoners daarom bij het realiseren van maatregelen. Rol: ondersteunen

Figuur 3.3 De aanleg van ondergrondse waterberging in de Trompstraat te Genemuiden

Een bui van 70mm per uur is de toetsbui die wordt voorgeschreven vanuit het landelijke Deltaprogramma ruimtelijke adaptatie. Het effect van deze bui is in beeld gebracht voor de gemeente Zwartewaterland.

3.6.2

Hitte

•

3.6.3

Nieuwbouw: bij nieuwbouw ontwikkeling streeft de gemeente ernaar dat het gebied is ingericht op het voorkomen van hittestress. Dit gebeurt door het realiseren van voldoende groen en het realiseren van koele plekken van minstens 200m2 binnen 5 minuten lopen. Rol: reguleren en realiseren Openbare ruimte bestaande stad: bij de herinrichting van de openbare ruimte volgen we de richtlijnen uit het groenbeleid. Deze richtlijnen houden rekening met klimaatverandering. Rol: realiseren Privaat terrein verkoeling op privaat terrein is geen gemeentelijke verantwoordelijkheid. Wel ligt hier een belangrijke verbinding naar de energietransitie. Door toepassen van groen en isolatie warmen huizen minder op en is er ook minder energie nodig voor koeling. Rol: samenwerking en ondersteuning

Droogte

Doel: water houden we zoveel mogelijk vast daar waar het valt. Zo voorkomen we droogte en minimaliseren we het effect van droogte op bodemdaling. Dat betekent: •

•

Nieuwbouw: bij nieuwbouw zijn aanvullende eisen nodig om water beter vast te houden. Nu eist het waterschap 10% extra oppervlaktewater bij elke nieuwe ontwikkeling. De openbare ruimte en privaat terrein moeten zo zijn ontworpen en ingericht dat de resterende berging hier plaatsvindt en water zoveel mogelijk wordt vastgehouden, geborgen en vertraagd afgevoerd. Rol: reguleren Openbare ruimte bestaande stad: het voorkomen van droogte in de openbare ruimte gebeurd door waar dit doelmatig is voorziening te treffen waardoor water lokaal beter wordt vastgehouden. Deze maatregel werkt ook tegen wateroverlast. Rol: realiseren Privaat terrein: Op privaat terrein zijn eigenaren zelf verantwoordelijk voor aanpassingen tegen droogte (zoals funderingen en beplanting). Maatregelen tegen hitte en wateroverlast werken ook tegen droogte. De gemeente ondersteunt hierbij via communicatie. Rol: ondersteunen

3.7 Toetsing aan de doelen Met de informatie uit de stresstesten is onderzocht in hoeverre Zwartewaterland al voldoet aan de doelen die hierboven beschreven zijn. Dit is gedaan voor wateroverlast en hitte, omdat hierover voldoende gedetailleerde informatie beschikbaar is. Voor hittestress is een kaart gemaakt waarop te zien is hoeveel afstand inwoners moeten afleggen om een koele plek te bereiken (bijlage 1). Het waterschap heeft een analyse gedaan naar de bereikbaarheid van wegen bij wateroverlast. Met beheerders is getoetst in hoeverre de knelpunten op de kaart ook voorkomen in de praktijk. 3.7.1

Toetsing doel wateroverlast

bij een bui van 70mm in één uur stroomt er vanuit de openbare ruimte geen water gebouwen in. Ontsluitingsroutes blijven begaanbaar voor hulpdiensten. Op privaat terrein werkt de gemeente aan bewustwording en het stimuleren van inwoners en bedrijven om zelf maatregelen te nemen. 14

Dit betekent dat er geen water in gebouwen mag stromen, en dat er maximaal 25cm water op de weg mag blijven staan. Deze analyse levert de volgende knelpunten op:

Urgente situaties 1) Wateroverlast in de Kalverstraat (Hasselt). Deze locatie is bekend en is opgepakt als zijnde een ‘urgente situatie’. Maatregelen zijn in voorbereiding 2) Wateroverlast bij Binnenlanden West (Genemuiden). Deze locatie is bekend, in de Jan van Arkelstraat is gestart met werkzaamheden. De situatie vraagt om een aanpak op wijkniveau. Onwenselijke situaties 3) Gevoeligheid van het Bastion (Hasselt) voor wateroverlast. Dit knelpunt wordt in de praktijk niet herkend. Onderzoek is wenselijk. 4) Vernatting in het van Stolkspark (Hasselt). Is een aandachtsgebied vanwege een storende laag in de bodem. Vanuit de leefbaarheidsplannen wordt de situatie verbeterd. 5) Wateroverlast Gedempte Heve (Genemuiden). Geen stoepbanden en beperkte ruimte in de straten. De riolering in de Gedempte Heve is aan vervanging toe. 6) Wateroverlast Industriestraat (Genemuiden). Wordt herkend als knelpunt, de straat is hier verzakt. Er is weinig ruimte beschikbaar. Het wegprofiel van de Industriestraat is aan vervanging toe. 7) Wateroverlast Klaas Fuitenstraat (Genemuiden). Deze locatie wordt herkend als knelpunt. De supermarkt heeft eerder last gehad van water op straat. De oplossing voor dit probleem zit niet in de Klaas Fuitenstraat zelf, maar in de bergingsvijver die in de huidige situatie te weinig capaciteit heeft om extreme buien op te vangen.

Er zijn plannen om de bergingsvijver te koppelen aan het Varkensgat. Dit is onderdeel van de realisatie van Zevenhont 4. 8) Wateroverlast in de Nieuwe Sluis (Zwartsluis). Deze landtong is bekend als knelpunt vanuit de waterhuishouding. De riolering in deze wijk is aan vervanging toe. 9) Wateroverlast op het veld nabij de Populierenstraat (Zwartsluis). Deze locatie is bekend, er zijn ook al afkoppelmaatregelen getroffen. Het dakoppervlak aan de Purperreigerlaan wordt nog afgekoppeld. In 2021 wordt het functioneren van de maatregelen geëvalueerd. Acceptabele situaties 10) Wateroverlast in binnenplaatsen en achtertuinen aan de Eikenlaan (Hasselt). Privaat terrein. 11) Wateroverlast in Dedemsvaart-Noord (Hasselt). Hier komen sporadisch meldingen binnen van water dat op straat blijft staan, maar niet in de mate zoals de stresstest suggereert. Dit wordt verklaard doordat de afwatering van dit gebied te complex is voor de modellering van de stresstest. 12) Wateroverlast in Greente (Genemuiden). Het water blijft hier vaker tussen de stoepbanden staan na zware regen. Zolang het water tussen de stoepbanden blijft staan is de situatie acceptabel. Deze wijk is aangelegd met een gemengd stelsel. Het aanleggen van een hemelwaterriool is onderzocht, maar afgevallen vanwege de te hoge kosten. 13) Wateroverlast in het plantsoen nabij de kerk (Taghof, Genemuiden).

Het water liep hier vanuit de openbare ruimte tuinen in. Dat plantsoen is nu voorzien van kolken. De overlast ontstaat doordat de ondergrond deels bestaat uit leem en ondoorlatend is.

Op onderstaande afbeelding zijn alle negen onwenselijke en urgente knelpunten op de kaart weergegeven

Figuur 3.4 – Wateroverlastlocaties bij een bui van 70 mm in een uur (1x/100 jaar)

3.7.2

Toetsing doel hitte

Doel: de gemeente zorgt voor het realiseren van koele plekken binnen 5 minuten (300m) lopen, voor mensen die daartoe zelf geen mogelijkheid hebben. Via het groenbeleidsplan wordt ingezet op verdere vergroening. Daarbij streven we naar het realiseren van 1 boom in de openbare ruimte per 2,75 inwoners (kernen). Dit betekent dat koele plekken maximaal 300m (ofwel 5 minuten lopen) verwijderd zijn vanaf elk woonadres in Zwartewaterland. Een koele plek is een openbaar toegankelijke locatie groter dan 200m2 waar de gevoelstemperatuur lager is dan 35 graden. De analyse levert de volgende knelpunten op: Onwenselijke situaties 1) Gebrek aan koelte op de industrieterreinen. Het is vanuit het groenbeleid een wens om deze locaties te vergroenen, om het gebied aantrekkelijker te maken en robuuster voor klimaatverandering. Bedrijven hebben hierin zelf een uitvoerende rol voor eigen terreinen. 2) Gebrek aan koelte op het industrieterrein van Hasselt. Acceptabele situaties 3) Gebrek aan koelte in Hasselt om de Weede (Hasselt). Dit wordt verklaard door de nieuwe bebouwing en het nieuwe groen is deze buurt. Het groen is nog onvoldoende groot om voor verkoeling te zorgen. De verwachting is dat dit knelpunt met de jaren steeds kleiner wordt. 4) Gebrek aan koelte op de nieuwbouwlocaties aan de westkant van Genemuiden.

Ook dit wordt veroorzaakt doordat het groen nog te jong is om voldoende schaduw en koeling te geven. 5) Gebrek aan koelte bij woningen aan de Otterbeek (Zwartsluis). De bewoners hebben zelf voldoende mogelijkheid om koeling te organiseren op het eigen terrein. Op onderstaande afbeelding zijn de twee onwenselijke knelpunten op de kaart weergegeven

Figuur 3.5 - Loopafstand tot koele plekken is groter dan wenselijk bij de industrieterreinen van Genemuiden en Hasselt

4 Uitvoeringsagenda - Werken In hoofdstuk 2 en 3 zijn de stresstesten en risicodialogen beschreven. Dit zijn de stappen ‘weten’ en ‘willen’ uit het klimaatadaptatieproces. Het ‘werken’, stap 3, bestaat uit twee onderdelen. De uitvoeringsagenda klimaatadaptatie en de financiële paragraaf. 4.1 Wat gaan we extra doen De uitvoeringsagenda bestaat uit drie delen. Deel één bevat fysieke uitvoeringsmaatregelen, gericht op het oplossen van geconstateerde knelpunten vanuit onze rol als realiserende overheid. Deel twee bevat maatregelen die gericht zijn op beleid en samenwerking. Deel drie bestaat uit communicatiemaatregelen. De uitvoeringsagenda bevat 21 maatregelen. In paragraaf 4.2 volgt per maatregel een uitwerking. Maatregel 1 1.1 1.2 1.3

Fysieke maatregelen (2021-2031) Aanpak wateroverlast Kalverstraat/Rosmolenstraat Hasselt Onderzoeken wateroverlast Bastion Hasselt Aanpakken vernatting van Stolkspark Hasselt

1.4

Onderzoeken vergroeningsplan bedrijventerreinen Hasselt en Genemuiden Aanpak wateroverlast Binnenlanden-West Genemuiden Onderzoeken wateroverlast Gedempte Heve Onderzoeken wateroverlast Industriestraat Genemuiden Aanpak wateroverlast Oosterbrugstraat Genemuiden

1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 1.10 2. 2.1 2.2 2.3A 2.3B 2.4 2.5 3. 3.1

3.2 3.3 3.4 3.5

Aanpak Nieuwe Sluis (Zwartsluis) Aanpak populierenstraat en omgeving(Zwartsluis) Beleid en organisatie Bijdragen regionale samenwerking RIVUS Bijdragen EU LIFE project Evolving Regions Implementeren richtlijnen klimaatadaptatie in omgevingsplan en projecten Toetsing van de richtlijnen Integreren klimaatadaptatie in diverse beleidsstukken en inhoudelijke projectadvisering Monitoring en evaluatie Communicatie, stimuleren en voorlichting Uitvoer communicatiestrategie duurzaamheid (communicatie-uitingen, duurzaamheidsjournaal/rubrieken) Online beschikbaar maken en updaten kaartmateriaal Belevingsonderzoek naar hitte in de zomer bij kwetsbare groepen Aansluiten bij actie biodiversiteit vanuit groenbeleid Uitvoer externe dialogen risico’s klimaatverandering

Dekking Huidig GRP Afweging GRP 2021 Leefbaarheidsplannen Groenbeleid Afweging GRP 2021 Afweging GRP 2021 Afweging GRP 2021 Gebiedsproces Zevenhont 4 Afweging GRP 2021 Huidig GRP Dekking IBP gelden (EUR 120.000,- t/m 2023)

Dekking IBP gelden (EUR 120.000,- t/m 2023)

4.2

Factsheets maatregelen

Activiteit/Project 1.1

Aanpak wateroverlast Kalverstraat en Rosmolenstraat Hasselt

Opgave

Meekoppelkansen

Uit de stresstest blijkt dat de Kalverstraat en Rosmolenstraat gevoelig zijn voor wateroverlast. Overlastmeldingen bevestigen dit probleem Lokaal aanpassen van het watersysteem. Onder andere door aanpassen van de weg van een bol- naar een hol profiel en het aanbrengen van een gemaal om de parkeerplaats vrij van water te houden Realiseren van geveltuinen bij adressen

Status en tijdsplanning

Reeds in uitvoer. Werkzaamheden gepland in 2021

Activiteit/Project 1.2

Onderzoeken wateroverlast Bastion Hasselt

Opgave

Status en tijdsplanning

De stresstest laat op deze locatie wateroverlast zien. In de praktijk wordt deze overlast niet herkend. Er is verdiepend onderzoek nodig om te bepalen wat hier de oorzaak is Verdiepend onderzoek Parkeerwens bij bewoners en een bewonersinitiatief aangaande de eikenbomen op deze locatie n.v.t.

Activiteit/Project 1.3

Aanpakken vernatting van Stolkspark Hasselt

Opgave

De stresstest laat zien dat het van Stolkspark erg nat kan worden bij zware regen. In de praktijk wordt die vernatting ook ervaren. Met name de paden zijn nat, omdat ze lager liggen dan het park zelf. Via de leefbaarheidsplannen werkt de gemeente samen met bewoners aan de beleefbaarheid van het park. Het aanpakken van de paden is hier onderdeel van. Er is vanuit klimaatadaptatie geen aanvullende inzet nodig.

Benodigde oplossing

Benodigde oplossing Meekoppelkansen

Benodigde oplossing

Activiteit/Project 1.4

Vergroeningsplan bedrijventerreinen Hasselt en Genemuiden

Opgave

Meekoppelkansen

Vanuit groenbeleid en klimaatadaptatie bezien is er te weinig groen op de bedrijventerreinen in Zwartewaterland. Het betreft met name de bedrijventerreinen in Hasselt en Genemuiden. Het gebrek aan groen zorgt voor sterke opwarming in de zomer en vormt een belemmering voor ecologie. Voor het bedrijventerrein in Hasselt is al een vergroeningsplan opgesteld met uitvoeringsmaatregelen Uitvoering oppakken vanuit groenbeleid.

Status en tijdsplanning

N.v.t.

Benodigde oplossing

Activiteit/Project 1.5

Aanpak wateroverlast Binnenlanden-West Genemuiden

Opgave

Binnenlanden West is op wijkniveau gevoelig voor wateroverlast. Het betreft de ontsluitingswegen en de wegenstructuur in de wijk zelf. De oplossing voor wateroverlast is tweeledig: - Het inrichten van een hoofdstructuur voor waterafvoer onder de ontsluitingswegen rondom de wijk (Jan van Arkelstraat, Dorus Rijkersstraat, Stuivenbergstraat) - Het vernieuwen en aansluiten van riolering in de wijk op deze hoofdstructuur.

Benodigde oplossing

Meekoppelkansen

Er spelen meerdere opgaven in deze wijk: een gebrek aan groen, speelvoorzieningen en parkeren. Er zijn woningbouwplannen. De riolering in deze wijk dient binnen 10 jaar vervangen te worden. Aan een gedeelte van de oplossing voor de wateropgave wordt al gewerkt. De gemeente legt een hemelwaterriool en afvoer aan in de Jan van Arkelstraat in de periode t/m 2021.

Status en tijdsplanning

De ingrijpende maatregelen in deze wijk bieden kansen om ook de andere opgaven mee te nemen. Dit vraagt om een integrale projectaanpak op wijkniveau. Vanuit rioleringsoogpunt is de wens om binnen 10 jaar aan het werk te gaan in deze wijk.

Activiteit/Project 1.6

Onderzoeken wateroverlast Gedempte Heve

Opgave

Status en tijdsplanning

De stresstest laat op deze locatie wateroverlast zien. In de praktijk wordt deze overlast niet herkend. Er is verdiepend onderzoek nodig om te bepalen wat hier de oorzaak is Verdiepend onderzoek De Gedempte Heve komt in aanmerking voor onderhoud in de komende vijf jaar. Onderzoek uitvoeren in samenhang met gepland onderhoud

Activiteit/Project 1.7

Onderzoeken wateroverlast Industriestraat Genemuiden

Opgave

De stresstest laat op deze locatie wateroverlast zien. In de praktijk zorgt dat niet voor overlast. Omdat de weg verzakt is loopt het water niet de gebouwen in. Het verzakken van de weg leidt wel tot klachten ten aanzien van de bereikbaarheid van de gebouwen. Het ophogen van de weg helpt de bereikbaarheid van de bedrijven, maar kan juist leiden tot wateroverlast omdat het regenwater dan afstroomt richting de gebouwen. De beschikbare ruimte is hier beperkt. De benodigde oplossing is nog niet duidelijk. De Industriestraat wordt binnen nu en 5 jaar opgehoogd vanuit het wegenbeheerplan.

Benodigde oplossing Meekoppelkansen

Benodigde oplossing

Meekoppelkansen

Status en tijdsplanning

Onderzoek uitvoeren in samenhang met gepland onderhoud

Activiteit/Project 1.8

Aanpak wateroverlast Oosterbrugstraat Genemuiden

Opgave

Status en tijdsplanning

De stresstest laat op deze locatie wateroverlast zien. De overlast is er ook in de praktijk. De oplossing van dit probleem zit in het vergroten van de capaciteit van de bergingsvijver aan de oostkant van de Oosterbrugstraat. De bergingsvijver dient verbonden te worden met het grotere watersysteem. De beoogde oplossing is het verbinden van de bergingsvijver met het Varkensgat, onder de Randweg langs. Er is waterberging nodig als gevolg van de ontwikkeling van Zevenhont 4. Hier ligt een koppelkans Het project wordt voorbereid.

Activiteit/Project 1.9

Aanpak Nieuwe Sluis (Zwartsluis)

Opgave

De stresstest laat op deze locatie wateroverlast zien. De overlast is er ook in de praktijk. In de Nieuwe Sluisbuurt is het nodig om de gemengde riolering te vervangen door een gescheiden stelsel, waarbij de hemelwaterafvoer wordt aangesloten op oppervlaktewater. Dit project wordt voorbereid. Er zijn twee varianten: - Alleen de Taanderij en Scheepvaartslaan voorzien van gescheiden stelsel om de overlast te verminderen - De gehele buurt, exclusief de Nieuwesluis, voorzien van gescheiden stelsel (voorkeursalternatief). Er zijn wensen vanuit groen, zoals het verbeteren van de groeiplaatsomstandigheden van bomen en het vervangen van overbodige verharding door groen. Binnen 10 jaar wordt in de Nieuwe Sluis veel straatwerk vervangen. Ook de riolering dient hier vervangen te worden. Het project wordt voorbereid.

Benodigde oplossing

Meekoppelkansen

Benodigde oplossing

Meekoppelkansen

Status en tijdsplanning

Activiteit/Project 1.10

Populierenstraat en omgeving(Zwartsluis)

Opgave

Meekoppelkansen

De stresstest laat op deze locatie wateroverlast zien. De afgelopen jaren zijn hier al maatregelen getroffen. Er is onder andere een bergingsriool aangebracht onder de Arembergerstraat en er zijn verschillende panden afgekoppeld. Onderzoek naar het effect van de maatregelen loopt. Resultaten worden in 2021 verwacht. n.v.t.

Status en tijdsplanning

Onderzoek loopt. Resultaten in 2021

Benodigde oplossing

Activiteit/Project 2.1

Bijdragen regionale samenwerking RIVUS

Toelichting

Rol gemeente

Zwartewaterland werkt in het platform klimaatadaptatie van RIVUS met zeven andere gemeenten, het waterschap en de provincie samen aan regionale vraagstukken van klimaatadaptatie. Alle klimaateffecten die de gemeentegrens overstijgen zijn samenwerkingsopgaven en worden vanuit de regio opgepakt. Denk aan thema’s zoals waterveiligheid, landbouw en natuur. Mede initiator

Samen met

Provincie, waterschap en zeven andere gemeenten

Relatie met andere programma’s/projecten

Hangt samen met Veenweideproces, Hoogwaterbeschermingsprogramma en andere regionale opgaven. In 2021 wordt het regionale uitvoeringsplan klimaatadaptatie afgerond. Het bestuur besluit daarna of – en zo ja in welke vorm – het platform klimaatadaptatie doorgaat.

Tijdplanning

Activiteit/Project 2.2

Bijdragen EU LIFE project Evolving Regions

Toelichting

Zwartewaterland en Kampen nemen deel aan het EU LIFE project Evolving Regions met 8 regio’s in Noordrijn Westfalen. In het project wordt gewerkt aan de aanpak klimaatadaptatie. Nederlandse en Duitse partners leren hierin van elkaar. Partner

Rol gemeente Samen met Relatie met andere programma’s/projecten

Kampen, TU Dortmund, Universiteit Twente en 8 regio’s in Noordrijn Westfalen Hangt samen met het regionale proces van klimaadaptatie in West-Overijssel (RIVUS)

Tijdplanning

Het project loopt door t/m 2023

Activiteit/Project 2.3

Implementeren richtlijnen klimaatadaptatie in omgevingsplan

Toelichting

Rol gemeente

In het omgevingsplan worden de juridische aspecten van de omgevingswet belegd. Voor klimaatadaptatie zijn de doelen bepaald. Deze vragen om juridische verankering voordat ze als regels kunnen worden toegepast. Eigenaar

Samen met

Afstemming met het Waterschap Drents en Overijsselse Delta

Relatie met andere programma’s/projecten

Groenbeleid en rioleringsprogramma

Tijdplanning

Het proces voor het maken van het omgevingsplan wordt in 2021 opgestart. Daarna volgt het gebruik van de richtlijnen in de reguliere werkprocessen, zoals bij beoordeling van omgevingsvergunningen.

Activiteit/Project 2.4

Integreren klimaatadaptatie in diverse beleidsstukken en inhoudelijke projectadvisering.

Toelichting

Klimaatadaptatie is geen losse opgave, maar moet in samenhang gebeuren met de andere opgaven in de fysieke leefomgeving.

Rol gemeente

Beleidsintegratie is een belangrijk onderdeel in het klimaatadaptatieproces. Daarnaast blijft ook inhoudelijke projectadvisering nodig. Eigenaar

Samen met

Afdelingen beheer en externe dienstverlening

Relatie met andere programma’s/projecten

Bijvoorbeeld: wonen, mobiliteit, groen, energie, water en riolering, gezondheid en veiligheid.

Tijdplanning

Volgend op de planning van het uitwerken van nieuw beleid.

Activiteit/Project 2.5

Monitoring en evaluatie

Toelichting

Rol gemeente

Om de bepalen of de uitvoeringsmaatregelen worden uitgevoerd zoals bedoeld, en om te bepalen of er een wijziging in de strategie nodig is werken wij monitoring en evaluatie uit. Onderdeel hiervan is ook het structureel beleggen van klimaatadaptatie na 2023, wanneer de IBP gelden eindigen. Eigenaar

Samen met

Afdelingen beheer en externe dienstverlening

Relatie met andere programma’s/projecten

Andere programma’s en projecten betrekken we hierbij.

Tijdplanning

Jaarlijks

Activiteit/Project 3.1

Uitvoer communicatiestrategie duurzaamheid

Toelichting

Rol gemeente

In november 2020 is de communicatiestrategie duurzaamheid gepresenteerd. Deze strategie is opgezet vanuit de energietransitie, maar er ruimte voor de thema’s klimaatadaptatie en circulariteit om aan te sluiten, zodat communicatie efficiënt en kosteneffectief verloopt Eigenaar

Samen met

Programma energietransitie

Relatie met andere programma’s/projecten

Energietransitie, circulariteit

Tijdplanning

Doorlopend

Activiteit/Project 3.2

Online beschikbaar maken en updaten kaartmateriaal

Toelichting

Rol gemeente

Er is veel kennis en kaartmateriaal beschikbaar dat inzicht geeft in de effecten van klimaatverandering in Zwartewaterland. Deze zijn nog beperkt toegankelijk voor inwoners. Waar mogelijk maken we deze informatie beter toegankelijk Eigenaar

Samen met

Databeheerders gemeente

Relatie met andere programma’s/projecten

N.v.t.

Tijdplanning

Uitvoer in 2021

Activiteit/Project 3.3

Belevingsonderzoek naar hitte in de zomer bij kwetsbare groepen

Toelichting

Rol gemeente

Kwetsbare groepen hebben prioriteit zijn bij het voorkomen van hittestress. Om dat de kunnen doen is inzicht nodig in de locaties in de gemeente waar kwetsbare bewoners last hebben van de hitte. ‘Last’ is een subjectief oordeel er daarom niet uit een kaart te halen. Door de doelgroep zelf te benaderen halen we hier meer informatie over op. Eigenaar

Samen met

Woningcorporatie

Relatie met andere programma’s/projecten

Gezondheid

Tijdplanning

Uitvoer in de zomer 2021, afhankelijk van een hete periode.

Activiteit/Project 3.4

Aansluiten bij actie biodiversiteit vanuit groenbeleid

Toelichting Rol gemeente

Vergroening op privaat terrein is een belangrijke maatregel voor klimaatadaptatie. Eigenaar

Samen met

Kerncoordinator, adviseur groen

Relatie met andere programma’s/projecten

Leefbaarheidsplannen, groenbeleid

Tijdplanning

Uitvoer in 2021

Activiteit/Project 3.5

Uitvoer externe dialogen risico’s klimaatverandering

Toelichting

Rol gemeente

Met deze maatregelen maken wij externe partijen bewust van de risico’s van klimaatverandering en gaan wij het gesprek aan over de rol van de gemeente. We voeren deze dialogen wanneer hier aanleiding toe is. Bijvoorbeeld wanneer er een (gebieds)ontwikkeling plaats gaat vinden. Initiator

Samen met

Nader te bepalen

Relatie met andere programma’s/projecten

Nader te bepalen

Tijdplanning

Doorlopend

5 Financiering De fysieke maatregelen bij onderdeel 1 vallen onder de gemeentelijke zorgplicht voor hemelwater. De maatregelen zijn nodig om de knelpuntlocaties bestendig te maken tegen extreme weersomstandigheden. De kosten voor deze maatregelen komen terug in de uitwerking van het nieuwe gemeentelijk rioleringsplan, dat volgens planning gereed is Q3 2021. Voor het treffen van adaptatiemaatregelen is vanaf 2021 de Impulsgeldenregeling Klimaatadaptatie beschikbaar. Tussen 2021 en 2028 draagt de rijksoverheid (onder voorwaarden) 33% aan cofinanciering bij.

De maatregelen gericht op de ontwikkeling van beleid en organisatie. Er is tot 2024 jaarlijks EUR 120.000,- aan middelen beschikbaar om invulling te geven aan beleid- en organisatieontwikkeling. De maatregelen bij onderdeel 2 en 3 komen niet in aanmerking voor dekking via het rioleringsfonds. Er is geen formatieruimte voor klimaatadaptatie. De benodigde ureninzet dient gerealiseerd te worden vanuit de EUR 120.000,-. Onderdeel van maatregel 2.5, monitoring en evaluatie, is het structureel organiseren van inzet voor klimaatadaptatie na 2023. Communicatie, stimulering en voorlichtingsmaatregelen vallen ook binnen de beschikbare

EUR 120.000,-. De gemeente is niet verantwoordelijk voor overlast op privaat terrein, maar wil wel een beweging op gang brengen zodat inwoners en bedrijven ook op het eigen terrein maatregelen nemen. Afgelopen maanden is vanuit het programma energietransitie gewerkt aan een communicatiestrategie voor duurzaamheid, waar ook klimaatadaptatie en de circulaire economie een plaats krijgen. We stellen voor alle communicatiemaatregelen onderdeel te maken van de communicatiestrategie voor duurzaamheid. Tabel 5.1 - Samenvattende tabel

Inzet onderdeel:

Dekking

1 – fysieke maatregelen 2 – beleid en organisatieontwikkeling 3 – Communicatie, stimuleren en voorlichting

Afweging GRP 2021 Staande IBP gelden

Slotwoord Het klimaat adaptief inrichten van de gemeente is een complexe opdracht. Het klimaat verandert langzaam, maar gestaag. Dat vraagt van ons en onze inwoners een strategie van consistent handelen. Door nu bij alle inspanningen in de leefomgeving rekening te houden met klimaatadaptatie, voorkomen we overlast en schade in de toekomst. Gelukkig is Zwartewaterland al op de goede weg. Doelen voor klimaatadaptatie zijn niet nieuw en bij allerlei ruimtelijke projecten wordt klimaatadaptatie meegewogen. Door nu een extra stap te zetten komen we op koers om de doelstelling voor 2050 te halen. Dan krijgt klimaatadaptatie voldoende ruimte en beperken we overlast en schade die ontstaat door extremer weer en de gevolgen daarvan.

6 Bijlage kaartbeelden hitte

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9999826/1