Handelingen raad 28 maart 2022

101

HANDELINGEN VAN DE RAAD DER GEMEENTE ZUTPHEN vergadering van de raad der gemeente Zutphen op 28 maart 2022 om 20.00 uur in de Burgerzaal van het Oude Stadhuis

Voorzitter: mevrouw A. Vermeulen Griffier: de heer A.V. Dewkalie Aanwezig bij de opening van de vergadering zijn 27 leden, te weten: mevrouw P. Ackermans, de heer J. Bloem, de heer J. Boersbroek, de heer H. Brouwer, de heer G.H. Brunsveld, mevrouw A. van Dijk, de heer A. van Dijken, de heer S.G.J.G. de Groen, de heer H. Hissink, de heer H.W. Hissink, mevrouw Y. ten Holder, de heer A.W. Jansen, de heer H. Krans, de heer D. Logemann, de heer J. Lok, de heer F.J.G.M. Manders, mevrouw M. Moester, mevrouw E. Müller, de heer G.J.N. Müller, de heer G. Pelgrim, de heer M. de Ridder, de heer R. Rutten, de heer M.G.S. Siemes, de heer H.J.M. Verschure, mevrouw K. van Wamel, mevrouw M.T.E. Westerik, de heer E. Yildirim

Voorts zijn aanwezig de wethouders: mevrouw E. Boswinkel, de heer M. ten Broeke en mevrouw L. Werger Verslag: Verslagbureau More Support Pers: Aanwezig Afwezig: mevrouw M. Dolfing en mevrouw I. Kleinrensink

102

AGENDA HANDELINGEN 28 maart 2022

pagina

Inhoudsopgave 1 2 3 4 5

6 7

OPENING ................................................................................................................. 103 VASTSTELLEN AGENDA ........................................................................................ 103 VASTSTELLEN HANDELINGEN .............................................................................. 103 3.a Handelingen raad 21 februari 2022................................................................ 103 ONDERZOEK NAAR EN OORDEEL OVER HET VERLOOP VAN DE GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN VAN 16 MAART 2022 .................................... 103 TOELATING NIEUWE RAADSLEDEN ..................................................................... 104 5.a Rapportage door de Commissie Onderzoek Geloofsbrieven ......................... 104 5.b Toelating van de nieuwe raadsleden tot de gemeenteraad na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 ........................................... 105 AFSCHEID NEMEN VAN VERTREKKENDE RAADSLEDEN ................................... 105 SLUITING ................................................................................................................. 119

103

1

OPENING

(Audiopositie 00:00:00)

De VOORZITTER: “Dames en heren, ik open de vergadering. Van harte welkom, allereerst aan het publiek, aan de raadsleden, wethouders, medewerkers van de Griffie. Het is een bijzondere avond vanavond. Dit is de laatste raadsvergadering van deze raad. Speciaal daarom heb ik met name ook de familie, partners, de omgeving van harte uitgenodigd hier vanavond bij aanwezig te zijn en zal ik zeker straks de nodige woorden tot u richten. Daarmee is de vergadering geopend.” Afwezig zijn vanavond mevrouw Dolfing en mevrouw Kleinrensink.

2

VASTSTELLEN AGENDA

(Audiopositie 00:00:21)

De VOORZITTER: “Dan gaan we naar het agendapunt ‘Vaststellen Agenda’. Kunt u instemmen met de agenda? Dat is het geval.” Besluit: Agenda wordt vastgesteld.

3

VASTSTELLEN HANDELINGEN

3.a

Handelingen raad 21 februari 2022

(Audiopositie 00:00:30)

De VOORZITTER: “Dan zijn we bij agendapunt 3 met onder 3.a, ‘Handelingen raad 21 februari 2022’. Vastgesteld bij dezen.” Besluit: Vastgesteld.

4

ONDERZOEK NAAR EN OORDEEL OVER HET VERLOOP VAN DE GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN VAN 16 MAART 2022 GRIFFIENR. 2022-0021

(Audiopositie 00:00:53)

De VOORZITTER: “Dan zijn we bij agendapunt 4, ‘Onderzoek naar en oordeel over het verloop van de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022’, waarbij het Presidium voorstelt het proces-verbaal over de verkiezingsuitslag van de gemeenteraad van het centraal stembureau 21 maart en 24 maart vast te stellen en daarmee te oordelen dat de op 16 maart 2022 gehouden gemeenteraadsverkiezingen rechtmatig zijn verlopen. Zijn daar op- of aanmerkingen over? U kunt allemaal instemmen? Dan geven we daar een klap op. Bij dezen is het onderzoek naar en oordeel over het verloop van de gemeenteraadsverkiezingen positief vastgesteld.” Besluit: Aangenomen.

104

5

TOELATING NIEUWE RAADSLEDEN

5.a

Rapportage door de Commissie Onderzoek Geloofsbrieven

(Audiopositie 00:01:55)

De VOORZITTER: “Dan zijn we nu bij agendapunt 5 met onder 5.a, de ‘Rapportage door de Commissie onderzoek geloofsbrieven’ en daarna ‘Toelating van de nieuwe raadleden tot de gemeenteraad’. Ik zal even in het stuk duiken, zodat u weet wat wij hier aan het doen zijn. Daarvoor ga ik eerst de voorzitter van de commissie het woord geven: mevrouw Van Dijk.” Mevrouw VAN DIJK: “Aan de raad van de gemeente Zutphen, in wier handen werden gesteld de geloofsbrief en verdere bij de Kieswet gevorderde stukken, ingezonden door – en dan lees ik u de volgende namen voor: Petra Ackermans Jasper Bloem Perry Boersbroek Abel van Dijken Joram van Donk Maureen Elshof Addy Garritsen Hella Godee Stefano de Groen René Hissink Yvonne ten Holder Bert Jansen Irene Kleinrensink Dolf Logemann Jorn Lok Frans Manders Tamim Mehdi Marjolein Moester Gert Müller Gerard Pelgrim Mark Purperhart Mart de Ridder Marloes Roerdink Bram Sommer Lindsey Stone Iris Vellema Rick Verschure Laura Werger Martine Westerik Allen zijn benoemd tot lid van de raad van de gemeente Zutphen. De commissie rapporteert aan de raad van de gemeente Zutphen, dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde bevonden. Gebleken is, dat de benoemden aan alle in de Gemeentewet gestelde eisen voldoen. De Commissie adviseert tot hun toelating als lid van de raad van de gemeente Zutphen.

Getekend door de commissie, zijnde de heren Harry Hissink, Huibert Brouwer en ondergetekende, Antje van Dijk.” De VOORZITTER: “Dank u wel, mevrouw Van Dijk. Dat is mooi. Alle 29 nieuwe raadsleden kunnen worden toegelaten. Dat betekent, dat wij woensdag met deze club mensen overgaan tot hun beëdiging, die uiteraard ook weer openbaar is en dan hebben we weer 29 raadsleden. Ik ga daar toch even een klap opgeven, want ja het is toch wel even een besluit.”

105

Besluit: In de Commissie Onderzoek Geloofsbrieven zijn benoemd: mevrouw A. van Dijk, de heer H. Hissink en de heer H. Brouwer Conclusie: De Commissie Onderzoek Geloofsbrieven heeft de geloofsbrieven van de gekozen raadsleden onderzocht en in orde bevonden.

5.b

Toelating van de nieuwe raadsleden tot de gemeenteraad na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 GRIFFIENR. 2022-0022

De VOORZITTER: “Dan gaan we verder met agendapunt 5.a ‘Toelating van de nieuwe raadsleden tot de gemeenteraad naar de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022’. Besluit: Aangenomen.

6

AFSCHEID NEMEN VAN VERTREKKENDE RAADSLEDEN

(Audiopositie 00:05:10)

De VOORZITTER: “Dan komen we nu bij agendapunt 6, het afscheid nemen van vertrekkende raadsleden. Ten eerste, wil ik de raadsleden vragen om zich in de trouwzaal te verenigen voor het maken van een foto, zodat de foto van de volledige raad – als traditie – genomen kan worden. Ik schors de vergadering. Het publiek mag blijven zitten en vraag de raadsleden de trouwzaal in te gaan. De vergadering wordt geschorst. De vergadering wordt heropend. (Audiopositie 12:35:00)

De VOORZITTER: “Nou, ik denk dat dit een van mijn langste speeches ooit wordt. Het spijt me, op voorhand alvast. Het is nog vroeg. Daarom. Welkom allemaal, al gezegd, welkom aan de raad, maar speciaal ook welkom aan hun partners en gezinsleden. Om maar eens met jullie te beginnen: ik kan me voorstellen dat het vaak toch best wel vervelend kan zijn als je, bijvoorbeeld, heel snel moet eten omdat er een Forumvergadering staat gepland of een raadsvergadering, maar ook dat er eindeloos telefoontjes binnenkomen of dat iedereen nog zit te appen omdat alles natuurlijk op het laatste moment moet. Er zijn heel veel momenten waarbij jullie partners, gezinslid, onze raadsleden, zich hebben ingezet voor de goede zaak. Dat heeft natuurlijk wel zo zijn reflectie thuis gehad. Misschien denkt u nu wel: “Ging je nog maar eens naar de raad”, maar over het algemeen, denk ik, dat u het heel fijn vindt, dat de ze weer wat meer thuis zijn. Ik heb in ieder geval enorm respect voor iedereen die hier zit. Natuurlijk ook alle Forumleden die deze vier jaar zo ongelooflijk hun best hebben gedaan om het beste te doen voor onze gemeente. We zijn samen gestart op 26 maart 2018. Sindsdien is er veel veranderd in die vier jaren. Elke fractie, behalve de ChristenUnie, heeft wel een wijziging doorgemaakt: soms een wisseling in personen, maar ook in het samengaan van partijen.

We zijn deze bestuurstermijn begonnen - u weet het allemaal vast nog wel - met een financiële tegenvaller van ruim dertien miljoen euro. Dat was een hele moeilijke start voor ons allemaal. Wat ook heel moeilijk was, was dat de sfeer gewoon niet goed was. De hele oppositie stemde tegen de begroting. De sfeer was stroef. Wat zijn we van ver gekomen en wat zijn wij ook met elkaar enorm gegroeid. Ook in de manier waarop jullie met elkaar steeds meer zijn gaan samenwerken, zelfs wel eens zo dat ik verzuchtte: “Ik kan eigenlijk niet meer zo goed begrijpen wie er in de oppositie en in de coalitie zit.” Zó ingewikkeld werd het dan soms ook wel weer voor mij. Maar, ik ben heel trots dat dat is gebeurd en dat jullie elkaar goed hebben aangesproken en dat dit gehoor heeft gekregen.

106

Ik zou natuurlijk zeker een kwartier kunnen praten over wat er allemaal bereikt is in deze vier jaar. Dat doe ik niet. Want, dat hebben jullie met elkaar al uitgebreid besproken in alle verkiezingsdebatten en in alle stukken die jullie hebben verspreid over alle inwoners. Ik wil nu juist heel graag kijken naar de mens, het raadslid, jullie zelf, en niet zozeer in wat je hebt bereikt. Dat is ook voor iedereen weer wat anders. Wat we allemaal hebben meegemaakt, is dat we toch twee jaar bezig zijn geweest in en met corona. Dat was toch een hele bijzondere tijd waarbij we op afstand moesten vergaderen, ineens moesten gaan streamen en alles in een stroomversnelling kwam. We hebben met elkaar mee kunnen kijken in elkaars huizen. Daar kom ik straks nog op terug. Ja, nu ben ik heel blij dat nou net deze raad, met deze vergadering, het écht weer kan: met alles en iedereen bij elkaar. Ik hoop niet dat we hetzelfde resultaat hebben als na de uitslagenavond, dat de helft vervolgens toch thuisligt met corona. Maar, dat heeft u dan allemaal al gehad. Even dit blaadje ... Ik ga dit wegleggen, anders weet ik straks niet meer waar ik ben. Ja, als raad zijn wij ook veranderd. Het ritme van de vergadering is aangepast. Er is een agendacommissie in het leven geroepen. Die stopt nu ook meteen weer. Ja, zo gaat dat.

We hebben meer tijd en ruimte genomen voor een grondig debat, in de hoop dan ook rust te krijgen in dat proces. We zijn laagdrempeliger geworden, ook letterlijk. Want, u kunt gewoon door de voordeur naar binnen. De blauwe deur is open en de raad start om 19.30 uur. Er is streaming, dus iedereen kan kijken. Ja, dat is mooi. Speciaal wil ik ook de Forumvoorzitters bedanken, die ook héél snel het digitaal vergaderen onder de knie moesten krijgen. Dat was toch wel weer iets heel anders dan hier in deze zaal. Ik loop vast vooruit op de zaak. Achter mij ligt een stapel cadeaus en alle raadsleden krijgen straks twee cadeautjes. Ik realiseerde me toen ik dit aan het opschrijven was dat de cadeautjes allebei cultureel van aard zijn. Er zit een unieke ets in van deze zaal, gemaakt door Wim van der Meij. Én, u krijgt geen bloemen, maar een podiumkaart. Want, ik dacht: In de coronatijd hebben de bloemisten gefloreerd. Die hebben echt hele goede zaken gedaan. Maar, de cultuur heeft het nog steeds heel moeilijk. Dus, het leek mij mooi om u een cultuurkaart te geven, een podiumkaart. Die is eigenlijk niet voor u, maar voor uw partner zodat u samen gezellig een avondje kunt uitgaan. U ziet, mijn zorg gaat ver. Overigens, voor de Forumleden, daar hebben we een fles voor liggen en ook een bon. Dan ga ik in op het afscheid van de raadsleden. De mensen die blijven, ga ik niet apart noemen.

Maar, de mensen die vertrekken wel. Dat doe ik van kort naar langst dienend. Dan begin ik met Herman Krans, vanaf september 2019 in deze raad. Herman, het is heel jammer dat je niet kan blijven. Daar heb ik je ook nog even over gebeld. Nou ja, ik heb toch het idee dat je niet uit ons oogveld zal verdwijnen. Je gaat door als Forumlid en het is heel fijn dat je je wilt blijven inzetten voor Zutphen. Je was lid van de werkgeverscommissie en in deze zaal was je toch best wel eens een luis in de pels. Zeker voor mij. Jij was namelijk scherper op het reglement van orde dan ik en je hebt regelmatig ordevoorstellen gedaan. Maar, zelfs jij hebt vanavond niet gemerkt dat ik geen lootje heb getrokken. Je hebt een feilloos gevoel voor de kaderstellende functie die je hebt als raadslid en je bent zeer diep verliefd - dat staat hier - op onze historische schatten, zoals de Buitensociëteit, de binnenstad. Ik hoorde je in felle betogen over de bibliotheek in de Broederenkerk en ook over deze burgerzaal, als plek van de raad, heb jij je opvattingen. Ik weet zeker, dat je die liefde voor dat erfgoed ook kwijt kan in je rol als secretaris van de Stichting Walburgiskerk Zutphen. (Audiopositie 00:20.05)

Dan, richt ik mij tot Rein Rutten. Sinds december 2019 verving jij Ingrid Timmer die wethouder werd in Brummen. Je bent Forumlid en raadslid geweest en je wilde inwoners laten participeren: niet aan een leiband, maar als autonome deskundigen. Je zei altijd: “Er ligt zoveel expertise bij de inwoners; daar moeten we veel meer gebruik van maken.” Je wilde politiek dichterbij de inwoners brengen. Je bent betrokken bij de raad en bij Zutphen, onder andere via de historische vereniging. Je bent vader van een echt mannengezin. Vijf zonen en minstens evenveel kleinzonen. Toen digitaal vergaderen – daar komt ie! – de norm werd, kregen we mooi een inkijkje in ieders

107

privé-omgeving. Ik moet zeggen, Rein, over jouw omgeving is het meest gesproken. We noemden jouw ruimte al snel ‘de sauna van Rein,’ je snapt zelf natuurlijk wel waarom. Maar, ik zal het uitleggen, anders denkt u dat hij in z’n badjas zat. Nee, dat kwam vanwege het vele houtwerk op de achtergrond. Je bent vasthoudend en wil het naadje van de kous weten, zeker als het – bijvoorbeeld – ging om de loonsom. (Audiopositie 00:21.22)

Dan richt ik mij tot Emra Yildirim. Je bent vader geworden in deze raadsperiode! Dat vonden we allemaal heel erg leuk. Je bent een trotse inwoner van het Waterkwartier en je hebt veel aandacht gevraagd, en keer op keer benadrukt, voor de diversiteit van de inwoners. Het belang van jongeren staat voor jou voorop. Je bent een stille kracht, niet vaak op de voorgrond. Maar, ik vind dat je echt gegroeid bent in de raadsperiode en ik weet zeker dat we nog van je gaan horen. (Audiopositie 00:21.57)

Dan Mirjam Dolfing. Mirjam is er niet vanavond, maar ik vermoed zomaar dat ze wel ze zit te kijken. Ja, hè? Zij is er sinds 2018 en Mirjam is begonnen als Forumlid. Ze is al snel aan het werk gegaan ter vervanging van een vertrekkend raadslid in mei 2019. Mirjam was altijd voor iedereen benaderbaar als raadslid. Zij was tot in de puntjes voorbereid, kon heel goed luisteren, heeft ook gewerkt als adviseur voor de Tweede Kamer. Mirjam is enorm betrokken en sociaal. Zij staat midden in de samenleving. Als alleenstaande moeder is het best wel eens lastig geweest met online vergaderingen, net tijdens het spitsuur met eten, kind op bed leggen enzovoort. Toch heeft ze dat heel goed gecombineerd. Mirjam was het geweten van de fractie en hield de fractie scherp. Zij temporiseerde soms de discussie in de fractie - dat heb ik heb natuurlijk van horen zeggen; ik ben daar nooit bij geweest - om de verdieping aan te brengen. Ze heeft zich enorm ingezet op het Wonendossier, maar ook voor minimabeleid en de armoedeproblematiek. Dus, ook Mirjam, hartelijk bedankt. (Audiopositie 00:23.07)

Dan Niels Müller. Sinds 2018 en meteen ook fractievoorzitter. Maar in feite ben je al sinds 2008 politiek actief. Eerst bij Rood, de jongerenafdeling. In 2013 gekozen tot afdelingsvoorzitter voor de SP, afdeling Zutphen. Vanaf 2018 raadslid en fractievoorzitter. Je bent ook Forumvoorzitter voor Forumvergaderingen geweest en dat deed je echt uitmuntend. Daar zijn veel complimenten voor gegeven en er is ook over je gehoord. Je ‘handelsmerk’ wás het potlood achter je oor. Dat heb ik toch al een tijdje niet meer gezien. Dat is wel jammer, hè? En je bent echt een SP’-er tot in je vezels. Je grijpt elke kans aan om je idealen te schetsen. Je hebt gestreden voor afschaffing van de marktwerking in de zorg, voor betaalbare woonlasten, voor jongerenwoningen en niet te vergeten – die is nog niet gelukt – voor een zwembad met een glijbaan. Dat komt nog. Je roep om eerlijke woonlasten vond lang niet bij iedereen weerslag. Maar, door dit te blijven agenderen kwam dit ook bij anderen tussen de oren en onder de aandacht. Niels, jij bent echt een debater. Jij kunt genieten van het debat, we hebben er eigenlijk allemaal van genoten. Je houdt ervan om mensen uit de tent te lokken. Meerdere keren interrumpeer jij en dan zeg jij: “U zegt dit nou wel, maar noem eens drie voorbeelden.” En dan had je wel beet, want die kwamen dan niet altijd. Dat vond jij dan eigenlijk, stiekem, heel erg leuk.

Maar, jij had wel respect voor de ander die met een overtuiging iets brengt wat mijlenver van jou af ligt. Dan kijk ik Antje even aan, hoe vaak jullie niet tot ons grote vermaak – en tevens op een goeie manier – met elkaar hebben gekruist. Je was ook wel eens boos op mij, omdat ik je niet de hele doctrine liet uitleggen en liet verwoorden. Dat ik na een paar bladzijde toch wel vond dat het klaar was. Maar, dan was je ook heel sportief. We hebben daarna wel eens geappt of met elkaar gesproken over de scherpe kantjes en daar heb ik uitstekende herinneringen aan. Dank je wel. (Audiopositie 00:25.18

Dan Martijn Siemes. Martijn, ook Forumvoorzitter geweest. Ja, wij kennen jou als zéér kritisch in de raadsvergaderingen. Kritisch naar ons allemaal, maar ook kritisch naar jezelf. Jij rekent jezelf ook tot de groep van koppige en kritische mensen. Nou, dat herkennen we allemaal wel. Vaak ook op de taal, op windmolen. We hebben allerlei referaten van je gehoord. Jouw quote is: “In mijn visie moet Zutphen haar eeuwenoude reputatie als welvarende Hanzestad terugverdienen.

108

Zij zal haar rol als poort naar de Achterhoek waar moeten maken door een moderne draai te geven aan de stedelijke verantwoordelijkheden, spil van de regionale economie, beschermheer van de regionale cultuur en spreekbuis voor de regio bij het landelijk bestuur.” Tijdens corona heb ik wel eens een opmerking gemaakt – kon het dan toch niet laten – over jouw haardracht. Het ziet er elke keer heel verschillend uit, maar het zag er dus uit alsof je met je vingers in het stopcontact had gezeten, Maar, sinds vanavond is het om door een ringetje te halen. Ik denk, dat wij jou zeker nog kunnen blijven volgen. In ieder geval via de social media, want daar ben je dol op: om het heel scherp neer te zetten op Twitter. Ik ben ervan overtuigd dat je dat zal blijven doen. (Audiopositie 00:26.45)

Dan Huibert Brouwer. Forumlid sinds 2014 en raadslid sinds 2015. Ik herinner me nog dat jij mij meenam, en liet kennis maken, met Janson, onze chocolatier. Dat was het eerste uitstapje dat ik toen maakte met raadsleden. Ja, dat was mooi. Je bent ook lid geweest van de raadswerkgroep ‘Omgevingswet’. Je hebt een lange tijd, echt een lange tijd, hard gewerkt voor de raad. Je was vaak lid van de commissie onderzoek geloofsbrieven bij het toelaten van nieuwe raadsleden. Je genoot van de bezoeken aan scholen, leverde dan ook vaak een bijdrage. Ik heb je bij heel veel dodenherdenkingen met scholen gezien. Je betrokkenheid bij de weekendschool ook, als ‘raadslid voor een dag’. Mooi om te zien. Als raadslid was je betrokken bij onderwerpen als ‘onderwijs en verkeer’. Bijvoorbeeld, je motie ‘Actualisering verkeersbeleid’. Je zette je in voor een duurzame gemeente Zutphen en je bent actief – blijf dat ook vooral – in het geven van taallessen aan vluchtelingen. Ook dank je wel. (Audiopositie 00:27.56)

Dan ga ik naar Karin van Wamel. Je zult begrijpen dat ik haar zal typeren als ons meest kleurrijke raadslid. Ja, die kon je verwachten natuurlijk. Makkelijk te vinden in een grote groep en altijd weer een nieuw kleurtje. Ja, Karin is echt iemand met het hart op de juiste plek met mededogen voor de ander. En je hebt een groot doorzettingsvermogen. Tijdens je raadswerk, waar jij toch je handen aan vol hebt, heb jij je laten omscholen tot psychiatrisch verpleegkundige. Heel veel respect. De zorg heeft je hart. Je bent volhardend daarin, je bijt je vast en je gaat ervoor. Ook voor veiligheid: kinderen en jongeren. Dat vind jij heel belangrijk. Je bent heel betrokken bij je eigen wijk, het Waterkwartier, en ik herinner mij ook nog dat ik met jou ben meegegaan naar je buren, waar we op de bank een mooi gesprek hebben gehad met z’n allen. Ik herinner me ook ... Af en toe kan jij behoorlijk emotioneel worden. Bijvoorbeeld bij de behoefte aan een herdenkingsplek voor de coronaslachtoffers. Jij hebt je ook ingezet voor de inclusie, was lid van de initiatiefgroep LHBTI+, je hebt twee raadsvoorstellen ingediend op dit thema en ze zijn beide aangenomen. Je bent heel positief en trots op Zutphen en wij zijn trots op jou! Ik neem even een slokje. (Audiopositie 00:29.26)

Dan ik naar Ellis Müller, sinds 2014. Als puppy kwam je binnen en je bent nu nog steeds een jonge hond, maar toch echt gegroeid. De stukken vond je vaak veel en ingewikkeld. Jij vertaalde onderwerpen meteen naar de mensen die ermee te maken hebben. Dat is een grote kracht van jou. Jij bleek vaak de enige te zijn die mensen had gesproken, had gecheckt hoe het zat en welk effect ons beleid écht heeft voor de mensen. Ik heb natuurlijk herinneringen aan jou als luis in de pels als het gaat om de kermis, in een interpellatiedebat, wat echt niet mals was en waar ik nog wel eens wakker van ben geworden. Maar, ik ben blij dat dat hele onderwerp naar ons beider tevredenheid uiteindelijk is afgehandeld en gewoon blijft zoals het is. Ook de kinderboerderij en het onderwijs gaan jou aan het hart. Procedures vond je vaak onnodig en ingewikkeld. Dat bleek ook toen je gevraagd werd in de commissie geloofsbrieven. De Griffie ging jou helemaal vertellen hoe dat allemaal moest en hoe dat werkte, maar die zei ook: “Je mag in je eigen woorden vertellen wat de bevindingen zijn.” Je werd voorzitter, je kreeg die officiële tekst voor je – degelijk als onze Griffie is – maar, jij vond dat niks. Jij ging staan en zei: “Alles is gecheckt. Alles is in orde.” Geen poeha, lekker duidelijk en nuchter.

109

Je was te vinden op straat, bij de mensen thuis, en dat geluid heb je hier heel duidelijk laten doorklinken. Die brug heb jij echt gebouwd. Dank je wel. (Audiopositie 00:31.10)

Hans Boersbroek. Hans zit in de Stadspartij sinds 2014. Je bent een bekend gezicht in de raad en ook in de stad. Je bent al heel lang betrokken en ook buiten de raad zeer betrokken met – bijvoorbeeld – de popcultuur in Zutphen. Je hebt je ook ingezet voor de huisvesting van het Popcollege en bent bekend als organisator van muziekevenementen. Jij hebt je in de raadsperiode ingezet voor een groene omgeving en het buitengebied, erfgoed en de cultuur. Je hebt ons allemaal heel erg laten schrikken toen je een naar ongeluk kreeg en je zelfs even vermist was. Toen zijn we allemaal enorm met je bezig geweest en we zijn heel erg blij dat je gewoon hersteld bent en je raadswerk weer hebt opgepakt. Nu gaan we wel afscheid van je nemen. Dank je wel. (Audiopositie 00:31.58)

Dan Hein Brunsveld, raadslid sinds 2013. Jij bent negen jaar raadslid en jij bent écht, Hein, een gedreven politicus. To the point, en wat ik heel erg waardeer: Je hebt géén verborgen agenda. Je draait er niet omheen. Wat je zegt, heeft altijd betekenis. Je bent nuchter. Je bent geen voorstander van luchtkastelen. Meedoen, mogelijk maken: daar ging je voor. Meedoen, bijvoorbeeld in de sport. Je bent ook een echte bruggenbouwer. Ik zei al toen ik dit aan het voorbereiden was: “Hein zit hier ook in het midden.” Dat is ook eigenlijk precies zijn plek. Altijd verbindend naar iedereen toe. Realistisch ook. De samenleving, met name de kwetsbaren, gaan je aan het hart en daar sta je echt voor. Hein, ik vind jou echt een politiek talent. Juist niet vanwege je gehaaidheid en bij andere mensen iets weghalen, maar juist heel authentiek, heel herkenbaar en voorspelbaar. Ik vind dat dat hoort bij een goed politicus, Je hebt een goed gevoel voor timing, je weet precies op het juiste moment te scoren en dat is mooi. Je hebt enorm veel werk verzet in verschillende rollen. Zeker niet de makkelijkste was voorzitter van de Werkgeverscommissie. Alle waardering daarvoor. Fractievoorzitter en je bent ook voorzitter van de werkgroep Communicatie, waarin het nog wel heel moeilijk was om alle kikkers in de kruiwagen te houden en te zorgen dat ook iedereen bleef meedoen.

Je hebt een – ik zei het al – een ingewikkelde periode gehad als voorzitter van de Werkgeverscommissie. Daar zijn echt ongelooflijk veel uren en energie ingestopt. Dat heeft echt behoorlijk tijd van je gevergd. Je gevoel voor drama en taal. Je bent echt beroemd en geroemd om je bijdragen, bijvoorbeeld bij de algemene beschouwingen. We hebben genoten van je speeches. Je stemverklaringen zijn altijd mooi opgezet en je hield van het spel met de taal: De RES werd bij jou de ZES, de Zutphense Energie Strategie, maar het moest geen “zesje” worden. En: “Voorzitter, ik wil aandacht voor de C. De C van compassie voor andere mensen om ons heen. Dan de H van hart, hoofd en handen.” We gaan dat niet vergeten. “Als je goed luistert dan zoemt het in Zutphen. Het zoemt aan de overkant van de IJssel, zonder nog dat deze Cultuurnota is aangenomen. Je hoort de gierende gitaren. Zutphen is het podium”. Je was toch een beetje een dominee, gecombineerd met de kwaliteiten van een literair kunstenaar. Je gaf ook titels aan je betoog, zoals “Zorgen voor morgen” tijdens de begrotingsbehandeling. Alles wat je deed, kwam voort uit je grote compassie met de mensen en je omgeving. Je bent een voorbeeld en inspiratie voor velen geweest. Voor je langdurige inzet, verdien je eigenlijk een prijs. Maar, je bent nog zó jong. Ik wacht nog even. (Audiopositie 00:35.10)

Dan resteren mij nog twee raadsleden. Ik begin met Antje van Dijk. Sinds 2009 Forumlid en sinds 2011 raadslid. Lieve Antje, vandaag is het dan zover. Na 11 jaar raadslid te zijn geweest, neem je nu afscheid. Jij bent echt de matriarch van deze raad. Je hebt veel jongere vrouwen in de raad, en vast ook daarbuiten, geïnspireerd met je levenswijsheid, met je ingebakken integriteit en je altijd aanwezige gevoel voor rechtvaardigheid. Je bent een echte liberaal. Vrijheid moet er zijn voor iedereen en inclusiviteit daar sta je voor. Niemand mag alleen staan. Iedereen is uitgenodigd. Je bent

110

eigen-wijs in de letterlijke zin van het woord. Niet je oor naar een ander laten hangen, maar altijd vertrouwend op je eigen kennis en oordeel. Zonder te veroordelen. Overal kwam ik je tegen. In theaters, in de IJsselstroom, bij uitreikingen van Koninklijke onderscheidingen. Ja, waar was jij niet bij? Je hebt er echt een vol-time functie van gemaakt. Je bent een echte VVD’-er met hart voor mensen. Had een onderwerp jouw aandacht, dan beet jij je vast. Je deed onderzoek: “Hoe zit het nou écht?” Je werkt met respect voor anderen, maar je dwong ook respect af. Je was nooit te groot om toe te geven wanneer je fout zat. Onbedoeld hadden mensen ook ontzag voor je. Ik herinner mij een heel recente opmerking van wethouder de Jonge, onze Annelies, die alleen tevreden was over haar optreden als Antje naar haar knikte. Wat heb je hard gewerkt om van onze gemeente het beste te maken voor onze inwoners. Nu neem jij afscheid en jij mag echt met politiek pensioen. Hopelijk heb je nu nog meer tijd om te genieten van wat je in beweging hebt gezet. Je hebt een onuitwisbare basis gelegd onder de implementatie van de decentralisaties. Dit deed je met veel kennis en groots moreel besef. Jij legde de ethische dilemma’s op tafel. Bijvoorbeeld: moet de Jeugdzorg een open einde regeling zijn? Door dat met elkaar helemaal door te spitten, kwam de raad tot de kern van de zaak.

De kern, dat is de basis van waaruit de raad kan sturen. Jouw visie is heel bepalend geweest voor hoe we met dossiers in het sociaal domein zijn omgegaan. Naast je visie gaan we zeker ook je rol als kennisdrager op deze dossiers missen. Ook je rol in de raadswerkgroep LHBTI+ is van grote waarde geweest. Met jouw moreel kompas gaf je menig keer ook richting aan wat we als raad belangrijk en leidend vonden. Toch zat je moreel kompas je ook wel eens in de weg als je mensen vaker dan ze wilden horen, wees op hun tekortkoming. Daardoor ben je wel eens op je tenen gaan staan, hoewel dat altijd gebeurde vanuit respect. Je hecht ook grote waarde aan continuïteit van bestuur en bent van mening dat je beleidskeuzes niet laat afhangen van de mode of de waan van de dag. Betrouwbaar bestuur, uitvoeren wat we met elkaar hebben afgesproken. Dát vind jij superbelangrijk. Dan tot slot nog een persoonlijke observatie, ik had het al over de bijzondere band die je hebt met Niels. Allebei aan de randen van het politieke spectrum, maar allebei met een even groot respect voor mensen die vanuit overtuiging en idealisme het debat ingaan. Dan kan het nog wel eens knetteren onderling, maar daaronder blijft het respect voor hoe de ander zijn eigen wereldbeeld omarmd. Geharnast in eigen idealisme zorgde dat voor oprecht debatten en daar hebben wij van genoten en die debatten gaan wij missen.

Ja, Antje, misschien vind je dit eerbetoon een beetje overdreven, maar laat het maar even tot je doordringen dat ook voor jou het moment daar is om in de schijnwerpers te gaan staan. Om tevreden terug te kijken naar wat je onderweg hebt teweeggebracht in de raad en in heel Zutphen. Het is je zo gegund, dat jij je nu eens omarmt voelt door zoveel complimenten. Daarom wil ik het niet alleen bij woorden laten, maar ontvang jij nú, voor je bijzondere inzet voor Zutphen, De Meander. Lieve Antje, van harte gefeliciteerd.” (Uitreiken van De Meander onderscheiding) (Applaus) (Audiopositie 00:42.00)

Dan kom ik aan bij Harry Hissink, ons langst zittende raadslid. Onze grote vriendelijke reus. Fijn dat je er bent, met Elly en met je kinderen. Maar liefst twaalf jaar heb jij je ingezet voor Zutphen. En hoe! Jij bent er eentje van de buitencategorie. Want, zeg nou zelf ... Een ondernemer die kiest voor een rode partij. Dat had toen jij begon eigenlijk nog niemand gezien. Jij bent geboren en getogen in Zutphen. Je bent zo’n dertig jaar een bekende ondernemer geweest in Zutphen en je sprak ook vaak met liefde over je bakkerij. Heel je leven lang heb jij je ingespannen dat jonge mensen kansen krijgen. Met jou achter zich, voelde startende ondernemers zich gesteund. Jij genoot ervan om jonkies zich in ruimte en veiligheid te laten ontwikkelen. Ook in de politiek. Annelies de Jonge, bijvoorbeeld, heb je zo onder de arm meegenomen, zegt ze zelf. Je motiveerde ook anderen om dat te doen: je inspannen voor de toekomst van anderen. Voor de mensen onder jouw vleugels ben jij ontzettend loyaal, heel

111

eerlijk. Soms té eerlijk. Samen met je lieve Elly heb je altijd de bakkerij gedaan en de kinderen grootgebracht. Na de verkoop van de bakkerij ben je je politieke carrière begonnen. Toch had je ook tijd en aandacht voor je gezin en je kleinkinderen. Je sprak met bijzondere trots over je kleinzoon, die moeite had met leren. Je maakte je veel zorgen, maar inmiddels is hij jouw grootste trots. Sinds 2008 ben je betrokken bij de fractie van de PvdA. In de periode 2014-2018 was je fractievoorzitter. Ook was je actief als Forumvoorzitter en je bent beroemd als voorzitter voor de technisch blok vergaderingen. Verder ben je lid geweest van de werkgeverscommissie. Nooit deed de partij vergeefs een beroep op je. Ze gaan je missen, ook bij het posters plakken samen met Cor Nijland. Hoewel dat tegenwoordig niet meer hoeft, want we hebben natuurlijk keurige borden. Je bent als raadslid en als ondernemer echt een voorbeeld voor de nieuwe generatie ‘eigen bazen’ die nu actief zijn. Kleine ondernemers, daar ligt je hart. Daar voel jij je betrokken bij. Velen sta je bij met advies. Je ging er op werkbezoek, ik mocht ook wel eens mee. Sociaal betrokken, helemaal passend bij je politieke kleur. Bij velen voelde jij je ook persoonlijk betrokken. Achter de schermen heb jij echt het verschil gemaakt voor mensen bij wie de geldzorgen te groot werden.

Je zette je in als Schuldhulpmaatje, ging met de mensen mee om ze bij te staan tijdens gesprekken op het gemeentehuis. Jouw toewijding en aandacht voor hun zaak is vele malen een redding gebleken. Altijd was je beschikbaar als er een beroep op je werd gedaan. Niet alleen als de nood aan de man was, maar ook daarna kwam je erop terug, vroeg je hoe het ging en onderhield je de contacten. Afgelopen vier jaar heb jij je in de raad beziggehouden met de windmolens, de Omgevingswet, Zutphen Promotie en versterking van het ondernemerschap in de binnenstad. Als lid van de werkgeverscommissie heb je veel tijd en energie gestopt in de zaken die je op je bord kreeg. Vertrouwelijke informatie is bij jou in goede handen. Een andere kwaliteit van je is eerlijkheid. Je bent ongevoelig voor druk, ongevoelig voor achterprogramma’tjes. Je voert geen verborgen agenda en je bent een open boek. Ook je doorzettingsvermogen en toewijding zullen wij altijd blijven herinneren. Bij de behandeling van de regionale energiestrategie spande het erom, qua stemverhoudingen die avond. Je had een serieus gezondheidsprobleem met risico op complicaties. Toch kwam je die avond om je stem uit te brengen en je bleef, want je stem bleek hard nodig bij de besluitvorming. Ja, lieve Harry, wat heb jij sporen nagelaten! Bij raadsleden, bij jonge ondernemers, bij mensen met financiële problemen.

Wij zullen je missen en wij hopen, dat jij met enige trots ons zult blijven volgen. Je hebt ondertussen al een paar keer afscheid genomen en je bent nog vaker teruggekomen, meestal met voorkeurstemmen. Maar, nu komt er echt een punt achter. Je hebt overal kenbaar gemaakt dat je het genoeg vindt zo. Jij, Elly, krijgt hem nu weer terug. Nu is er weer meer tijd voor jullie samen. Dank aan jou dat we hem zo vaak mochten lenen. Dan wordt het toch nog een heel officieel moment. Want, lieve Harry, ten overstaan van iedereen hier mag ik je vertellen dat Zijne Majesteit de Koning het heeft behaagd je te benoemen tot lid in de orde van Oranje-Nassau. Van harte gefeliciteerd. (Opspelden van de onderscheiding) (Applaus) (Audiopositie 00:48.57)

Dan zijn er ook Forumleden van wie we afscheid nemen en dat zijn: Hendrik Haringsma van het CDA, Frederik Overbeek van GroenLinks, Berry Vink van de Stadspartij, Anton Menkveld van KiesBewustLokaal, Lenny Giesen van de SP, Susanne de Geus van de PvdA en Frans Heitling van de PvdA. Ook jullie enorm bedankt en ook voor jullie ligt er natuurlijk een cadeautje klaar. Nu moet ik, volgens mij, daar gaan zitten? (Audiopositie 00:49.45)

Dan gaan we - zoals we dat hebben afgesproken - inventariseren wie nog het woord wil voeren. Dat is Herman Krans, Huibert Brouwer, Martijn Siemes, Antje Van Dijk, Harry Hissink, Karin van Wamel en Hein Brunsveld. Niemand vergeten? Klopt het zo? Dan beginnen we, ga je gang.

112

(Audiopositie 00:51.05

De heer KRANS: “Ja, als je als laatste gekomen bent en toch weggaat, dan moet je natuurlijk als eerste spreken. De burgemeester gaf net al het goede voorbeeld. Voorzitter, het kan verkeren. Vier jaar geleden stond ik op plek 14. En zie daar, ik kwam zo in de raad. Toen stond ik op een – vond ik zelf – best wel mooie plek vijf. Zie, u nam zojuist afscheid van mij. Laat ik het maar eerlijk zeggen, ik werd er toch een beetje verdrietig van. Maar goed, het ging gebeuren en het was woensdag, het was donderdag en reeds vrijdagmiddag kreeg ik een telefoontje van u, voorzitter, om even bij mijn – laat ik het iets overdreven zeggen – leed stil te staan. Ik was daar oprecht geroerd door. Ik dacht ook: “Ja, daar hebben we een echte burgemeester voor.” Het verdriet werd ietwat verzacht, maar het was niet helemaal weg. Misschien weet u dat ik van gedichten hou en ineens – ik dacht dat het zondagmiddag in het bos was – kwam er een gedichtje op. Eigenlijk van een beetje een bijzondere Oosterse wijsbegeerte. We kennen hem allemaal wel van onder, nou ik zou bijna zeggen: begravenisadvertenties, namelijk: “Als je nou huilt, bedenk dan dat je dat meestal doet om iets dat je ooit vreugde bracht.” Tikkie Jan van Candlelight-achtig, maar toch ...

Als dan zo’n gedichtje oppopt, ga je nadenken: wat bracht nou die vreugde? Dat is in de eerste plaats dat je als volksvertegenwoordiger dagelijks bezig mag zijn met het wel en wee van de stad. Het is een voorrecht. Als je dan ook nog af en toe - natuurlijk met anderen iets kan veranderen, dan voelt dat ontzettend zinvol. En ‘zinvol’ en ‘vreugdevol’ ligt heel vlak bij elkaar. Dat is de ene reden, maar er is er nog een. Deze omgeving, ook als het geen raadsvergadering is maar een Forumvergadering of een overleg, of fractievergadering, of een onderonsje met de burgemeester, of wat dan ook ... Dat voelt dan toch een beetje als familie. Nou zult u zeggen: “Familie?” Dat zal ik uitleggen. Vandaag kun je onweer hebben hier, soms zelfs ... Nou, ruzie is net overdreven, maar ook net niet helemaal. En verdikkeme nog aan toe, de volgende dag, of volgende week, zit je weer gewoon aan diezelfde tafel. Nou, kom dan maar eens ergens op. Ik geef toe, ‘familie’ is een beetje overdreven. Maar toch ... Dat brengt mij op de toekomst van vooral onze gemeente en de raad. Een voorzichtige aansporing, die ik ook zelf als Forumlid diende waar te maken ... Dat zijn er maar twee eigenlijk. De ene is, vergeet het alsjeblieft niet: de overheid is géén loket. Burgers of bedrijven kunnen niet maar zo met een wensenbriefje het stadhuis binnenstappen en daar kijken of er een knipmessenmedewerker is.

De overheid is geen loket. De overheid, voorzitter, is ook geen bedrijf. De overheid is democratie in actie. De overheid dat zijn we met z’n allen zelf. Nogmaals: die overheid is democratie in actie en daar kunnen wij met z’n allen niet zuinig genoeg op zijn. Dank u wel.” (Applaus)

De VOORZITTER: “Huibert Brouwer, mag ik jou uitnodigen?” (Audiopositie 00:55.07)

De heer BROUWER: “Dank u wel, voorzitter. Ik heb het altijd heel bijzonder gevonden en ook eervol dat ik raadslid in mijn gemeente en stad heb mogen zijn. Ik ben begonnen in 2014, eerst als Forumlid en sinds 2015 als raadslid. Ik heb berekend, dat ik zo’n kleine 750 vergaderingen heb bijgewoond. Ik wil die vanavond even, met jullie goedvinden, allemaal doornemen. Nee, alle gekheid op een stokje. Ontelbare vergaderingen. Dus, niet alleen raads- en Forumvergaderingen, maar natuurlijk ook fractievergaderingen, raadswerkgroepen en de Rekenkamercommissie. Ik heb dat acht jaar mogen doen. Naast alle moties die ik heb ingediend, was dat misschien wel de kers op de taart. Tijdens mijn laatste Rekenkamervergadering zaten wij - zoals gewoonlijk - in de Gedeputeerdenkamer hier in het Stadhuis. Toen realiseerde ik mij, dat ik daar al zit vanaf 2009. Want, vanaf 2009 was ik lid, en voorzitter, van de gemeentelijke commissie ontwikkelingssamenwerking. Mijn gedachte was eigenlijk: vijf jaar gemeentelijke commissie en acht jaar bij de gemeenteraad. Misschien is dat ook wel mooi geweest en kunnen ook anderen dit prachtige werk doen. Ik hoop dat ik in die twee periodes als raadslid, als volksvertegenwoordiger, aan dat stukje democratie dat de gemeenteraad is, heb kunnen bijdragen. Want, laten wij wel wezen, democratie in vrijheid is een groot goed en dat moeten wij koesteren en beschermen.

113

Ik wil iedereen hartelijk bedanken - mijn eigen D66-fractie natuurlijk, de raad, de Griffie en het College - dat jullie mij zoveel hebben gegund in de afgelopen jaren. In het bijzonder bedank ik mijn drie factievoorzitters: Willemijn Voorham, Ingrid Timmer en Yvonne ten Holder. Dank. Het was een eer en genoegen. Ik dank jullie allen en wens de nieuwe raad voor de komende periode veel succes, energie en wijsheid. Dank jullie wel.” (Applaus) (Audiopositie 00:58:05)

De heer SIEMES: “Dank u wel, voorzitter. Het is wel grappig, ik vond het altijd heel erg patserig om een afscheidsspeech te doen als raadslid en iedereen nog even te vertellen hoe het zit. Dat is wel … Maar, vier jaar geleden zag ik een gewaardeerd raadslid, die pakte nog even de gelegenheid om iedereen in de volgende raad te vertellen hoe het allemaal moest, waar ze allemaal rekening mee moesten houden. Ik dacht toen nog: “Ja, dat kan ik veel beter.” Dus, ik ga in ieder geval een poging wagen. Dat is ook wel grappig. Want, dan zijn de collegeonderhandelingen en een eerste versie moet je dan weggooien ... Eens even kijken. Mijn politieke avontuur begon vlak voor de zomer van 2009 als Forumlid voor wat later Burgerbelang Zutphen-Warnsveld zou worden. En vervolgens ben ik dertien jaar lang, iedere avond … Of, iedere maandagavond dus niet naar de sportschool gegaan, waarvoor dank. En dertien jaar fractievergaderingen, presidia, Forumvergaderingen, raadsvergaderingen, rekenkamercommissie en allerlei andere overleggen binnen en buiten dit gemeentehuis. Ik heb er geen spijt van en ook als ik erop terugkijk, dan blijft het een interessante tijd, waarbij ik mij altijd iets nieuws bedenk. Ik wil graag inderdaad - ik wil jullie niet meegeven hoe je het moet doen - maar, ik kan het even delen, hoe het mij vergaan is of hoe ik erin stond.

In de beginjaren voelde ik mij meer als een soort schooljongetje die te gast was in een heel saai circus. En ik keek vol verwondering rond en vroeg mij telkens af: “wanneer gebeurt er nou eens iets?” Want, er waren geen leeuwen en gorilla’s in de ruimte, maar vooral gepensioneerde leraren en eveneens gepensioneerde ambtenaren, die door elkaars hoepeltje aan het springen waren. En wat doet een gemeen schooljongetje dan? Die gaat tegen hokjes kloppen om de dieren wakker te krijgen en die gaat apen jennen, om te kijken wat ze gaan doen. Ik geef eerlijk toe, dat dat ook wel mijn eerste intentie was, toen ik als Forumlid en later als raadslid de discussie mocht aangaan. Ik kan u vertellen dat het heel grappig is om een ingedut raadslid wakker te laten schrikken of een wethouder uit z’n hok te jagen. Want, het was ook hard nodig. De gemeenteraad van Zutphen en Warnsveld zat vastgeroest. De grijze oude mannen en een enkele vrouw, waren geen afspiegeling meer van onze bevolking. In 2009 waren Harry en ik ongeveer de jongsten en dat zijn wij nog jaren gebleven. Ik begon het avontuur met een fris cynisme. Maar, zo nu en dan sloop d’r wel een zuurtje in. Want, de weerstand tegen vooruitgang was soms erg groot en al decennialang koerste de gemeenteraad af op volledige stilstand. Nou, dat is veranderd. De burgemeester zei het ook al een beetje.

Ik zou graag zeggen dat Burgerbelang mede die status quo heeft doorbroken. En ja, dat doe ik ook gewoon! Want, dankzij Burgerbelang sprongen sommige partijen toch fel in de verdediging en anderen gingen vol in de aanval. In sommige partijen gingen de barricaden op om stoeptegels en ballonnen te verbieden, want het bleven gewoon dieren in een circus, natuurlijk. Maar, wel een leuk circus met frisse nieuwe dieren. Maar, dat kan dus Burgerbelang – wat mij betreft – op zijn conto schrijven. Het was nooit saai bij ons. En of het nu ging om broederenkloosters, laaggeletterdheid, kunstgrasvelden of windmolens: Burgerbelang stond altijd voor verrassingen. Het was nooit rustig. De turbulentie werd ons soms zelf ook bijna een beetje te veel en het duurde misschien wel tien jaar voordat we ons enthousiasme een beetje onder controle hadden, een beetje onze rust hadden gevonden. Het was – volgens mij – nog steeds het gevolg van de grenzeloze passie van een kleine, jonge partij. Ook daar kijk ik zonder spijt en zonder rancune op terug en zie ik hoe Burgerbelang zich heeft ontwikkeld, nu. Van kwajongenspartij naar een volwaardige, warmbloedige en goedgeleide politieke fanfare. Want, de partij is groter dan ooit, de mensen zijn nog steeds enthousiast en zitten nog steeds vol passie. Maar, ze hebben nu wel de rust en het optimisme om Zutphen weer een zet te geven in de goede richting.

Ik draag het stokje dan ook heel graag over aan onze nieuwe fractie. Voor alle andere raadsleden wil ik zeggen: politiek is niet alles. Politiek is een irritante noodzakelijkheid om problemen te voorkomen of op te lossen, samen met mensen die het allemaal beter

114

denken te weten dan jij. Het enige middel tegen de irritatie van politiek is wat mij betreft frisheid. Blijf, of wordt fris. Hou zo nu en dan flink de bezem door je ideeën en blijf niet vastplakken aan dogma’s. Dan wil ik nog een paar woorden besteken aan het afscheid van twee mede-raadsleden. Ik ben de afgelopen dertien jaar al veel te lang aan het woord geweest, dus ik houd het kort. Ik kan helaas ook niet iedereen benoemen. Maar, ik noem er toch even twee. Ten eerste Antje van Dijk. Ik noem haar toch wel ‘de straatvechter van de VVD’. Wij waren het vaak eens. Maar, de keren dat wij het niet eens waren, of waarin Antje zei dat ze het niet met me eens was, dan knetterde het ook. En dan greep Antje naar verbale wapens, waar ze heel vakkundig mee om kan gaan en een gevreesde aanvaller werd. Maar, ze was ook een zeer slimme verdediger. Ten tweede, Hein Brunsveld. De nestor van het CDA. In mijn optiek had Hein altijd precies de juiste kwaliteiten van een raadslid. Hij is iemand die eerst luistert, vervolgens vraagt, even rustig nadenkt en dan heel helder en vriendelijk uiteen kan zetten waarom een bepaald voorstel volstrekt debiel is, zonder dat iemand hem interrumpeert of boze appjes stuurt. En ik hoop dat jouw woordgrapjes in de toekomst een goede grond zullen vinden in een functie elders. Ik dank u allen dat u mij dertien jaar van de straten en de sportscholen hebt gehouden.

En ik ben nog niet helemaal weg, ik zal als Forumlid nog wel een paar keer aanhouden. Maar, het grote loslaten is voor mij vanavond begonnen. Dank u wel.” (Applaus)

De VOORZITTER: “Dan is het woord aan Karin van Wamel.” (Audiopositie 01:04:48)

Mevrouw VAN WAMEL: “Ja, de laatste keer achter zo’n ding ... Ja, twaalf jaar politiek actief, soms tegen heug en meug. Meestal met heel veel passie en met heel veel plezier. In het begin vond ik het doodeng om zo te staan. En een papiertje, toen nog met boekjes en schriftjes. Nu dacht ik: “Oh, kak de speech”. Maar, ik sta d’r wel. Ik stond d’r altijd. Ik ga het missen. Ik heb wel bewust een keuze gemaakt om te stoppen en ik ga het missen. Ik ga ook heel bewust een poosje niet volgen. En ik weet ook dat het in goede handen is. Ik heb gezien wie d’r instromen, ik heb gezien wie d’r blijven zitten. Ik wens jullie allemaal heel veel succes en jullie gaan het echt heel goed doen. Ik ben ervan overtuigd. Dank je wel aan iedereen die, ja, met me is meegelopen, het samen heeft gedaan. Want, hier in de raad kun je het niet alleen. Of je nou een fractie hebt van vijf of een fractie hebt van één, je kunt het niet alleen en we moeten het hier allemaal samendoen. Nou GroenLinks ook al, heel veel succes met het vormen van überhaupt een coalitie. (Lacht) Want, daar kom je ook met weinig partijen niet weg. Dat tekent ook de raad hier en de tijd hier. De samenwerking over links, over rechts. Dat maakte niet uit, want iedereen wil dezelfde kant op. Iedereen wil dat de gemeente d’r beter uitkomt dan hoe je erin bent gegaan.

En ik denk ook wel dat het gelukt is om de gemeente Zutphen een stukje mooier te maken. En ik denk dat we allemaal daarvoor hier heel hard aan het werk zijn. Ik wil een paar mensen speciaal bedanken. Hein vooral, mijn politieke broeder. Ook de fractie. Verder wil ik met name ook iets zeggen, vooral tegen de dames in de raad, over het behoorlijke mannengeweld wat hier aan de hand was. De dames vormen wel een soort van stille kracht, die niet altijd gehoord wordt, maar wel degelijk gevoeld en dat loopt ook dwars door alle fracties heen; daar heb ik ook heel veel steun aan gehad, zeker in het begin, Maar, d’r komt een aardige balans in nu en daar ben ik wel heel blij mee. Ook de Griffie wil ik heel erg bedanken. Want, daar heb ik ook heel veel steun aan gehad, zeker als beginnend raadslid en later ook met opstellen van moties, advies van: “Hoe doe je dat nou? Moet het nou een motie worden? Een raadsvoorstel? Kan ik niet beter gewoon overleggen? Hoe werkt het allemaal…” Heel erg bedankt, de Griffie, alle griffiemedewerkers. Ook de burgemeester, Het College. We doen het met z’n allen. Allemaal heel erg bedankt.” (Applaus)

De VOORZITTER: “Dan is het woord nu aan Hein.”

115

(Audiopositie 01:08:32)

De heer BRUNSVELD: “Ja, voorzitter, u zei al dat u een van de langere toespraken ging houden uit uw carrière hier. Ik denk, dat ik dat ook ga doen. Voorzitter, Collega’s - en wat minstens zo leuk is om vanavond te zeggen: “Familieleden, vrienden”, iedereen die ooit op mij gestemd heeft en iedereen die ooit op mij had kunnen stemmen - mooi dat jullie d’r zijn. Het is natuurlijk nogal een bijzonder moment, dat ik hier zo sta. Ik voel dat wel een beetje als een scharnierpunt. Ik heb hier ongeveer twaalf jaar rondgelopen, op het ’s Gravenhof, als Forumlid, als raadslid en gelukkig ook nog heel veel meer uren besteed op een ander Zutphen. En Warnsveld is natuurlijk minstens zo belangrijk. Voor alles is een tijd en dat staat ook heel mooi in de Bijbel. Er is een Bijbelboek en dat heet Prediker en daar staat: “Voor alles in het leven is een tijd.” En zo is het ook! Want, er is een tijd voor stemmen en er is ook een tijd voor stemmen tellen. Zelfs een tijd voor het hertellen van stemmen. Er is een tijd van hoop en er is een tijd van verkiezingsuitslag. En ik moet heel eerlijk zeggen, ik had hier liever gestaan met het feit dat het CDA net een zeteltje meer had dan wat we nu hebben gekregen. En zo is d’r ook een tijd van een stokje ontvangen en een tijd van het stokje doorgeven. Dat stokje geef ik vanavond heel graag door aan onze best wel behoorlijk vernieuwde fractie.

Mark Purperhart voorop. Even kijken Mark, waar zit je ergens? Daar denk ik, hè? Ja, daar achterin! Mark, heel veel succes. Ik geef het stokje aan jou door. Gebruik het stokje niet om mee te slaan, maar om de juiste richting aan te geven. Weet je, als je hier zo staat, is het ook tijd om te constateren, dat de cirkel soms gewoon rond is. Dan zijn er van die onderwerpen, die speelden al toen ik twaalf jaar geleden begon en die nu bijna tot een afronding zijn gekomen. Dan denk ik aan: onder de grond brengen van de hoogspanningskabels. Dan denk ik ook aan de metamorfose van de Mars, van Noorderhaven. Toen ik hier twaalf jaar geleden begon: met respect, dat industrieterrein zag d’r echt uit als een als een geval van: “Met Oost-Europese allure”. Als je dan nu kijkt wat het is geworden, dat is natuurlijk fantastisch. En ik denk ook dat het heel goed is om nu de naam “De Mars” nu in te ruilen voor “Noorderhaven”. Zet “Noorderhaven” op de kaart. Dan een ander onderwerp wat even voorbijkomt is woningbouw. Woningbouw in Zutphen, maar zeker ook in De Hoven. Ik weet wel toen ik twaalf jaar geleden begon, dat onze partij behoorlijk afgerekend werd op het plan voor de IJsselsprong. Dat was woningbouw in De Hoven. De aantallen woningen zijn toen eigenlijk een heel eigen leven gaan leiden. Dat plan is volledig afgeschoten. En daarmee is wel het kind met het badwater weggegooid.

Dat is gewoon heel erg jammer. Want, die wijk heeft nieuwe impulsen nodig: vers bloed, nieuwe woningen. En het mooie is dat ik dan vanochtend in De Stentor lees dat er weer woningen gaan komen. Ik kan hier met een gerust hart dit pand uitlopen. Dat gaat helemaal goed komen. En dan hoop ik ook écht dat de discussie over woningen en waar die moeten komen en aantallen, niet gevoerd gaat worden over mensen die al een huis hebben. Maar, juist door mensen die nog een huis moeten hebben. Dat zijn er heel veel. Het is ook een tijd om vol te houden. Er zijn van die onderwerpen die continu terugkomen. Zoals jeugdzorg of De Hanzehof. Met of zonder huis voor de stad. In mijn geval is dat ook de Wilhelminafontein. In mijn omgeving wordt daar al gekscherend over gesproken als ‘de fontein van Hein’. En misschien kan ik toch vanavond nog even een locatiesuggestie hier plaatsen. Ik denk dat het Visboerplein wel een hele mooie plek is voor het apparaat. En dan doe ik daar ook meteen een kleine slogan bij voor de liefhebbers: “Stop het chagrijn, zet de Wilhelminafontein op het Vispoortplein.” Vanavond is het ook het moment om mensen even te bedanken. Het is een tijd om te bedanken. En dan denk ik vooral even aan Karin. Dat is inderdaad zo. Ze zei het al. Ze is inderdaad mijn politieke zus. Maar, ook aan André, zie ik hier zitten, Hendrik, Gidie, dank jullie wel.

We hebben samen een hele mooie tijd gehad in de fractie. Ik vond het echt een eer en genoegen om samen de weg te gaan die wij hebben gelopen. Dat was fantastisch. Ik wil ook graag bedanken Evelyn, Rik, Merit en Hugo. Dank jullie wel, dat jullie mij dit gegund hebben. Gegund, dat ik weer een avondje op pad was, of een avondje boven op zolder zat. Ik vond het heel fijn.

116

Ik plaats d’r ook meteen even een kleine disclaimer bij. Want, als er dingen op het pad komen die ook heel leuk en interessant zijn, dan ga ik dat - denk ik - ook weer doen. Ik denk zo maar aan Oekraïense vluchtelingen die voorbijkomen. Ik moet zeggen: met heel veel plezier kijk ik terug op de afgelopen jaren in de raad. Als ik heel eerlijk ben, dan denk ik dat ik eigenlijk nét gek genoeg ben geweest om dit al die jaren leuk, interessant en vooral betekenisvol te vinden. Daarom wil ik heel graag afsluiten met een strofe uit een zegebede van Franciscus. Dat is niet alleen voor mezelf, maar dat is voor jullie hier allemaal. Daar staat: “Moge God ons zegenen met genoemde dwaasheid, om te geloven dat wij het verschil kunnen maken in de wereld, zodat wij kunnen doen waarvan anderen zeggen dat het niet gedaan kan worden.” Dank jullie wel.” De VOORZITTER: “Dan verleen ik het woord aan Mart, Martine en Jasper.” De heer DE RIDDER: “Ja, dank je wel. We staan hier met z’n drieën om toch Antje van Dijk even in het zonnetje te zetten. Want, voor mij, vier jaar geleden, toen ik als jong broekje van 22 hier in de raad kwam, werden mij een paar dingen heel erg snel duidelijk. Als je even iets niet wist hoe het in de raad werkte, dat je òf naar de Griffie kon gaan òf naar Antje van Dijk.

Want, die wist van de afgelopen twaalf jaar van iedere Forumvergadering wat al besproken was, of naar wie je moest gaan voor vragen. Of, als het ging om hoe je nou bij het Forum moest zitten, wanneer je netjes: “Ja, voorzitter, nee, voorzitter” moest zeggen. Dan was Antje d’r toch altijd om het in goede banen te leiden. Daarom durf ik nu na vier jaar wel in alle eerlijkheid te zeggen dat ik van alle raadsleden de afgelopen vier jaar toch wel het meeste respect heb gekregen voor mevrouw Van Dijk. Alhoewel wij ideologisch - zoals eerder gezegd - wel het verst van elkaar afliggen. Ik wil dan toch een leuk verhaal vertellen. Een jaar geleden hadden we de algemene beschouwingen, vlak na één van de grote golven van corona. Binnen onze fractie waren wij aan het nadenken hoe we nou ons betoog zouden opstellen. Wij dachten, er is hier een bubbel in deze raad. Fractievoorzitters die vaak toch in degelijke huizen wonen, een goede auto voor de deur hebben staan en ook een goed loon hebben. Dus, ik ben bij bijna ieder van jullie fractievoorzitters de lijst afgegaan, de LinkedIn afgegaan om te kijken wat voor functie jullie hadden en in wat voor woning jullie woonden en wat voor auto er voor de deur stond. Ik ben er toch achter gekomen dat er een paar zijn die toch wel aan een wal of aan een gracht wonen.

Maar, Antje van Dijk, wonend in een appartement aan de Berkellaan, een Fiat Panda aan de deur en werkend in de zorg, tenminste, heeft gewerkt in de zorg, was toch niet het perfecte voorbeeld wat we aan het zoeken waren. Helemaal als je er over nadenkt dat het Antje van Dijk “van de VVD is”, die toch over het algemeen het stigma heeft dat het mensen zijn die het al goed hebben, al hun schaapjes al op het droge hebben. Bij dezen, ik heb kortst met je samengewerkt in de coalitie van al deze drie hier. Ik wil je alvast bij dezen een boek geven “De onmisbare”. De ondertitel is: “Een ode aan mijn sociale klasse.” Ik wil dit boek toch eigenlijk opdragen aan de Ode van Antje van Dijk haar klasse. Dus, dank je wel.” (Applaus) (Audiopositie 01:17:48)

Mevrouw WESTERIK: “Dank, voorzitter. Ik ga het kort houden, want Mart heeft natuurlijk al prachtig gesproken. Ik kwam als broekje hier in de raad, dat is - denk ik - alweer zeven, acht jaar geleden, als Forumlid. Meteen na mijn eerste Forum kwam je al naar me toe, gaf je mij jouw nummer en heb je gezegd: “Je mag mij altijd bellen.” Je gaf me gelijk drie goeie tips mee en je wist ook nog even te vertellen waar ik net op het verkeerde moment iets had aangekondigd. De volgende dag heb ik je gelijk gebeld en heb je mij de mores van de Forumvergaderingen bijgebracht op een zeer leuke, lieve en betrokken manier. Dat contact is altijd goed gebleven. Ik ga je ontzettend missen. Je bent een enorm sociaal, lief en warm mens. Zutphen heeft een fantastisch raadslid gehad aan jou. Dank je wel voor alles, Antje.” De heer BLOEM: “Martine, ik leen even jouw kaartje, inderdaad. Ik wil je ook van harte bedanken voor de goede samenwerking. Ik heb veel bewondering over hoe je als raadslid hebt opgetreden. Met name ook je onverstoorbaarheid. Het viel me op, dat wat er ook gebeurde in de raad, je altijd

117

jezelf bleef en – in ieder geval naar buiten toe – onbewogen bleef. Dat je altijd heel sterk en consequent je eigen lijn kon vasthouden, ook al werd dat door anderen enorm onder druk gezet. Wat me ook altijd heel erg opgevallen is, dat je heel consequent bent in je redenering. Dus, als iets een drogredenering is – en ook al is de rest daarvan overtuigd – dan heb je de authenticiteit om dat tegen de stroom in ter discussie te stellen. Dat vind ik heel knap. Dat toont - denk ik - ook een ware liberale politicus, zoals je het zou kunnen omschrijven. Met een sociaal gevoel ook. Dat vind ik gewoon echt bij je passen. Ik vind het ook heel knap hoe je tegelijkertijd integer en zuiver kunt zijn en toch een goed onderhandelaar kunt tonen. Dus, zonder – laat ik zeggen – de ander te veel in de hoek te zetten, lukt het je toch ook in ieder geval om ook een aantal punten voor je eigen richting, je eigen visie binnen te halen. Dat vond ik heel knap hoe je dat hebt kunnen combineren. In ieder geval, hartelijk bedankt voor de goede samenwerking.” (Applaus)

De VOORZITTER: “Antje, ga maar niet zitten. Dan is nu het woord aan jou. Antje, jij hebt het woord, als je wilt.” (Audiopositie 01:21:30)

Mevrouw VAN DIJK: “Ja, ik wist al heel lang dat ik mijn laatste raadsperiode zou hebben. Daar heb ik ook voldoende naar toe geleefd. Dus, ik ging hier eigenlijk betrekkelijk rustig naar toe vandaag, vanavond. Maar, toen ik De Meander kreeg, kon ik eigenlijk geen woord meer uitbrengen. Dus, ik was blij dat ik nog niet aan de beurt was om wat te zeggen. Ik begin nu even met mijn fractievoorzitters van de coalitie. Jullie herinneren je nog dat wij in het Koelhuis ons coalitieakkoord presenteerden. En ik weet dat ik toen gezegd heb: “D’r is één heel belangrijk ding dat wij bereikt hebben in deze formatieperiode en dat is, dat wij elkaar kunnen aanspreken.” Dan kijk ik ook echt Nils aan, want we zijn het vaak oneens. Maar, het heeft er nooit aan ontbroken om elkaar aan te spreken. Dat vind ik heel erg belangrijk. Ik heb later gemerkt, dat er sommige raadsleden zijn die dat kennelijk niet begrijpen, die dat raar vinden, dat ik dat zo bijzonder vind. Maar, het is een weldaad om te weten dat je altijd bij de ander terecht zou kunnen. Een voorbeeld, daarvan vind ik ook wel dat ik intensief heb meegedraaid met het voorstel voor een betaalbaardere woning. Van begin af aan was wel duidelijk dat de VVD er anders in stond dan de andere coalitiepartijen. Maar, jullie hebben mij ook toegestaan om aan tafel te blijven zitten.