TOEGEVOEGD 27 november 2025 - 1209286 - CV - Intentieverklaring Omgevingsdienst Achterhoek en Omgevingsdienst Veluwe

Collegevoorstel Vergadering van: Zie voorblad Team: Vergunning en Handhaving Opsteller: Klaas van der Woud Telefoonnummer: 14 0575 1209286 – Intentieverklaring Omgevingsdienst Achterhoek en Omgevingsdienst Veluwe Portefeuillehouder:

Rick Verschure

Openbaar:

Openbaar

Soort punt:

Besluitvormend

Procedure raad:

Memo’s en collegestukken (ter info raad)

Besluit 1. Het college besluit in te stemmen met de “Intentieverklaring Omgevingsdienst Achterhoek en Omgevingsdienst Veluwe”, zoals opgenomen in bijlage 1. 2. Het college besluit de gemeentelijke vertegenwoordiger in het Algemeen Bestuur van de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) te mandateren om namens het college in het Algemeen Bestuur met deze intentieverklaring in te stemmen.

Inleiding Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) heeft op 10 september 2025 de koers uitgezet voor de toekomst. Hierbij is er voor gekozen om een geleidelijke fusie aan te gaan met Omgevingsdienst Veluwe (OD Veluwe) waarbij allereerst de bedrijfsvoering van beide organisaties zal worden geïntegreerd. ODA en OD Veluwe werken al geruime tijd samen en staan als uitvoeringsorganisaties voor vergelijkbare opgaven op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Beide omgevingsdiensten ervaren een toenemende complexiteit in de uitvoering, onder andere door: • de inwerkingtreding van de Omgevingswet; • de noodzaak om te voldoen aan de landelijke Kwaliteitscriteria 3.0 en robuustheidscriteria; • krapte op de arbeidsmarkt en de behoefte om schaalsprongen te maken in expertise en capaciteit. De algemene besturen van ODA en OD Veluwe willen daarom verkennen hoe zij kunnen toewerken naar één stevige, robuuste omgevingsdienst voor de Achterhoek en de Veluwe. Daartoe is een intentieverklaring opgesteld (bijlage 1), die op 17 december 2025 wordt besproken in een gezamenlijke vergadering van beide algemene besturen.

Omdat de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Achterhoek is vormgegeven als een collegeregeling in de zin van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr), ligt de bevoegdheid om over deze intentieverklaring een standpunt in te nemen bij het college van burgemeester en wethouders. Met dit collegevoorstel wordt beoogd een mandaat aan onze vertegenwoordiger in het Algemeen Bestuur van de ODA te geven.

Beoogd effect Doel is om: 1. namens de gemeente Zutphen in te stemmen met de voorgestelde intentieverklaring; 2. de vertegenwoordiger van onze gemeente in het Algemeen Bestuur van ODA te mandateren om in te stemmen met de intentieverklaring.

Argumenten 1.1 Een fusie zorgt voor versterking van de uitvoeringskracht en kwaliteit. De samenwerking en mogelijke fusie maken het mogelijk om specialistische kennis beter te borgen, continuïteit in de uitvoering te waarborgen en te voldoen aan landelijke kwaliteitseisen voor het VTH-stelsel. 1.2 Zo spelen we beter in op toekomstige ontwikkelingen. Met één grotere, robuuste omgevingsdienst kunnen nieuwe regelgeving, technologische ontwikkelingen en complexe dossiers beter worden opgevangen dan door kleinere, afzonderlijk opererende organisaties. 1.3 Zo blijft de lokale binding behouden. In de intentieverklaring is uitdrukkelijk vastgelegd dat wordt ingezet op lokale binding, herkenbaarheid en het blijven werken vanuit drie locaties, namelijk Harderwijk en Apeldoorn voor de Veluwe en Doetinchem voor de Achterhoek. 1.4 Hiermee wordt gekozen voor een gefaseerde, zorgvuldige aanpak. Er wordt gekozen voor een gefaseerde zorgvuldige aanpak waarbij het formele moment van de fusie in de toekomst ligt. Eerst worden kwaliteitsniveaus gelijkwaardig gemaakt, wordt een nulmeting uitgevoerd en worden de gevolgen voor bedrijfsvoering en primaire processen uitgewerkt. Hierna volgt de formele besluitvorming over een nieuwe gemeenschappelijke regeling. 2.1 Dit past binnen de rol en bevoegdheid van het college.

Gezien de aard van de ODA als collegeregeling past het dat het college dit besluit neemt en het mandaat aan de vertegenwoordiger in het Algemeen Bestuur expliciteert.

Kanttekeningen 1.1 Fuseren brengt hogere kosten met zich mee Het is algemeen bekend dat een fusie in eerste instantie meer kosten met zich meebrengt. Er zijn echter gezien de opstelling van het Rijk en de provincie weinig andere keuzes. Het zijn wettelijke taken en het is duidelijk geworden dat het zelfstandig doorgaan van de ODA naast dezelfde kosten ook nog het risico heeft dat daarna alsnog moet worden gefuseerd. In dit stadium is het nog niet mogelijk om de extra kosten voor Zutphen aan te geven. Door het proces nauwlettend te volgen en middels de begrotingsvoorstellen kan invloed worden uitgeoefend op de kosten.

Communicatie

Op 27 november 2025 wordt de raad via een beeldvormende vergadering geïnformeerd over: • de intentieverklaring; • het proces en de planning; • de rol van de gemeente als eigenaar, opdrachtgever en vanuit de gemeenteraden; • de momenten waarop de raad later een formele rol krijgt bij de wijziging/ instelling van een nieuwe gemeenschappelijke regeling. Daarnaast wordt de raad op de hoogte gehouden via reguliere rapportages over de omgevingsdienst en thematische sessies over de uitvoering van VTH-taken.

Uitvoering De vertegenwoordiger van de gemeente in het Algemeen Bestuur van Omgevingsdienst Achterhoek brengt het door het college ingenomen standpunt in tijdens de gezamenlijke vergadering van de algemene besturen van ODA en ODVeluwe op 17 december 2025. Als beide algemene besturen instemmen met de intentieverklaring, starten ODA en ODVeluwe met de in de verklaring beschreven nulmeting, uitwerking van het meerjarenplan en verdere voorbereidingen.

Evaluatie Over de resultaten en vervolgstappen wordt het college periodiek geïnformeerd; de raad wordt geïnformeerd via de presentatie in de beeldvormende vergadering van 27 november 2025 en kort daarna via een memo en later via vervolgrapportages. Eventuele formele besluiten over aanpassing of instelling van een nieuwe gemeenschappelijke regeling komen op een later moment ter besluitvorming terug bij college en raad.

Financiële consequenties De intentieverklaring zelf heeft geen directe financiële consequenties, anders dan de inzet van bestaande capaciteit voor het uitwerken van de vervolgstappen. In de tekst van de intentieverklaring is opgenomen dat partijen zich zullen inspannen om waar mogelijk subsidies in te zetten voor de incidentele kosten die samenhangen met het fusietraject. Eventuele structurele en incidentele financiële effecten van een daadwerkelijke fusie worden in latere besluitvorming, onderbouwd vanuit de begrotingscyclus en voor zienswijze aan de raad voorgelegd. Vanuit het interne verkenningsdocument van ODA, het toekomstvisiedocument van OD Veluwe, het Interbestuurlijk programma VTH met de robuustheidscriteria vanuit het ministerie en de visie vanuit de provincie Gelderland zal ODA een duidelijke doorgroei moeten laten zien als serieuze fusiepartner. Dat betekent dat de begroting dient te worden geactualiseerd. Anderzijds dient ODA de begroting te actualiseren met de vaste robuustheidscriteria, waaronder de kwaliteitscriteria vanuit het Interbestuurlijk programma VTH, denk bijvoorbeeld aan de investeringen op het gebied van opleidingen, innovaties, business intelligence en data. OD Veluwe voldoet reeds aan deze criteria en de nieuwe fusieorganisatie zal hier eveneens aan moeten voldoen.

Daarnaast dient ODA toe te werken naar een gelijkwaardige positie ten opzichte van OD Veluwe wat betreft kwaliteit en uitvoering.

Deze doorgroei is noodzakelijk om aan zowel OD Veluwe, als het ministerie, als de provincie duidelijk te maken dat ODA een serieuze fusiepartner is. Anderzijds is dit noodzakelijk om te voldoen aan de robuustheidscriteria vanuit het Interbestuurlijk programma versterking VTH.

Bijlagen 1209286 - bijlage 1 - Concept Intentieverklaring