1. Brief college van 19 maart 2021 over Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie

-È-__ gemeente ì

Ztùørtewøterlønd Aan de raad van de gemeente Zwartewaterland

Uw brief van

Behandeld door J. Zwaan

Uw kenmerk

Bijlage(n): 1

Ons kenmerk 20.683

Onderwerp Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie

Hasselt, 19 maart 2021

Geachte raadsleden,

Inleiding Door klimaawerandering worden de winters natter, de zomers droger, stijgt de gemiddelde temperatuur en stíjgt de zeespiegel. De afgelopen drie zomers braken records vanwege de droogte en hitte. Piekbuien hebben regelmatig geleid tot wateroverlast. De urgentie om de ruimtelijke inrichting aan te passen aan klimaatverandering groeit in Nederland, ook in de gemeente Zwartewaterland.

In de ontwerp-omgevingsvisie is de ambitie vastgesteld om ruimte te geven aan klimaatadaptatie. In de bouwsteen klimaatadaptatie (maart 2019) is de ambitie vastgelegd om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Zwartewaterland is dan bestand tegen de gevolgen van klimaaWerandering. U heeft gevraagd naar een uiwoeringsprogramma met maatregelen die passen binnen de strategie om de ambitie te bereiken. In deze brief nemen wij u mee in de processtappen die gezet zijn en presenteren het gevraagde uiWoeringsprogramma.

Ruimte geven aan klimaatadaptatie

Voor de gemeente Zwartewaterland is het aanpassen aan klimaaWerandering - klimaatadaptatie - geen nieuw thema. Rekening houden met de grilligheid van zee en rivier is al sinds vanouds een belangrijk onderwerp in ruimtelijke plannen. Recente voorbeelden van maatregelen zijn de aanleg van waterberging in de Trompstraat (Genemuiden,2O2O), de aanpak van de wateroverlast in de Kalverstraat en Rosmolenstraat ( Hasselt, 202I). Naast verwachte weersextremen heeft Zwartewaterland te maken met bodemdaling, hoge grondwaterstanden en een weinig doorlatende ondergrond. Dat maakt klimaatadaptatie een veelzijdige en uitdagende opdracht. Analyse en praktijkeruaring laat zien dat onze gemeente gevoelig is voor de genoemde klimaateffecten.

Afbakening Zwartewaterland werkt in het platform klimaatadaptatie van RIVUS met zeven andere gemeenten, het waterschap en de provincie samen aan regionale vraagstukken van klimaatadaptatie. Alle klimaateffecten die de gemeentegrens overstijgen zijn samenwerkingsopgaven en worden vanuit de regio opgepakt. Het gaat hierbij om het effect van klimaatverandering op de:

. Bodemdaling o Natuur ¡ Landbouw . Waterveiligheid . Volksgezondheid en hulpverlening ¡ Vitale infrastructuur en kwetsbare regionale functies

Omdat de opgaven in het buitengebied de gemeentegrens overstijgen ligt in dit stuk de focus op de kernen. Op regionale schaal doorloopt het samenwerkingsplatform RIVUS dezelfde processtappen die in

1

deze brief zíjn beschreven, maar dan voor de regionale opgaven. De resultaten van de regionale risicodialogen verwachten wij Ín de zomer van 202L, waarna wij u opnieuw informeren.

Concrete doelen voor klimaatadaptatie In de notitie bouwsteen klimaatadaptatie is de generieke impact van kfimaaWerandering op Zwartewaterland beschreven. De stresstesten maken daarbij inzichtelijk wáár bepaalde klimaateffecten te verwachten zijn.

Of klimaateffecten ook een grote impact hebben is afhankelijk van verschillende oozaken en niet direct af te lezen van een stresstest. Wateroverlast op een doorgaande weg leidt tot meer problemen voor de bereikbaarheid dan in een doodlopende straat. Op basis van de brede participatie in de gemeente ter voorbereiding op de Bouwsteen klimaatadaptatie, werksessies met de ambtelijke organisatie en consultatie van de gemeenteraad zijn de volgende doelen afgeleid: Doel wateroverlast: Bij een bui van 70mm in één uur (kans van eens per honderd jaar) stroomt er vanuit de openbare ruimte geen water gebouwen in. Ontsluitingsroutes blijven begaanbaar voor hulpdiensten. Op privaat terrein werken wij aan bewustwording en het stimuleren van inwoners en bedrijven om zelf maatregelen te nemen.

Doel hitte: wij zorgen voor het realiseren van koele plekken binnen 5 minuten (300m) lopen, voor mensen die daartoe zelf geen mogelijkheid hebben. Via het groenbeleidsplan wordt ingezet op verdere vergroening. Daarb¡- streven we naar het realiseren van 1 boom in de openbare ruimte per 2,75 inwoners in de kernen. Doel droogte: water houden we zoveel mogelijk vast daar waar het valt. Zo voorkomen we droogte en minimaliseren we het effect van droogte op bodemdaling. Gedeeltel¡-k zijn deze doelen alvastgelegd in beleid. Het gaat om:

¡ 1 boom per 2,75 inwoners binnen de kernen (Groenbeleidsplan, 2019) . 1 boom per inwoner van de Provincie Overijssel (Overijssel, 2019) o 75m2 groen per woning binnen de kernen (Groenbeleidsplan, 2019) ¡ Nieuwbouw: bij extreme situaties mag geen waterschade ontstaan. Daarvoor wordt getoetst aan o

de normbui met een kans van eens per honderd jaar + 10olo, oñruel 77mm/uur, (Gemeentelijk rioleringsplan, 2015) Nieuwbouw: het waterschap toetst met een bui van lllmm in 48 uur. Ook deze bui komt voor met een kans van eens per honderd jaar. Er mag bij deze bui geen water in woningen komen en belangrijke ontsluitingswegen blijven vrij van water (Watertoets, Drents Overijsselse Delta)

Aanvullende doelen zijn:

.

Het toepassen van de nieuwbouweisen als streeñ¡raarden bii de vervangingsopoave bij riolering. We nemen dit doel mee in de uitwerking van het nieuwe gemeentelijke rioleringsplan, dat door u

wordt a

mogelilkheden zijn. In de huidige situatie voldoen we aan dit doel. We willen dat dit zo blíjft.

Vijf leidende principes We werken aan de aanpak klímaatadaptatie aan de hand van vijf leidende principes

1. Veiligheid en gezondheid hebben prioriteit. De focus hierbij ligt op het bereikbaar houden van buurten en de gezondheid van kwetsbare groepen.

2. We spannen ons in om waardevol groen te beschermen en aanvullende bodemdaling als gevolg van droogte te voorkomen, maar hebben hierop slechts een beperkte ínvloed.

3. Het oplossen of voorkomen van onwenselijke situaties doen wij door mee te koppelen met

4.

beheer, onderhoud en nieuwbouwontwikkelíngen. Dat vraagt een extra inzet op de bestaande programma's. Lokale knelpunten vragen een lokale aanpak. Voor regionale knelpunten kiezen we voor samenwerking en een regionale aanpak. 2

5. We hebben geen verantwoordelijkheid op privaat terrein, tenzij de overlast afkomstig is van openbaar terrein.

U itvoeri ngsmaatregelen

Om de doeltoestand te bereiken zijn maatregelen nodig. De maatregelen zijn verdeeld in drie categorieën

1. UiWoeringsmaatregelen om geconstateerde knelpunten op te lossen. 2. Maatregelen gericht op de ontwikkeling van beleid en organisatie. 3. Communicatie, stimuleren en voorlichting Onderstaande tabel bevat een ovezicht van de maatregelen. Deze zijn uitgewerK tot factsheets in de rapportage Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. Tabel 1 - Ovezichtstabel klimaatadaptatie maatregelen

Huidig Gemeentelijk Rioleringsplan (vanaf hier:

1.1

Aa npak wateroverlast Ka lve rstraat/Rosmolenstraat Hasselt

r.2

Atuveging GRP 2021

1.3

Ondezoeken wateroverlast Bastion Hasselt Aanpakken vernatting van Stolkpark Hasselt

L.4

Ondezoeken vergroeningsmaatregelen bedrijventerreinen Hasselt en

Groenbeleid

1.5

Genemuiden Aan pak wateroverlast Binnenlanden-West Genemuiden

Añrueging GRP 2021

GRP)

1.6 L.7 1.8 1.9 1.10

2.L 2.2 2.3A

Ondezoeken wateroverlast Gedempte Heve Onderzoeken wateroverlast Ind ustriestraat Genem uiden Aanpak wateroverlast Oosterbrugstraat Genemuiden Aanpak Nieuwe Sluis (Zwartsluis) Aanpak populierenstraat en omgeving(Zwartsluis)

Leefbaa rheids-pla n nen

Añrueging GRP 2021 Añrueging GRP 2021

Gebiedsproces Zevenhont 4 Afrveging GRP 2021 Huidig GRP

Bijdragen regionale samenwerking RIVUS Bijdragen EU LIFE project Evolving Regions

IBP gelden (EUR

Implementeren richtlijnen klimaatadaptatie in omgevingsplan en

beschikbaar tlm2A23)

120.000,- per jaar

projecten 2.38 2.4

Toetsing van de richtlijnen

Integreren klimaatadaptatie in diverse beleidsstukken en inhoudelijke projectadvisering

2.5 3.1

3.2 3.3 3.4 3.5

en eva UiWoer communicatiestrategie duurzaamheid (communicatie-uitingen, duu zaamheids-journaa l/ru brieken) Online beschikbaar maken en updaten kaaftmateriaal Belevingsonderzoek naar hitte in de zomer bij kwetsbare groepen

IBP gelden (EUR

120.000,- per jaar beschikbaar tlm 2023)

Aansluiten bij actie biodiversiteit vanuit groenbeleid UiWoer externe dialogen risico's klimaaWerandering

3

Financiering De fysieke maatregelen bij onderdeel één vallen onder de gemeentelijke zorgplicht voor hemelwater. De maatregelen zijn nodig om de knelpuntlocaties bestendig te maken tegen extreme weersomstandigheden. De kosten voor deze maatregelen en de besluiWorming hierover komen terug in de uitwerking van het nieuwe gemeentelijk rioleringsplan. Dit plan is gereed in het derde kwartaal van 2021. Voor het treffen van adaptatiemaatregelen is vanaf 202L de Impulsgeldenregeling Klimaatadaptatie beschikbaar. Tussen 2021 en 2028 draagt de rijksoverheid (onder voorwaarden) 33olo aan cofinanciering bij.

De maatregelen gericht op de ontwikkeling van beleid en organisatie. Er is tot 2024 jaarlijk EUR 120.000,- aan middelen beschikbaar voor klimaatadaptatie. De maatregelen bij onderdee! twee en drie komen niet in aanmerking voor dekking via de rioleringsvooaiening. Er is geen formatieruimte voor klimaatadaptatie. De benodigde ureninzet dient gerealíseerd te worden vanuit de EUR 120.000,-. Onderdeel van maatregel 2.5, monitoring en evaluatie, is het structureel organiseren van inzet voor klimaatadaptatie na 2023. De maatregelen gericht op communicatie, stimulering en voorlichtingsmaatregelen vallen ook bínnen de beschikbare EUR 120.000,-. De gemeente is niet verantwoordelijk voor overlast op privaat terrein, maar wil wel een beweging op gang brengen zodat inwoners en bedrijven ook op het eigen terrein maatregelen nemen. Afgelopen maanden is vanuit het programma energietransitie gewerkt aan een communicatiestrategie voor duurzaamheid, waar ook klimaatadaptatie en de circulaire economie een plaats krijgen. We stellen voor alle communicatiemaatregelen onderdeelte maken van de communicatiestrategie voor duuzaamheid. Tabel 2 - Samenvattende tabel

Inzet onderdeel:

Dekking

1 - fysieke maatregelen

Añrueging GRP 2021

2

- beleid en organísatieontwikkeling

3-

Staande IBP gelden

stimuleren en

Slotwoord Het klimaat adaptief inríchten van de gemeente is een complexe opdracht. Het klimaat verandert langzaam, maar gestaag. Dat vraagt van ons en onze inwoners een strategie van consistent handelen. Door nu bij alle inspanningen in de leefomgeving rekening te houden met klimaatadaptatie, voorkomen we overlast en schade in de toekomst. Gelukkig is Zwaftewaterland al op de goede weg. Doelen voor klímaatadaptatie zijn niet nieuw en bij ruimtelijke projecten wegen wij klimaatadaptatie mee. Door nu een extra stap te zetten komen we op koersorn-de doelsteHing voor2050-te-halen.-Dan krijgÈklimaatadaptatie voldoenderuirRte-en-beperken we overlast en schade die ontstaat door extremer weer en de gevolgen daaruan.

4

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland, de burgemeester,

de

secretaris,

drs. D.S. Ruddijs

5