16 01 Bijlage 1 - rapport REB2040 RegioZwolle (1)

Een meerjarige aanpak van innovatiethema’s in de regio, mede door goede verbindingen buiten de regio te leggen; Samenwerking van bedrijven en kennisinstellingen, ondersteund door overheden; Koesteren van innovatiehubs in de regio en daar ook huisvesting bedrijven (groot en klein) te realiseren; Accepteren van Zwolle als ‘kernstad’ en de ontwikkeling van het Innovatiedistrict Zwolle in de Spoorzone.

30/36

8 Intensivering regionale samenwerking: 6 aanbevelingen Met voorliggende bouwsteen onderschrijven de gemeenten en provincies het belang om gezamenlijk in regionaal verband zich in te zetten voor het realiseren van ruimte voor grootschalige bedrijfsvestigingen en de doorontwikkeling van innovatie omgevingen. BCI geeft op basis van de analyses en de gevoerde gesprekken in de regio zes aanbevelingen (figuur 11).

Figuur 11 Zes aanbevelingen REB Regio Zwolle Bron: BCI, 2024

Aanbeveling 1: Verken haalbaarheid en inpasbaarheid grootschalige locaties; ‘waar kan het’ Beoogd trekkers: coalities van gemeente en provincies aan de corridors in samenwerking met Economic Boards De uitgewerkte bouwstenen vragen om afwegingen en samenwerking op het schaalniveau van de regio Zwolle. Die afstemming zal met het Rijk moeten plaatsvinden over de Noord-corridorontwikkeling langs de A28 (nadruk op ruimte vanuit behoefte vanuit de regio zelf) en vervolgens de A6 (wat wil de regio op langere termijn als er vraag is naar grootschalige productie (nationaal) en doorgroei van bedrijven uit (Noordelijk) Flevoland of elders in de regio Zwolle). Er is bereidheid om gezamenlijk te verkennen waar binnen de zoekgebieden nieuwe locaties ontwikkeld kunnen worden voor grootschalige bedrijvigheid passend bij het economische profiel van ‘de regio van doen’, rekening houdend met:

•

Regionale economische meerwaarde8: aansluiting op / versterken van het regionale profiel ‘regio van doen’, cluster- ketenversterking, vernieuwing/verduurzaming; Concretiseren van de doelgroepen van grootschalige terreinen: type bedrijven (geen grootschalige distributiecentra zonder meerwaarde voor de regio), type werkgelegenheid, relatie met MKB in de regio, eventuele bovengrens kavelgrootte, kwaliteitseisen aan gebouwen en impact omgeving; Focus op de grootschalige zoekgebieden voor corridorlocaties, de regionale terreinen lopen via regulier planningsspoor; Bij de verkenning van de corridorlocaties te starten met de A28 en daarna de A6 in verband met de

8

Zie ook Handreiking (regionale) meerwaarde, STEC Groep, 8 feb 2023

• •

•

31/36

• • • • •

eventuele komst van de Lelylijn en verbreding N50; Rekening houden met robuuste en toekomstbestendige (boven)regionale verbindingen en ontsluiting van de te ontwikkelen terreinen; Rekening houden met ontwikkeling en exploitatie van energienetwerken; Rekening houden met ruimtelijke inpassingsvereisten en afwegingskaders onder andere vastgelegd in provinciale en gemeentelijke omgevingsvisies; Zoekzones afbakenen waar inpassing mogelijk is; Parallel aan dit spoor verkennen in hoeverre en hoe het bestaande areaal aan bedrijventerreinen beter benut kan worden binnen het reguliere programmeringsspoor van provincies en gemeenten.

In die verkenning staat het resultaat niet vast (‘het moet’), maar inpasbaarheid staat centraal (‘het kan’). De verkenning is inbreng in de puzzel van ruimtelijke opgaven, waarbij naast inpassing ook zorgvuldigheid bij planontwikkeling om draagvlak te creëren in de omgeving nodig is. Verwerving en inpassing vragen om langjarig vasthouden aan visie en (financieel) commitment. Ook voor de regionale terreinen geldt dat de haalbaarheid en inpasbaarheid verkend dient te worden. Dit wordt opgepakt binnen het meer reguliere planning spoor (programmeringsafspraken) waarbij nadrukkelijk de samenhang wordt gezocht en bewaakt met de uitwerkingen van de aanbevelingen uit dit rapport.

Aanbeveling 2: Inventariseer ruimteopgave circulaire economie (Ruimtebalans CE) Beoogd trekkers: gemeenten en provincies in samenwerking met VNO/NCW Momenteel heeft iedereen het over de extra ruimteopgave vanuit de circulaire economie die (top down) nog niet goed in beeld is (PBL) en ook nog niet met de huidige bedrijventerreinramingen goed kan worden bepaald (de diverse ramingen voor de deelgebieden). Om dat inzicht te verkrijgen zullen de partners in de regio Zwolle bottom-up met alle middelgrote en grote bedrijven met materiaalstromen9 aan de slag moeten om te bepalen of zij die transities kunnen invullen op de huidige locatie of dat ze andere/nieuwe locaties nodig hebben. Dit vraagt herijking van mogelijk vrijspelen van ruimte op bestaande kavels.

Aanbeveling 3: Verken (uitbreidings)ruimte in de havens Beoogd trekkers: betrokken gemeenten en provincies in samenwerking met havens De regio Zwolle beschikt over een potentieel aan multimodaal ontsloten locaties die soms niet optimaal worden benut (Port of Zwolle, haven Urk en nog enkele natte locaties die niet op de juiste wijze worden benut). Er is dus een verkenning nodig naar de capaciteit die in de komende jaren in bestaande havens (door herontwikkeling) gecreëerd kan worden en waar eventueel een nieuw haventerrein ontwikkeld kan worden. Er kunnen mogelijkheden ontstaan door verplaatsing van ‘droge’ bedrijven (aanpak scheefwerken) en beter benutten (bijvoorbeeld meerlaags bouwen). Herontwikkeling kan al op korte termijn. Een uitbreiding of een nieuwe haven inpassen (onder het motto ‘het kan’) vraagt een lange voorbereidingstijd. Nu beginnen betekent over 15 jaar beschikbaar.

9

Afgebakend middels 19 bedrijfsklassen door CBS 32/36

Aanbeveling 4: Opstellen verdiepend beeld behoefte bestaande innovatieve bedrijven Beoogd trekkers: gemeenten en VNO/NCW In de werksessies in het kader van dit project zijn veel voorbeelden van innovatieve bedrijven genoemd. Onduidelijk is of die bedrijven op de huidige locatie voldoende uit de voeten kunnen in de komende jaren of dat zij in die directe omgeving willen uitbreiden of wellicht op termijn op zoek zijn naar een nieuwe locatie. Het faciliteren van al aanwezige bedrijven is de basis van de ontwikkelde bouwstenen en is gemakkelijk in beeld te brengen door de deelnemende gemeenten. Een dergelijk overzicht van groeiende, innovatieve bedrijven bestaat er nu niet, maar geeft ook kleur aan de innovatiekracht van de regio.

Aanbeveling 5: Analyseer kansen versterking bestaande innovatienetwerken Beoogd trekkers: ROM’s (Oost NL, Horizon, NOM) In de regio zijn diverse netwerken actief en dat is een goede basis om op voort te bouwen. Het is van belang om een scherp beeld te krijgen van trekkende bedrijven achter het netwerk, onder andere wat de verbinding is tussen bedrijven met kennisinstellingen en onderwijs. Dit vraagt om een analyse hoe die netwerken wellicht beter onderling verbonden kunnen worden of beter aangehaakt kunnen worden aan nationale en Europese programma’s, onder voorwaarde dat bedrijven in die netwerken dat willen en er ook ondersteuning plaats gaat vinden van overheden, de ROM’s en de kennisinstellingen. De ROM’s zouden deze analyse kunnen opstellen op basis van hun regionale en nationale contacten. Het hieruit te verkrijgen beeld kan tevens gebruikt worden bij de ontwikkeling van (nieuwe) innovatie omgevingen zodat ook een relatie wordt gelegd met de onderwijs- en innovatieclusters in Regio Zwolle.

Aanbeveling 6: Ontwikkel Innovatiedistrict Zwolle tot regionale hub en kennismagneet Beoogd trekkers: gemeente Zwolle, Regio Zwolle, provincie Overijssel en kennisinstellingen In Zwolle zijn diverse kennisinstellingen gevestigd en de stad heeft ook de kwaliteiten om talent vast te houden en aan te trekken van elders. Bovendien wordt in de Spoorzone geïnvesteerd in een Innovatiedistrict om innovatieve bedrijven en startups te huisvesten, niet alleen uit de stad, maar uit de hele regio. Belangrijk is dat er draagvlak is in de regio dat mogelijk (kleinere) bedrijven uit de eigen gemeente zich daar willen vestigen vanwege de kwaliteiten van het vestigingsmilieu gericht op innovatie en versnelling van transities. Het zijn vaak bedrijven die als startup in de deelgebieden/gemeente tot ontwikkeling zijn gekomen, maar voor hun volgende ontwikkelingsfasen een andere (innovatie stimulerende) omgeving zoeken. Om dat aantrekkelijke vestigingsmilieu ook aan te kunnen bieden, zal eerst een ontwikkelplan voor het Innovatiedistrict Zwolle opgesteld moeten worden, dat zich niet alleen richt op het Innovatiedistrict zelf maar juist ook op de wisselwerking met de omliggende Regio Zwolle. Vervolgens werkt dit ook omgekeerd.

Wanneer bedrijven te groot worden voor het Innovatiedistrict dan is het van belang dat ze voor Regio Zwolle blijven behouden en dus elders in de regio weer een plek krijgen om door te groeien.

33/36

Bijlage 1 Vigerende behoefteramingen werklocaties De toekomstige behoefte aan werklocaties wordt op reguliere basis verkend middels een behoefteraming. Hierin wordt de te verwachte vraag afgezet tegen het beschikbare aanbod. De ramingen worden opgesteld per provincie, met hierin onderscheid naar verschillende deelregio`s die qua gemeentelijke afbakeningen niet altijd één op één aansluiten bij de Regio Zwolle. Voor Flevoland zijn er nog geen ramingen beschikbaar. Er is dan ook nog geen totaalbeeld samen te stellen voor de Regio Zwolle. Zie navolgende tabel voor een samenvattend beeld van de uitkomsten voor de gemeenten en deelgebieden die onder Regio Zwolle vallen. Bestaande uit: • • • •

Behoefteraming voor 3 deelregio`s: ZW-Drenthe, Kop van de Veluwe en West- Overijssel; Uitgaand van twee economische scenario`s: EIB WLO Laag & EIB WLO Hoog; Met onderscheid van de (uitbreidings)vraag in twee perioden: 2022-2030 en 2030-2040; Afgezet tegen het beschikbare aanbod (weergegeven in groen).

Noot: ZW-Drenthe betreft de ramingen van 2022, voor Hoogeveen is er een geactualiseerde versie (ZO-Drenthe) 34/36

Bijlage 2 Overzicht bronnen gebruikt voor deskresearch De verschillende gemeenten hebben informatie aangeleverd over de belangrijkste beleidsdocumenten die ingaan op de (beoogde) ruimtelijk economische ontwikkeling binnen hun gemeente (zie onderstaande tabel). Deze beleidsdocumenten zijn gebruikt in de desk research fase van het onderzoek en hierover zijn per deelregio gezamenlijk conclusies getrokken. Schaalniveau

Geanalyseerde documenten

Gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen en Hoogeveen (focus onderzoek)

Regionale programmering bedrijventerreinen Zuidoost-Drenthe

Gemeente Hoogeveen

Economische focusagenda van en voor Hoogeveen

Gemeenten De Wolden, Meppel en Westerveld

Regionale programmering bedrijventerreinen Zuidwest-Drenthe

Haven Meppel (en Zwolle en Kampen)

Ambitiedocument Port of Zwolle

Haven Meppel (en Zwolle en Kampen)

DEF doorontwikkeling Port of Zwolle

Gemeente Meppel

Samen bouwen aan kwaliteit - visie op de fysieke leefomgeving

Gemeente Meppel

Behoefte aan bedrijventerreinen gemeente Meppel

Provincie Drenthe

Behoefteraming bedrijventerreinen Zuidwest-Drenthe

Provincie Drenthe

Bijlage 1. Uitvraag handreiking ‘Grootschalige ruimtevragers Drenthe’

Gemeente Dronten

Bedrijventerrein van de toekomst: strategische verkenning Gemeente Dronten

Gemeente Noordoostpolder

Raderen in beweging. Sociaal Economisch Beleid

Gemeente Urk

Mail met antwoorden op uitvraag en informatie

Provincie Flevoland

Diagnose Economisch Ecosysteem Flevoland

Provincie Flevoland

Investeren in de kapitalen van de toekomst: Economische Visie

Provincie Flevoland

Schatting landgebruik

Provincie Flevoland

Strategische verkenning Flevoland

Provincie Flevoland

Strategische Agenda Flevoland

Gemeente Elburg

Economische Uitvoeringsagenda Elburg

Gemeente Elburg & Oldebroek

Intentieverklaring Broeklanden III

Gemeente Hattem

Omgevingsvisie Hattem

Gemeente Heerde

Economische Agenda Heerde

Gemeente Heerde

Omgevingsvisie Heerde

Gemeente Nunspeet

Economische Agenda Nunspeet

Gemeente Oldebroek

Lokale Economische Agenda

Kop van de Veluwe

Investeringsagenda Kop van Veluwe

Regio Noord-Veluwe

RPW Noord-Veluwe

Regio Noord-Veluwe

Monitoring RPW 2019

Kop van de Veluwe

Concept samenwerkingsovereenkomst (2024-2028) 35/36

Schaalniveau

Geanalyseerde documenten

Regio Noord-Veluwe

Investeringsagenda TBBT 2020 (per terrein)

Provincie Gelderland

Behoefteraming werklocaties Gelderland – Concept / 2e regiosessie presentatie Noord Veluwe

Provincie Gelderland

Coalitieakkoord Provincie Gelderland

Gemeente Hardenberg

Notitie: Contouren Strategie ontwikkeling bedrijventerreinen

Gemeente Hardenberg

Stukken IQ BLVD

Gemeente Olst-Wijhe

Economische foto

Gemeente Olst-Wijhe

Economisch profiel voor de gemeente Olst-Wijhe

Gemeente Olst-Wijhe

Structuurvisie Olst-Wijhe

Gemeente Ommen

Behoefteonderzoek bedrijventerreinen Ommen

Gemeente Ommen

Antwoord gemeente op uitvraag en informatie

Gemeente Ommen

Omgevingsvisie Ommen

Gemeente Raalte

Antwoord gemeente op uitvraag en informatie

Gemeente Staphorst

Omgevingsvisie Staphorst ‘voor elkaar!’

Gemeente Staphorst

Raadsmemo programmeringsafspraken bdt West-Overijssel 2023-2026

Gemeente Staphorst

Behoefteraming bedrijventerreinen Staphorst

Gemeente Steenwijkerland

Antwoord gemeente op uitvraag en informatie

Gemeente Steenwijkerland

Verkenning ruimtebehoefte bedrijventerreinen (STEC)

Gemeente Zwolle

Omgevingsvisie Zwolle

Gemeente Zwolle

Uitvoeringsagenda Economisch Perspectief

Gemeente Zwolle

Ontwikkelplan Spoorzone Zwolle - Naar een Innovatiedistrict voor Regio Zwolle

Gemeente Zwolle

ZWINC. Grande Plan-Deel 2

Gemeente Zwolle

Websites van Innovatie hub Salland, Health Valley en HIP, Digital District Zwolle

Regio Zwolle

Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle - Warme Harten in een Klimaat adaptieve Delta

Port of Zwolle

Onderzoeksrapport: duurzame havenontwikkeling Port of Zwolle (en bijlagen)

Port of Zwolle

Port of Zwolle - Visie 2035 - logistieke hub voor het noordoosten

Port of Zwolle

Port of Logistics Overijssel (Invest in Holland) - focus op Port of Overijssel en Port of Zwolle

Port of Zwolle

Doorontwikkeling Port of Zwolle 2023 - Plan van Aanpak

Port of Zwolle

Port of Zwolle koerst naar duurzame toekomst

Regio West-Overijssel

Programmeringsafspraken bedrijventerreinen West-Overijssel 20232026

Provincie Overijssel

Behoefteraming bedrijventerreinen Overijssel - Focus op behoefteraming West-Overijssel

Provincie Overijssel

Advies t.b.v. Programmeringsafspraken Bedrijventerreinen Provincie Overijssel (Building for Good)

Provincie Overijssel

Fundament voor de Nieuwe Omgevingsvisie

Oost-Nederland

Strategische Innovatie Investeringsagenda van Oost-Nederland 36/36