Presentatie Beeldvormende vergadering 24 oktober 2024-DEF
Tekst van het document
Contourenschets & Ontwikkelperspectief Beeldvormende Commissie 24 oktober 2024
Inhoud •
Onderweg naar een ontwikkelperspectief Rijk – provincie – regio Regionaal Ontwikkelperspectief het begint met een eerste afspraak
•
De eerst oefening: de Contourenschets De contourenschets als praatprent vanuit de regio vier scenario’s als hoeken van het speelveld
•
Proces en rol gemeenteraad Proces en rol gemeenteraad / gemeenteraden Regionale raadsconferentie (19 november)
• Wat willen we meegeven voorbereidende vragen
Aanleiding
Regio-arrangement (VLGG, Verstedelijkings- en woonopgave, RES/GEIS, Ruimtelijk Perspectief Gelderland)
Ruimtelijk Regioverhaal Nota Ruimte
Ruimtelijk voorstel
Omgevingsvisie (PPLG, Verstedelijkings- en woonopgave, RES/GEIS Omgevingsvisie Fundament)
Kaart Ruimtelijk Voorstel
Contourennotitie • Oktober 2023 • Voorbereiding nieuwe nota Ruimte • Regio Stedendriehoek voorgesteld als regio geschikt voor een Brede Schaalsprong.
Voorontwerp Nota Ruimte Juni 2024
Met een aantal regio’s (waaronder Twente, Stedendriehoek en Limburg) gaan we werken aan nieuwe integrale verstedelijkingsstrategieën, gericht op een substantiële evenwichtige stedelijke ontwikkeling. Hiervoor is het nodig om de economische potentie van de regio verder te verstevigen en dit samen laten oplopen met de groei van het aantal woningen en een bijpassend voorzieningenniveau
Aanleiding
Regio-arrangement (VLGG, Verstedelijkings- en woonopgave, RES/GEIS, Ruimtelijk Perspectief Gelderland)
Regionaal Ontwikkelperspectief “Verstedelijking in Balans” Ruimtelijk Regioverhaal Nota Ruimte
Ruimtelijk voorstel
Omgevingsvisie (PPLG, Verstedelijkings- en woonopgave, RES/GEIS Omgevingsvisie Fundament)
We doen allemaal mee… • Samenwerking • Samenwerking: 8 gemeenten, 2 provincies, 3 waterschappen en het rijk • Langere termijn • We zijn uit op meerjarige samenwerking en afspraken, ook met het Rijk • BO Leefomgeving dit najaar • Proces vraagt snelheid én zorgvuldigheid: • Met oog voor lokale, regionale en nationale belangen • Met respect voor de verschillende sporen en processen die al lopen, met elk hun eigen snelheid • Met ruimte voor inbreng van alle partners • We gaan zo snel als kan, maar draagvlak bepaalt het tempo
We maken een contourenschets om “Verstedelijking in Balans” voorstelbaar te maken • We borduren voort op het regioarrangement. De ruimtelijke principes hierin zijn leidend in alle schetsen
• De contourenschets heeft tot doel de opgave tot 2050 voorstelbaar te maken middels verschillende ruimtelijke schetsen. Resultaat is een beeld van de kansen, knelpunten en keuzeruimte.
• De verstedelijkingsopgave is aanzienlijk: tot 2030 24.000 woningen erbij met de ambitie tot 40.000 extrawoningen in 2040, vele tientallen hectares grootschalig bedrijventerrein, verbeteren (internationale)bereikbaarheid, mobiliteitstransitie. Tegelijk zijn de opgaven voor buitengebied, klimaatbestendigheid en energietransitie fors.
9
1
Contourenschets 2050 “Een uitnodiging om samen te schetsen aan de ruimtelijke toekomst”
CONCEPT 24 JUNI 2024
CONTOURENSCHETS 2050 REGIO STEDENDRIEHOEK
Verstedelijking in Balans Regio Stedendriehoek
De contourenschets is een kort en krachtig boekje
4
5
Waardevolle landschappen Eigenheid en identiteit Recreatievoorzieningen
Cittaslow gemeente Zelfbewust+ trots ‘Veluwse deltawerken’ Verbinding met Regio Zwolle
Waarborgen waterveiligheid en draagkracht natuurlijk systeem voor meerdere generaties
De Regio Stedendriehoek heeft gezamenlijk eind 2023 het Regioarrangement vastgesteld: het gedeelde perspectief van betrokken overheden op de maatschappelijke vraagstukken in de schaarse ruimte voor de komende 20 tot 30 jaar. Het regioarrangement vertrekt vanuit bestaand (lokaal) ruimtelijk beleid, waaronder de regionale woonagenda en Woondeals, programma Vitaal Landelijk Gebied, Ruimtelijk Economische Visie,
Historische binnenstad Cultuur, horeca en detailhandel Multimodaal goed ontsloten Landelijke gemeente Groene hart van de regio Sociale cohesie Diverse landschappen
Mobiliteitsvisie, Energievisie en de integrale inrichting, strategie IJsselvallei en de gemeentelijke omgevingsvisies. Alleen de termijn waarnaar we kijken, reikt verder: tot 2050. Regio Stedendriehoek behoudt zelf de regisserende en sturende rol op centrumfuncties in het gebied zoals woningbouwontwikkeling, economische ontwikkeling en mobiliteit, in goed overleg met rijks- en provinciale partners. Het Regioarrangement is door beide provincies vertaald in een zogenaamd ‘Ruimtelijk Voorstel’ aan het Rijk als input voor de nieuwe Nota Ruimte. In oktober 2023 werd de Contourennotitie voor de nieuwe Nota Ruimte gepubliceerd, waarin de Regio Stedendriehoek wordt genoemd als kansrijke regio voor verdere verstedelijking met een schaalsprong1. Op 5 juni 2024 benoemt het Rijk de Regio Stedendriehoek als potentieel verstedelijkingsgebied voor grootschalige woningbouw2. De context van de gezamenlijke agenda is daarmee niet alleen urgent, maar ook kansrijk. In het Regioarrangement zijn vijf opgaven geformuleerd die zowel een langetermijnperspectief als ruimtelijke regiobrede samenhang vragen: — Verstedelijking in balans — Corridors van de A1 en de A50 — Bevaarbaarheid van de IJssel — Vitaal landelijk gebied — De Veluwe
Strategische ligging Toeristische voorzieningen Banenmotor voor de regio
Historische stad Stevig agrarisch profiel Recreatie en toerisme De acht gemeenten in de Regio Stedendriehoek en de drie waterschappen dragen allen op hun eigen manier bij aan de beleefde (cultuurhistorische) identiteit en positionering van de regio. Deze diversiteit aan krachten vormt de basis van een schaalsprong in balans. In het onderdeel ‘Identiteit als basis: benutten van ieders kracht’ in bijlagenkatern gaan we dieper in op de kwaliteiten en kansen van de gemeenten en de waterschappen.
Groen hart Hechte gemeenschappen
Prachtige levende binnenstad Complete stad Compact
1 Economische ontwikkeling gecombineerd met grootschalige woningbouw en gebiedsontwikkeling en daarbij behorende voorzieningen, versterking van het mobiliteitsnetwerk en groen in en om de stedelijke omgeving 2 Kamerbrief voortgang grootschalige woningbouw — Kamerstuk 05-06-2024
CONTOURENSCHETS 2050 REGIO STEDENDRIEHOEK
1.2 Vertrekpunt: Wat voorafging
12
Duiding regionale systeem
13
CONTOURENSCHETS 2050 REGIO STEDENDRIEHOEK
Vier schetsen voor de Regio Stedendriehoek
Schets A geconcentreerd + groot daily urban system Apeldoorn en Deventer zijn een duocentrumstad (duo-metropool) van nationale betekenis, hoogstedelijke ontwikkeling en oriëntatie op de multimodale noord-zuid en oost-west corridors van spoor, weg en water. Dit alles rondom een groot nieuw Nationaal Landschapspark IJsselvallei met internationale aantrekkingskracht.
NP IJsselvallei ecologische verbindingen Veluwe—NP IJsselvallei HOV-verbinding Arnhem-Apeldoorn-Zwolle aansluiting op internationaal spoornetwerk IJsselpad Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving (april 2024)
1
Nationaal Park IJsselvallei
Amersfoort Utrecht Amsterdam
Stel dat… … door grens-ontkennend te werken het grootste deel van de verstedelijking landt in Apeldoorn en Deventer. In beide steden ontstaan gemengde hoogstedelijke woon- en innovatie milieus in de nabijheid van de ICE-stations. De regio ontleent haar identiteit aan de hier gevestigde kennisintensieve en innovatieve maakeconomie. Het voorzieningenaanbod maakt een schaalsprong met een verzorgingsgebied dat tot de landsgrenzen en verder reikt. Om een volwaardig keuzealternatief te bieden naast de auto wordt geïnvesteerd in hoogfrequente Intercity-verbindingen in oost-west en noord-zuidrichting. Het Stedelijk Netwerk Nederland wordt hiermee versterkt. Ook Zutphen wordt beter bereikbaar en een nog aantrekkelijkere vestigingsplaats. Het contrast binnen de regio wordt groter: de meeste ruimtevragers landen in en om de kernsteden. De landelijke gemeenschappen en hun directe omgeving worden oases van groen, rust en ruimte naast de reuring in de steden. Het leven gaat hier langzamer, maar met een kort ritje op de e-bike over regionale snelfietsnetwerk is men zo in de grote stad om te profiteren van topvoorzieningen. Het nieuwe Nationale Landschapspark IJsselvallei, van Arnhem tot Zwolle, is een enorme levende en dynamische klimaatbuffer waar mens, dier en plant in synergie leven. Hiermee laat de regio zien dat zij leeft mét de IJssel en niet naast de IJssel.
groene poort
Nationaal Park IJsselvallei
Ruimtebeslag verdeling mogelijke milieus in dit schetsbeeld, op schaal: 1km
2
100ha
12k
Hoogstedelijk
100ha 100ha 100ha 100ha
100ha 100ha 100ha 100ha
+ 799 ha natuur (Integrale gebiedsanalyse Cleantech Regio)
12k
12k
100ha 100ha
+ uitbreidingsvraag werklocaties 97-213 (EIB laag, bron STEC 2024)
Arnhem Nijmegen Eindhoven
0 km
10
25
CONTOURENSCHETS 2050 REGIO STEDENDRIEHOEK
hub
vitale kern water vernatting IJsselvallei hub zoeklocatie bedrijvigheid “niet bouwen” 1 “bouwen, ja mits grote opgave” 1 autosnelweg implicaties mogelijke IJsselsprong
Hengelo Osnabrück Berlijn
24
Zwolle Groningen
26
Schets B
hub
gespreid + groot daily urban system Vier streekhoofdsteden verenigen zich en zijn de plek waar stedelijke ontwikkeling plaatsvinden. Het doorkoppelen van regionale treinverbindingen maakt het mogelijk nieuwe stations te realiseren waar rood-groene ontwikkelingen kunnen plaatsviinden. Vanuit iedere streekhoofdstad is de natuur in de omliggende streken snel bereikbaar. Stel dat… … door grens-ontkennend te werken de verstedelijkingsopgave wordt ingezet om het voorzieningenaanbod in de steden Apeldoorn, Deventer, Zutphen en Lochem te versterken en hun verzorgingsgebied tot diep in de omliggende streken te waarborgen. Hierdoor kunnen de steden de basisvoorzieningen behouden en door samenwerking afspreken hoe deze zich specialiseren. Iedere stad is de etalage van het streekeigen MKB. Om een volwaardig keuzealternatief te bieden naast de auto wordt geïnvesteerd in het doortrekken van de streeksprinters en het opwaarderen van een aantal buslijnen tot HOV. Straks kan je bijvoorbeeld zonder overstappen van Lochem via Zutphen naar Arnhem of van de Achterhoek naar Apeldoorn. In het hart ontstaat het Driestrekenpark Voorsterlanden als groen uitloopgebied van een grote regio. Hier wordt deels ruimte gegeven aan de IJssel. Rondom bestaande en nieuwe stations ontstaan nieuwe woon-werk-leefmilieus door het mengen van rood en groen.
De Regio Stedendriehoek verbindt meerdere streken en regio’s met elkaar en profiteert van een groter achterland. Hierdoor is ze als een kameleon en ontleent ze haar identiteit aan verschillende omgevingen.
groene poort regionaal vervoerssysteem van streeksprinters (vergelijkbaar met de Duitse S-Bahnsystem) HOV-verbinding Arnhem-Apeldoorn-Zwolle Veluwe Salland Achterhoek Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving (april 2024)
1
S4 S1
Salland
S5
Veluwe Driestrekenpark Voorsterlanden
S1 S2
Achterhoek
Ruimtebeslag verdeling mogelijke milieus in dit schetsbeeld, op schaal: 1km
2
100ha
9k
Centrum-stedelijk
9k
S2
9k
Natuur/erfwonen 100ha 100ha 100ha 100ha
100ha 100ha 100ha 100ha
+ 799 ha natuur (Integrale gebiedsanalyse Cleantech Regio)
100ha 100ha
+ uitbreidingsvraag werklocaties 97-213 (EIB laag, bron STEC 2024)
27
CONTOURENSCHETS 2050 REGIO STEDENDRIEHOEK
S4 S3
vitale kern water vernatting IJsselvallei hub zoeklocatie bedrijvigheid “niet bouwen” 1 “bouwen, ja mits grote opgave” 1 autosnelweg
1k
1k
1k
1k
1k
1k
1k
1k 1k
1k
S3 S5
0 km
10
28
Schets C geconcentreerd + klein daily urban system Drie innig verbonden kernsteden vormen het hart van de regio, rondom het centraal landschapspark IJssellanden. Aan de sprinterring van de Stedendriehoek is ruimte voor rood-groene ontwikkeling rondom bestaande en nieuwe stations. Groene scheggen reiken tot diep in de steden en verbinden het Centraak Park IJssellanden met de steden. Buiten is altijd binnen handbereik.
Centraal park IJssellanden groene scheggen van stad naar ommeland hoogfrequente sprinterring ruimte voor natuurwonen en andere rood-groene menging rondom nieuwe en bestaande sprinterstations
Stel dat… … door grensontkennend te werken de verstedelijkingsopgave wordt ingezet om de drie grootste steden te laten functioneren als één grote landstad. De stad waar je altijd buiten bent. Door samenwerking worden voorzieningen op elkaar afgestemd en verdeeld. Om een volwaardig keuzealternatief te bieden naast de auto wordt geïnvesteerd in een hoogfrequente sprinter ringlijn tussen de drie kernsteden. Zonder te hoeven kijken op je horloge sta je binnen de kortste keren in de naburige stad. De omliggende kernen kunnen met OV, deelvervoer en snelfietspaden snel naar een van de bestaande of nieuwe stations aan deze ring. In het hart ontstaat een intensief gebruikt landschapspark. De vele recreatieve en toeristische voorzieiningen die er al zijn worden versterkt en aangevuld. De IJssel krijgt nieuwe bypassen waarvan de eilanden deel uit maken van het nieuwe park.
100ha 100ha 100ha 100ha
100ha 100ha 100ha 100ha
+ 799 ha natuur (Integrale gebiedsanalyse Cleantech Regio)
100ha 100ha
overige spoorlijnen Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving (april 2024)
1
Centraal park IJssellanden
+ uitbreidingsvraag werklocaties 97-213 (EIB laag, bron STEC 2024)
Ruimtebeslag verdeling mogelijke milieus in dit schetsbeeld, op schaal: 1km
2
100ha
Centrum-stedelijk
9k
9k
9k
9k
0 km
10
29
CONTOURENSCHETS 2050 REGIO STEDENDRIEHOEK
hub
vitale kern water vernatting IJsselvallei hub zoeklocatie bedrijvigheid “niet bouwen” 1 “bouwen, ja mits grote opgave” 1 autosnelweg
30
Schets D gespreid + klein daily urban system Stedendriehoek is de regio waar je altijd buiten bent. Een verspreide ontwikkeling heeft geleid tot een menging van stad en land, van cultuur en natuur, een regio van kleine en hechte gemeenschappen.
samenhang (locaties indicatief) groene ommetjes landgoederen Veluwe
Stel dat… … door grensontkennend te werken de verstedelijkingsopgave wordt ingezet om wonen, werken en voorzieningen op het niveau van stadswijken en dorpen in nabijheid van elkaar te brengen. De verstedelijking verspreid zich meer, maar net als bij de andere schetsen, wel op voorwaarde dat er OV aanwezig is. Er zal een sterker beroep gedaan worden op en tegelijkertijd ook meer ruimte gegeven worden aan lokale gemeenschappen: van het collectief organiseren van deelvervoer tot energieopwek. Om een volwaardig keuzealternatief te bieden naast de auto wordt geïnvesteerd in het cement tussen alle gemeenschappen: een groen(blauw) raamwerk met fietsroutes. In deze schets wordt gekeken naar lokale oplossingen om de IJssel ruimte te geven en om de droogteproblematiek het hoofd te bieden.
100ha 100ha 100ha 100ha
100ha 100ha 100ha 100ha
+ 799 ha natuur (Integrale gebiedsanalyse Cleantech Regio)
Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving (april 2024)
1
100ha 100ha
+ uitbreidingsvraag werklocaties 97-213 (EIB laag, bron STEC 2024)
Ruimtebeslag verdeling mogelijke milieus in dit schetsbeeld, op schaal: 1km
2
100ha
Compact-dorps
6k
6k
6k
6k
6k
Natuur/erfwonen
1k
1k
1k
1k
1k
1k
1k
1k
1k
1k
0 km
10
31
CONTOURENSCHETS 2050 REGIO STEDENDRIEHOEK
hub
vitale kern water vernatting IJsselvallei hub zoeklocatie bedrijvigheid “niet bouwen” 1 “bouwen, ja mits grote opgave” 1 autosnelweg
Vragen aan de gemeenteraad In de raadsinformatiebrief Contourenschets van 27 september 2024 bent u gevraagd alvast na te denken over de volgende vragen:
1. Kansen en belemmeringen Welke elementen uit de Contourenschets ziet u als kansrijk en welke als belemmerend voor de ruimtelijke ontwikkeling van de regio richting 2050? Dit zowel op het niveau van de gekozen aanpak als op het niveau van concrete inhoudelijke opgaven.
2. Overig Wat wilt u verder nog meegeven voor het vervolgtraject?
Na de Contourenschets Onderweg naar een Ontwikkelperspectief “Verstedelijking in Balans” •
Nu ophalen ambities, kansen in gesprekken met belanghebbenden (waaronder gemeenteraden)
•
Daarna opstellen van het visiedocument Ontwikkelperspectief “Verstedelijking in Balans”, visie richting 2050 en doorkijk naar 2100. Concept gereed medio 2026.
•
Na participatie (waaronder opnieuw de gemeenteraden) wordt toegewerkt naar een definitief Ontwikkelingsperspectief. Vaststelling door de individuele gemeenteraden.
•
Doorwerking van het ontwikkelperspectief in lokaal beleid, zoals omgevingsvisie (gemeentelijk maar ook provincie en rijk) en gebiedsprogramma’s
Betrokkenheid gemeenteraad • Nu: Informerend en opiniërend gemeenteraad • Regionale raadsconferentie (19 november) • Medio 2025, terugkoppeling voortgang vraagstukken regioarrangement • Medio 2026 participatie bij Ontwikkelperspectief (ook gemeenteraden) • Eind 2026, besluitvorming bij Ontwikkelperspectief.
Vragen aan de gemeenteraad In de raadsinformatiebrief Contourenschets van 27 september 2024 bent u gevraagd alvast na te denken over de volgende vragen:
1. Kansen en belemmeringen Welke elementen uit de Contourenschets ziet u als kansrijk en welke als belemmerend voor de ruimtelijke ontwikkeling van de regio richting 2050? Dit zowel op het niveau van de gekozen aanpak als op het niveau van concrete inhoudelijke opgaven.
2. Overig Wat wilt u verder nog meegeven voor het vervolgtraject?
Vragen? Naam van presentator: E-mail:
Dank voor uw aandacht
Tel: