1.1 Motivering
Tekst van het document
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f Boerderijweg 2, Hasselt
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f Boerderijweg 2, Has selt vastgesteld
Inhoudsopgave
Motivering
3
BJZ.nu Bestemmingsplannen
2
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f Boerderijweg 2, Has selt vastgesteld
Motivering
BJZ.nu Bestemmingsplannen
3
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Status: Vastgesteld
Datum: maart ’26
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Plannaam: Plantype: Status: IMRO-ID
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt Ruimtelijke motivering ten behoeve van een wijziging van het omgevingsplan Vastgesteld NL.IMRO.1896.BP0098-VS01
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
1
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
AANLEIDING .......................................................................................................................... 4 LIGGING VAN HET PLANGEBIED ................................................................................................ 4 HET OMGEVINGSPLAN ............................................................................................................ 4 INSTRUCTIEREGELS BESLUIT KWALITEIT LEEFOMGEVING (BKL) ................................................... 6 LEESWIJZER .......................................................................................................................... 7
Hoofdstuk 2 2.1 2.2
Inleiding ............................................................................................ 4
Huidige en gewenste situatie ......................................................... 8
HUIDIGE SITUATIE .................................................................................................................. 8 GEWENSTE SITUATIE .............................................................................................................. 9
Hoofdstuk 3 Zorgvuldig ruimtegebruik, landschappelijke en stedenbouwkundige waarden ............................................................................... 10 3.1 3.2 3.3
W ETTELIJK KADER ............................................................................................................... 10 LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING .......................................................................... 10 LANDSCHAPPELIJKE EN/OF STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN ................................................... 11
Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3
Beleidskaders ................................................................................ 13
RIJKSBELEID ....................................................................................................................... 13 PROVINCIAAL BELEID ............................................................................................................ 14 GEMEENTELIJK BELEID ......................................................................................................... 25
Hoofdstuk 5
Omgevingsveiligheid .................................................................... 30
Hoofdstuk 6
Beschermen van de waterbelangen............................................. 32
6.1 6.2 6.4
GELDEND BELEID ................................................................................................................. 32 W ATERTOETSPROCES EN W ATERHUISHOUDING PLANGEBIED .................................................... 33 CONCLUSIE ......................................................................................................................... 34
Hoofdstuk 7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7
GELUID DOOR ACTIVITEITEN .................................................................................................. 35 BODEMKWALITEIT ................................................................................................................ 37 LUCHTKWALITEIT ................................................................................................................. 38 GEUR ................................................................................................................................. 39 TRILLINGHINDER .................................................................................................................. 39 GEZONDHEID ....................................................................................................................... 40 DUURZAAMHEID EN KLIMAATADAPTATIE .................................................................................. 40
Hoofdstuk 8 8.1 8.2 8.3
Bescherming van de natuur ......................................................... 42
GEBIEDSBESCHERMING ........................................................................................................ 42 SOORTENBESCHERMING ....................................................................................................... 43 CONCLUSIE ......................................................................................................................... 44
Hoofdstuk 9 9.1 9.2 9.3 9.4
Bescherming gezondheid en het milieu ...................................... 35
Archeologie en cultuurhistorie..................................................... 45
W ETTELIJK KADER ............................................................................................................... 45 ARCHEOLOGIE ..................................................................................................................... 45 CULTUURHISTORIE ............................................................................................................... 45 CONCLUSIE ......................................................................................................................... 45
Hoofdstuk 10 Infrastructuur en openbare ruimte ................................................ 46 10.1 10.2 10.3
W ETTELIJK KADER ............................................................................................................ 46 VERKEER EN PARKEREN .................................................................................................... 46 CONCLUSIE...................................................................................................................... 47
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
2
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Hoofdstuk 11 M.e.r.- Beoordeling ......................................................................... 48 11.1 11.2 11.3
W ETTELIJK KADER ............................................................................................................ 48 SITUATIE PLANGEBIED ....................................................................................................... 48 CONCLUSIE...................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 12 Economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid .................. 49 12.1 12.2
ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ..................................................................................... 49 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID .............................................................................. 49
Hoofdstuk 13 Juridische verantwoording ............................................................ 50 13.1 13.2 13.3
INLEIDING ........................................................................................................................ 50 OPZET VAN DE REGELS ..................................................................................................... 50 VERANTWOORDING VAN DE REGELS ................................................................................... 51
Bijlagen bij de ruimtelijke motivering ................................................................... 52 Bijlage 1: Ruimtelijk kwaliteitsplan ....................................................................... 53 Bijlage 2: Verkennend bodemonderzoek ............................................................. 54 Bijlage 3: Stikstofberekening ................................................................................ 55 Bijlage 4: Quickscan ecologie ............................................................................... 56 Bijlage 5 Watertoetsresultaat ................................................................................ 57 Bijlage 6 Participatie .............................................................................................. 58
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
3
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Hoofdstuk 1
1.1
Inleiding
Aanleiding
Voorliggende motivering heeft betrekking op de locatie Boerderijweg 2 te Hasselt (hierna: plangebied). Ter plaatste is een agrarisch bedrijf gevestigd. De initiatiefnemer heeft het voornemen om de bedrijfsactiviteiten op het plangebied te beëindigen en de agrarische bedrijfsgebouwen te slopen. In plaats hiervan wordt de bestaande bedrijfswoning met karakteristieke schuur gesplitst in 3 aparte woningen, en wordt er een schuurwoning gebouwd op het terrein als compensatie in het kader van KGO. Het voornemen is strijdig met het geldende omgevingsplan. Om het voornemen te realiseren, is een wijziging van het omgevingsplan noodzakelijk. Voorliggend TAM-omgevingsplan voorziet in het gewenste juridisch-planologische kader en toont aan dat het voornemen in overeenstemming is met ‘een evenwichtige toedeling van functies aan locaties’.
1.2
Ligging van het plangebied
Het plangebied ligt ten zuidoosten van de kern Hasselt, in de gemeente Zwartewaterland. Het perceel staat kadastraal bekend als Hasselt, sectie F, met perceelnummers 457, 498 en 373. In de volgende afbeelding is de ligging van het plangebied weergegeven.
Afbeelding 1.1: Ligging plangebied (bron: plattekaart.nl)
1.3
Het omgevingsplan
1.3.1
Geldend omgevingsplan
Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het omgevingsplan van de gemeente Zwartewaterland. Ter plaatse van het plangebied is sprake van het omgevingsplan van rechtswege zoals deze in werking is getreden op 1 januari 2024. Het omgevingsplan van rechtswege bestaat uit een nieuw en een tijdelijk deel. Het tijdelijk deel van het omgevingsplan wordt gevormd door de besluiten die zijn aangewezen in artikel 4.6 van de Invoeringswet Omgevingswet, de kaarten en besluiten, bedoeld in artikel 3.5, lid 2 en 3 van de Aanvullingswet bodem Omgevingswet en de omgevingsplanregels van rechtswege, bedoeld in artikel 22.2, lid 1, Omgevingswet. Voor de duiding van het planologisch regime van het plangebied is met name het bestemmingsplan ‘Buitengebied Zwartewaterland’ (vastgesteld 10-10-2013) van belang, dat onderdeel uitmaakt van het
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
4
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld tijdelijk deel. In afbeelding 1.2 is een uitsnede van de verbeelding behorende bij het geldende bestemmingsplan opgenomen. Het plangebied is hierin indicatief weergegeven met de rode contour.
Afbeelding 1.2: Uitsnede planologisch regime (Bron: regels op de kaart)
Op basis van het tijdelijk omgevingsplan zijn de gronden voorzien van de volgende bestemmingen en functieaanduidingen: Op enkelbestemming ‘Agrarisch’ zijn de voor agrarisch bestemde gronden bedoeld voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf in met een in hoofdzaak grondgebonden agrarische bedrijfsvoering: -
gebouwen ten behoeve van het agrarisch bedrijf;
-
bedrijfswoningen;
met daaraan onder geschikt wegen en paden, parkeervoorzieningen, geluidwerende voorzieningen, openbare nutsvoorzieningen, infrastructurele voorzieningen, groenvoorzieningen, recreatief medegebruik in de vorm van extensieve dagrecreatie, waterhuishoudkundige voorzieningen, sloten, beken en daarmee gelijk te stellen waterlopen, met de daarbij behorende bouwwerken, geen gebouwen zijnde. Bouwwerken dienen binnen het bouwvlak te worden gebouwd, met uitzondering van bestaande gebouwen die ten behoeve van de agrarische bedrijfsvoering worden gebruikt, zoals schuilstallen, melkstallen en veldschuren. Binnen het bouwvlak mogen uitsluitend bouwwerken worden gerealiseerd die ten dienste staan van één agrarisch bedrijf. Op de locaties met de functieaanduiding ‘Opslag’ mogen geen bouwwerken worden gebouwd, met uitzondering van sleufsilo’s.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
5
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld Een bouwwerk met de bouwaanduiding ‘Karakteristiek’ betreft een gebouw dat vanwege zijn verschijningsvorm, situering, cultuurhistorische waarde, stedenbouwkundige waarde of landschappelijke inpassing een bijzondere waarde heeft. Voor het gebied met de aanduiding ‘luchtvaartverkeerszone’ geldt dat de gronden, naast de andere voorkomende bestemmingen, ook zijn aangewezen voor militaire doeleinden in de vorm van een militaire laagvliegroute. Binnen dit gebied is het toegestaan dat militaire vliegtuigen, in afwijking van de algemene minimumvlieghoogte van 300 meter, vliegen op een hoogte van minimaal 75 meter boven obstakels, met een navigatietolerantie van 1.853 meter aan weerszijden van de as van de route. 1.3.2
Opheffen strijdigheid
De voor 'Agrarisch' aangewezen gronden zijn bedoeld voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf met een in hoofdzaak grondgebonden agrarische bedrijfsvoering. Het regulier bewonen van het erf is niet bij recht toegestaan. De bestaande boerderij is aangeduid als 'karakteristiek'. In het omgevingsplan gemeente Zwartewaterland, onderdeel "Bestemmingsplan buitengebied Zwartewaterland" is een bevoegdheid opgenomen om een karakteristieke bedrijfswoning met aangeboden bedrijfsruimten van ten minste 1.000 m3 na beëindiging van het agrarisch bedrijf te splitsen in 2 of 3 woningen. De inhoud van de huidige karakteristieke woonboerderij bedraagt meer dan 1.000 m 3 en is te splitsen in drie woningen. Van deze bevoegdheid kan dus gebruik worden gemaakt. Opnemen bij TAM-omgevingsplan Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ondersteunt bij het werken volgens de Omgevingswet. Er zijn tijdelijke alternatieve maatregelen (TAMs) voor organisaties die bij de voorbereiding en inwerkingtreding van de wet nog geen gebruik kunnen maken van lokale of landelijke onderdelen van het DSO. Een van de tijdelijke alternatieve maatregelen is de TAM-IMRO ofwel het TAMomgevingsplan. Kort gezegd houdt TAM-IMRO in dat de huidige techniek voor planvorming tijdelijk kan worden gebruikt onder de Omgevingswet.
Deze techniek betreft de bestaande uitwisselingsstandaard IMRO (Informatiemodel Ruimtelijke Ordening) en de bestaande voorziening Ruimtelijke Plannen. IMRO is een bekende en functionerende techniek. Juridisch maakt het TAM-omgevingsplan deel uit van het omgevingsplan van de gemeente. Technisch is het dat niet, waardoor aanvullende (voorrangs)regels noodzakelijk zijn. Hier wordt in hoofdstuk 14 nader op ingegaan.
1.4
Instructieregels Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)
Het omgevingsplan bevat op basis van artikel 4.2 van de Omgevingswet voor het gehele grondgebied van de gemeente in ieder geval de regels die nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In afdeling 5.1 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) zijn de instructieregels opgenomen voor het stellen van regels in het omgevingsplan. Hieronder zijn de hoofdonderwerpen opgesomd waarvoor het Bkl instructieregels bevat: • • • • • • • •
waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4); beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5); het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6); het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7); het gebruik van bouwwerken, waaronder de aanwijzing van woningbouwcategorieën (paragraaf 5.1.7a); het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8).
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
6
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld In de motivering moet worden ingegaan op de bovengenoemde onderwerpen, wanneer deze relevant zijn voor de betreffende ontwikkeling. Per onderwerp dient een toetsing plaats te vinden. In het vervolg van deze ruimtelijke motivering wordt op de betreffende aspecten ingegaan.
1.5
Leeswijzer
Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 de huidige en gewenste situatie beschreven. Hoofdstuk 3 gaat in op de landschappelijke en stedenbouwkundige waarden in en rondom het plangebied. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op het beleidskader. Hierin wordt het relevante beleid beschreven. Hoofdstuk 5 gaat in op de omgevingsveiligheid, waarna in hoofdstuk 6 de bescherming van de waterbelangen wordt behandeld. Hoofdstuk 7 en 8 gaan respectievelijk in op de bescherming van de gezondheid, het milieu en de natuur. Hoofdstuk 9 behandelt de archeologische en cultuurhistorische waarden. Hoofdstuk 10 gaat in op de inrichting van de infrastructuur en openbare ruimte. In hoofdstuk 11 komt de m.e.r.beoordeling aan bod. Hoofdstuk 12 behandelt de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het voornemen. Ten slotte bevat hoofdstuk 13 de juridische planverantwoording.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
7
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Hoofdstuk 2
2.1
Huidige en gewenste situatie
Huidige situatie
Het plangebied ligt in het buitengebied van de gemeente Zwartewaterland, ten oosten van de kern Hasselt. Het plangebied en de omgeving worden gekenmerkt door agrarische elementen zoals agrarische bedrijven, woningen, schuren, agrarische percelen, en groen. Het buitengebied heeft hier dan ook een open karakter. Het projectgebied wordt aan de noord- en westzijde begrenst door agrarische percelen. Aan de overzijde van de Boerderijweg is een agrarische bedrijf gelegen met bijbehorende agrarische percelen. De zuidzijde van het projectgebied wordt begrenst door een bosperceel. Afbeelding 2.1 geeft een luchtfoto van de huidige situatie weer:
Afbeelding 2.1: Luchtfoto Boerderijweg 2 te Hasselt (Bron: Street Smart)
Afbeelding 2.2 geeft het vooraanzicht van het plangebied weer, met de woonboerderij en karakteristieke schuur die bewaard blijven, en in de achtergrond de te slopen schuur.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
8
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Afbeelding 2.2: Vooraanzicht plangebied (bron: Google Streetview)
2.2
Gewenste situatie
Het planvoornemen voorziet in de beëindiging van alle agrarische activiteiten op het plangebied, waarbij de karakteristieke bedrijfswoning, inclusief aangebouwde bedrijfsruimte, wordt gesplitst in 3 wooneenheden. Deze krijgt ook een bijgebouw aan de noordkant van het erf. Ook wordt er, op basis van beleidsregel ‘extra woning in het buitengebied van de gemeente Zwartewaterland’, een extra woning gerealiseerd. Deze woning zal maximaal 125 m2 beslaan, en krijgt een inpandige garage. Ter compensatie voor de realisatie van de woning worden alle voormalige agrarische bedrijfsgebouwen gesloopt. Het totale oppervlakte aan te slopen schuren bedraagt circa 1.224 m2. Dit is inclusief een mestbassin dat reeds verwijderd is.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
9
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Hoofdstuk 3
3.1
Zorgvuldig ruimtegebruik, landschappelijke en stedenbouwkundige waarden
Wettelijk kader
De waardering van de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit is altijd gebiedsspecifiek. Deze kunnen worden benut binnen het ontwerp van een ruimtelijke ontwikkeling. De landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit maken integraal onderdeel uit van de taak van overheden om te voorzien in een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voor de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit zijn in afdeling 5.1.5 van het Bkl instructieregels opgesteld voor het beschermen van deze kwaliteiten. Hieronder zijn de onderwerpen weergegeven waarvoor in deze afdeling instructieregels zijn gesteld en wordt aangegeven of deze relevant zijn voor dit project. Onderwerp
Relevante instructieregels Bkl
Relevant voor het project?
Kustbescherming
Paragraaf 5.1.5.2
PKB-Waddenzee en Waddengebied
Paragraaf 5.1.5.3
Ladder voor duurzame verstedelijking Cultureel erfgoed en werelderfgoed
Paragraaf 5.1.5.4
Nee, het plangebied ligt niet in de nabijheid van de kust. Nee, het plangebied ligt niet in de nabijheid van de Waddenzee en het Waddengebied Ja, zie paragraaf 3.2.
Paragraaf 5.1.5.5
Ja, zie hoofdstuk 9.
3.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
3.2.1
Wettelijk kader
De Ladder is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen wordt beoordeeld of er echt behoefte aan is en of er binnen het stedelijk gebied kan worden ontwikkeld. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de Ladder is vereist. Bij de toetsing aan de ladder worden beide onderdelen van de Ladder meegenomen: • •
de behoefte aan de stedelijke ontwikkeling; bij een ontwikkeling buiten stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen het bestaande stedelijk gebied in de behoefte te voorzien zijn verkend.
De Ladder wordt toegepast bij een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’. Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder, is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘bestaand stedelijk gebied’ en een ‘stedelijke ontwikkeling’. •
•
bestaand stedelijk gebied betreft het bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Een stedelijke ontwikkeling is de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is.
Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. De Afdeling geeft hierin geen harde ondergrenzen, maar stelt wel 'in beginsel' grenzen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
10
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). 3.2.2
Toetsing van het voornemen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking
Wanneer een plan voorziet in woningen niet meer dan 11 woningen dan kan dit niet worden gezien als een stedelijke ontwikkeling. Een uitgangspunt hiervoor is de rechtsuitspraak ‘ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921’. In dit geval is er sprake van de sloop van een bedrijfsgebouwen waarbij ter compensatie een woning wordt gerealiseerd. Daarnaast worden er inpandig twee woningen extra gerealiseerd in de bestaande bouwing. Planologisch gezien is er daardoor sprake van het toevoegen van drie woningen. Gelet op vorenstaande is er geen sprake van een stedelijke ontwikkeling zoals bedoeld in de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het voornemen voldoet daarmee aan de instructieregels uit artikel 5.129g van het Bkl.
3.3
Landschappelijke en/of stedenbouwkundige waarden
Het voorliggende initiatief is beoogd in het kader van rood-voor-rood. Er worden voormalige agrarische bedrijfsgebouwen gesloopt en een groot oppervlak aan verharding verwijderd waarvoor ter compensatie een woning mag worden gerealiseerd. Het geheel wordt hiervoor landschappelijk ingepast. Voor deze ontwikkeling is door BJZ.nu een ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld. Deze is als bijlage toegevoegd bij de motivering. Voor een evenwichtige inrichting van het plangebied is er veel aandacht besteed aan de aanwezige natuurlijke en landschappelijke waarden. Er zijn drie uitgangspunten gekozen die hierbij leidend zijn: Erfinrichting Het uitgangspunt van deze herontwikkeling is erfcompactheid. De bebouwing wordt geconcentreerd rondom de bestaande boerderij en het nieuwe stenen erfgebouw, zodat er een samenhangend erfensemble ontstaat. De erfopzet onderscheidt duidelijk tussen een representatieve en gestructureerde voorzijde aan de weg, en een open en landschappelijke achterzijde. Het achtererf blijft open en vervult daarbij een belangrijke rol in de waarneming van de erfruimte: het contrast tussen de gestructureerde voorzijde en de open, natuurlijke achterzijde zorgen dan ook voor een herkenbaar erfbeeld. De percelen worden informeel gescheiden door fruitgaarden en bloementuinen die ook functioneren als een gedeelde erfruimte.
De aanpak sluit aan bij het historische erfkarakter, waarbij moestuinen, fruitgaarden en erfbomen belangrijke inrichtingselementen vormen. Groenstructuren Het plangebied ligt in een open veengebied. Rond de Boerderijweg bij Hasselt strekt zich een karakteristiek veenontginningslandschap uit, gevormd door de ontginning van hoog- en laagveen in de middeleeuwen en vroege nieuwe tijd. Het gebied heeft een regelmatige, rationele verkaveling die direct herleidbaar is tot de ontginningsstructuur: lange, smalle kavels liggen evenwijdig aan elkaar en worden begrensd door sloten en weteringen die destijds zijn gegraven om het veen te ontwateren. De wegen volgen hetzelfde patroon en lopen vaak in rechte lijnen, wat een herkenbaar geometrisch landschap oplevert. De herontwikkeling respecteert deze structuur volledig door bebouwing te concentreren op de bestaande agrarische bedrijfsperceel, waarbij het achterliggende landschap achter het erf volledig vrij blijft van bijkomende bebouwing. De herontwikkeling focust op behoud en versterking van het bestaande agrarisch landschap door bebouwing te beperken tot bestaande percelen en het open karakter van het achterliggende landschap te bewaren. Verschillende soorten beplanting worden ingezet om de landschappelijke lagen te versterken, met aandacht voor ecologische verbindingen, biodiversiteit en visuele aantrekkelijkheid.
Plantsoenen en solitaire bomen grijpen terug op het historische landschap en versterken de herkenbaarheid en schaal van het gebied. De aanleg van een fruitboomgaard herinnert aan de BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
11
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld boerenpercelen van vroeger en draagt bij aan ecologie, biodiversiteit en gebruikswaarde, waardoor natuur, cultuur en voedselproductie in een harmonieus, toekomstbestendig landschap worden samengebracht. Afbeelding 3.3 geeft weer hoe de voorliggende ontwikkeling landschappelijk is ingepast. Voor de volledige inrichtingstekening wordt verwezen naar bijlage 1 van deze motivering.
Afbeelding 3.3: verbeelding opzet nieuwe situatie (Bron: BJZ.nu)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
12
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Hoofdstuk 4
Beleidskaders
Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het rijks-, provinciaal-, regionaal- en gemeentelijk beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifiek voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven.
4.1
Rijksbeleid
4.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
4.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 4.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut.
Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3. Sterke en gezonde steden en regio’s Er zijn vooral in steden en stedelijke regio’s nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio’s behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio’s geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw.
Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen wordt ingezet op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
13
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld 4.1.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; 3. Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van de mogelijkheden en behoeften van toekomstige generaties. 4.1.2
Toetsing van het initiatief aan de uitgangspunten in het Rijksbeleid
De voorliggende ontwikkeling sluit goed aan bij een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Door deze ontwikkeling worden de karakteristieke eigenschappen van het landschap versterkt, waardoor de belangrijke cultuurhistorische waarden bewaard blijven. Ook wordt de verrommeling tegengegaan door het slopen van de ontsierende bouwwerken en het verwijderen van grote delen verharding op het terrein. Het voorliggende initiatief past binnen de kaders van de NOVI. In de volgende hoofdstukken wordt aangegeven hoe het plan rekening houdt met de hoofdonderwerpen waarvoor het Bkl instructieregels bevat. Hoofdstuk 3 en 4 zijn reeds ingegaan op de instructieregels zoals vervat in paragraaf 5.1.5, 5.1.7 en 5.1.8 van het Bkl.
4.2
Provinciaal beleid
4.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Leidende thema’s voor de Omgevingsvisie zijn: 1. Duurzaamheid; 2. Ruimtelijke kwaliteit. Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: • • • •
door meer aandacht voor herstructurering wordt ingezet op een breed spectrum aan woon-, werk- en mixmilieu’s; dorpen en steden worden gestimuleerd hun eigen kleur te ontwikkelen; investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan; zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; deze methode gaat ervan uit dat eerst het gebruik van de ruimte wordt geoptimaliseerd, dan de mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik wordt onderzocht en dan pas de mogelijkheid om het ruimtegebruik uit te breiden, wordt bekeken; ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
14
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld 4.2.2
Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie Overijssel. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie Overijssel te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is.
4.2.3
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de provinciale ambities wordt gebruik gemaakt van het 'Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel'. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief voor bijvoorbeeld woningbouw, een nieuwe bedrijfslocatie, toeristischrecreatieve voorzieningen, natuurontwikkeling, etcetera kun je aan de hand van deze drie stappen bepalen of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is, waar het past en hoe het uitgevoerd kan worden. De eerste stap, het bepalen van de of-vraag, lijkt in strijd met de wens zoveel mogelijk ruimte te willen geven aan nieuwe initiatieven. Met het faciliteren van initiatieven moet echter wel gekeken worden naar de (wettelijke) verantwoordelijkheden zoals veiligheid of gezondheid. Het uitvoeringsmodel maakt helder wat kan en wat niet kan. Om een goed evenwicht te vinden tussen het bieden van ruimte aan initiatieven en het waarborgen van publieke belangen, varieert de provinciale sturing: soms normstellend, maar meestal richtinggevend of inspirerend.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
15
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Afbeelding 4.1
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
Hierna worden de lagen nader toegelicht. Of – generieke beleidskeuzes Maatschappelijke opgaven zijn leidend in ons handelen. Allereerst is het dan ook de vraag of er een maatschappelijke opgave is. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk hierbij aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Maar ook aan beleidskeuzes om overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantorenlocaties – en daarmee grote financiële en maatschappelijke kosten – te voorkomen. In de omgevingsvisie zijn de provinciale beleidskeuzes hieromtrent vastgelegd. De generieke beleidskeuzes zijn vaak normstellend. Dit betekent dat ze opgevolgd moeten worden: het zijn randvoorwaarden waarmee iedereen rekening moet houden vanwege zwaarwegende publieke belangen. De normstellende beleidskeuzes zijn vastgelegd in de omgevingsverordening. Waar – ontwikkelingsperspectieven Na het beantwoorden van de of-vraag, is de vraag waar het initiatief past of ontwikkeld kan worden. In de omgevingsvisie op de toekomst van Overijssel onderscheidt de provincie zes ontwikkelingsperspectieven. Deze ontwikkelingsperspectieven schetsen een ruimtelijk perspectief voor een combinatie van functies en geven aan welke beleids- en kwaliteitsambities leidend zijn.
De ontwikkelingsperspectieven geven zo richting aan waar wat ontwikkeld zou kunnen worden. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend. Dit betekent dat er ruimte is voor lokale afweging: een gemeente kan vanwege maatschappelijke en/of sociaaleconomische redenen in haar Omgevingsvisie en bestemmings- of omgevingsplan een andere invulling kiezen. Die dient dan wel te passen binnen de – voor dat ontwikkelingsperspectief – geldende kwaliteitsambities. Daarbij dienen de nieuwe ontwikkelingen verbonden te worden met de bestaande kenmerken van het gebied, conform de Catalogus Gebiedskenmerken (de derde stap in het uitvoeringsmodel). Naast ruimte voor een lokale
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
16
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld afweging t.a.v. functies en ruimtegebruik, is er ruimte voor een lokale invulling van de begrenzing: de grenzen van de ontwikkelingsperspectieven zijn signaleringsgrenzen. Hoe – gebiedskenmerken Ten slotte is de vraag hoe het initiatief ingepast kan worden in het landschap. De gebiedskenmerken spelen een belangrijke rol bij deze vraag. Onder gebiedskenmerken worden verstaan de ruimtelijke kenmerken van een gebied of gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. Voor alle gebiedstypen in Overijssel is in de Catalogus Gebiedskenmerken beschreven welke kwaliteiten en kenmerken van provinciaal belang zijn en behouden, versterkt of ontwikkeld moeten worden. De gebiedskenmerken zijn soms normstellend, maar meestal richtinggevend of inspirerend. Voor de normerende uitspraken geldt dat deze opgevolgd dienen te worden; ze zijn dan ook in onze omgevingsverordening geregeld. De richtinggevende uitspraken zijn randvoorwaarden waarmee in principe rekening gehouden moet worden. Hier kan gemotiveerd van worden afgeweken mits aannemelijk is gemaakt dat met het alternatief de kwaliteitsambities even goed of zelfs beter gerealiseerd kunnen worden. De inspirerende uitspraken bieden een wenkend perspectief: het zijn voorbeelden van de wijze waarop ruimtelijke kwaliteitsambities ingevuld kunnen worden.
Initiatiefnemers kunnen zich hierdoor laten inspireren, maar dit hoeft niet.
4.2.4 Toetsing aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel In deze paragraaf wordt het plan getoetst aan het Uitvoeringsmodel. Ten eerste wordt bepaald of het voornemen past binnen de Omgevingsvisie. Aan de hand van de ontwikkelingsperspectieven wordt bepaald waar de ontwikkeling past. Ten slotte wordt bepaald hoe de ontwikkeling in de visie past, aan de hand van gebiedskenmerken. Of – generieke beleidskeuzes Voor generieke beleidskeuzes zijn de artikelen 4.4, 4.5, 4.9, 4.11 en 4.85 van belang. Artikel 4.4 (principe van concentratie) 1. In omgevingsplannen worden alleen de ontwikkeling van woningbouw, bedrijventerrein, stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen mogelijk gemaakt als die voorzien in een lokale behoefte of in de behoefte van bijzondere doelgroepen.
Toetsing initiatief aan artikel 4.4 Voorgenomen ontwikkeling voorziet in het toevoegen van 3 woningen op de woningmarkt in Zwartewaterland. In opdracht van de gemeente Zwartewaterland en Wetland Wonen heeft de Koöperatieve Architekten Werkplaats een woonbehoefte onderzoek uitgevoerd in de gemeente voor 2024-2030. Tot en met 2030 zijn er ongeveer 110 woningen per jaar extra benodigd om aan de lokale behoefte te voldoen. Ook kent Hasselt, vergeleken met Genemuiden en Zwartsluis, relatief gezien de hoogste vraag naar woningen. Een van de vier adviezen voor de gemeente is ook om 30% extra woningen te programmeren. Deze ontwikkeling draagt bij om aan de lokale behoefte te voldoen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
17
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Artikel 4.5 (zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik) 1. Omgevingsplannen maken alleen extra ruimtebeslag voor stedelijke functies in de Groene Omgeving mogelijk aansluitend op bestaand bebouwd gebied en als aannemelijk gemaakt is dat: a. er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied; b. de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en transformatie; en c. mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut. 2. Omgevingsplannen voorzien alleen in nieuwe ontwikkelingen in de Groene Omgeving die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen, als aannemelijk gemaakt is dat: a. (her)benutten van bestaande bebouwing in de Groene Omgeving in redelijkheid niet mogelijk is; en b. mogelijkheden voor combinatie van functies op bestaande erven optimaal zijn benut.
Toetsing initiatief aan artikel 4.5 Voorgenomen ontwikkeling vindt plaats op een bestaand agrarisch erf. Het voorliggende initiatief voorziet in de sloop van bestaande agrarische schuren, en compenseert dit met een nieuwe woning, en de functiewijziging naar drie woningen binnen bestaande panden. De hoeveelheid bebouwing op het erf neemt daarmee af. Het voornemen voorziet daarmee in een zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. Artikel 4.9 (onderbouwing ruimtelijke kwaliteit) 1. omgevingsplannen bevatten een onderbouwing waaruit blijkt dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit waarin: a. het uitvoeringsmodel (OF-, WAAR- en HOE-benadering) uit de omgevingsvisie Overijssel wordt toegepast; b. wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief dat volgens de omgevingsvisie Overijssel van toepassing is voor het gebied; en c. inzichtelijk gemaakt wordt hoe de vier-lagenbenadering van het uitvoeringsmodel is toegepast en de catalogus Gebiedskenmerken (Bijlage VII) is gebruikt bij de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkeling. Toetsing initiatief aan artikel 4.9 Met voorgaande en onderstaande artikelen is ingegaan op de relevantie aspecten van de generieke beleidskeuzes. In onderstaande paragrafen wordt nader ingegaan op het ontwikkelingsperspectief en de vier-lagenbenadering.
Daarnaast is er een ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld die is gebaseerd op de gebiedskenmerken die gelden voor het plangebied.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
18
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Artikel 4.11 (kwaliteitsimpuls Groen Omgeving) 1. Omgevingsplannen laten alleen nieuwvestiging en grootschalige uitbreiding van bestaande functies toe in de Groene Omgeving als: a. daarvoor sociaaleconomische of maatschappelijke redenen voor zijn; b. het verlies aan ecologische of landschappelijke waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen in versterking van de ruimtelijke kwaliteit in de omgeving; en c. in het geval de nieuwvestiging of een grootschalige uitbreiding plaatsvindt op gronden binnen het ontwikkelingsperspectief Ondernemen met Natuur en Water de compensatie bedoeld in onderdeel b gericht is op de versterking van de kwaliteit van natuur, water en landschap. 2. Het eerste lid is in ieder geval van toepassing op: a. nieuwe verblijfsrecreatieve complexen en verblijven; b. uitbreidingen van bestaande verblijfsrecreatieve complexen; c. de bouw van nieuwe woningen; d. nieuwe bouwlocaties voor bedrijvigheid die niet aan de Groene Omgeving is gebonden; e. grootschalige uitbreiding van bestaande locaties voor niet-agrarische bedrijvigheid die niet aan de Groene Omgeving is gebonden. 3. Het eerste lid is niet van toepassing op: a. de bedrijfsontwikkeling en nieuwvestiging van agrarische bedrijven; b. zelfstandige opstellingen van zonnepanelen. Toetsing initiatief aan artikel 4.11 In dit geval is er sprake van de beëindiging van agrarische activiteiten.
De agrarische bedrijfsactiviteiten worden vervangen door woonfuncties. Deze activiteiten vallen onder nieuwvestiging, waarmee de KGO-regeling van toepassing is voor de beoogde ontwikkeling. Deze wordt in paragraaf 4.3.2 verder behandeld. Artikel 4.65 (handhaven beschermingsregime bos en natuur buiten het NNN) 3. Omgevingsplannen die betrekking hebben op functies binnen leefgebieden voor weidevogels, voorzien in een specifieke, daarop toegesneden functie die gericht is op instandhouding van de leefgebieden voor weidevogels dat in ieder geval tot uiting komt in behoud van openheid, rust en voldoende hoog waterpeil.
Toetsing initiatief aan artikel 4.65 Het plangebied wordt aangemerkt als een leefgebied voor weidevogels. In eerste instantie mogen hier geen ontwikkelingen plaatsvinden die niet direct de instandhouding van de leefgebieden voor weidevogels stimuleert, waarbij het behoud van openheid, rust en voldoende hoogwaterpeil duidelijk tot uiting komt. Dit is niet expliciet het geval bij deze ontwikkeling. Artikel 4.66 biedt een afwijkingsmogelijkheid hiervoor:
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
19
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Artikel 4.66 (afwijking beschermingsregime bos en natuur buiten het NNN) 3. In afwijking van Artikel 4.65, derde lid, kan een omgevingsplan ontwikkelingen binnen leefgebieden voor weidevogels toelaten indien dat mogelijk is op basis van Artikel 4.7 tot en met Artikel 4.10 als: •
daardoor de omvang van een leefgebied voor weidevogels niet wordt verkleind;
•
er per saldo sprake is van een versterking van de kwaliteit van het leefgebied voor weidevogels;
•
er is aangetoond dat er in redelijkheid geen alternatieven voor de ingreep mogelijk zijn;
•
overblijvende negatieve effecten op leefgebieden voor weidevogels in voldoende mate worden gecompenseerd
Toetsing initiatief aan artikel 4.66 Het plangebied wordt aangemerkt als een leefgebied voor weidevogels. In eerste instantie mogen hier geen ontwikkelingen plaatsvinden op basis van artikel 4.65. Artikel 4.66 biedt echter afwijkingsmogelijkheden. Het voorliggende project voorziet in een significante vermindering van verharding en oude bebouwing, en vervangt deze met groen, bomen en water. Dit maakt het geschikter voor weidevogels om te verblijven, en er is per saldo een versterking van de kwaliteit van het leefgebied voor vogels. Waar – ontwikkelingsperspectieven
Afbeelding 4.1: Ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap (bron: omgevingsverordening Overijssel)
Het plangebied ligt in het ontwikkelingsperspectief ‘Ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ Dit ontwikkelingsperspectief omvat gebieden waar verdere modernisering en schaalvergroting van de landbouw in combinatie met verduurzaming de ruimte krijgt. Die ruimte kan verdiend worden door te
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
20
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld investeren in kwaliteitsvoorwaarden. Onder verduurzaming verstaan we hier: realisatie van de waterkwaliteitsdoelen, gezondheid en welzijn van mens en dier, bijdrage aan de energietransitie, natuuropgaven, klimaatbestendigheid en ketenoptimalisatie, en ontwikkelen met aandacht voor – en waar mogelijk in dialoog met – omwonenden. Agrarische ondernemers staan voor de uitdaging om hun – vaak grote – gebouwen en erven zo vorm te geven dat ze passen bij maat en schaal van het landschap en de ruimtelijke en milieukwaliteit versterken. Initiatieven binnen het ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap mogen de ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw in principe niet beperken en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en openbaar vervoer (ov)-routes. Toetsing initiatief Het ontwikkelingsperspectief geeft ruimte aan de functiewijziging van agrarische erven door middel van de KGO. Door de sloop van de huidige agrarische bebouwing en de realisatie van de compensatiewoning wordt het kleinschalige karakter van het landschap behouden en versterkt. Er is een vermindering in verharding, en de groenstructuur wordt versterkt door de voorliggende ontwikkeling. Deze ontwikkeling doet geen afbreuk aan het eigen karakter van het gebied, en leveren geen extra belemmeringen op voor agrarische bedrijven in de omgeving.
Geconcludeerd wordt dan ook dat de voorgenomen ontwikkeling passend is binnen het geldende ontwikkelingsperspectief. Hoe – gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarischcultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. De ‘natuurlijke laag’
Afbeelding 4.2:: Gebiedskenmerken natuurlijke laag, Laagveengebieden (bron: omgevingsverordening Overijssel)
Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart in de ‘natuurlijke laag’ aangeduid met het gebiedstype ‘Laagveengebieden’. Laagveengebieden beslaan grote gebieden, waar onder invloed van stagnerend water en grondwater uitgestrekte veenmoerassen zijn ontstaan. Hier bestonden diverse verlandingsstadia naast elkaar: open water – rietmoeras – opgaand moerasbos. Het semi-natuurlijk laagveenrestant van de Weerribben en de Wieden bestaat uit relicten van dit gebiedstype met een hoge waterkwaliteit en natuurkwaliteit. Het landschap is samengesteld uit rietland op een pakket veenlagen (kraggen) en vaarten, afgewisseld met bos en is ontstaan door turfwinning, rietteelt en extensieve veehouderij. Ook in de overige
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
21
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld veenweidelandschappen is een hoog waterpeil van belang om inklinking tegen te gaan. Het open karakter is zowel ruimtelijk waardevol, als voor weidevogels en ganzen. Toetsing initiatief ‘Natuurlijke laag’ De voorliggende ontwikkeling doet geen afbreuk aan het aanwezige kraggenlandschap, maar versterkt deze juist door het vervangen van verharding en opbouw door grasland en lokale kruiden en planten. Dit komt de infiltratie, en dus het waterpeil ook ten goede. Er zijn dan ook meer geschikte plaatsen voor weidevogels en ganzen om neer te strijken en te foerageren. De ‘laag van het agrarisch-cultuurlandschap’
Afbeelding 4.3: Gebiedskenmerken omgevingsverordening Overijssel)
Laag
van
het
agrarisch
cultuurlandschap,
Laagveenontginningen
(bron:
Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart in de ‘laag van het agrarisch-cultuurlandschap’ aangeduid met het gebiedstype ‘Laagveenontginningen’. Het open, lage en natte landschap is ontstaan door ontginning vanuit de bewoonde hogere randen, deels door vervening en deels door ontwatering. Langs de randen is sprake van intensief gebruik, terwijl het achterland extensief wordt benut. Boerderijen liggen verspreid langs vaarten en wegen. Polder Mastenbroek en de polder van Staphorst en Rouveen zijn nationaal bekende iconen van het Overijsselse laagveenontginningslandschap. Het kent verschillende verschijningsvormen: enerzijds het kleinschalige slagenlandschap van Staphorst en Rouveen met langgerekte kavels en houtwallen van els, berk en eik; anderzijds de rationeel verkavelde polder Mastenbroek met zijn lineaire polderstructuur en boerderijlinten. Naast open veenweidegebieden zijn er natuurlijke gebieden en open water aanwezig. De bebouwingsstructuur varieert: in het slagenlandschap lintbebouwing met daarachter de kavels, in polder Mastenbroek boerderijen op terpen langs het grid. In delen van de laagveenrestanten is door menselijk ingrijpen een kraggenlandschap ontstaan, herkenbaar aan de afwisseling van sloten, open water en land.
Als ontwikkelingen plaats vinden op erven, dan dragen deze bij aan behoud en versterking van de kenmerkende erfstructuur en volumematen, blijft er een duidelijk onderscheid voorkant- achterkant en vindt koppeling van het erf aan landschap plaats. Toetsing initiatief ‘Laag van het agrarisch – cultuurlandschap’ Deze ontwikkeling draagt actief bij aan de kenmerken van het laagveenontginningslandschap; de ontwikkeling van het erf met lokale begroeiing, de aanwezige openheid versterken het Kraggenlandschap waardoor het buitengebied van Hasselt karakteristiek blijft.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
22
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld De ‘Stedelijke laag’
Afbeelding 4.4: Gebiedskenmerken Stedelijke Laag (bron: omgevingsverordening Overijssel)
Het plangebied wordt op de gebiedskenmerkenkaart binnen de ‘stedelijke laag’ aangeduid met de gebiedstypen ‘Verspreide bebouwing’. De agrarische erven hebben van oudsher een hele sterke binding met het landschap. Vanuit het erf werden de omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt. Elke boer deed dit naar eigen inzicht en afgestemd op de plaatselijke omstandigheden, maar wel volgens de wetmatigheden van het toenmalig landbouwsysteem. Door deze ‘eenheid in handelen’ ontstonden er samenhangende landschappen, die nu nog steeds herkenbaar zijn: essenlandschap, oude hoevenlandschappen, broek- en heideontginningen, veenlandschappen etc. Toetsing initiatief ‘Stedelijke Laag’ De voorliggende ontwikkeling versterkt de verspreide bebouwing die aanwezig en kenmerkend is voor het gebied. Door ontsierende opstallen te verwijderen en ingepaste woningen te bouwen blijft de verspreide bebouwing bewaard. Het inrichtingen van een erf voorziet hier ook in op een kleinere schaal. De ‘Laag van de beleving’
Afbeelding 4.5: Gebiedskenmerken Laag van de beleving, Donkerte (bron: omgevingsverordening Overijssel)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
23
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld Het plangebied wordt op de gebiedskenmerkenkaart binnen de ‘laag van beleving’ aangeduid met de gebiedstypen ‘Donkerte’. Lichte gebieden geven een beeld van de economische dynamiek van de provincie: de steden en dorpen, de autosnelwegen, de kassengebieden, de attractieparken, de grote bedrijventerreinen en de gebieden met veel bebouwing. De donkere gebieden geven een indicatie van de ‘buitengebieden’ van Overijssel. De natuurcomplexen en de grote landbouwgebieden. De donkere gebieden zijn de gebieden waar het ‘s nachts nog echt donker is, waar je de sterrenhemel kunt waarnemen. Het zijn de relatief ‘luwe’ dun bewoonde gebieden met een lage gebruiksdruk. In de donkere gebieden wordt kunstlicht alleen minimaal en waar strikt noodzakelijk toegepast. Dit vraagt om een selectieve en gerichte inzet van verlichting. Bij ontwikkelingen in het buitengebied is er veel aandacht voor het vermijden van onnodig kunstlicht.
Afbeelding 4.6: Gebiedskenmerken Laag van de beleving, IJssellinie inundatieveld (bron: omgevingsverordening Overijssel)
De IJssellinie was een militaire verdedigingslinie die tussen 1951 en 1954 langs de IJssel gebouwd werd om Nederland door middel van inundatie (het onder water zetten van land) te beschermen tegen een landinvasie. In de gebiedskenmerken is dit gebied een van de bakens in de tijd en geldt er een cultuurhistorische ambitie. Het creëren van verbindingen en verbanden tussen bestaande bakens die onderdeel van een groter geheel zijn, maar nu verloren of geïsoleerd in het landschap liggen is een onderdeel van die ambitie. Ook is het mogelijk bakens van deze tijd toe te voegen. Cultuurhistorische waarden dienen behouden te worden door ze bewust in te zetten in gebiedsopgaves. Op de plaats van de gewenste ontwikkeling zijn geen cultuurhistorische waarden gerelateerd aan de IJssellinie, waardoor de aanduiding geen invloed heeft op het plan.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
24
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld
Afbeelding 4.7: Gebiedskenmerken Laag van de beleving, Eendenkooi (bron: omgevingsverordening Overijssel)
Volgens de gebiedskenmerken van de Laag van de beleving valt het plangebied onder een eendenkooi. Dit zijn locaties die vroeger door kooikers zijn gebruikt om eenden te vangen voor consumptie. Op het plangebied zijn hier geen restanten of kenmerken van. De cultuurhistorische waarden van de eendenkooi worden niet belemmerd door de ontwikkeling. Toetsing initiatief ‘Laag van de beleving’ Voorgenomen ontwikkeling voorziet in de sloop van de voormalige agrarische bedrijfsgebouwen en nieuwbouw van een compensatiewoning. Tevens wordt bestaande karakteristieke woonboerderij gesplitst in drie woningen. Hierdoor zorgt de nieuwe bebouwing niet voor verstoring van het open karakter van het laagveengebied. De bebouwing sluit aan bij de kenmerkende erfstructuur en draagt bij aan verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en de beleving van het erf doordat de bebouwing centraal op het erf wordt gebouwd en hiermee gekomen wordt tot een compact erf. Aanwezige cultuurhistorische waarden worden door het voornemen niet geschaad. Het voorliggende initiatief introduceert een aantal lichtbronnen, maar neemt ook ‘agressief’ licht weg wat benodigd is bij een schuur. De invloed op de ervaring van donkerte in het gebied zal dan ook niet noemenswaardig zijn, en kan worden beschreven als ‘neutraal’. De cultuurhistorische waarden van de eendenkooi worden niet belemmerd door de ontwikkeling.
4.2.5 Conclusie toetsing aan het provinciale beleid Geconcludeerd kan worden dat voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming is aan het uitvoeringsmodel van de Omgevingsvisie Overijssel.
4.3
Gemeentelijk beleid
Het gemeentelijk beleid is verwoord in tal van beleidsplannen. In deze paragraaf wordt ingegaan op de omgevingsvisie en andere voor voorliggend initiatief relevante beleidsstukken. 4.3.1
Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland
4.3.1.1 Algemeen De Omgevingsvisie Zwartewaterland is samen met veel inwoners en organisaties uit de gemeente ontwikkeld. De verschillende bijdragen weerspiegelen het karakter van Zwartewaterland: een
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
25
TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22f, Boerderijweg 2, Hasselt
Vastgesteld plattelandsgemeente, maar met een sterk industrieel karakter. Dat is ook de kracht van Zwartewaterland. Die verscheidenheid is prachtig maar kan, bij het nemen van grote beslissingen, wel tot tegengestelde belangen en opvattingen leiden. De omgevingsvisie is dan ook geen blauwdruk, maar maakt het mogelijk om een afweging te maken tussen de verschillende belangen. In de omgevingsvisie staat welke opgaven en ambities de gemeente heeft. 4.3.1.2 Ons buitengebied is klaar voor de toekomst Het toevoegen van niet-agrarische functies in het buitengebied biedt meer en nieuwe kansen voor behoud van het economisch rendement. Er gelden wel voorwaarden voor nieuwe ontwikkelingen. Er moet rekening worden gehouden met landschappelijke waarden en de natuur. Maar ook met de omgeving, zoals de bestaande agrarische functie. Zo wordt er voor gezorgd dat het buitengebied klaar is voor de toekomst. De landbouw is een belangrijke drager van het landschap en is van grote cultuurhistorische betekenis. Het landschap heeft mede daardoor zijn huidige vorm gekregen. Tegelijkertijd spelen er een aantal opgaven in het buitengebied. Samen met de regiogemeenten en andere partijen die deelnemen aan de Gebiedsgerichte Aanpak Noordwest Overijssel beoordeelt de gemeente hoe hieraan een toekomstbestendige invulling kan worden gegeven.