10. Brief college van 16 maart 2022 over Stand van zaken participatiebeleid - arbeidsparticipatie

\

qemecntc ì

Zwørtewøterlønd

Uw brief van

Behandeld door M, Tennekes-Agema

Uw kenmerk

Bijlage(n)

Ons kenmerk 20.782

Onderwerp

Hasselt, 16 maart 2022

Stand van zaken participatiebeleid / arbeidsparticipatie

Geachte raadsleden,

In december 2019 is de notitie arbeidsparticipatie 2020-2022 vastgesteld: 'Denken in mogelrjkheden aan de hand van een 3-sporenbeleidí De uitgangspunten in deze notitie sluiten aan bij de doelstellingen van de Participatiewet, de Zwartewaterlandse Lokale Inclusie Agenda en de ambities in het coalitieprogramma 20t8-2022 'fnwoners maken Zwartewaterland nogefikl We streven naar een inclusieve samenleving waarin inwoners (met een beperking) naar vermogen part¡ciperen en werken. Iedereen doet mee! We kunnen vaststellen dat de Coronacrisis bij tijd en wijle een negatieve impact heeft gehad, maar ook nieuwe kansen heeft geboden. Middels deze brief willen wij u graag informeren over de voortgang.

Situatie Zwartewaterland Op dit moment ontvangen 195 personen een uitkering (bijstand én IOAW-IOAZ). Ten aanzien van het bijstandsvolume zien we vooralsnog geen stijging. Het bijstandsvolume is zelfs iets afgenomen. Dit is opvallend, aangezien we hadden verwacht dat de effecten van de Coronacrisis invloed zouden hebben op de instroomcijfers. Ook vanuit de WW is er nauwelijks sprake geweest van doorstroom naar de bijstand. Het gaat om minder dan 5 personen. We kunnen concluderen dat de werkloosheid verder is gedaald. Op dit moment worden er in Zwaftewaterland 138 WW-uitkeringen verstrekt (op basis van meest recente peildatum dashboard UWV). Een daling van ruim 360/oin vergelijking met vorig jaar. Het lijkt te gaan om een combinatie van factoren waarbij arbeidsmarktontwikkelingen, preventieve activiteiten als ook doorlopende inzet op begeleiding, scholing en bemiddeling van onze klanten vruchten heeft afgeworpen.

3-sporenbeleid Participeren naar vermogen en denken in mogelijkheden is het uitgangspunt bij de begeleiding en bemiddeling van onze klanten. Aan de hand van een 3-sporenbeleid hebben we hier gestructureerd invulling aan gegeven. Er is actieve inzet gepleegd op re-integratie naar betaald werk en maatschappelijke activiteiten met meetbare doelen en afspraken. De 3 sporen zijn: 1) Directe bemiddeling (klanten met een korte afstand tot de arbeidsmarkt) Re-integratie (klanten met een middelgrote afstand tot de arbeidsmarkt) Participatie (klanten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt)

2) 3)

De eigen kracht en zelfregie van klanten is gestimuleerd, maar ondersteuning is geboden aan die klanten die dit echt nodig hadden. In eerste instantie met maatwerkgerichte begeleiding door onze eigen jobcoaches, werkconsulenten en participatiecoaches. Aanvullend hebben we ons gericht op lokale en (sub)regionale initiatieven en daarmee het inkopen van diensWerlening. Regionaal is samengewerkt bij het ontwikkelen van nieuwe re-integratietrajecten en/of het opzetten van projecten

met een vertaalslag naar de lokale situatie. Zo is er een samenwerking gestart met kringloopbedrijf Noggus & Noggus, zijn (in samenwerking met werkgevers) vakgerichte trainingen aangeboden aan statushouders in diverse talen, is samen met lokale dagbestedingsaanbieders een pilot opgezet om de doorstroming dagbesteding naar beschut werk te stimuleren en zijn diverse leerwerkarrangementen opgezet. Werkgevers hebben we gestimuleerd om mensen met een (arbeids)beperking in dienst te nemen. Naast dat de Coronacrisis beperkingen met zich meebracht, heeft deze er ook toe geleid dat de regionale samenwerking is verstevigd en dat extra geïnvesteerd is in de begeleiding van werkloosheid naar werk en van werk naar werk. Mede vanuit de Crisis- en herstelaanpak in regio Zwolle, kunnen we onze inwoners en ondernemers nog beter bedienen. Vanuit Zwartewaterland hebben we hen via diverse kanalen proactief geïnformeerd over de mogelijkheden voor scholing, loopbaancoaching en vergoedingen via Groei Vooruit en Upgrade jezelf (ontwikkelfondsen voor een levenlang leren en ontwikkelen), Klanten met een bijstandsuitkering zijn waar nodig ondersteund bij het doen van een aanvraag door de werkconsulent. Al 95 inwoners zijn ondersteund door of hebben zich aangemeld bij Groei Vooruit. Vanuit het bedrijfsleven zijn inmiddels al47 aanvragen gedaan voor (co-)financiering om werknemers te blijven 'upgraden'.

In de zomer van 2020 hebben we als gemeente inwoners bovendien de kans geboden om gratis gebruik te maken van een online cursusaanbod via Regio-opleiders. Dit is met succes onwangen. Meer dan 70 inwoners hebben hier gebruik van gemaakt.

Over de crisis en herstelaanpak hebben we u in april202O geïnformeerd (raadsbrief nr. 20.704). Het jaarverslag HCA 2021 zult u nog ontvangen. Directe bemiddelinq Het spoor directe bemiddeling is bedoeld voor klanten die een korte afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Er wordt met hen een concreet plan van aanpak opgesteld. Het streven is om deze klanten binnen een jaar (en waar mogelijk al voor aanvang van de uitkering) te bemiddelen naar betaald werk. Lukt dit niet, dan kan eventueel een re-integratietraject worden ingezet.

In samenwerking met het UWV, regiogemeenten, onderwijs, maatschappelijke partners en het bedrijfsleven hebben we klanten met een kleine afstand tot de arbeidsmarkt actief naar werk

toegeleid. De adviseur werkgeversdienstverlening binnen het Werkgevers Service Punt Zwolle ofwel onze werkmakelaar- heeft hierin een actieve rol vervuld. Ondanks Corona hebben we de afgelopen periode circa 50o/o van de klanten met een afstand tot de arbeidsmarkt binnen 1 jaar kunnen toeleiden naar betaald werk, al dan niet aansluitend op een werkervaringsplek of proefplaatsing. Aan de andere kant zien we dat het met name begin/medio 2020 moeilijk was om mensen te plaatsen. Er waren veel zorgen en onzekerheden over Corona, we hadden te maken met beperkende Corona-maatregelen en er was sprake van enige terughoudendheid bij werkgevers. Ook de Brexit heeft een negatieve impact gehad op onder meer de tapijtindustrie. We kunnen stellen dat het dynamische tijden zijn geweest met veel impact op zowel inwoners als ondernemers.

In 202I trok de arbeidsmarkt weer aan. Op dit moment is er in veel sectoren zelfs sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Toch betekent dit niet dat het eenvoudig is om onze klanten snel naar betaald werk toe te leiden. Een van de redenen is dat er sprake is van mismatching op de arbeidsmarkt. Vraag een aanbod sluiten niet altijd op elkaar aan. Dit is een landelijk probleem. Uiteraard zijn er sectorale verschillen zichtbaar. Het is belangrijk om anders te kijken naar het beschikbare aanbod, Matchen op competenties, scholing, maatwerk en ondersteuning kunnen hierbij helpen. Het Werkgevers Service Punt (WSP) kan werkgevers hierin adviseren en ondersteunen. Naast vraaggericht wordt er aanbodgericht gewerkt, waarbij werkgevers- en werkzoekendendienstverlening steeds meer in elkaar overlopen. Re-inteqratie Het spoor re-integratie is bedoeld voor klanten met een middelgrote tot grote afstand tot de arbeidsmarkt. Zij kunnen in principe maximaal twee jaar in de re-integratie zitten en nemen in deze periode actief deel aan een ontwikkelroute. Er wordt een plan van

aanpak opgesteld dat regelmatig geëvalueerd wordt. Binnen het re-integratiespoor zijn er drie routes: Werkfit, Doelgroepaanpak (ouderen, statushouders) en de route'Niet-willers'. Intensieve begeleiding en maatwerk zijn erg belangrijk bij de re-integratie van al deze klanten. Om goed uitvoering te kunnen geven aan deze vorm van maatwerkbegeleiding, hebben we 2 participatiecoaches in dienst genomen. De focus van deze coaches zou primair op het spoor re-integratie moeten liggen. Daarin verschilt het takenpakket met dat van de werkconsulenten die alle doelgroepen bedienen, De afgelopen periode hebben we veel geïnvesteerd in maatwerKrajecten voor met name de doelgroep Werkfit en statushouders. Het ging om zowel individuele als groepsgewijze trajecten. Onder andere wegens Corona zijn onze participatiecoaches pas sinds medio 2O2t aan de slag. Het streven was begin 2020. Daarom hebben we eruoor gekozen om bepaalde trajecten in te kopen en daarmee de begeleiding van deze groepen uit te besteden. Dit verloopt naar tevredenheid. Op dit moment ligt de focus van deze participatiecoaches op de doelgroep statushouders en voorbereiding op de Nieuwe Wet Inburgering. De bedoeling is dat op termijn de bredere re-integratiedoelgroep bediend gaat worden. We verwachten echter tevens trajecten bij onze partners in te blijven kopen.

We moeten voortdurend onderzoeken wat het beste is voor de klant en wat diens re-integratie bevordeft.

Vanwege de Coronacrisis hebben er vooral aan het begin van de crisis minder reintegratieactiviteiten kunnen plaatsvinden. Het waren en zijn (economisch) onzekere tijden waarin klantcontact op afstand plaatsvond, er geen groepsactiviteiten konden plaatsvinden, samenwerkingspartners hun deuren (tijdelijk) moesten sluiten. Hierdoor kon er minder inzet op reintegratie worden gepleegd. In economisch onzekere tijden is re-integreren lastig, zeker voor mensen die al een afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Met onze samenwerkingspartners hebben we onderzocht hoe trajecten doorgang konden vinden, bijvoorbeeld in aangepaste vorm. Er zijn derhalve veel nieuwe trajecten gestart en bestaande trajecten zijn verlengd. Er is extra geïnvesteerd in de doelgroep statushouders. Veel van hen participeren inmiddels in (vrijwilligers)werk en/of nemen actief deel aan maatschappelijke activiteiten. Trajecten hebben we onder andere ingekocht bij Base to Work Kampen en TIEM Zwolle. Het gaat om zowel participatietrajecten, bemiddelingstrajecten als jobcoaching. Andere klanten volgen een reintegratietraject bij In Balans en Noggus & Noggus in Hasselt of bij de BOR/ROVA. Afgelopen 2 jaar is voor ruim 80 klanten een traject ingezet. Participatie Het spoor participatie is met name bedoeld voor klanten met een (zeer) grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Een deel van hem heeft te maken met multiproblematiek, bijvoorbeeld schulden, taalachterstand en/of lichamelijke en psychische klachten. De stap naar (vrijwilligers)werk is voor hen vaak nog een brug te ver. Samen met deze klanten wordt gekeken naar de situatie en de manier waarop de klant zou kunnen en willen meedoen. Bijvoorbeeld middels een tegenprestatie. Er is gekeken naar individuele omstandigheden bij het bepalen van de aard, duur en omvang van de

tegenprestatie Veel klanten nemen inmiddels deel aan georganiseerde activiteiten, een sociaal activeringstraject, een beweegprogramma zoals Bewegen werkt / Back on track, verrichten vrijwilligerswerk of anderszins. Kortom, deze klanten participeren naar vermogen. Activiteiten zijn waar mogelijk aangemerkt als tegenprestatie. Dit betreft voornamelijk die klanten waarvan re-integratie niet het doel of de verwachting is. Voor klanten van wie we verwachten dat zij op termijn wel kunnen reintegreren, zijn onder andere activeringstrajecten ingezet. Vanwege de Coronacrisis is nog niet 100% van deze klanten actief op een passende plek. Zo verrichten sommige klanten vanwege gezondheidsredenen en uit angst voor besmetting (tijdelijk) geen vrijwilligerswerk, Daarnaast zijn bepaalde activiteiten vanwege Corona (tijdelijk) stilgelegd. Dit was vooral het geval in 202 en tijdens lockdowns. Inmiddels zijn de meeste activiteiten weer opgestart.

Maatwerk Bij de begeleiding en bemiddeling van onze klanten gaat het ten allen tijde om het kunnen bieden van maatwerk, Ondanks dat er een onderscheid is aangebracht tussen bovengenoemde 3 sporen (en doelgroepen in een bepaald spoor zijn ondergebracht), is de praktijk weerbarstiger. In welk spoor iemand wordt'geplaatst' is op voorhand soms lastig te bepalen. Persoonlijke omstandigheden kunnen

immers snel veranderen, evenals de mate waarin klanten zich ontwikkelen. Ook de frequentie waarin klanten worden gesproken is maatwerk. De ene klant is gebaat bij een wekelijks contactmoment, terwijl het bij anderen volstaat om maar eens in de zoveel tijd een gesprek te plannen. Bij aanvang van het 3 sporenbeleid hebben we de frequentie van gesprekken vastgelegd (zie ook bijlage 1). We concluderen dat dit weliswaar goede uitgangspunten biedt, maar dat we hier in de praktijk niet te halsstarrig aan vast moeten willen houden. Het voornaamste is dat we een goede casus- en procesregie moeten voeren. Is de klant goed in beeld? Moeten doelen worden bijgesteld? Voelt de klant zich verantwoordelijk voor de gestelde doelen? En waarbij is ondersteuning nodig? Dat kan al dan niet leiden tot een andere aanpak of het inzetten van een ander traject, binnen een ander spoor. Het 3-sporenbeleid biedt ons vooral een goed kader om de begeleiding van onze klanten meer gestructureerd en tijdgebonden vorm te geven,

Inclusieve arbeidsmarkt Het is belangrijk dat werkgevers mensen met een beperking/afstand tot de arbeidsmarkt in dienst willen nemen en behouden. Een middel daarvoor is het inzetten van loonkostensubsidie voor mensen met arbeidsvermogen, maar die niet in staat zijn om (met een voltijdse baan) het minimumloon te verdienen. Het gaat om mensen die een uitkering ontvangen, mensen die met behulp van een andere voorziening al aan het werk zijn (denk aan doelgroep Wsw Begeleid Werk), maar ook om nietuitkeringsgerechtigden. De loonkostensubsidie wordt veelal ¡ngezet voor werknemers die vallen onder de doelgroep banenafspraak of beschut werk nieuw.

In Zwartewaterland is de afgelopen periode veel inzet gepleegd op re-integratie en bemiddeling van mensen met een beperking. Dit betrof zowel mensen met een (bijstands)uitkering als nietuitkeringsgerechtigden Er is een behoorlijke stijging zichtbaar in het aantal plaatsingen met loonkostensubsidie. Zelfs in Coronatijd is het gelukt veel plaatsingen te realiseren. Hoe is dit te verklaren? Het lijkt te gaan om een combinatie van factoren. Zo hebben we eigen jobcoaches in dienst met specifieke kennis en ervaring op het gebied van de doelgroep loonkostensubsidie. Er zijn korte lijnen met het U\W, PRO-VSO Scholen en onze werkmakelaar die werkzaam is binnen het regionaal Werkgevers Servicepunt, Omdat we een relatief kleine gemeente zijn en de caseloads overzichtelijk, kan er snel geschakeld worden tussen werkconsulenten, jobcoaches en werkmakelaar. Dit maakt het makkelijker om naast vraaggericht ook aanbodgericht te werken. Bovendien zijn werkgevers in onze gemeente over het algemeen bereidwillig mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. De loonkostensubsidies hebben een cumulatief karakter. Veel van de bestaande loonkostensubsidies worden verlengd en er komen nieuwe bij. Op dit moment zijn er (op basis van meest recente peildatum, CBS) 50 lopende loonkostensubsidies. Eind 2019 waren dit er nog27'

Lokale inclusie Agenda In202l is - in samenwerking met in- en externe partners- doorlopend gewerkt aan de doelstellingen in de lokale inclusie agenda rondom: Toegankelijkheid van informatie Betrokkenheid van de doelgroep

. . . .

Versterken van werken (mensen met een beperking hebben recht op werk dat bij hen past) Creëren van bewustwording en kennis

Er is in 2021 een werkgroep inclusie opgericht, bestaande uit ervaringsdeskundigen, maatschappelijke partners en ambtenaren. Zij delen kennis en ervaring, werken samen aan het creëren van bewustwording en het vergroten van inclusiviteit en toegankelijkheid in Zwartewaterland. Rondom het thema 'Versterken van werken'is veel verankerd in onze reguliere dienstverlening. Desalniettemin is het van groot belang dit onderwerp goed te blijven agenderen. Daarbij willen we nog vaker met ervaringsdeskundigen in gesprek. Waar lopen zij tegenaan, wat is er nodig om hun arbeidsparticipatie verder te vergroten? Wat is de rol van gemeenten UWV en werkgevers hierin? En vooral: hoe kunnen we deze groep duurzaam plaatsen? Dit hangt tevens samen met de financiering vanuit het rijk voor begeleiding.

Vervolg Komende tijd werken we vanuit het 3-sporenbeleid gericht verder aan het vergroten van de arbeidsparticipatie van onze inwoners. Hierbij hebben we extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen,

Afgelopen jaren hebben we gezien dat de groep met een grote(re)afstand tot de arbeidsmarkt is toegenomen. We zullen zowel intern als externe de (integrale) samenwerking blijven zoeken en actief inzetten op preventie. We stimuleren daarbij de eigen kracht van inwoners, maar bieden ondersteuning waar nodig. We vertrouwen erop dat we u middels deze brief voldoende hebben geinformeerd.

en wethouders van Zwartewaterland, de

Pâ^.{ D.S. Ruddijs

J. Bilder