14 12 01 Bijlage a - Ontwerp Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland
Tekst van het document
Op uitbreidingslocaties moet rekening worden gehouden met het waardevolle omringende landschap volgens de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving, het Groenbeleidsplan en de omstandigheden van bodem en water. Het ontwikkelen van nieuwe erven in het buitengebied is niet toegestaan.
16 oktober 2025
28
Voorwaarden aan woningbouw Bij woningbouwontwikkelingen moet er voldoende ruimte worden ingepast voor maatregelen om in te spelen op veranderend klimaat, toenemende weersextremen, biodiversiteit en ruimte voor bewegen, ontmoeten, sporten en spelen. Een programma van eisen geeft hierbij richting. Verduurzaming van de woningvoorraad Woningbouwplannen moeten voldoen aan duurzaamheidseisen (denk aan circulair, energie en klimaat). Nieuwbouw moet aardgasvrij en Bijna Energieneutraal (BENG) zijn. Ook moedigen we ontwikkelende partijen aan om circulair te bouwen en slopen en klimaatadaptieve maatregelen bij de woning toe te passen. Plannen voor een goede openbare ruimte en mobiliteit (STOMP-principe) stimuleren wij waar mogelijk en wenselijk. We stellen voor deze thema’s onze eisen en wensen vast en nemen die mee bij het beoordelen van plannen voor nieuwbouw en transformatie. Dit doen we door het opstellen van een programma van eisen.
16 oktober 2025
29
4
Gebieden 4.1
Genemuiden
4.1.1 Koers: Tapijtindustrie als topwerklocatie en visitekaartje Versterken van de identiteit van Genemuiden als topwerklocatie voor de tapijtindustrie en daarmee ook de positie van het Tapijtmuseum als visitekaartje van de tapijtindustrie versterken. 4.1.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen •
Veilig en prettig woonklimaat.
Welzijn en voorzieningen •
Kerk, sport en cultuur zijn belangrijk voor de sociale samenhang.
•
Actief verenigingsleven, grote onderlinge betrokkenheid en zorg voor elkaar.
•
Aanwezigheid van diverse voorzieningen, zoals de bibliotheek en multifunctioneel gebouw d’ Overtoom.
Bedrijvigheid •
Een eigen bedrijventerrein met topwerklocatie voor de tapijtindustrie, ruimte voor zware bedrijvigheid en volumineuze detailhandel.
•
Uitgebreid winkelcentrum met een regionaal bereik.
Toerisme en recreatie •
Bezienswaardigheden zoals het Tapijtmuseum en het Historisch Centrum Genemuiden zijn belangrijke toeristische trekpleisters.
Landschap en erfgoed •
Voormalige havenstad aan de Zuiderzee, nog te zien in het cultureel waardevol gebied de historische oude kern met het historische stedenbouwkundige patroon van straten, stegen en watergangen, de karakteristieke bebouwingsstructuur en historische bebouwing, zoals het historische stadhuis.
•
Ligging aan het water, met onder andere de havens (binnenhaven, passantenhaven) die tot diep in de stad reiken, het Sas, het Zwarte Water en het Varkensgat.
•
Dooraderd met een groenstructuur, waaronder de groene randen, parkgebieden en de ring van dijken rondom Genemuiden.
•
Veel immaterieel erfgoed (tradities, gewoonten, vaardigheden), zoals het psalmzingen met de Bovenstem (opgenomen in het Nationaal Register Immaterieel Erfgoed), het plaatselijke dialect (streektaalevenement
Genemuiden
Kamerbreed
vanaf
2020)
en
‘monumenten
van
gemeenschapszin’ zoals de Grootburgerij, het Provisoorfonds en het Armenfonds Camen.
16 oktober 2025
30
4.1.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen •
We zetten in op een mix van nultredenwoningen, rijwoningen en appartementen met lift binnen de vrije en sociale huursector en de koopsector.
•
We bouwen tot 2030 minimaal 265 woningen, onder andere in de inbreidingslocatie wonen Tag West en Binnenveld. Op het Binnenveld voor specifieke ontwikkelingen zoals vrijstaande kavels of appartementen.
•
We zetten extra in op betaalbare koopwoningen voor starters vanuit de eigen gemeenschap, bijvoorbeeld in de vorm van rijwoningen.
•
We bieden ruimte voor gestapelde woningbouw van drie tot vijf verdiepingen hoog centraal gelegen in Genemuiden.
Welzijn en voorzieningen •
Meer ruimte voor ontmoetingsplekken, onder andere aan het water.
Bedrijvigheid •
Versterken van de tapijtindustrie, door ruimte te bieden aan ondernemen en de bereikbaarheid te verbeteren.
•
Versterken van de toekomstbestendigheid van de tapijtindustrie, met aandacht voor duurzame opwek van energie, circulariteit en profilering.
•
Ingezet wordt op het beter benutten van de beschikbare ruimte op het bedrijventerrein en combinatiemogelijkheden met Hasselt.
•
Het havenhoofd is een inbreidingslocatie gemengd dat buitendijks ligt. Deze locatie biedt kansen voor watergebonden bedrijvigheid, maar ook woningbouw is denkbaar.
•
Vergroten van verblijfskwaliteit van het centrum voor mensen die er wonen, werken en winkelen.
Recreatie en toerisme •
We onderzoeken welke wensen er zijn voor de doorontwikkeling van Genemuiden tot aantrekkelijke plek voor toeristen.
•
We bieden ruimte aan toeristische ontwikkelingen waarmee de havens van Genemuiden beter benut kunnen worden.
•
We verbeteren de bereikbaarheid van het omliggende landschap voor recreatie.
Verkeer en bereikbaarheid
•
We verbeteren van de verkeerscirculatie en/of overlast door laden en lossen en laad- en losverkeer in het centrum verminderen.
•
We verbeteren de fiets- en voetgangersvoorzieningen naar en in het centrumgebied en het bedrijventerrein.
•
We pakken de parkeeroverlast aan.
•
We werken aan nieuwe fietsverbindingen naar Hasselt en Zwolle langs de provinciale weg.
16 oktober 2025
31
Landschap en erfgoed •
Het vergroten van de beeldkwaliteit en beleefbaarheid van het centrumgebied Genemuiden en het havengebied van Genemuiden.
•
Verhogen van de biodiversiteit in de kern, bijvoorbeeld via bermbeheer.
•
Vormgeven van groene randen van de stad met een brede landschappelijke zone.
•
Uitbreiden van de groene structuur in het centrumgebied Genemuiden, het woongebied Genemuiden wijken en bedrijventerrein Zevenhont.
Klimaat en natuur •
Tegengaan van wateroverlast. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moeten bijdragen aan de compartimenteringsstrategie en het voorkomen van wateroverlast.
Energietransitie •
Het verkennen aquathermie of restwarmte van de tapijtindustrie of overige industrie kan worden gebruikt als energiebron.
•
In de stadsrand zien we mogelijkheden voor een zonnepark, bijvoorbeeld bij het bedrijventerrein.
•
In de warmtetransitievisie is voorzien dat huizen in de historische binnenstad van Genemuiden in de toekomst verwarmd worden door middel van hybride warmtepomp in combinatie met duurzaam gas. Voor Greente wordt gekeken naar een collectief TEO-warmtenet en individuele allelectric oplossingen. De overige wijken zijn all electric-wijken.
4.2
Hasselt
4.2.1 Koers: Hanzestad en bedevaartsplaats Versterken van de toeristische identiteit als Hanzestad, vestingstad en als bedevaartsplaats. 4.2.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen •
De kleinschalige en rustige omgeving.
•
Veilig en prettig woonklimaat.
Welzijn en voorzieningen •
Hechte gemeenschap met veel actieve vrijwilligers.
Bedrijvigheid •
Eigen bedrijventerrein aan het water, waaronder watergebonden industrie en scheepsbouwgerelateerde activiteiten en ruimte voor zwaardere bedrijven.
•
Samen met Genemuiden een sterke locatie voor de tapijtindustrie.
Toerisme en recreatie •
Evenementen met regionale uitstraling.
16 oktober 2025
32
Landschap en erfgoed •
De historische binnenstad Binnen de Veste, in 1982 aangewezen als beschermd stadsgezicht, is nog grotendeels intact. Van grote historische waarde zijn: de omringende verdedigingswerken (17e-eeuwse vestinggrachten en bastions), de vele monumenten en de zichtbare middeleeuwse stedenbouwkundige structuur.
•
Vele historische monumenten, zoals de kalkovens, als onderdeel van het agrarisch-industriële verleden, en de scheepswerf Bodewes.
•
Ligging aan en beleving van het Zwarte water.
•
Dooradering van groen door de kern, met lange groene lijnen, de uiterwaarden en oevers, het de groene gordel rondom de binnenstad, waaronder het Van Stolkspark, en de leilindes langs de grachtengordel.
•
Zichtlijnen vanaf de omgeving naar Hasselt en zicht vanuit Hasselt over het water: de rivier en uiterwaarden.
4.2.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen •
Realiseren van woningen, onder andere in de uitbreidingslocatie wonen Om de Weede en op nieuw aan te wijzen woningbouwlocaties.
•
We bouwen tot 2030 minimaal 290 woningen.
•
Wij zetten extra in op betaalbare huur- en koopwoningen voor lokale starters. Daarnaast is ruimte voor het duurdere segment vanwege instroom van buitenaf. We zetten in op een mix van nultredenwoningen, rijwoningen en appartementen met lift binnen de vrije en sociale huursector en de koopsector.
•
We bieden ruimte voor gestapelde woningbouw van drie tot vijf verdiepingen hoog centraal gelegen in Hasselt.
•
Woningbouw op een inbreidingslocatie wonen is mogelijk. We bieden hiervoor ruimte op verschillende locaties.
Welzijn en voorzieningen •
In het Van Stolkspark bieden we ruimte aan evenementen, verblijf, wandelen en sporten, en het park wordt voor iedereen toegankelijk gemaakt.
Bedrijvigheid •
Vergroten van de aantrekkelijkheid van het centrumgebied, door ruimte te bieden aan detailhandel, horeca en cultuur.
•
Versterken van de tapijtindustrie, door ontwikkelruimte te bieden aan bedrijven, ruimte te bieden aan uitbreiding en de beschikbare ruimte beter te benutten.
16 oktober 2025
33
Toerisme en recreatie •
Versterken van de toeristische aantrekkingskracht, door verblijfsrecreatie mogelijk te maken dicht bij het centrum en de toegankelijkheid en belevingswaarde van groen en water te vergroten.
•
We verbeteren de bereikbaarheid van het omliggende landschap.
Verkeer en bereikbaarheid •
We passen de verkeerscirculatie aan om gemotoriseerd verkeer in het centrum te verminderen en fietsers en voetgangers voorrang te geven.
•
We verbeteren de fietsverbinding richting Genemuiden en richting Zwolle.
•
We verbeteren de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van het bedrijventerrein.
Landschap en erfgoed •
Behoud en herstel van de aanwezige en verloren gegane ruimtelijke, historische en architectonische kwaliteiten in het beschermd stadsgezicht.
•
Bij bouwplannen in het beschermd stadsgezicht moet altijd om advies worden gevraagd aan de stadsbouwmeester en het burgerlid, en indien nodig aan de gezamenlijke (regionale) monumentencommissie, zeker als sneltoetscriteria niet worden gevolgd.
Klimaat en natuur •
Versterken en verder ontwikkelingen van groen, zodat groen bereikbaar, aantrekkelijk en beleefbaar wordt en daarmee bijdraagt aan zuivere lucht en biodiversiteit.
•
Bereikbaar houden van Hasselt bij extreme hitte, door ervoor te zorgen dat infrastructuur (bruggen) ook tijdens perioden van hitte blijft functioneren.
Energietransitie •
We willen meer ruimte geven aan energiebesparende maatregelen in het beschermd stadsgezicht. We stimuleren zon op dak. Dat doen we voorzichtig, waarbij we een balans zoeken tussen ruimte bieden voor maatregelen en het behoud van cultuurhistorische waarden. Storende elementen in het straatbeeld moeten zoveel mogelijk worden tegengaan.
•
Mogelijkheid onderzoeken voor water als warmtebron of ondiepe geothermie.
•
In de warmtetransitievisie is voorzien dat huizen in de historische binnenstad van Hasselt in de toekomst verwarmd worden door middel van hybride warmtepomp in combinatie met duurzaam gas. Voor Dedemsvaart Zuid wordt gekeken naar een collectief TEO-warmtenet en individuele allelectric oplossingen. De overige wijken zijn all electric-wijken.
4.3
Zwartsluis
4.3.1 Koers: Nautische toegangspoort tot Wieden en Weerribben Ontwikkelen als watersportgebied en toegangspoort naar het natuur- en recreatiegebied Wieden en Weerribben, met een aantrekkelijk cultuurhistorisch toeristisch centrum.
16 oktober 2025
34
4.3.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen •
Veilig en prettig woonklimaat.
•
Wonen aan het water.
Welzijn en voorzieningen •
Sluuspoort als belangrijke ontmoetingsplek.
•
Actief verenigingsleven, grote onderlinge betrokkenheid en sterk sociaal netwerk.
•
Aanwezigheid van diverse voorzieningen, zoals de bibliotheek, Museum Schoonewelle en het toeristisch informatiepunt in Sluuspoort.
Bedrijvigheid •
Ondernemerszin en een vitaal lokaal bedrijfsleven, waaronder veel watergebonden bedrijven en industrie.
•
Ruimte voor verschillende functies in het Gemengd gebied.
Toerisme en recreatie •
Aantrekkelijk voor toerisme.
•
Evenementen met regionale uitstraling.
Landschap en erfgoed •
Zwartsluis als poort naar het natuurgebied Wieden en Weerribben
•
Gelegen op knooppunt van waterwegen, met veel water door de kern.
•
Rijke scheepvaartgeschiedenis, zichtbaar in cultuur en erfgoed, zoals de historische haven, de Kolksluis en Staphortstersluis.
•
Cultuurhistorische kwaliteiten van het cultuurhistorisch waardevol gebied de historische oude kern Oud Zwartsluis met de karakteristieke bebouwingsstructuur en historische bebouwing, het oude, oorspronkelijke stadsgezicht en het industriële erfgoed.
4.3.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen
•
We verkennen of en zo ja waar en in welke vorm we met hoger bouwen (max. 3 à 4 lagen) aan de woonbehoefte kunnen voldoen.
•
We bouwen tot 2030 minimaal 170 woningen.
•
We wijzen nieuwe uitbreidingslocaties wonen aan voor de periode tot 2040. We kijken ook naar woningbouwlocaties nabij het water.
•
We zetten in op een mix van nultredenwoningen, rijwoningen en appartementen met lift binnen de vrije en sociale huursector en de koopsector.
Welzijn en voorzieningen
•
We verbeteren de kwaliteit en het onderhoud van de openbare ruimte, met speciale aandacht voor het centrumgebied.
16 oktober 2025
35
•
Ruimte bieden aan uitbreiding met een gevarieerd en interessant aanbod aan voorzieningen voor zowel inwoners als toeristen.
Bedrijvigheid
•
Onderzoeken waar beperkte uitbreidingsmogelijkheden voor de bedrijventerreinen zijn zonder nadelige effecten op de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten.
•
Onderzoeken van de haalbaarheid om bedrijventerrein te revitaliseren.
•
In het gemengd gebied is ruimte voor kleinschalige bebouwing, winkels, (watergerelateerde) bedrijven, horeca en woningen.
Recreatie en toerisme
•
Meer overnachtingsplaatsen realiseren.
•
Meer activiteiten voor toeristen bieden.
•
In het centrum bieden we ruimte voor horeca en winkels, in balans met de woonfunctie.
•
Gebruik maken van kunst, cultuur en historie in het centrum om aantrekkelijker te worden voor toerisme en recreatie.
•
We verbeteren de bereikbaarheid van het omliggende landschap voor recreatie.
Verkeer en bereikbaarheid
•
Verbeteren van de verkeersveiligheid, in het bijzonder met betrekking tot de oversteekbaarheid en fietsverbindingen.
•
We verbeteren de verkeersveiligheid rond schoolomgevingen.
•
Inzetten van (lang)parkeermogelijkheden aan de randen van het centrumgebied.
Landschap en erfgoed •
Bevorderen van waterrecreatie.
•
De toegankelijkheid en belevingswaarde van de natuurgebieden rond Zwartsluis moeten worden vergroot. Hierbij kijken we naar de realisatie van wandel-, fiets- en vaarroutes, eventueel met nieuwe paden, boothellingen en drijvende terrassen.
•
Realiseren van een hogere afmeercapaciteit, bijvoorbeeld langs de Handelskade.
•
Behouden en herstellen van de aanwezige en verloren gegane ruimtelijke en architectonische kwaliteit in het cultureel waardevol gebied Oude kern Zwartsluis
Klimaat en natuur •
Meer groen toevoegen in het centrum.
Energietransitie
•
Verkennen van mogelijkheden voor nieuwe lokale alternatieve energiebronnen, bijvoorbeeld voor Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO).
16 oktober 2025
36
•
We kijken naar het ontwikkelen van kleine zonneveldjes nabij de kern eventueel met een educatieve werking en zorgvuldige inpassing, mogelijk gecombineerd met recreatieve kwaliteiten, waterberging en natuurwaarden.
•
In de warmtetransitievisie is voorzien dat huizen in de historische binnenstad van Zwartsluis in de toekomst verwarmd worden door middel van hybride warmtepomp in combinatie met duurzaam gas. De overige wijken zijn all electric-wijken.
4.4
Kamperzeedijk
4.4.1 Koers: Dorps Landelijk en kleinschalig dorp met een hechte gemeenschap 4.4.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen •
De kleinschalige en rustige omgeving.
•
Veilig en prettig woonklimaat.
Welzijn en voorzieningen •
Landelijk en kleinschalig.
•
Saamhorigheid en gemeenschapszin.
•
Actief verenigingsleven en een betrokken bevolking.
Bedrijvigheid •
Bloeiend bedrijfsleven.
Landschap en erfgoed •
Groen en landschap is altijd dichtbij.
•
Karakteristieke dijk met bebouwing en kolken
•
Historische lintbebouwing met rietgedekte huizen en boerderijen langs de dijk.
4.4.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen •
We bouwen tot 2030 minimaal 40 woningen.
•
We zetten hoofdzakelijk in op betaalbare en middeldure grondgebonden koopwoningen passend bij de schaal van de kern. Als er uitbreiding in de sociale huursector plaatsvindt, dan zijn dit uitsluitend grondgebonden woningen.
Welzijn en voorzieningen •
Bereikbaar houden van de school.
16 oktober 2025
37
Verkeer en bereikbaarheid •
We zetten in op een verkeersveilige inrichting van de provinciale weg. Daarbij is aandacht voor een gepaste snelheid en veilige (fiets)oversteekplaatsen.
Landschap en erfgoed •
Belevingswaarde van groen en landschap en de toegankelijkheid van de natuur vergroten door fiets- en wandelpaden en ommetjes te realiseren, bijvoorbeeld langs de kolken.
•
De bestaande ruimtelijke en architectonische kwaliteit van de dijkbebouwing behouden en respecteren bij nieuwe ontwikkelingen.
4.5
Buitengebied
4.5.1 Koers [reservering] 4.5.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen •
De groene, rustige omgeving.
•
Veilig en prettig woonklimaat.
Welzijn en voorzieningen
•
Landelijk en kleinschalig
•
Samenhorigheid en gemeenschapszin.
•
Buurtschappen met een actieve en betrokken gemeenschap.
Bedrijvigheid
•
Economische functie door de aanwezigheid van agrarische en andere bedrijven.
Landbouw
•
Agrarische karakter van het buitengebied.
Toerisme en recreatie
•
Toeristisch-recreatieve bedrijven en voorzieningen.
Landschap en erfgoed
•
Groene, waterrijke polders met een rijke afwisseling aan waterlopen, dijken, natuurgebieden, graslanden, bosschages en solitaire bomen.
•
Rust en stilte, openheid en weidsheid.
•
Cultuurhistorische landschapselementen, gebouwen en erven, zoals boerderijen, kalkovens, eendenkooien, dijkstructuren.
16 oktober 2025
38
•
Waterstaatkundige bouwwerken, waaronder gemalen en sluizen. Het Stoomgemaal Mastenbroek (d’Olde Mesiene) aan de Kamperzeedijk is opgenomen in de top 100 van Nederlandse Unescomonumenten.
•
Cultuurhistorisch waardevolle beplantingen zoals knotwilgen, elzensingels en dijkbeplantingen.
•
De historische dijk- en wegenpatronen met beeldbepalende erven en boerderijen.
•
Het cultureel waardevol gebied buurtschap Zwartewatersklooster is bijzonder door zijn middeleeuwse bebouwing en structuur, inclusief een kerkhof dat sinds de 13e eeuw zijn functie heeft behouden, en drie eendenkooien.
•
Cultuurhistorische waarden in cultureel waardevol gebied buurtschap Genne en in buurtschap De Velde.
•
Diverse herkenbare landschappen met hun oorspronkelijke karakteristieken:
o
Polder Mastenbroek als oudste polder in de gemeente, is een cultuurhistorisch waardevol gebied met een uniek karakter door zijn planmatige ontwerp, vaste patroon van wegen en weteringen, en boerderijen op huisterpen. De weidsheid, zichtlijnen en verspringende kruisingen van wegen zijn karakteristiek.
o
Nationaal Landschap IJsseldelta, de afzetting van veen, klei en zand heeft het landschap en het gebruik daarvan bepaald. We zien oude rivierarmen, kreekruggen, keileembulten en hooggelegen stuwwallen en oorspronkelijke buurtschappen die de historische structuren vormen.
o
Het rivierenlandschap van het Zwarte Water en Zwarte Meer met uiterwaarden en een historische dijk- en wegenpatroon en kolkenpatroon
Klimaat en natuur
•
Natuurwaarden in natuurgebieden.
4.5.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen
•
Zorgvuldige inpassing van uitbreidingslocaties wonen voor woningbouw.
•
Behoud en versterking van de leefbaarheid in het buitengebied.
•
Ruimte voor passende woningbouw voor de eigen behoefte, vooral voor starters en ouderen, om de lokale gemeenschap in stand te houden.
•
We zoeken naar ruimte voor woningbouw in het buitengebied. We zien vooral mogelijkheden door herontwikkeling van agrarische bedrijven of het toevoegen van woningen op bestaande erven. Woningsplitsing behoort ook tot de mogelijkheden. Het ontwikkelen van nieuwe erven in het buitengebied is niet toegestaan.
•
Huisvesting van arbeidsmigranten is toegestaan in agrarisch gebied of op het erf van een bedrijf onder specifieke voorwaarden.
•
Realisatie van uitbreidingslocatie wonen Overwaters, een kleinschalige landschappelijke woonlocatie langs de Cellemuiderdijk tussen Hasselt en Genemuiden. De ontwikkeling sluit aan op het natuurgebied De Kolken.
16 oktober 2025
39
Welzijn en voorzieningen
•
Bereikbaar houden van de school.
Bedrijvigheid •
Zorgvuldige inpassing van uitbreidingslocaties werken voor bedrijventerreinen.
Landbouw •
Behoud en ontwikkeling bieden aan agrarische bedrijven.
•
We bieden, onder voorwaarden, ruimte aan de toevoeging van niet-agrarische functies als verbreding of herontwikkeling van agrarische bedrijven. Daarbij moet rekening worden gehouden met de landschappelijke waarden, natuur, omliggende functies en de bestaande agrarische functie.
Recreatie en toerisme •
Kleinschalige recreatie in het buitengebied wordt gestimuleerd.
•
Het beleefbaar maken van het cultureel waardevol gebied Hooibergenterrein. Dit agrarisch erfgoed kan mogelijk ontwikkeld worden met andere functies en in combinatie met toeristische mogelijkheden in de omgeving.
Verkeer en bereikbaarheid •
Toevoegen van recreatieve fietsroutes.
Gezond, veilig en schoon •
We zetten in op het weerbaar maken van (agrarische) bedrijven tegen ondermijnende criminaliteit.
Landschap en erfgoed
•
We zetten in op een goede balans tussen bestaande waarden, karakteristieken en de opgaven die een plek moeten krijgen. Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied moeten passen bij de bestaande waarden en kwaliteiten van het gebied en bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit.
•
Langs de randen van de kernen liggen uitbreidingslocatie wonen en nabij bestaande bedrijventerreinen uitbreidingslocatie werken waar we ruimte bieden aan de ontwikkeling van wonen of van werken.
•
We zorgen voor een betere relatie en overgang tussen het buitengebied en de kernen.
•
Vergroten van de toegankelijkheid en belevingswaarde van groen en water. De ontsluiting van het buitengebied wordt verbeterd door routestructuren zoals fietspaden, rustpunten, wandel- en kanoroutes en lokale ommetjes.
•
Behoud, herstel of versterking van cultuurhistorisch waardevolle elementen.
•
Voor de buurtschappen en dijkbebouwing streven we naar het respecteren en interpreteren, dan wel behouden en herstellen, van de aanwezige en verloren gegane ruimtelijke en architectonische kwaliteiten.
16 oktober 2025
40
Klimaat en natuur
•
Het
beperken
van
de
gevolgen
van
klimaatverandering,
zoals
bodemdaling
in
het
veenweidegebied, gezondheidsrisico’s door warmte en droogteschade voor landbouw en natuur. We zetten in op een regionale aanpak.
•
We zorgen voor groene waterrijke structuren vanuit de kernen naar het buitengebied. We koppelen die waar mogelijk aan recreatieve routes.
Energietransitie
•
Woningen in het buitengebied worden geïsoleerd naar label B. Verwarming zal plaatsvinden door middel van een (hybride) warmtepomp.
•
We bieden ruimte aan grootschalige duurzame opwek in zoekgebied duurzame zonne-energie en zoekgebied duurzame windenergie, waarbij rekening moet worden gehouden met de kwaliteiten van het landschap.
•
We bieden onder voorwaarden ruimte aan erfmolens en kleine zonnevelden.
16 oktober 2025
41
5
Uitvoering 5.1
Taken, rollen en verantwoordelijkheden
5.1.1 Samenwerkend bereiken we meer De samenleving verandert. Er ontstaan steeds meer maatschappelijke initiatieven. Inwoners willen graag actief betrokken zijn bij activiteiten. Als gemeente geven we ruimte aan inwoners om zelf initiatief te nemen. We zijn een betrouwbare samenwerkingspartner. We hebben een duurzame relatie met alle betrokkenen. We zoeken in onze nieuwe rol naar een goede balans tussen loslaten, vertrouwen en samenwerken. Gemeente Zwartewaterland is niet altijd meer de regisseur, maar soms ook partner of faciliteert de initiatiefnemer alleen. Zo bereiken we samenwerkend meer. Samenwerken is mooi, maar niet vrijblijvend. We maken vooraf aan de samenwerking goede afspraken. Als gemeente bepalen we niet alles, maar stellen we kaders. Kaders op het “wat” en meer vrijheid geven over het “hoe”. We houden de regie in de samenwerking met inwoners en organisaties. Zo bereiken we samenwerkend meer. Per initiatief of project bepaalt de gemeente welke rol we pakken. De samenwerking met inwoners kan op verschillende manieren vorm krijgen. In onze gemeente denken en doen inwoners mee. Met een inwonersinitiatief kunnen inwoners kansen die ze zien in hun eigen leefomgeving samen met de gemeente aanpakken. Dit heeft voor de overheid en voor de inwoners voordelen. Het is belangrijk om vooraf duidelijk vast te leggen wat je van elkaar kan en mag verwachten.
Het managen van verwachtingen bij de start is een voorwaarde voor het slagen van de samenwerking. Versterken van samenwerking met partners De gemeente werkt nauw samen met woningcorporatie Wetland Wonen, ontwikkelaars en bouwers bij de realisatie van woningbouwplannen. Er worden afspraken gemaakt met de provincie Overijssel en regiogemeenten over woningbouw, wonen en zorg en betaalbaarheid. De gemeente ziet haar rol als regisseur die kaders stelt en nieuwe ontwikkelingen stimuleert, bijvoorbeeld door gebiedsgerichte actieprogramma’s of startersinstrumenten. 5.1.2 Stappenplan voor uw idee Heeft u een goed idee voor een nieuw initiatief? Bekijk dan of het past binnen de kaders van de Omgevingsvisie. Per gebied geven we aan met welke waarden rekening moet worden gehouden en welke doelen we hebben voor dit gebied. Dit zijn de kaders voor toekomstige ontwikkelingen in dat gebied en de combinatie van deze drie elementen noemen we het ‘toetsingskader’. Naast dit gemeentelijk toetsingskader zal een initiatief/project ook moeten passen binnen de geldende
16 oktober 2025
42
provinciale en nationale regelgeving. We vragen u ook om gebruik te maken van ons participatiebeleid bij de voorbereiding van uw initiatief. Draagt het bij aan de doelen en de koers voor het gebied en blijven de waarden voor het gebied behouden? Dan kunt u een positieve houding van de gemeente verwachten. 5.1.3 Meer ruimte voor eigen waarden en ambities gemeente Onze gemeente heeft meer ruimte om zelf te bepalen welke waarden en ambities zij hebben voor de fysieke leefomgeving. Hiermee wordt lokaal maatwerk mogelijk om in het ene gebied strengere of juist soepelere regels op te stellen dan voor het andere gebied. Dat doen we echter wel binnen de kaders van met name de Provincie en het Rijk. Zwartewaterland wordt een netwerkende gemeente die de samenwerking opzoekt met andere overheidslagen en ketenpartners op de relevante onderwerpen. Ook de rol van de gemeenteraad verandert met de komst van de omgevingsvisie. Meer afwegingsruimte betekent dat de gemeenteraad keuzes voor de kwaliteiten van een gebied nog beter moet onderbouwen en verschillende belangen en partijen vroegtijdig bij het proces moet betrekken. De gemeenteraad stuurt met de omgevingsvisie op hoofdlijnen. De raad schept voorwaarden voor het beheer, gebruik en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving. Deze omgevingsvisie beschrijft die keuzes en geeft daarmee kaders en wat er in één bepaald gebied mag.
Dat kan voor een ander gebied weer anders zijn. Het college van B&W is verantwoordelijk voor de uitvoering. 5.1.4 Grote projecten in de openbare ruimte combineren om hinder te beperken Onze rol hangt af van het type project/initiatief en gebied. We passen maatwerk toe. We zetten waar mogelijk in op ‘werk met werk maken’. Dat betekent dat we verschillende ingrepen in de openbare ruimte zoveel mogelijk combineren. Dit om hinder tot een minimum te beperken. Ook besparen we zo op kosten, energie en grondstoffen. Zo kunnen de vernieuwing van een wegdek en vervanging van kabels of leidingen op diezelfde plek goed worden gecombineerd.
5.2
Samenhang, doorwerking en monitoring
5.2.1 Van omgevingsvisie naar omgevingsplan De omgevingsvisie is slechts één van de instrumenten van de Omgevingswet. Andere instrumenten zijn het omgevingsplan, het omgevingsprogramma en de toekomstige omgevingsvergunning. We vinden het belangrijk dat deze onderdelen goed op elkaar aansluiten. Zodoende wordt invulling gegeven aan de zorgplicht voor de leefomgeving die volgens artikel 1.7 van de Omgevingswet voor eenieder geldt. In deze omgevingsvisie hebben we keuzes gemaakt. Keuzes over waar we als gemeente willen zijn over 10 à 20 jaar. Hiervoor hebben we ambities geformuleerd. Met het uitspreken van de ambities, zorgen we er nog niet voor dat de doelstellingen, die hieraan gekoppeld zijn, ook echt gehaald worden. Het borgen van deze ambities vindt plaats in twee andere instrumenten, die de Omgevingswet ons biedt. In het omgevingsplan en in programma’s.
16 oktober 2025
43
5.2.2 Samenhang tussen omgevingsvisie en omgevingsplan We vertalen de omgevingsvisie in een omgevingsplan. In het omgevingsplan staan regels en afspraken over de fysieke omgeving. Hier worden nieuwe projecten/initiatieven aan getoetst. In het omgevingsplan geven we ook invulling aan kwalitatieve doelstellingen, zoals een goede toegankelijke leefomgeving voor iedereen. Voor een goede leefomgeving dient er voldoende groen te zijn, een parkeerplaats voor de auto en niet teveel lawaai. De regels, die we hiervoor hanteren, gaan we vastleggen in het omgevingsplan. 5.2.3 Programma In een programma geven we aan welke maatregelen we de komende 10 jaar gaan uitvoeren om een doelstelling uit de omgevingsvisie te halen. Om onze inwoners meer te stimuleren om te gaan fietsen en wandelen, hebben we bijvoorbeeld meer wandel- en fietspaden nodig of beter onderhouden wegen. Hiervoor kunnen we een programma verkeer of bewegen opstellen, waarin we deze maatregelen opsommen. We zien kansen voor de volgende programma’s: •
Programma volkshuisvesting
•
Programma Warmte
•
Programma energietransitie
5.2.4 Hoe ziet die vertaling van visie naar plan er precies uit? Dat leggen we uit in onderstaand overzicht:
16 oktober 2025
44
5.2.5 Monitoring en wijziging Blijkt in de toekomst dat een bepaald thema nog niet genoeg is uitgewerkt? Is de situatie voor een gebied zo veel veranderd dat aanpassing van de visie nodig is? Wordt er nieuw beleid vastgesteld? Dan passen we de omgevingsvisie aan. De omgevingsvisie is een dynamisch document. Als er grote aanpassingen nodig zijn, maken we een wijziging. Zo zijn gebruikers altijd zeker van up-to-date en de juiste informatie. We passen alleen dat deel aan waar, gezien de ontwikkelingen, behoefte aan is. Een modulaire aanpassing vraagt wel dat we bij elke beleidswijziging een integrale afweging maken, in plaats van een sectorale. Een logisch evaluatiemoment kan elk jaar zijn, bijvoorbeeld aansluitend op vaststelling van de begroting. De beleidscyclus zorgt ervoor dat omgevingsbeleid maken een continu proces is. De cyclus zorgt ervoor dat we steeds aansluiten op nieuwe omstandigheden en werken aan de ‘verbetering’ van de leefomgeving. We houden de Omgevingsvisie Zwartewaterland actueel met deze jaarlijkse actualisatie. Bij de actualisatie worden eerder vastgestelde beleidswijzigingen in de omgevingsvisie verwerkt. Beleidsarme wijzigingen gaan om beperkte wijzigingen die het integrale karakter van de omgevingsvisie niet aantasten. De actualisatie van de omgevingsvisie bevat zodoende alleen: •
beleidswijzigingen waarover het College van B&W of de gemeenteraad een besluit hebben genomen;
•
omissies;
•
ambtshalve wijzigingen.
Omdat de actualisatie beleidsarm is, wordt er geen apart participatietraject doorlopen. De participatie is onderdeel van het traject om te komen tot die beleidswijziging. Er kunnen wel zienswijzen ingediend worden op de actualisatie van de omgevingsvisie. Dit kan alleen op de onderdelen die we wijzigen. In de actualisatie tonen we ook alleen die onderdelen. De gemeenteraad neemt het besluit over de actualisatie van de omgevingsvisie. Bij grotere wijzigingen wordt een uitgebreider proces gestart om zo inbreng van onze inwoners op te halen en een integrale afweging ook voor de omgevingsvisie goed mogelijk te maken.
5.3
Gebiedsontwikkeling
5.3.1 Financiën [reservering] 5.3.2 Grondbeleid Het grondbeleid is vastgelegd in de nota Grond- en Vastgoedbeleid. Deze wordt eenmaal in de vier jaar vastgesteld door de gemeenteraad. In de nota heeft de gemeente bepaald wanneer en onder welke condities de beschikbare grond- en vastgoedinstrumenten worden ingezet om gemeentelijke beleidsdoelen te realiseren.
16 oktober 2025
45
We hanteren de volgende uitgangspunten: •
Het verevenen van positieve en negatieve resultaten van door de gemeente gewenste ontwikkelingen in het fysieke domein.
•
Het rechtvaardig verdelen van kosten en baten tussen gemeente en grondeigenaren (kostenverhaal).
•
Het op een transparante wijze beheersen van de risico’s die verbonden zijn aan ontwikkelingen in het fysieke domein (sturen via grondexploitatie).
De wijze van inzet van grondbeleidsinstrumenten wordt per situatie bepaald aan de hand van vastgestelde afwegingscriteria. We kunnen kiezen uit verschillende ontwikkelingsstrategieën: Actief (gemeente ontwikkelt), Samenwerken (publiek-private/publiek-publieke samenwerking) en Faciliteren (derden ontwikkelen). We passen actief of faciliterend beleid het meest toe. We sluiten samenwerking niet uit, zeker niet als grondposities, kennis- of risicodeling dit wenselijk maken.
16 oktober 2025
46
BügelHajema Adviseurs bv Bureau voor Ruimtelijke Ordening en Milieu BNSP Utrechtseweg 7 3811 NA Amersfoort T 033-46 56 545 E info@bugelhajema.nl W www.bugelhajema.nl Vestigingen te Assen, Leeuwarden en Amersfoort