12. Brief college van 11 juli 2022 over Ontwerp Actualisatie Omgevingsvisie en Omgevingsverordening 2022 Provincie Overijssel

\

eemeenre rì

Zuørtewøterlønd Aan de raad van de gemeente Zwartewaterland

Uw brief van

Behandeld door R. Kok en K. Jager

Uw kenmerk

Bijlase(n)

Ons kenmerk 20.825

OnderwerP

Hasselt, Lt juli 2022

ontwerp Actualisatie omgevingsvisie en omgevingsverordening 2022 Provincie Overijssel

Geachte raadsleden,

ruimtelijke beleidsstukken van Met deze brief informeren we u over de ter inzage legging van een aantal om een zienswijze in te zagen geen aanleiding de provincie overijssel, en lichten we toe waarom we dienen. Het gaat om de volgende stukken:

-

Provincie Overijssel de Ontwerp Actualisatie Omgevingsvisie en Omgevingsverordening 2022 verordening) en visie de Omgevingseffectrapportage faãe 1 (als bijlage bij de het ontwerp Provinciaal Programma Energiestrategie

1. Achtergrond provirrcie Overijssel is bezig met een uitgebreide herziening van de provinciale Omgevingsvisie' De Hiervoor hebben Provinciale Staten drie grote uitdagingen vastgesteld: Klimaatadaptatie, mitigatie en nieuwe energie Perspectief voor de landbouw en ontwikkeling van de natuur

- Verstedelijking en mobiliteit'

De Provincie beoogt de nieuwe Omgevingsvisie in 2024 vast te stellen'

en omgevingsverordening'

De provincie actualiseert daarnaast tussentijds fiaarlijks) de omgevingsvisie aantal verbeteringen Dit is in 2022 ookhet geval. In de geldende visie en verordening worden een te weten 'Sturen op beleidsopgaven, urgente twee ãctualisatieronde doorgevoerd. Ook worãen in deze water en bodem' en'Duurzame Energie' al meegenomen' nieuwe Omgevingsvisie zoals dat Deze beleidsrijke wijzigingen zijn gebãseerd op het Fundament voor de Deze beleidswijzigingen op 21juni zoizinontíu"ip doór õedeputeerde Staten (GS) is vastgesteld. de provincie in2024 en lopen van omgevingsvisie nieuwe van een kunnen niet wachten op de vaststelling Energiestrategie' daarom al mee in de actualisatieronde 2022 en het ontwerp Provinciaal Programma Hieronder geven we een toelichting op deze twee beleidsrijke wijzigingen:

a. Sturen oP water en bodem

betreft voor de provincie Herstel van veerkracht en klimaatrobuustheid van het water- en bodemsysteem en droogte wateroverlast van optreden frequenter het een urgente beleidsopgave. Dit is ingegeven door gevolg' de ook tot funderingsschade en en door de bodemdaiiñg met onder mðer verzakkingen en grondwaterkwaliteit en het optreden van hittestress dragen bij aan de verslechterende bodeml gevoelde urgentie. En verdei het geconstateerde verlies van biodiversiteit'

dat het water- en andere in dat de bijdragen ontwikkelingen ruimtelijke dat en gebruiksfunctie zich aanPast aan het water- en bodemsYsteem nieuwe alleen worden aan behoud en versterking va n dit systeem. In bestemmingsplannen Dit leidt tot een nieuw richtinggevend principe in het Provinciaal beleid, namelijk

ontwikkelingen mogelijk gemaakt als onderbouwd is dat deze ontwikkelingen bijdragen aan het behoud en het versterken van een klimaat-robuust water- en bodemsysteem. Bij een ontwikkeling in het landelijk gebied dient duidelijk te worden gemaakt hoe de ontwikkeling bijdraagt aan het regionaal perspectief water en bodem dat op die locatie van toepassing is. Het waterbeheer volgt dus niet langer overal het gewenste gebruik van de grond (zoals dit nu wel het geval is). Het grondgebruik en de productiemogelijkheden zullen zich aan moeten passen aan de nieuwe balans tussen wateroverlast en droogte. De Provincie volgt hiermee het rijksbeleid dat vastgelegd is in het Regeerakkoord'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst', dat afgelopen december is gepresenteerd. De Provincie Overijssel onderscheidt bij de toepassing van dit principe rondom het waterbeheer vier type gebieden. Twee hieruan zíjn voor ons gebied van belang:

1. De lJssel, Vecht en Delta: het perspectief voor de lJssel en Delta is een klimaat-robuust watersysteem met hoge ecologische kwaliteit dat extremen kan opvangen door (internationaal) integraal riviermanagement en hoogwaterbeschermingsmaatregelen. Het perspectief voor de Vecht is een klimaat-robuuste half-natuurlijke laaglandrivier van hoge ecologische kwaliteit, voldoende afuoer jaarrond en afulakking van extremen door integraal riviermanagement van bron

tot monding.

2. De Veenweidegebrêden'hier is het perspectief gericht op het beperken van de bodemdaling en minimalisering van broeikasgasemissie door verhoogde waterstanden waarbij de gebruiksfunctie het peil volgt. Daarbij draagt dit perspectief ook bij aan de aanpassing op en het verminderen van de gevolgen van het veranderende klimaat. De Provincie zoekt in het lopende gebiedsproces naar passende perspectieven met het oog op leefbaarheid en economisch perspectief.

b, Duurzame energie Het verduurzamen van de energievoorziening maakt onderdeel uit van de afspraken uit het Klimaatakkoord van Parijs om de uitstoot van broeikasgassen te beperken. Dit is door-vertaald in Nederlandse wetgeving (Klimaatwet) en het Klimaatakkoord, Het Rijk heeft de regio's gevraagd om te komen met een bod waarmee bijgedragen wordt aan de nationale opgave van verduuzaming van de energievoorzíening. DE RES is een middel om samen te onderzoeken hoe en waar we met zon en wind energie kunnen opwekken en hoe we dat via het energienetwerk kunnen transporteren. Uitgegaan wordt van een verhouding 600lo windenergie en 40olo zonne-energie. Ook wordt gezocht naar duurzame warmtebronnen als alternatief voor het aardgas waarmee we onze huizen en gebouwen verwarmen. Het bod is in 202I uitgebracht in de vorm van de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0. De RES en het uitgebrachte RES bod van de Regio Twente en de Regio West-Overijssel hebben nu ook een plaats gekregen in de Provinciale Omgevingsvisie. De provincie geeft aan dat de uiWoering van de RES primair plaatsvindt in de gemeenten op lokaal niveau. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor onder meer het uitwerken van de RES in het omgevingsbeleid en de vergunningverlening. De provincie is op grond van de Elektriciteitswet (straks Energiewet) bevoegd gezag voor grootschalige windprojecten.

De provincie zet haar instrumentarium in waar dit nodig is om de doelen tijdig te behalen. Om duidelijk te maken hoe de provincie haar rol ziet is het ontwerp Provinciaal Programma Energíestrategie (PPE) opgesteld. Dit ligt tegelijk met de ontwerp Omgevingsvisie en Omgevingsverordening ter inzage. Provinciaa I Programma Energ iestrateg ie (PPE) Het PPE is een instrument van Gedeputeerde Staten om de provinciale ambíties uit het klimaatakkoord, het coalitieakkoord, de Omgevingsvisie en de RES te realiseren. Het programma is een uitwerking van de

kaders, die door Provinciale Staten worden vastgesteld in het Fundament van de Nieuwe Omgevingsvisie. Het programma bestaat uit de beschrijving van de provinciale ambitie als paftner van de RES, de verschillende rollen en instrumenten en hoe die kunnen worden ingezet. Het programma ondersteunt het belangralsloeder-¡ranle¡limtelijke kwaliteilenJacilitesrtds regionale samenhang integrale afweging in zoekgebieden van de RES. In het programma zijn de mogelijkheden tot het behalen van het gezamenlijk doel van de partners in de RES opgenomen. Het programma geeft daarmee

----+rovinciaal

en-

\

Pemeenre ì

Ztùørtewøterlønd duidelijkheid aan medeoverheden en derden over de rol en status van de provinciale ambities in de RES' Het programma spitst zich nu voornamelijk toe op windenergie. l-ater zal het programma uitgebreid worden met de bredere ambities uit de RES, de provinciale regierol voor de infrastructuur (REIS) en de opwek van elektriciteit door middel van zon. Participatie en lokaal eigendom Ook het streven naar maximale maatschappelijke betrokkenheid bij het realiseren van de RES-opgave en het bijbehorende democratische besluitvormingsproces krijgt nu een plaats in de Provinciale Omgevingsvisie. Gestreefd wordt naar minimaal 50o/o lokaal eigendom. De opbrengst wordt zoveel moglt¡t iokaal gehouden, met een evenwichtige verdeling tussen de lusten en de lasten. Omwonenden worden in een zo vroeg mogelijk stadium bij energieprojecten betrokken. RES 2.0 en regionale oPtimalßatie

In de RES 2.0 worden de zoekgebieden opgenomen. De uitkomsten van de RES 2.0 zullen te zijner tijd venrrerkt worden in de Provinciale Omgevingsvisie. De Provincie legt in de huidige actualisatie van de Omgevingsvisie reeds vast dat gestreefd wordt naar regionale optimalisatie. Veel vraagstukken vragen om

samãnwerking tussen gemeenten op sub-regionaal niveau. De zoekgebieden voor de energietransitie vragen om afitemming over de gemeentegrenzen heen en in enkele gevallen ook om een gezamenlijke gebìedsontwikkeling. Op regionaal niveau gaat het naast kennisontwikkeling en monitoring van de ãoelstellingen en aflpraken vooral ook om een gezamenlijke inspanning voor het (tijdig) realiseren van de noodza kel ijke netcapaciteit.

Her[J'king uißluitingsgebÞden windenergie

ln dã geactualiseerde Omgevingsvisie van de Provincie worden het Nationaal landschap lJsseldelta en het Natuuinetwerk Nederland (NNN) niet langer aangemerkt als uitsluitingsgebieden voor windenergie. De reden hieruoor is dat een algemeen verbod op windenergie binnen deze gebieden geen recht doet aan de noodzaak om binnen heel Overijssel op zoek te gaan naar de mogelijkheden om lokaal duurzame energie op te wekken. Dat het Nationaal Landschap lJsseldelta en het NNN niet langer worden aangemerkt als uitsluitingsgebieden windenergie betekent niet dat de plaatsing van windturbines overal zondermeer is toegestaán. De andere provinciale beleidskaders blijven van toepassing. Dit betekent dat bij de plaatsing van windturbines recht gedaan moet worden aan normerende en richtinggevende uitspraken die in de Catalogus Gebiedskenmerken over het landschap worden gedaan. Locaties die vallen binnen de begrenling van het NNN moeten beoordeeld worden op de voorwaarden die de regeling voor het NNN voõr nieuwe ontwikkelingen stelt. Op de plaatsing van windturbines is altijd de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO) van toePassing.

¡tet ruimtLlijk afi¡regingskader in de Catalogus Gebiedskenmerken is aangevuld met uitspraken over de impact van windturb¡nès op de verschillende landschapstypen en de wijze waarop deze impact door een zorgvuldige landschappelijke inpassing kan worden verkleind' Aanpassing begripsbepa ling windturbine Om kleine winàturbines mogelijk te maken op agrarische bouwpercelen waarmee in de eigen energiebehoefte kan worden voorzien, is de begripsbepaling voor windturbine in de geactualiseerde provinciale Omgevingsverordening aangepast. Onder windturbine wordt verstaan: 'een door de wind aangedreven bóuwwèrk waarmee energie wordt opgewekt met een tiphoogte van meer dan 25 meteri Gebruik biomassa

Bij het gebruik van biomassa is het provinciale beleid in de geactualiseerde Omgevingsvisie gebaseerd op frét n¡euwe nationale duurzaamheidskader. Hierdoor ontstaat meer duidelijkheid in welke situaties de provincie toegevoegde waarde ziet in het gebruik van biomassa en in welke gevallen het gebruik door de provincie niet wordt gestimuleerd. OmgevingseffectrapPoft age

Voo? de urgente beleidsopgaven is een Omgevingseffe-çtrapportage (OER) fqsq 1 gpgeqtçfd. De OER is een verbreód milieueffectrapport. De OER wordt in de tweede fase gebiedsgericht uitgewerkt.

2. Terinzagelegging De terinzagelegging van het ontwerp van de Actualisatie Omgevingsvisie en Omgevingsverordening (incl. OER fase 1 als bijlage) en het Ontwerp PPE is van donderdag 30 juni tot en met woensdag 24 augustus.

Bij de stukken zit tevens een overzicht van de beleidswijzigingen en verbeteringen waarop de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening in deze actualisatieronde zijn aangepast.

3. Indienen zienswijze We hebben gemeend dat de actualisatie van de visie en verordening, de Omgevingseffectrappoftage fase 1 en het Ontwerp PPE geen aanleiding geven tot het indienen van een zienswijze. Reden hieruoor is dat we de belangrijkste beleidskeuzes onderschrijven, en dat voldoende van onze inbreng -die in het vooftraject door ons ís ingebracht- aandacht krijgt in het te doorlopen provinciale proces en / of de ontwerp Omgevingsvisie- en Verordening. Zaken die tot nu toe door ons zijn ingebracht zijn onder andere: Het actief betrekken van de gemeenten bij de totstandkoming van de Omgevingseffectrappoftage en de Omgevíngsvisie. We vinden het gewenst dat gemeenten en andere professionele paftners gerichte uitnodigingen ontvangen om inbreng te leveren Meerwaarde regievoering van de Provincie wordt gezien bíj gemeentegrens-overstijgende opgaven waar een stapeling van opgaven speelt (met als trefi¡roorden: samenwerking om tot beleids- en proceskeuzes te komen, trechteren op deze gezamenlijk te maken keuzes, het ontwikkelen van richtinggevend perspectief met partners en inzet gebiedsmiddelen) Borgen van de democratische legitimatie van de besluitvorming bij afwegingen / keuzes die worden gemaakt.

In het proces dus ruimte inplannen voor de benodigde lokale besluiWorming Inbrengen expertise (op proces en inhoud) en budget om moeilijke situaties op te lossen (bijvoorbeeld voor de landbouw of voor inbreidíngs- / herstructureringsgebieden). Veelal gaat het om Rijksmiddelen voor opgaven die regionaal ingezet moeten worden Mede sturen op integrale gebiedsgerichte oplossíngen (in plaats van eenzijdig behalen van sectorale doelen), het expliciet maken van regionale belangrijke waarden Mede lobby voeren voor Rijksmiddelen om de opgaven tot een goed einde te brengen Meer duiding in de onderzoeks-aanpak van de gebiedsgerichte afweging van beleidsopties. Juist in de gebieden zelf speelt zich de dynamiek af, worden de interacties en 'fricties' met andere opgaven en doelen zichtbaar en kunnen beleidskeuzes het beste worden afgewogen. Het explicieter leggen van de verbinding richting lopende processen en afstemmings-overleggen, zoals de verstedelijkingsopgave Regio Zwolle, de Gebiedsgerichte aanpak Veenweide / Stikstof (GGA Noordwest Overijssel), de Regionale Energie Strategie (RES) en het programmeren van wonen en bedrijventerreinen.

Hierop niet vooruitlopen De gebiedsprocessen bieden juist de gelegenheid om draagvlak te verweruen voor beleidskeuzes De transitie van de landbouw kan alleen brede steun verweruen als voor de agrarisch sector een langjarig ríchtinggevend en toekomstbestendig perspectief wordt geboden, met houdbare verdienmodellen. Zodat agrariërs hierop hun handelen kunnen baseren. Er dient voldoende tijd te zijn voor de omschakeling van de sector Naast aandacht voor de totstandkoming van de Nieuwe Omgevingsvisie ook aandacht schenken aan de doorwerking van de visie: welke instrumenten en subsidies worden ingezet voor beleidskeuzes, welke programma's worden benut om de doelen te bereiken. In welke netwerken wordt welke opgave opgepakt en wat is de rol of positie van de provincie hierin.

-

-

-

-

-

-

De provinciale beleidskeuzes die we onderschrijven zijn: Het provinciale beletd geeft richting aan klimaatdoelen De beleidsuitspraken die de Provincie vastlegt in de geactualiseerde Omgevingsvisie en Omgevingsverordening geven richting aan de volgende klimaatdoelen: duurzame opwek van energie, waarin de regio zelf op termijn in haar eigen energiebehoefte voorziet. het herstelvan een natuurlijk, veerkrachtig bodem- en watersysteem, waarin beter meebewogen

-

"-"_--*Ë

Ztùørtewøterlønd i',!|t, "r¡¡'; De provincÌe neemt regie in bovenlokale vraagstukken De inpassing van de zõekgebieden voor de energietransitie, het tijdig realiseren van de noodzakelijke netcaþacitei-t en het bepeiken van de bodemdaling in Veenweidegebieden betreffen bovenlokale vraagstukken waar veei partijen bij betrokken zijn. De provincie neemt bij de actualísatie van de én het omgãvingsvisie en oe omgeúingsúerordening nu duidelijk regie op het beleid / stellen van kaders samenwerkingsproces om deze doelen te bereiken.

i 1t't!i:i;ìt¡tti,.il

t til',.;¡:li

DuideliÍkheid over zoekgebieden en inpassing windenergie

oe afg-elopen periode ¡lhet opheffen van de uitsluiting van het Nationaal Landschap lJsseldelta voor winOe-nergie e'en belangrijke afirueging voor de provincie geweest. De geactualiseerde Omgevingsvisie geeft hierãver duidelijk-hu¡d. ¡t"t n¡euwe kader geeft onze gemeente (onder voorwaarden) de mogelijkheid õm windenergie in hét Nationaal Landschap lJsseldelta mogelijk te maken. Hiermee zijn we beter in staat aan het om aan de eilen behoefte aan duurzame energie-opwek te voldoen en een bijdrage te leveren geven regionaal uitgãbrachte RES-bod. De andere provinciale beleidskaders die van kracht blijven, ho-uvast bij eãn goede ruimtelijke en landschappelijke inpassing van windenergie'

4. We bliiven scherp op de volgende gevolgen en ontwikkelingen

Er zän mirkbare gevolgen voor de bedriifsvoering uan de agrarische sector

peil volgt, op In dã Veenweidegebieãen zullen de verñoogde waterstanden waarbij de gebruiksfunctie het termijn effecten ñebben op de huidige agraiische bedrijfsvoering. In de ambtelijke en bestuurlijke consúlbtieronde die vooraf ging aan de actualisatie van de Provinciale Omgevingsvisie en gevraagd voor deze Omgevingsverordening hebb-en wü -evenals een aantal andere gemeenten- aandacht peil'hand in hand volgt principe'functie het van vaststellen het dat g.uóþ"nlwe hebbenãangegeven passend een en verdienmodellen nieuwe van houdbare ãientîe gaan met net onn¡r¡fteþn toekoms[perspectief voor de agrarische sector, En dat hierin het lopende gebiedsproces Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Noordwest overijssel gerespecteerd dient te worden, Deze oproep heeft ertoe geleid dat de provincie in de tekst van de geactualiseerde omgevingsvisie

het

volgende heeft aangegevãn' 'Wij zoeken in het gebiedsproces naar passende perspectieven met het oog de op ieefbaarheid en écõnom¡sch perspectief'. En 'We werken samen met gemeenten en waterschappen, hoe deze inzichtelijk daarbij maken en uit règionale perspectieven voor bodem en water verder peîspectieven richting gaan geven aan ruimtelijke ontwikkelingen'. De provincie heeft in haar beantr¡¡oording van ¿õõr meãewerkers van gemeenten en waterschappen ingebrachte opmerkingen verbrede aangegeven ¿ãt tret uitwerken van andere vèrdienmodellen die het mogelijk maken om bij een genereren' te activiteiten andere uit Uedi¡rãvoering, naast inkomsten uit voedselproductie ook inkomsten onderdeel is vãn nadere uitwerking. Waarbij de provincie nadrukkelijk kijkt naar actuele ontwikkelingen perspectief voor de vanuit het rijksbeleid en de verbinãing legt met provinciale programma's zoals het passende duurzame programma naar provinciaal landelijk Gebied. De omschakeling landbouw en het periode hebben. nodig bedrijfsvoering kan niet van de ãne op de andere dag en zal een langere Relevante ontwikkeling in de context: staat. Uit actuele ontwikkeliñgen komt naar voren dat de agrarische sector in meer opzichten onder druk juni kabinet de het heeft Dit geldt met name voõr de door de regering beoogde stikstofaanpak. Op 10 de van stañnotitie Nationaal programma Landãl¡r Gebied (NPLG) gepubliceerd.

Naar aanleiding presentatie van de startnótitie NpLG is landelijk de oproep aan de minister van Landbouw, Natuur en ruimte Voedselkwaliteit om te komen tot een houdbaar toekomstperspectief voor de boerenbedrijven met jl. juni via voor de provincies om tot passende gebiedsplannen te komen. Onze eigen raad heeft op 23 Aanpak een motie aandacht gevraàgd voor hãt bpende proces met betrekking tot de Gebiedsgerichte voor de zijn te uitgangspunt het gebiedsproces dient Dit gidetinieerde doelen. (GGA) en de daarin de betrekken We sector. agrarische gericht toekomstbestendige eãn op is òtirctófuunpak. Onzógemeente gemeente in als we ons spannen GGA In de samenwerking. GGA ¡ñ deze mogelijk agrarische sector rouull võor participatie en communicatie met de inwoners en boeren in de deelgebieden. Er zijn mogelrjk gevolgen voor ruimteliike ordening en inrichting

na hatairtcnnnavc'ç,til-rpn on water en bodem'heeft moqeliik qevolqen voor bestemmingsplannen en het ruimtel'rjke oñt*it tutingen. ontwikkelingen moeten bijdragen aan het behoud en de versterking van gevolgen hebben kan het En en onderbouwing. vooronderzoek extra vraagt water- ãn bodemsysteõm. Dit

voor de wijze waarop ruimtelijke ontwikkelingen daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden in stedelijk en landelijk gebied. Onze gemeente is ook een voorstander van klimaat-robuust inrichten. De praktijk moet uitwijzen hoe de provincie in de integrale ruimtelijke afweging dit belang ten opzichte van andere belangen weegt. Er is meer dudelijkheid gewenst over het van toepassing zilnde kader voor paftiapatte In het PPE formuleert de provincie een afiaregingskader voor windinitiatieven. Daarbij is een ander kader

voor participatie en lokaal eigendom geformuleerd dan het beleid dat door onze gemeenteraad is vastgesteld. Beleid van een hogere overheid gaat voor. Daarnaast is de provincie bevoegd gezag voor Windparken vanaf 5 tot 100 MW. We hebben bij de provincie onze zorg uitgesproken over de mogelijkheid dat het provinciale beleid zou gelden boven ons lokale beleid voor windinitiatieven. De provincíe heeft hierop aangegeven dat dit niet de bedoeling is. Om dit risico uit te sluiten wil de provincie nog een externe juridische toets laten uitvoeren. Ter afsluiting We verwachten en hopen u met deze brief voldoende geïnformeerd te hebben.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland, de

de secretaris,

.J. Bilder

drs. D.S. Ruddijs

Postadres

Bezoekadres

8060 AA Hasselt 8061 CB Hasselt

Telefoon

Internet

BNG BanK

www.zwadewaterland.nl

NL91 BNGH 0285 0928 71