TOEGEVOEGD Accountantsverslag-2025-gemeente-Zutphen
Tekst van het document
15 juli 2026 Gemeente Zutphen Accountantsverslag 2025 “de basis op orde krijgen” Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | 15 juli 2026 Uitkomsten controle Uitkomsten controle | Geachte leden van de raad en het college, Financiële positie Financiële positie | Hierbij leggen wij u ons accountantsverslag voor dat is opgesteld | Wij hebben de afgelopen periode veel tijd gestoken in het Overige observaties Overige observaties | in het kader van onze opdracht tot controle van de jaarrekening | bespreken van de aandachtspunten in het Bijlagen 2025 (de 'jaarrekening') van gemeente Zutphen. Wij hebben onze | jaarrekeningproces, o.a. met de ambtelijke organisatie, de Bijlagen | Sytse Jan Dul | controle uitgevoerd in overeenstemming met onze | wethouder financiën, het college en de auditcommissie. Senior director | opdrachtbevestiging van 10 april 2025. | Daarnaast hebben wij op 2 juli 2026 een toelichting gegeven in de oordeelsvormende vergadering bestuur en Dit is het eerste jaar van onze controle, waarbij we met een frisse | middelen op het jaarrekeningproces en de belangrijkste Sytse Jan Dul | blik gestart zijn aan het jaarrekeningproces. Hierbij hebben we | uitkomsten.
Dit rapport hebben wij daarna uitgebracht Senior Director | inzicht gekregen in de processen, interne controles en | het | met de belangrijkste hoofdlijnen en definitieve uitkomsten risicomanagement van uw gemeente. De resultaten hiervan zijn | van onze controle. Dit rapport is daarbij inhoudelijk o.a. opgenomen in onze boardletter met diverse belangrijke | afgestemd met de organisatie en het college. Jurjen Eikenaar | aandachtspunten in de interne beheersing. In het proces van de Senior manager | jaarrekeningcontrole (voorjaar 2026) komen ook belangrijke | Mocht u naar aanleiding van dit rapport nog vragen aandachtspunten naar voren. Het proces is moeizaam verlopen, | hebben, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. kent diverse bevindingen en vraagt nadrukkelijk om een Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor | verbeterprogramma om de ‘basis op orde te krijgen’. | Met vriendelijke groet gebruik door de raad en het college van | PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. burgemeester en wethouders van de gemeente Zutphen. Op dit verslag kan niet door derden | Dit verslag bevat de belangrijkste bevindingen van onze controle worden gesteund aangezien derden niet op de | van uw jaarrekening.
Gelet op het moeizame controleproces is ons hoogte zijn van het doel van de | accountantsverslag voornamelijk gericht op de bevindingen die | Sytse Jan Dul werkzaamheden en de resultaten onjuist | hieruit volgen en onze aanbevelingen daarbij. | Senior Director kunnen interpreteren. Wijaanvaarden geen | Meike Burgler aansprakelijkheid, zorgplicht en/of | Manager verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Zutphen. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Leonard Springerlaan 35, 9727 KB Groningen, Postbus 8060, 9702 KB Groningen, T: 088 | 792 | 00, F: 088 792 94 24, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory | N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial& Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing.
Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam. PwC | Gemeente Zutphen Accountantsverslag | | | 15 juli 2026 | 2 1 PwC Onze kernboodschappen 3Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Dit gedeelte geeft een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen, inclusief de bevindingen en opmerkingen van onze controle. PwC Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 2 Onze belangrijkste boodschappen Controle gemeente Zutphen Onze conclusies | Jaarrekeningproces | Rechtmatigheid | Uitkomsten controle | Overige observaties Onze conclusies | Jaarrekeningproces | Rechtmatigheid | Uitkomsten controle | Overige observaties Controleverklaring | • Het jaarrekeningproces is moeizaam | • Het proces van inkopen en | • Er bestaan onzekerheden ten aanzien | • De kwaliteit van het jaarverslag is Onze controle van de jaarrekening van | verlopen. Zutphen moet op diverse | aanbestedingen is niet in control. Er | van de prestatielevering van sociaal | van voldoende niveau. Wel zien we gemeente Zutphen is afgerond en wij | onderdelen een verbeterslag maken.
| is niet actief opvolging gegeven aan | domein lasten voor €1,27 mln. In eerste | dat informatie te gedetailleerd (op hebben een goedkeurende controle- | Nu zijn door de organisatie zeer veel | een ‘early warning’ in de boardletter. | instantie waren de onzekerheden te | productniveau) wordt weergegeven. verklaring afgegeven, onder voorbehoud | herstelwerkzaamheden nodig geweest | Hiermee is het controledossier veel | omvangrijk (ruim € 3,3 mln.), waarna | Wij adviseren om meer op van goedkeuring van deze jaarrekening | om de getrouwheid en rechtmatigheid | te laat opgeleverd en is over 2025 | aanvullende onderzoeken zijn verricht | hoofdlijnen te rapporteren en de door de raad op 15 juli 2026. Wij hebben | van de jaarrekening aan te tonen | voor € 5,67 aan onrechtmatigheden | om dit te verminderen. Het is komend | kwaliteit van de paragrafen te daarbij een benadrukkingsparagraaf | • Dit heeft gezorgd voor een aanzienlijke | toegelicht (over 2024 nog € 2,3 | jaar belangrijk om minder afhankelijk | verbeteren. opgenomen t.a.v. de toegelichte | vertraging in het proces en daarnaast | mln.). Door de interne beheersing | te worden van derden en zelf meer grip | • De financiële positie is van onrechtmatigheden in de | veel extra en aanvullende | die tekortschiet is een resterende | te krijgen op prestatielevering.
| voldoende tot goed niveau (met rechtmatigheidsverantwoording | werkzaamheden. | populatie van € 18,2 mln. niet meer | • Wij kunnen instemmen met de | positieve financiële kengetallen en Doorgevoerde correcties | • Zutphen dient kwalitatief te investeren | uitgezocht, om de wettelijke | waardering van de grondexploitaties in | een goed weerstandsvermogen). In de concept jaarrekening 2025 zijn | in het jaarrekeningproces en de | deadline van 15 juli te halen. Dit is | de jaarrekening. Wel is de | • De niet uit de balans blijkende diverse correcties doorgevoerd | interne beheersing (o.a. | toegelicht door het college in de | onderbouwing (inclusief adequate | inkoopverplichtingen zijn nu op een (financieel en toelichting). Enkele | projectmanagement, integrale sturing | rechtmatigheidsverantwoording. | dossiervoering) en jaarlijkse | heel hoog niveau weergegeven. Voor bevindingen | hebben effect op het | op proces en inhoud, aanwezige | Daarmee kunnen we met deze | actualisering van de schattingen een | 2026 dient dit te worden aangepast. boekjaar 2024. Dit is via foutherstel | kennis, intern eigenaarschap, kwaliteit | verwerking instemmen. | belangrijk aandachtspunt. | • In ons controleplan hebben wij twee aangepast in de balans per 1 januari | gemeentebrede | administratie, | • Ook begrotingsrechtmatigheid | • Inhoudelijk zijn er diverse | speerpunten opgenomen die zijn 2025.
Het effect op het vermogen hiervan | registratie en onderbouwingen en | vraagt aandacht. Nu blijkt dat | bevindingen, o.a. ten aanzien van | afgestemd met de auditcommissie. is € 7,1 mln. negatief. Daarnaast is, | inrichten goede interne –en | overschrijdingen van programma’s | toerekening kosten en opbrengsten aan | Op basis van het moeizame conform de vereisten van het BBV | kwaliteitscontroles. Wij adviseren | en investeringskredieten vaak wel | juiste boekjaar, inzicht in gronden, | jaarrekeningproces is besloten om foutherstel voor de rechtmatigheids- | eerst een stevige interne evaluatie uit | tussentijds worden gemeld, maar dat | prestatielevering van inkopen en het | deze speerpunten volgend jaar verantwoording toegelicht. | te voeren gevolgd door een meerjarig | de begroting of het krediet niet | goed inzichtelijk hebben van schulden | verder op te pakken. verbeterprogramma met duidelijke | formeel wordt bijgesteld. Dit zorgt | en vorderingen. Dit vraagt om prioritering. | voor hogere onrechtmatigheden. | structurele verbetering. PwC | Gemeente Zutphen Accountantsverslag | | | 15 juli 2026 | 4 PwC 5Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026PwC Onze conclusies 5 Dit gedeelte geeft een toelichting op de accountantsverklaring en de conclusies met betrekking tot de jaarrekening en de overige informatie in uw jaarverslag.
Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 3
Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Onze conclusies Onze kernboodschappen Onze conclusies Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld | Verslaggevingsvereisten zijn juist | toegepast Onze conclusies | We hebben onze controle van de jaarrekening van gemeente | Het college | heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming Uitkomsten controle Uitkomsten controle | Zutphen afgerond en verstrekken een goedkeurende | met het BBV en de bepalingen van en krachtens de Wet normering Financiële positie | topinkomens (WNT). Wij vinden de door het college bij het controleverklaring met benadrukkende paragraaf aangezien de niet- Financiële positie | acceptabele onrechtmatigheden (inclusief onduidelijkheden) hoger | opstellen van de jaarrekening 2025 toegepaste waarderings- Overige observaties zijn dan de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 4,7 | grondslagen | geschikt. Tevens voldoet de toelichting in de Overige observaties | mln.). Ook hebben we een benadrukkende paragraaf opgenomen | rechtmatigheidsverantwoording aan de bepalingen van de Bijlagen Bijlagen | over het foutherstel over 2023 en 2024 in de rechtmatigheids- | Kadernota Rechtmatigheid. verantwoording. Dit alles onder voorbehoud dat de jaarrekening | De jaarrekening en het jaarverslag zijn consistent met elkaar ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Wij hebben geen | verenigbaar.
Als controlerend accountants hebben wij de (ongecorrigeerde) controlebevindingen in de WNT-verantwoording. | verantwoordelijkheid om in onze controleverklaring te Uit de controle komen diverse bevindingen | rapporteren over de overige informatie in het jaarverslag. Onze Uit onze controle zijn diverse bevindingen gebleken. Voor een | conclusie is dat het jaarverslag verenigbaar is met de overzicht van de ongecorrigeerde | en gecorrigeerde | bevindingen | jaarrekening. verwijzen wij naar de “gelinkte” sheets. Om tot een goedkeurende | Rechtmatigheid specifieke uitkeringen (SiSa) controleverklaring te komen was het noodzakelijk dat alle te | Wij hebben in onze controleverklaring ook een goedkeurend corrigeren bevindingen ook daadwerkelijk werden doorgevoerd. Dit | oordeel verstrekt over de baten en lasten alsmede de is uiteindelijk verwerkt in de definitieve jaarrekening. Er resteren | balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen. nog onzekerheden rondom de prestatielevering van het sociaal domein en een PM-fout voor toerekening kosten aan juiste jaar. De resterende bevindingen blijven binnen onze materialiteit van 2% van de totale lasten (exclusief reservemutaties). Derhalve hebben wij | Geen wijzigingen in ons controleplan een goedkeurende controleverklaring afgegeven.
| In ons controleplan hadden wij een significant risico opgenomen inzake niet zakelijke transacties bij grondverkopen (fraude). Uit onze controle blijken ook bevindingen die nog gevolgen hebben | Doordat er geen grondverkopen hebben plaatsgevonden, is dit voor de beginbalans. Gezien de omvang zijn deze in het kader van | risico komen te vervallen. foutherstel verwerkt in de beginbalans (afzonderlijke kolom “balans per 1 januari 2025). Het effect hiervan op het eigen vermogen per 1 | Geen aanwijzingen van fraude januari 2025 is in totaal € 7,1 mln. negatief. Wij kunnen instemmen | Er zijn geen aanwijzingen van fraude of niet | -naleving van wet- | en met de huidige verwerking, inclusief toelichting. | regelgeving onder onze aandacht gekomen tijdens de controle. PwC | Gemeente Zutphen Accountantsverslag | | | 15 juli 2026 | 6 3I PwC Jaarrekeningproces moet verbeteren (1/2) 7Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Investeren in deskundigheid, interne samenwerking (inclusief eigenaarschap) en verstevigen gemeentebrede interne controles noodzakelijk Wij hebben dit jaar voor het eerst uw jaarrekening gecontroleerd en daarmee een goed beeld gekregen over uw jaarrekeningproces. Wij constateren dat het controleproces erg moeizaam is verlopen. De kwaliteit van het verantwoordingsproces is onvoldoende en er moest veel worden “gerepareerd” gedurende de controle.
Ondanks de vele vragen en de zaken die uitgezocht moesten worden, heeft de organisatie haar uiterste best gedaan om ons zo goed mogelijk te voorzien van aanwezige informatie. Wij constateren een aantal hoofdoorzaken van het moeizame proces en de diverse bevindingen: Onvoldoende deskundigheid ten aanzien van financieel verantwoorden en het BBV Uit de controle en de gesprekken die wij met de organisatie hebben gevoerd zien wij dat er onvoldoende specialistische kennis aanwezig is om (op belangrijke onderdelen) een kwalitatief goede jaarrekening volgens het BBV op te stellen. Aandachtspunten zijn o.a. de toerekening van baten en lasten aan het juiste boekjaar, de verwerking en waardering van grondexploitaties (inclusief bijv. erfpachtgronden, strategische gronden en faciliterend grondbeleid) en de verwerking van overlopende activa/passiva (inclusief zorgen voor goede onderbouwing). Onvoldoende scherpte in verantwoordelijkheden ten aanzien van het jaarrekeningproces en sturing op inhoud Het jaarrekeningproces is een proces waarbij informatie uit de hele organisatie nodig is. Zowel om de jaarrekening samen te stellen en de rechtmatigheidsverantwoording te kunnen opstellen als ter onderbouwing van jaarrekeningposten in het balansdossier voor de accountantscontrole.
In dit proces is een adequate set van werkafspraken, planning en overzicht van rollen en verantwoordelijkheden cruciaal. Wij constateren dat, alhoewel er een centrale planning was, in de praktijk het voor medewerkers onvoldoende duidelijk was, wie wat wanneer aan moest leveren. Daarbij zien we dat onvoldoende eigenaarschap wordt gepakt c.q. gevoeld, dat verantwoordelijkheden niet altijd duidelijk zijn, er te weinig samen wordt opgetrokken om bepaalde posten goed te onderbouwen (bijv. tussen VIC-functie, primaire afdelingen en afdeling financiën) en af en toe in “eilanden” wordt gewerkt. Daarnaast zijn de checks en balances ten aanzien van de inhoud (o.a. financiële verwerking, voldoen aan het BBV, opbouw jaarrekeningdossier) in de organisatie onvoldoende ingericht. Dit mede omdat bepaalde kennis “in de hoofden zit”, de archivering en vastlegging vaak onvoldoende gestructureerd is en niet altijd een kritische houding wordt aangenomen (bijvoorbeeld overlopende passiva die al jaren hetzelfde zijn of een keer overgedragen zijn gekregen van derde partijen worden niet kritisch genoeg beoordeeld en onderbouwd). Interne controles kennen onvoldoende kwaliteit Door de organisatie worden diverse (verbijzonderde) interne controles uitgevoerd. Deze zijn echter niet altijd goed zichtbaar (waardoor het niet gedocumenteerd is) of zijn met onvoldoende diepgang of kwaliteit uitgevoerd.
In veel gevallen zijn “reparatie- acties” noodzakelijk geweest om de rechtmatigheidsverantwoording voldoende te onderbouwen of de getrouwheid van jaarrekeningposten daadwerkelijk aan te tonen. Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 3II
PwC Jaarrekeningproces moet verbeteren (2/2) 8Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Primaire processen dienen te worden geëvalueerd, basiscontroles verder inrichten Uit onze controle is gebleken dat de ingerichte controles in de primaire processen niet altijd effectief werken. Daarbij ontbreken in bepaalde processen (bijvoorbeeld ten aanzien van diverse omzetstromen) ook concrete beheersmaatregelen die o.a. de volledigheid van de opbrengsten waarborgen. Soms zijn wel beheersmaatregelen beschreven, maar worden deze niet uitgevoerd, onvoldoende uitgevoerd of niet gedocumenteerd. Het is belangrijk om, conform onze adviezen in de boardletter, processen te evalueren, te beoordelen welke maatregelen benodigd zijn voor een goede beheersing en een rechtmatige en getrouwe verantwoording en actief te sturen op daadwerkelijke uitvoering. Basis van financiële administratie en onderbouwing is onvoldoende Uit onze controle blijkt dat de financiële administratie en de daaraan gerelateerde beheersing aandacht vraagt. Zo worden regelmatig memoriaalboekingen in de financiële administratie gemaakt, is er geen standaard werkwijze ten aanzien van de beheersing van tussenrekeningen/overlopende activa/overlopende passiva en wordt bij verkregen inkoopfacturen niet standaard de prestatielevering onderbouwd.
Daarbij is ook de toerekening van kosten en opbrengsten aan het juiste boekjaar een aspect dat onvoldoende is georganiseerd in de standaard financiële verwerkingswijze. Zo constateerden we dat diverse subsidieopbrengsten nog niet als bate waren verantwoord, terwijl de onderliggende prestatie voor de subsidie al wel was gerealiseerd en dat inkoopfacturen (verkregen in 2026) ten onrechte niet toegerekend zijn aan het jaar 2025. Onze aanbevelingen • Verricht een stevige interne evaluatie, waarbij het jaarrekeningproces wordt geëvalueerd langs verschillende lijnen (waaronder kennis, inhoudelijke procedures, samenwerkingsprincipes, sturing, eigenaarschap en verantwoordelijkheden) • Stel een verbeterprogramma op waarmee tot structurele verbetering wordt gekomen. Het is belangrijk om hier organisatiebreed een “stip aan de horizon” te hebben waar naar toe wordt gewerkt in de komende jaren. • Zorg voor een duidelijke prioritering, omdat de totale opgave te groot is om in één jaar te realiseren. • Communiceer transparant over de voortgang en wees realistisch in de verwachtingen. Zorg dat de raad (bijv. via de auditcommissie) goed wordt geïnformeerd over de voortgang; • Breng in kaart welke middelen structureel aanvullend nodig zijn om tot een goede interne beheersing te komen.
Zorg dat de budgetten hierbij door de raad vooraf zijn geautoriseerd; • Werk aan een interne “aanspreekcultuur” waarbij in het jaarrekeningproces (maar ook breder) voldoende interne scherpte ontstaat met goede opbouwende onderlinge feedback; • Beoordeel hoe o.a. digitalisering en AI kunnen helpen om de interne beheersing naar een hoger niveau te brengen. • Zorg dat het programma niet “erbij” wordt gedaan, maar zorg voor een stevige verankering met o.a. een programmanager die actief stuurt op de voortgang. Wij hebben afgesproken dat wij een actieve rol zullen vervullen om Zutphen komende jaren hierin te helpen. Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 3III
PwC 9Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Voor de in onze controle geconstateerde bevindingen hebben wij ook beoordeeld in hoeverre er een financiële impact is op de beginbalans per 1 januari 2025. Onderstaand zijn de belangrijkste financiële effecten weergegeven. Wij hebben vastgesteld dat deze allemaal zijn gecorrigeerd. Conform de vereisten van het BBV zijn deze correcties doorgevoerd in een afzonderlijke kolom in de balans (kolom: balans per 1 januari 2025). De algemene en bestemmingsreserves zijn met € 7,1 miljoen afgenomen door de aanpassingen van de beginbalans. Bevindingen beginbalans # Beschrijving Post in jaarrekening Effect op het eigen vermogen per 1/1/2025 1 Deelneming Alliander te hoog gewaardeerd, ook herwaarderingsreserve gevormd (wat niet toegestaan is in het BBV) Deelnemingen Reserves - € 5 mln. 2 Waardering strategische gronden Materiële vaste activa (strategische gronden) - € 0,23 mln. 3 Overlopende activa te hoog verantwoord Overlopende activa - € 0,3 mln. 4 Overlopende passiva te laag verantwoord Overlopende passiva - € 1,17 mln. 5 Teveel afgeschreven op investering Hanzehuis Materiële vaste activa € 0,26 mln. 6 Opbrengst grondexploitatie niet verwerkt in doorrekening, hierdoor vrijval voorziening/winstneming onderhanden werk (grondexploitaties) € 0,32 mln.
7 Reserve nog te maken kosten grondexploitaties moet voorziening zijn Bestemmingsreserves/Voorzieningen - € 0,9 mln. 8 Kosten/opbrengsten afval in verkeerde jaar (vordering en voorziening afval te laag). Per saldo geen effect op eigen vermogen Overlopende activa/Voorziening Afval € 0 9 Debiteurenvoorziening te laag Debiteuren - € 0.1 mln. 10 Andere presentatie materiële vaste activa en financiële vaste activa (betreft alleen toelichting) Materiële vaste activa/Financiële vaste activa € 0 Totaal - € 7,1 mln. Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 3IV
PwC 10Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 De volgende afwijkingen [en aanpassingen van de toelichtingen] zijn gecorrigeerd door het college en zijn daarom opgenomen in de jaarrekening. Hierbij hebben alleen de grootste afwijkingen opgenomen. Daarnaast zijn ook nog kleinere aanpassingen doorgevoerd. Gecorrigeerde afwijkingen # Beschrijving Post in jaarrekening Baten en lasten Balans Debet Credit Debet Credit 1 Vakantiegeld WSW’ers (correctie i.v.m. al verwerken in beginbalans) Overlopende activa Lasten €0,32 mln €0,32 mln 2 VPB schuld lager Lasten Overlopende passiva € 0,15 mln. € 0,15 mln.
3 Bijdrage beschermd wonen Overlopende activa Overlopende passiva € 0,44 mln € 0,44 mln 4 Aanvullende verplichting RVU Verschuiving reserve naar overlopende passiva €0,5 mln 5 Niet toerekenen van kosten aan juiste boekjaar Lasten Overlopende passiva €0,3 mln €0,3 mln 6 Afgesloten grondexploitaties Verschuiving reserve naar overlopende passiva €2,69 mln 7 Kosten/opbrengsten afval in verkeerde jaar Vordering Voorziening €0,5 mln €0,5 mln 8 Opbrengsten inkomende subsidie in het verkeerde boekjaar Opbrengsten Overlopende passiva €0,14 mln €0,14 mln Totaal €0,31 mln €0,31 mln Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 3V
PwC 11Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 De volgende afwijkingen en onjuiste toelichtingen zijn niet gecorrigeerd in de jaarrekening. Het college heeft geconcludeerd dat de (kwalitatieve en kwantitatieve) impact van deze verschillen niet materieel is. We zijn het eens met deze conclusie. Niet-gecorrigeerde afwijkingen zijn niet materieel # Beschrijving Post in jaarrekening Baten en lasten Balans Debet Credit Debet Credit 1 Onzekerheden sociaal domein rondom prestatielevering Lasten sociaal domein (Jeugd/ Wmo en PGB’s) €1.268.000 2 Kosten waar in 2025 een inkoopfactuur is ontvangen, maar toe te rekenen zijn aan 2024, zijn niet integraal verwerkt in aanpassing beginbalans. PM PM Totaal bevindingen € 1.268.000 + PM Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 3VI
PwC 12Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Uitkomsten controle 2025 In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste uitkomsten van de controle voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en de overige domeinen, waaronder de bedrijfsvoering. 12PwC 4 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Rechtmatigheid Rechtmatigheid Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- en regelgeving Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Ruimtelijk domein (1/2) Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Financiële verantwoording grondexploitatie versterken Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein | Jaarlijks actualiseren alle uitgangspunten grondexploitaties van belang | Verwerking nog te maken kosten afgesloten grondexploitaties Sociaal domein Zutphen kent per eind 2025 6 lopende grondexploitaties, met name al langer lopende | In de concept jaarrekening was een reserve afgesloten complexen opgenomen.
Deze Sociaal domein | projecten en daarnaast de nieuwe grondexploitatie Leesten Schouwbroek. | reserve is gevormd voor nog te maken kosten van afgesloten grondexploitaties. Deze Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering | Voor de verwerking in de jaarrekening wordt uitgegaan van de vervaardigingsprijs | verwerkingswijze voldoet niet geheel aan het BBV (een reserve mag alleen worden Rechtmatigheid Rechtmatigheid | (boekwaarde) of lagere marktwaarde. Om de marktwaarde te bepalen dienen de | toegepast bij beperkte bedragen, nu was sprake van circa € 3,8 mln. per eind 2025). grondexploitaties jaarlijks te worden doorgerekend op basis van diverse variabelen om | De verwerkingswijze is aangepast door de reserve om te zetten naar een voorziening Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen | te bepalen of een project naar verwachting winstgevend of verliesgevend is. Dit is dan | als correctie op de beginbalans 2025. Per saldo bedraagt de voorziening per eind 2025 Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- | en regelgeving | bepalend voor de verwerking in de jaarrekening. | € 3,8 mln. Hierbij is het belangrijk om elk jaar deze voorziening integraal door te Financiële positie | nemen, te actualiseren en te onderbouwen om vast te stellen wat de benodigde Financiële positie | Uit onze controle 2025 blijken o.a. de volgende aandachtspunten: | omvang van de voorziening is.
Daarbij is het te adviseren om, indien er nog Overige observaties • | Niet alle grondexploitaties zijn per 31 december 2025 doorgerekend op basis van | omvangrijke kosten gemaakt moeten worden in een grondexploitatie, niet al tot Overige observaties | actuele uitgangspunten. Zo waren voor diverse grondexploitaties de nog te maken | financiële afsluiting over te gaan, maar eerst de grondexploitatie inhoudelijk Bijlagen Bijlagen | kosten gebaseerd op inschattingen die meer dan 5 jaar geleden zijn gemaakt (alleen | daadwerkelijk af te ronden. indexering). Gedurende het proces heeft nog een algemene update plaatsgevonden. Het is belangrijk om jaarlijks alle grondexploitaties | te actualiseren. Hierbij | Inzicht, registratie en waardering overige gronden verbeteren adviseren om ook terug te kijken naar de schatting over het afgelopen jaar, de | Zutphen kent diverse soorten overige gronden, zoals erfpachtgronden en strategische realisatie hiervan en het opstellen van een verschillenanalyse. Dit zegt namelijk wat | gronden (gronden die op termijn mogelijk tot ontwikkeling gaan komen). Uit onze over de kwaliteit van de ramingen. De uitkomsten kunnen worden betrokken bij de | controle blijkt dat de beheersing hiervan niet voldoende is. Er was geen actueel actualisering van de projecten.
| inzicht in de aanwezige gronden, de boekwaarde per perceel, de omvang van het stuk • | Er ontbreekt een dossier per grondexploitatie met een deugdelijke onderbouwing | perceel (in m2) en mogelijke waarderingsrisico’s. Dit is in de controle alsnog van de gekozen uitgangspunten. Zo waren voor de nog te maken kosten soms alleen | uitgezocht. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een correctie van circa € 0,2 mln. Het is bedragen in een Excel-model opgenomen. Daarnaast waren bij één grondexploitatie | belangrijk dat per soort overige gronden een duidelijk inzicht wordt verkregen in de bepaalde opbrengsten niet ingerekend. Het is belangrijk om de inschatting van | gronden, dat per perceel grond een dossier wordt opgesteld (met o.a. boekwaarde, zowel de kosten als opbrengsten te onderbouwen met actuele ramingen van bijv. een | omvang, kadastrale kaart, mogelijke toekomstige bestemmingen van de grond, ingenieursbureau of kostendeskundigen, een kavelplan met opbrengsten per kavel | actuele marktwaarde van de grond). Jaarlijks dient daarbij de waardering te worden etc. Het is daarbij te adviseren om ook specifieke interne controles uit te voeren op | beoordeeld op basis van taxaties (voor de risicovolle gronden). de juistheid en volledigheid van de ingerekende variabelen. Wij adviseren per grondexploitatie een “onderbouwingsdossier” aan te leggen.
PwC | Gemeente Zutphen Accountantsverslag | | | 15 juli 2026 | 13 5 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Ruimtelijk domein (2/2) Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Uw parameters nader beoordeeld Uitkomsten controle Uitkomsten controle | Wij hebben de belangrijkste uitgangspunten van uw grondexploitaties beoordeeld. De uitkomsten en onze conclusies zijn in onderstaande tabel opgenomen. Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein | Parameter | Beoordeling Sociaal domein Sociaal domein | 2025 Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering | De gehanteerde rekenrente (1,47%) | ◼ Rechtmatigheid Rechtmatigheid | De gehanteerde rekenrente in de grondexploitaties is 1,47%. Dit wijkt meer af dan de volgens het BBV toegestane 0,5% die het van | het Belangrijke schattingen | renteomslagpercentage (ROP) mag afwijken. De ROP is 0,85%. Het effect achten wij niet materieel. Wel wijzen wij erop dat aansluiting Belangrijke schattingen | moet worden gezocht bij het ROP. Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- | en regelgeving | Kostenstijgingen (2026: 3,5%/ 4% en 2%; 2027: 3%/ 3,5%/ 2%; 2028: 3%/3%/2% en 2029 | ⬤ Financiële positie | e.v. 2%) Financiële positie | Er wordt onderscheid gemaakt tussen kostenstijgingen voor bouw & woonrijp maken, planvorming/voorbereiding en toezicht en overige Overige observaties Overige observaties | kosten.
Hierbij is vooral rekening gehouden met de outlook van Metafoor (gerenommeerde partij). Wij achten de kostenstijgingen passend in de sector en evenwichtig bepaald. Bijlagen Bijlagen | Opbrengstenstijging (woningbouw: 2026: 6,5%, 2027 | -2028: 3% en 2029 e.v.: 2%. | ◼/⧫ Bedrijven: 2026: 0%, 2027 e.v.: 2%. Maatschappelijk: 0%). Wij vinden de aannames van het college overwegend evenwichtig. De stijgingen bij woningbouw zijn ook passend in de markt en w | at op basis van externe informatie blijkt. Wel vinden wij de stijgingen bij bedrijven/maatschappelijke voorzieningen voorzichtig ingeschat. Gehanteerde programmering en fasering | ⬤ De programmering vinden wij evenwichtig ingeschat. De gemeente stelt jaarlijks een programmering op en maakt hierin tevens een vergelijking tussen de programmering van voorgaand jaar en de realisatie in huidig jaar. Wij vinden de huidige programmering | en fasering daarin realistisch. Verkoopprijzen | ⬤ Bij verkopen is het uitgangspunt dat door de raad vastgestelde grondprijzen worden gehanteerd. De gemeente houdt hier in de r | egel voldoende rekening mee in het aangaan van transacties. Hierbinnen vinden gedegen afwegingen plaats om tot een marktconforme p | rijs te komen.
◼ Controleverschil | Optimistisch | ⚫ | Evenwichtig | ⧫ Voorzichtig PwC | Gemeente Zutphen Accountantsverslag | | | 15 juli 2026 | 14 5I PwC De gemeente Zutphen heeft te laat geacteerd op de onzekerheden in het sociaal domein De gemeente Zutphen is voor het vaststellen van de prestatielevering van o.a. de jeugdzorg en WMO volledig afhankelijk van de productieverklaringen van aanbieders. Door een wijziging in het BADO, worden met ingang van 2025 fouten en onzekerheden bij elkaar opgeteld en vergeleken met de controletolerantie van 2% (van de lasten exclusief reservemutaties). Hierdoor worden onzekerheden in het sociaal domein zwaarder meegewogen in ons oordeel (waar voorgaande jaren een tolerantie van 3% voor alle onzekerheden gold). De gemeente Zutphen heeft gewacht met extra acties om de prestatielevering vast te stellen, totdat de verantwoordingen (met controleverklaringen) ontvangen werden van zorgaanbieders. Per mei 2026 bleek hierbij dat nog sprake was van een onzekerheid van € 3,3 mln. Doordat er ook al diverse andere bevindingen waren in de accountantscontrole is door het college c.q. de directie besloten om aanvullende controles uit te voeren. Hiertoe is bepaald voor welke doelgroep het mogelijk was om met belrondes zekerheid te krijgen over de prestatielevering.
Ten aanzien van een specifieke doelgroep in de jeugdzorg en de PGB’s is besloten om geen extra acties te ondernemen. De lasten voor deze doelgroep is hierdoor als onzekerheid meegenomen in onze controle (€ 1,27 mln.). Met een gestructureerd proces is op de overige populatie een belronde uitgevoerd, waarbij cliënten een aantal vragen is gesteld, waaronder over de prestatielevering. Wij hebben deze werkzaamheden beoordeeld en geconcludeerd dat hiermee de prestatielevering afdoende is aangetoond. Per saldo is hiermee circa € 2 mln. aan onzekerheden ondervangen. Sociaal domein 15Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Actie ondernemen om prestatielevering zorg zelfstandig vast te stellen 6 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Rechtmatigheid Rechtmatigheid Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen In 2026 plan van aanpak prestatielevering opstellen Het is belangrijk dat Zutphen voor 2026 een plan van aanpak vaststelt voor het meer zelfstandig vaststellen van de prestatielevering.
Naar verwachting zal er landelijk nog meer discussie ontstaan over het stelsel van verantwoordingen aan gemeenten, waarbij mogelijk ook de omzetgrens verder omhoog zal gaan. Dit zou ook voor Zutphen, net als bij veel andere gemeenten, kunnen betekenen dat in de komende jaren de onzekerheden qua omvang toenemen. De prioriteit om zelf tot een plan van aanpak te komen en na te denken over een goede mix tussen verantwoordingen van derden in combinatie met zelf controles uitvoeren, neemt hiermee toe. Bij het zelf uitvoeren van controles is het belangrijk om te kijken naar wat er al wordt gedaan op “natuurlijke” momenten in het proces (bijv. client gesprekken). Mogelijk kan daarop worden aangesloten. Het zorgen voor een goede gestructureerde documentatie is daarbij wel van belang. Identificatieplicht vraagt aandacht Uit onze controle is gebleken dat voor o.a. WMO en Jeugd de identificatieplicht niet expliciet wordt vastgelegd in de cliëntdossiers. Dit is daarmee een formele onrechtmatigheid. Het is belangrijk om dit verder te formaliseren. Aandacht voor zorgfraude, lopende zaak bij meerdere gemeenten Zutphen heeft steeds meer aandacht voor zorgfraude. Zowel lokaal als in de regio worden activiteiten verricht om eventuele signalen van zorgfraude op te vangen.
Het is positief dat deze aandacht er is en ook passend in de landelijke ontwikkelingen bij gemeenten (waar helaas steeds vaker sprake is van zorgfraudes). Eind 2024 zijn er signalen binnengekomen dat er bij één zorgaanbieder mogelijk sprake zou zijn van langdurige zorgfraude. Signalen die zijn ontvangen zien onder andere toe op gedeclareerde zorg die niet geleverd werd en het declareren van te hoge tarieven. Om zorgvuldig op deze signalen te acteren, is er een gezamenlijk onderzoek gestart bij deze aanbieder vanuit een grote groep gemeenten. Dit onderzoek is nog niet afgerond. In het kader van de jaarrekeningcontrole hebben wij het risico afgewogen voor de jaarrekening 2025. Wij verwachten hier op voorhand geen materieel effect voor de jaarrekeningcontrole (door de relatieve omvang van de jaarlijkse uitgaven). Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- en regelgeving PwC Aandacht gevraagd voor prestatielevering inkopen Een belangrijk onderdeel van het proces van “bestelling tot betaling” is het vaststellen van de prestatielevering voor verkregen inkoopfacturen. Dit om vast te stellen dat daadwerkelijk geleverde hoeveelheden (bijv. aantal uren inhuur, geleverde containers, geleverde aantallen materialen in een project) in rekening worden gebracht. Het vaststellen van de prestatielevering is wel onderdeel van de opzet van het proces, maar wordt niet goed uitgevoerd.
Facturen worden door een budgethouder geautoriseerd (en impliciet wordt hiermee ook getekend voor de prestatie). Hierbij wordt echter niets gedocumenteerd als bewijsvoering voor de geleverde prestatie (bijv. een getekend urenbriefje, een termijnstaat die getekend is door een gemeentelijke toezichthouder). Door bevindingen in de IT-omgeving en doordat niets wordt vastgelegd kunnen wij niet op het proces steunen van de gemeente. Daarom hebben wij aanvullende deelwaarnemingen gedaan op de prestatielevering. Hieruit blijkt dat het zeer veel moeite kost om de prestaties ook achteraf aangetoond te krijgen. Daardoor hebben wij voor enkele facturen expliciete bevestigingen van budgethouders via de mail moeten opvragen om zekerheid te krijgen. Het is belangrijk om in 2026 aanvullend beleid op te stellen om dit structureel in te regelen. VNG notitie weerbaarheid: nog acties noodzakelijk De VNG-handreiking maatschappelijke weerbaarheid biedt gemeenten een praktisch raamwerk om zich beter voor te bereiden op crises en verstoringen van vitale voorzieningen. De handreiking benoemt zes pijlers: continuïteit van de organisatie, crisisorganisatie, vitale voorzieningen, sociaal weefsel, zelfredzaamheid van inwoners en bedrijven, en de samenleving als geheel. Wij hebben de stand van zaken in Zutphen besproken.
De gemeente is net gestart met de opvolging, er liggen echter nog diverse acties die ingezet moeten worden. Gezien het belang van dit thema adviseren wij het college hier in 2026 concreet aandacht aan te besteden, voldoende focus op te leggen (bijv. met een projectleider) en de raad ook te informeren over de stand van zaken en openstaande acties. Niet uit de balans blijkende verplichtingen meer gedetailleerd weergeven Onderdeel van de niet uit de balans blijkende verplichtingen betreffen de aangegane inkoopcontracten. Hierbij wordt voor de inkoopcontracten weergegeven wat de resterende contractverplichting is (voor de jaren dat het betreffende contract nog loopt). Door Zutphen is in de afgelopen jaren bewust de keuze gemaakt om deze verplichtingen weer te geven voor de contracten boven de drempels Europese aanbestedingsrichtlijnen. Dit betekent o.a. dat contracten voor werken pas worden weergegeven bij contracten van circa € 5 mln. Naar onze mening is deze grens te hoog gekozen. Aangezien het BBV geen expliciete eisen heeft gesteld aan de omvang, kunnen wij voor 2025 instemmen met deze lijn. Wel vinden wij het belangrijk dat in 2026 de grens op een lager niveau (bijv. alle contracten boven € 500.000) wordt gelegd.
Hierbij is het ook belangrijk om te investeren in het verbeteren van het inzicht in de aangegane contracten (dit in lijn met het aandachtspunt dat het proces van inkoop en aanbestedingen moet verbeteren). Debiteurenbeheer actiever vorm geven Uit onze controle blijkt dat het debiteurenbeheer meer actief kan worden vormgegeven. De voorziening voor oninbare debiteuren was te laag verantwoord. Daarnaast zien we dat er beperkt actie wordt gezet op langer openstaande vorderingen. Wij adviseren hier actiever invulling aan te geven. Hierbij is het belangrijk om goed inzichtelijk te hebben wat de risicovolle posten zijn, welke debiteuren al langer openstaan en hier gericht acties op uit te voeren (van bellen, verzenden van aanmaningen tot eventueel een deurwaarder). Daarbij is het aan te raden om periodiek (bijvoorbeeld elk kwartaal) de voorziening voor mogelijke oninbare debiteuren te actualiseren.
Bedrijfs- voering 1 16Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Aandachtspunten in uw bedrijfsvoering 7 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Rechtmatigheid Rechtmatigheid Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- en regelgeving
PwC Bedrijfs- voering 2 17Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Aanvullende aandachtspunten interne beheersing 7I Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Rechtmatigheid Rechtmatigheid Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen Wij rapporteren de volgende aandachtspunten in aanvulling op onze boardletter In onze boardletter hebben wij diverse aandachtspunten in de interne beheersing met u gedeeld. Uit het proces van de jaarrekeningcontrole (voorjaar 2026) is nog een aantal aanvullende aandachtspunten in de interne beheersing naar voren gekomen. Deze hebben wij in onderstaande tabel opgenomen. Nr Bevinding Aanbeveling 1. Met tooling hebben wij een analyse verricht op kritische rechten en configuraties in iFinanciën (SAP). Hieruit komt een aantal bevindingen: • Veertien gebruikersaccounts van functioneel applicatiebeheerders en de leverancier Pink Roccade beschikken over onbeperkte toegang tot het SAP-systeem en alle door het systeem afgedwongen controles kunnen omzeilen.
• Alle SAP gebruikersaccounts bij de gemeente Zutphen beschikken over rechten om background jobs onder elke willekeurige gebruiker te kunnen draaien en daarmee ook de rechten van deze gebruiker te krijgen. Daarmee is het risico op doorbreking van functiescheiding, maar ook het omzeilen van door het systeem afgedwongen controles mogelijk. • Twee medewerkers in de gebruikersorganisatie beschikken over debug-schrijfrechten in productie. Middels deze zeer kritische rechten in SAP kunnen alle autorisatiecontroles worden omzeild, waarbij het gebruik zeer moeilijk te detecteren is. • Tabel logging is niet geactiveerd waardoor geen audit trail beschikbaar is voor wijzigingen aan (relevante) tabellen en wijzigingen direct op productie. Wij hebben het college aanbevolen om zo snel mogelijk opvolging te geven en verbeter-maatregelen door te voeren. 2. Er bestaan belangrijke aandachtspunten in de verwerking van baten en lasten en het hierbij toerekenen van baten en lasten aan het juiste boekjaar. Het inrichten van adequate controles om juiste verwerking te waarborgen. 3. Aandachtspunten in de verwerking van materiële vaste activa: * Onvoldoende inzicht in verwerking en waardering erfpachtgronden en strategische gronden (inclusief verrichten van externe taxaties); * Actualiseren nota financieel beleid op gewijzigde afschrijvingstermijnen (o.a.
riolering) Vergroten van inzicht, zorgen voor afdoende waarderingen/taxaties en aanpassen nota. 4. Aandachtspunten in de beheersing van grondexploitaties, o.a. geen actueel beleid, afhankelijkheid van inhuur, controle op toegerekende uren, periodieke aansluiting grondexploitaties op financiële administratie, oude ramingen voor nog te maken kosten en beperkt zichtbare interne controles op grondexploitaties. 5. Voor het verantwoorden van opbrengsten van omgevingsvergunningen is het belangrijk om “zuiver” te kijken naar wanneer werkzaamheden zijn uitgevoerd, de vereisten uit de verordening en op basis hiervan eventueel nog een vordering per jaareinde op te nemen in de jaarrekening. Uit onze controle blijkt dat dit niet wordt gedaan, maar ook geen materieel risico is voor de jaarrekening. Wij adviseren de financiële verwerking hierop aan te scherpen. Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- en regelgeving
Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Rechtmatigheid Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle | Bevindingen rechtmatigheid komen boven Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein | verantwoordingsgrens uit Sociaal domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering | Het college legt verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en | Onrechtmatigheden (in €) Rechtmatigheid | balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw Rechtmatigheid | accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording | 14.000.000 Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen | meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel over Fraude en wet- en regelgeving | de rechtmatigheid). We hebben, nadat diverse aanpassingen zijn doorgevoerd in de Fraude en wet- | en regelgeving | rechtmatigheidsverantwoording, geen verdere bevindingen. Wel zien we | 12.000.000 Financiële positie Financiële positie | belangrijke aandachtspunten, voor zowel begrotingsrechtmatigheid als het voorwaardencriterium (vooral naleving Europese aanbestedingsrichtlijnen). Overige observaties 10.000.000 Overige observaties Bijlagen Het college heeft over 2025 onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens | 5.982.000 Bijlagen | van € 4,71 mln. geconstateerd.
Het totaal aan onrechtmatigheden komt daarbij op | 8.000.000 €11,65 miljoen. Deze zijn ook toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording. Een nadere toelichting op de afwijkingen is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering van uw jaarstukken. | 6.000.000 De onrechtmatigheden hebben vooral betrekking op overschrijding van de begroting (zowel programma’s als investeringskredieten). Daarnaast is sprake van | 4.000.000 forse onrechtmatigheden in de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen. | 5.673.004 | 5.982.000 Op de volgende pagina gaan wij nader in op de afwijkingen. | 2.000.000 Foutherstel toegelicht in rechtmatigheidsverantwoording In de rechtmatigheidsverantwoording is ook een toelichting opgenomen over | - | - foutherstel van de rechtmatigheidsverantwoordingen 2023 en 2024. Uit de | Totaal afwijkingen | waarvan begrotingscriterium controle 2025 komen bevindingen rondom aanbestedingen en inzichten over | ◼ | = Onacceptabele onrechtmatigheden | = Verantwoordingsgrens [2025] begrotingsrechtmatigheid die ook gevolgen hebben voor die jaren.
| ◼ | = Acceptabele onrechtmatigheden PwC | Gemeente Zutphen Accountantsverslag | | | 15 juli 2026 | 18 8 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Rechtmatigheid Onze kernboodschappen Onze conclusies | Omvangrijke afwijkingen Europese aanbestedingsrichtlijnen | Omdat de verantwoordingsgrens met de bestaande afwijkingen al wordt overschreden (en Onze conclusies | In de rechtmatigheidsverantwoording 2025 heeft het college een bedrag van € 5,67 mln. | daarmee de conclusie van de rechtmatigheidsverantwoording vaststaat) heeft het college deze Uitkomsten controle aan afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gerapporteerd. Dit bedrag is | situatie nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij is de resterende Uitkomsten controle | tot stand gekomen op basis van uitgevoerde interne controles in combinatie met | risicopopulatie die nog niet onderzocht is in totaal € 18,2 mln. Wij kunnen instemmen met Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein | uitkomsten van onze accountantscontrole. Het college heeft de finale uitkomsten van de | deze verwerkingswijze, mede doordat dit ook goed toegelicht is in de Sociaal domein Sociaal domein | controles uiteindelijk aangepast in de definitieve rechtmatigheidsverantwoording. De | rechtmatigheidsverantwoording. Daarmee is het beeld van de rechtmatigheidsverantwoording onrechtmatigheden zijn daarbij fors. | getrouw.
Het college heeft toegezegd de integrale controle in 2026 te zullen laten uitvoeren, Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering | zodat in 2026 een goed beeld ontstaat van het totaal aan afwijkingen. Rechtmatigheid Rechtmatigheid | Interne beheersing aanbestedingen moet worden versterkt De huidige interne beheersing is daarbij onvoldoende. Er zijn belangrijke | Bevindingen begrotingsrechtmatigheid Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen | aandachtspunten rondom o.a. archivering, vastleggen van afwegingen, het tijdig | In de financiële verordening is het autorisatieniveau van het college geregeld. Voor Zutphen Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- | en regelgeving | betrekken van inkoopspecialisten, actieve kennis van de wet –en regelgeving en het | geldt dat dit op programmaniveau, algemene dekkingsmiddelen en post onvoorzien is Financiële positie | uitvoeren van tijdige interne controles (om de naleving te kunnen aantonen en de | vastgesteld (vennootschapsbelasting is daarbij niet afzonderlijk genoemd, maar wordt wel zo Financiële positie | rechtmatigheidsverantwoording te kunnen onderbouwen). Het ontbreken van | aangemerkt). Daarnaast ligt het autorisatieniveau voor projecten op het niveau van het Overige observaties voldoende interne beheersmaatregelen heeft er mede voor gezorgd dat er zeer veel | vastgestelde investeringskrediet.
Op basis van het BBV en de kadernota rechtmatigheid zijn Overige observaties | vertraging is ontstaan in de jaarrekeningcontrole. De aanlevering van aanbestedingen | alle overschrijdingen van begrote kosten van deze vastgestelde niveaus altijd onrechtmatig. Bijlagen Bijlagen | was daarbij veel te laat en niet compleet. Het zorgen voor een goede interne beheersing | Bij afwijkingen van begrote opbrengsten en lagere realisatie dan begroot van kosten is formeel om de naleving van de richtlijnen te waarborgen is daarbij van belang. Wij adviseren het | bepaald bij Zutphen dat bij tijdig melden (waaronder ook melden in de jaarrekening valt) dit college hier met prioriteit aandacht aan te geven. | wel als rechtmatig classificeert (dit is op basis van het BBV toegestaan). Aangezien alle afwijkingen in de jaarrekening van Zutphen zijn opgenomen komen hier geen Omvangrijke populatie inkoopcontracten nog niet onderzocht | onrechtmatigheden uit. In onze controle zijn in totaal 72 dossiers onderzocht. De doorlooptijd van deze controle is daarbij diverse maanden geweest. De uitkomsten van deze controles en de | Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt een totaal aan begrotingsonrechtmatigheid van bevindingen uit voorgaande jaren zijn de basis geweest voor het college om de | €5,98 miljoen.
Dit bestaat voor €2,1 miljoen uit overschrijdingen van de programma’s en rechtmatigheidsverantwoording op te stellen. Doordat de totale populatie echter niet | daarnaast voor €3,9 miljoen aan overschrijdingen van de investeringskredieten. Van de homogeen is en door belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing konden de | gepresenteerde begrotingsrechtmatigheden is beoordeeld of alle afwijkingen passen binnen de bevindingen niet worden geprojecteerd over de hele populatie. Om tot een nog | spelregels voor het “acceptabel” zijn van de afwijkingen. Hieraan wordt voldaan, waardoor alle vollediger beeld van de rechtmatigheidsverantwoording te komen zou daarom eigenlijk | onrechtmatigheden wel als ‘’acceptabel’ zijn aan te merken. een integrale controle moeten worden uitgevoerd op de restant populatie. Dit was gezien | De onrechtmatigheden ontstaan vooral doordat de afspraak is gemaakt tussen raad en college de wettelijke deadline voor de jaarrekening en door een verwachte hele lange | om niet teveel begrotingswijzigingen door te voeren in het boekjaar en daarnaast worden doorlooptijd niet mogelijk. | investeringskredieten niet formeel opgehoogd/vastgesteld bij een gemelde overschrijding. De afwijkingen worden daarmee vaak wel gemeld, maar niet verwerkt in de begroting of gewijzigd krediet.
Wij adviseren deze keuzes te heroverwegen en hierover nadere afspraken te PwC | Gemeente Zutphen Accountantsverslag | | | 15 juli 2026 | maken tussen raad en college. | 19 8I PwC Belangrijke schattingen 20Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Bij het opstellen van de jaarrekening gebruikt en openbaart het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en veronderstellingen. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en veronderstellingen die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Een samenvatting van onze evaluatie staat in de tabel hiernaast, samen met een verdere toelichting. Schatting Uitkomst 2025 Afschrijvingen materiële vaste activa ⬤ Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector. Waardering vastgoed ⬤ Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben. Vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd. Hieruit komen geen bevindingen naar voren.
Waardering grondexploitaties ⬤ Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld van de waardering van uw grondexploitaties. Wel hebben we aandachtspunten geconstateerd in de dossiervoering van de onderbouwing van de uitgangspunten. Waardering financiële vaste activa ⬤ We hebben de waardering van uw financiële vaste activa en deelnemingen gecontroleerd. Op basis hiervan is de verwerking van de deelneming Alliander aangepast in de beginbalans. Wij kunnen instemmen met de huidige waardering in de definitieve jaarrekening 2025. Onderhoudsvoorziening ⬤ De onderhoudsvoorziening groot onderhoud gemeente panden wordt onderbouwd met een onderhoudsplan. In 2026 zal een nieuw onderhoudsplan worden opgesteld en vastgesteld. De voorziening zal hierop moeten worden aangepast. Voor 2025 kunnen we instemmen met de voorziening. Waardering en idexatie van de APPA-voorziening ⬤ De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2025 is gebaseerd op actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie, waarbij de uitgangspunten uit de Ministeriële circulaire zijn gehanteerd. Hierbij is ingespeeld op de mogelijke overgang naar het ABP in 2028.
Evaluatie van de belangrijke schattingen van het college bij het opstellen van de jaarrekening ⧫ Voorzichtig⚫ Evenwichtig◼ Controleverschil Optimistisch 9 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Rechtmatigheid Rechtmatigheid Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- en regelgeving PwC Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude Voor de jaarrekeningcontrole zijn de volgende frauderisico’s geïdentificeerd: • Het risico op het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het college c.q. de directie; • Het risico op (onrechtmatig) uitgaande geldstromen aan niet-rechthebbenden als gevolg van onjuiste mutaties van crediteurenstamgegevens. • Het risico op (onrechtmatig) uitgaande geldstromen waarbij geen sprake is van onderliggende prestatielevering. • Het risico dat aanbestedingen worden gegund aan (bevriende) partijen, dan wel dat sprake is van omkoping om een contract te verkrijgen (met het risico op belangenverstrengeling en kickbacks).
Het risico op niet zakelijke transacties bij grondverkopen is daarbij komen te vervallen, aangezien er geen grondverkopen zijn geweest bij de grondexploitaties. Hierop hebben wij o.a. de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • Beoordelen van de opzet en implementatie van interne beheersmaatregelen; • Op basis van risico- en data-analyse controles uitvoeren op gemaakte boekingen in de administratie; • Specifieke controlewerkzaamheden uitvoeren ten aanzien van de belangrijke schattingen, waaronder die van grondexploitaties; • Controlewerkzaamheden uitvoeren op de naleving van aanbestedingsrichtlijnen, rechtmatige vertegenwoordiging namens de gemeente en voldoende functiescheiding in het proces; • Het uitvoeren van gegevensgerichte controlewerkzaamheden op betalingen; • Het uitvoeren van gegevensgerichte controlewerkzaamheden op prestatielevering van inkopen. Fraude en naleving wet- en regelgeving Daarnaast heeft de organisatie een frauderisicoanalyse opgesteld en hebben wij deze doorgenomen (en beoordeeld in hoeverre dit nog aanvullende risicofactoren oplevert voor onze controle). Het is belangrijk deze risicoanalyse actief te bespreken in college en directie, de interne procedures gericht verder aan te scherpen en te zorgen voor een duidelijk fraude-responseplan. Zo zien we dat een centraal meldpunt in de organisatie nog ontbreekt.
Het is belangrijk om hier verder opvolging aan te geven. Daarnaast vragen we aandacht voor de centrale registratie van nevenfuncties (inclusief het jaarlijks uitvoeren van controles op mogelijke risico’s). De werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude, vermoedens van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving (anders dan het lopende onderzoek zoals opgenomen bij het sociaal domein in dit verslag). 21 De werkzaamheden bij de accountantscontrole en ontwikkelingen op het gebied van fraude Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Rechtmatigheid Rechtmatigheid Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 10 Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026 Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Fraude en wet- en regelgeving Fraude en wet- en regelgeving PwC 22Gemeente Zutphen Accountantsverslag | 15 juli 2026PwC In dit gedeelte geven we een analyse van de financiële positie van uw gemeente Financiële positie In dit gedeelte geven we een analyse van de financiële positie van uw gemeente 22PwC 11 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze
conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Financiële positie Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Uw financiële positie is voldoende tot goed Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Overige observaties Overige observaties Bijlagen | Enkele waarnemingen over uw financiële positie: Bijlagen | • | Over 2025 is een positief resultaat (na reservemutaties) van € 10 mln. positief | Kengetallen | Gemeente Zutphen | Landelijk** gerealiseerd. Begroot was een resultaat van nihil. | 2025 | 2024 | 2025* | 2024 • | Het resultaat voor reservemutaties bedraagt € 7,55 mln. positief, terwijl hiertoe | Weerbaarheid een negatief resultaat was begroot van € 14,5 mln. Hier zit derhalve een groot | Solvabiliteit | 38,5% | 37,9% | 47,1% | 35,2% verschil in. Dit wordt o.a. verklaard door extra gemeentefonds-uitkering, maar ook doordat bijvoorbeeld de realisatie is doorgeschoven. Zutphen heeft hierbij | Grondexploitaties | 1,8% | -0,8% | -1,9% | 7,4% als beleid dat beperkt begrotingswijzigingen worden doorgevoerd.