1a. Bijlage - Infographic ondermijning

Gelegenheden Groot buitengebied Een groot onbebouwd gebied is aantrekkelijk voor criminelen, omdat zij zo makkelijker onder de radar kunnen blijven en ongezien criminele activiteiten kunnen ontplooien.

Risicogebieden Grote bedrijventerreinen In de gemeente is veel industrie en staan veel bedrijfsverzamelgebouwen. Het is daarom belangrijk dat gemeente en veiligheidspartners zicht hebben op wat zich op de bedrijventerreinen afspeelt. Dit inzicht kan men verkrijgen door middel van (integrale) surveillances, controles en handhaving. Veel agrarische bedrijven De gemeente Zwartewaterland behelst 87,86 vierkante kilometer en wordt gekenmerkt door een groot agrarisch gebied (77,1%). Door de grootte van het agrarische en het natuurlijke terrein, loopt de gemeente meer risico op ondermijnende criminaliteit. Vooral de agrarische sector heeft het moeilijk en de kans op hogere leegstand dreigt. Agrariërs grijpen hierdoor misschien eerder mogelijkheden aan om schuren of loodsen te verhuren, zonder daarbij verdere vragen te stellen. Herkennen van signalen Op dit moment zijn bij de gemeente weinig signalen bekend van ondermijnende criminaliteit. Dit wil niet zeggen dat er geen sprake is van ondermijnende criminaliteit, maar misschien worden de signalen gemist of niet herkend. Het is daarom belangrijk dat de zgn. ‘awareness” in de gemeentelijke organisatie wordt verbeterd.

Aanwezigheid (jacht)havens De gemeente biedt mogelijkheden voor watersport en –recreatie. Dit trekt toerisme aan, evenals de vele (jacht)havens. Toerisme kan worden gekenmerkt door incidentele contacten en als gevolg van een continue stroom aan toeristen vallen verkeerde personen wellicht minder snel op. Daarnaast geen de gemeente vergunningen af om op boten te wonen. Op deze vorm van bewoning is minder zicht. Lage meldingsbereidheid De gemeente Zwartewaterland kent een gesloten cultuur en de sociale controle is hoog. Hierdoor is de meldingsbereidheid onder inwoners laag; men lost liever zelf problemen op. De gesloten gemeenschap kent ook voordelen. Men kent elkaar goed binnen de gemeente en hierdoor heeft men een imago hoog te houden. Goede bereikbaarheid De gemeente Zwartewaterland is goed bereikbaar door diverse N-wegen, zoals de N331 en de N377, het openbaar vervoer en via de verschillende jachthavens. Voor criminelen is deze eigenschap bereikbaarheid net zo aantrekkelijk als voor ondernemers. Capaciteit handhaving De gemeente heeft 1,5 fte boa. Hierdoor kunnen kerntaken worden opgepakt, maar is weinig tijd voor integrale controles om meer zicht te krijgen op ondermijnende criminaliteit.

Fenomeen: Drugs (Prioriteit (1) Hennepkwekerijen worden op diverse plekken aangetroffen; van zolderkamertjes tot recreatiewoningen, van ondergrondse containers tot leegstaande schuren en panden op industrieterreinen. De teelt is gericht op een zo groot mogelijke opbrengst in een zo kort mogelijke periode. De teelt gaat gepaard met risico’s en is gevaarlijk voor de kweker(s) zelf, maar ook voor omwonenden. De kans op brand, ontploffing, wateroverlast en kortsluiting is aanzienlijk groot. Synthetische drugs Synthetische drugs worden ook wel designer drugs genoemd: het zijn nagemaakte plantaardige drugs. Voorbeelden van synthetische drugs zijn amfetamine en XTC. Drugslaboratoria worden vooral gevonden in leegstaande schuren en boerderijen in het buitengebied, maar ook in lege loodsen op het industrieterrein. De productie van synthetische drugs is risicovol. Drugsafval Het afval van drugs zorgt voor verschillende risico’s. Denk aan de dumpingen van afval van synthetische drugs in de natuur waardoor dieren ziek worden en de grond vervuild raakt, maar ook steeds vaker wordt gezien dat drugsafval in woonwijken wordt gedumpt. Fenomeen: Witwassen (Prioriteit 2) Met (georganiseerde) criminaliteit worden grote criminele winsten behaald. Het uiteindelijke doel is om het crimineel verkregen geld uit te kunnen geven in de bovenwereld.

Om dit te bewerkstelligen, dient het illegale geld witgewassen te worden. Een van de bekendste manieren om geld wit te wassen, is door het opstarten van een onderneming. De crimineel kan met zijn onderneming de omzet ophogen met crimineel verkregen geld, om zo het geld wit te wassen. Dit doen zij door bijvoorbeeld een product aan te slaan op de kassa, zonder daadwerkelijke levering van het product. Het RIEC ziet deze praktijken voornamelijk bij de zogeheten ‘criminogene branches’. Dit zijn branches met een opeenhoping van omstandigheden die faciliterend werken voor criminele activiteiten. Meestal is hierbij ook geen vergunningsplicht. Denk aan bijvoorbeeld zonnestudio’s, telefoonwinkels of kapsalons. Vanwege de afwezigheid van een vergunningsplicht, vindt geen controle plaats.

Heeft elke onderneming voldoende klandizie om in zijn of haar levensonderhoud te kunnen voorzien? Mogelijk kunnen de ondernemingen met weinig klandizie, die wel langere tijd bestaan, zaken zijn waar geld wordt witgewassen. Dekmantelbedrijven kunnen tevens dienen om de identiteit van de daadwerkelijke eigena(a)r(en) te verhullen. Dit fenomeen staat ook wel bekend als schijnbeheer. Signalen die hier betrekking op hebben kunnen ook duiden op witwassen. Opvolging aanbevelingen RIEC aan gemeente Bij de totstandkoming van het ondermijningsbeeld zijn geen signalen naren voren gekomen die directe actie vereisten . Het is belangrijk dat zowel de ambtelijke organisatie als onze inwoners zich bewust worden van de mogelijke risico’s. De gemeente wil zich de komende jaren weerbaarder maken tegen ondermijnende criminaliteit. Voorstaande wordt in de eerste helft van 2021 in een plan van aanpak verder uitgewerkt. Daarbij wordt in lijn met advies van het RIEC ON stilgestaan bij: 









Bewustwording (zowel onder medewerkers van de gemeente als onze inwoners). Het opzetten van een Meldpunt Ondermijning dat dient als centraal punt waar signalen over ondermijning kunnen worden gedeeld. De samenwerking zowel in- als extern en de informatie-uitwisseling. Hierdoor kunnen nieuwe inzichten ontstaan. Uitwerking van het thema ondermijning in het meerjarenbeleidsplan Toezicht & Handhaving. Het actualiseren van beleid en regels zodat het voor criminelen lastiger wordt om zich te vestigen in Zwartewaterland of hen adequaat aan te kunnen pakken (bijv. door het sluiten van panden of intrekken van vergunningen).