Gebiedsvisie Samen Emerpark, De groene huiskamer van Zutphen

28

29

Nat

uur b

ers i

elev i

on g

tin g

& wa ndel Fiets

4.2. D  E VERSCHILLENDE SFEREN VAN DE GROENE HUISKAMER

Gr oe ne L

Bio div

ng

On tm oe

di

Circulair

in

ogie

Ve rb

Ecol

sta

d

n te

tei

ng

Samen

werke n

Jong e

Emerpark Emerpark

Laag

drem

ct spe Re

iliteit Mob

Hergebruik

ptief Klima atada

zon

dhe

id

bo Ge

f

rk t

sie 29/37

30

•

• •

Bebouwing is ondersteunend aan bestaande activiteiten en levert een bijdrage aan de kernwaarden in het gebied; Er wordt rekening gehouden met de andere kernwaarden; Bij deze gebouwen waken we ervoor dat deze niet gebruikt worden voor bewoning.

4.2.1. ZONERING Drie zones, mede gevormd door de zware infrastructuur, delen het park op. De basis voor de verschillende sferen in de groene huiskamer is terug te vinden in onderstaande figuur uit de stedenbouwkundige verkenning van SAB (2019).

clu

pe

pelig

Om lig wi gen jke d n e

In

Be

n oud

Toegankelijk

ng mmi en e t s f A iatiev init ng evi l e rkb Me e g iek han s Fy en m sa

MODEL “DE GROENE HUISKAMER”

s

te enen e m h GeZutp lig cha s n i Kle

t

Identiteit deelgebieden

Vanuit de wens om te groeien naar één Emerpark wordt gericht gewerkt aan een sterk samenhangend raamwerk, waarbij onder anderen voet- en fietspaden ingezet kunnen worden om dit te realiseren. Daarnaast wordt ingezet op het concept van groene kamers vanuit De groene huiskamer van Zutphen. Elke functie of plek in het gebied kent een overtuigende groenrand. De invulling is afgestemd op de huidige ecologische en bestaande natuurwaarden. Versterking van groen mag niet ten koste gaan van sociale veiligheid. Naast het versterken van het groen, is ook herkenbaarheid van het park belangrijk. Hier kan invulling aan gegeven worden door bijvoorbeeld het park bij de belangrijkste entrees te introduceren en door te kiezen voor samenhang in het straatmeubilair (denk aan bankjes, verlichting en speelobjecten). Ook heldere plattegronden en bewegwijzering kunnen een bijdrage leveren aan de herkenbaarheid.

l pe

or

Sp

uw en

Bijgaand wordt het afwegingskader weergegeven in het model genaamd “de groene huiskamer”: de concrete doorvertaling van de kernwaarden naar een praktisch model. Dit model is de kern van de Gebiedsvisie Emerpark. Door deze groene huiskamer in de praktijk te gebruiken kunnen de juiste afwegingen gemaakt worden om het Emerpark verder te blijven ontwikkelen naar die groene huiskamer van Zutphen. Iedereen heeft hiermee een praktische tool in handen om echt aan de slag te gaan, met richting en een duidelijke stip aan de horizon. Het kan apart van de Gebiedsvisie gebruikt worden, met in achtneming van de basisafspraken (zie verderop).

e ati uc red tuu en Na en ro rg Ve

4.1. HET INVULLEN VAN DE GROENE HUISKAMER

Waterbelev ing

Emerpark - DE GROENE HUISKAMER

Wanneer het in de visie over bouwen gaat, is dat vanuit de context dat bouwen ondersteunend is aan de fysieke elementen en activiteiten die er reeds aanwezig zijn binnen het Emerpark. Wonen scharen we niet hieronder. Bebouwing is mogelijk onder de volgende voorwaarden: 31

Emerpark - DE GROENE HUISKAMER

ZONERING In deze verkenning worden drie deelgebieden onderscheiden, die allen hun eigen sfeer kunnen behouden en ontwikkelen. Dit figuur is in deze visie gebruikt als basis, maar de benamingen van deze gebieden worden aangescherpt. Dit betekent dat de weging van kernwaarden in deze gebieden verschilt. Door het benoemen van verschillende sferen, bestaat er ruimte om binnen de kernwaarden ook vanuit eigen identiteit te ontwikkelen en te programmeren. De overkoepelende kernwaarden zorgen ervoor dat de synergie tussen verschillende deelgebieden gewaarborgd blijft.

HET MIDDENSTUK IS DE KERN VAN HET EMERPARK EN IS DE PLEK WAAR IN HET GROENE KARAKTER VAN HET GEBIED WAT MEER RUIMTE ONTSTAAT VOOR MENSELIJKE ACTIVITEITEN. EEN MEER GECULTIVEERD PARK. DIT IS DE PLEK WAAR DE VERSCHILLENDE KERNWAARDEN ALLEMAAL IN GELIJKE MATE TERUGKOMEN. OMDAT DIT DEEL VAN EMERPARK GEZIEN WORDT ALS HET HART/ DE KERN IS ONTMOETING, VERBINDING EN VERBLIJF VOOR BREDE DOELGROEPEN BELANGRIJK. DAT PAST OOK BIJ DE HUIDIGE FUNCTIES IN HET GEBIED ZOALS DE KAARDEBOL, DE TUINEN EN HET DAGELIJKS BESTAAN.

DE MEEST WESTELIJKE ZONE HEEFT EEN MEER NATUURLIJKE PARK SFEER. HET IJSSELLANDSCHAP ONTMOET HIER HET EMERPARK. DE KERNWAARDEN DUURZAAMHEID VANZELFSPREKEND EN NATUUR ALTIJD DICHTBIJ SPELEN HIER EEN DOMINANTE ROL. DIT IS HET GEDEELTE WAAR GEBRUIKERS VAN HET EMERPARK NAAR TOE KOMEN VOOR HUN RUST, ONTSPANNING EN NATUURBELEVING. INZET IS VERRUIGING EN ECOLOGISCH BEHEER. NATUUR KOMT HIER DE STAD BINNEN.

Hiernaast staan de drie deelgebieden verder uitgeschreven en zijn deze zones ook verwerkt tot het model “de groene kamers”. Dit model kan naast het Afwegingskadermodel “de groene huiskamer” gebruikt worden om het samenhangend raamwerk te bewaken én in te vullen.

IN HET MEEST OOSTELIJKE GEDEELTE VAN HET  EMERPARK HEERST DYNAMIEK. DE PLEK VOOR SPORT & SPEL. DIT IS DE PLEK WAAR DE MEESTE SPORTVOORZIENINGEN TE VINDEN ZIJN. EEN PLEK WAAR DE KERNWAARDEN RECREËREN DOEN WE SAMEN EN EEN ONTMOETINGSPLEK VOOR IEDEREEN EEN BELANGRIJKE ROL SPELEN. BELANGRIJKE OPGAVE ZIT HIER IN HET MEER OPENSTELLEN EN VERBINDEN VAN ROUTES EN GEBRUIK. NU ZIJN DE VERENIGINGEN NOG TE VEEL IN ZICHZELF GEKEERD.

30/37 32

33

Emerpark - DE GROENE HUISKAMER

MODEL “DE KAMERS” WEST OOST HART

31/37 34

35

Emerpark - DE GROENE HUISKAMER

4.3. BASISAFSPRAKEN GEBRUIK MODELLEN Met de eerdergenoemde kernwaarden, de modellen en de groene huiskamer van Zutphen als begrip in ons achterhoofd, ligt er een compleet afwegingskader om initiatieven af te wegen. De kernwaarden helpen bij het bepalen van de gewenste ontwikkelingen in het Emerpark. Bij elke afweging is het zoeken naar de juiste balans en moet gewerkt worden met bepaalde basisafspraken hoe het afwegingskader te gebruiken in de praktijk. Onderstaand staan de basisafspraken en hoe je die kunt gebruiken om te werken met de modellen (en de kernwaarden daarin). •

Eigenaarschap: Het Emerpark is van ons allemaal. Samen maken we er een succes van. Zittende organisaties en gebruikers kleuren nu al het huidige park. Deze visie geeft invulling aan een nog mooier en integraler Emerpark. Dat doen we samen. Samen met de wijken eromheen, inwoners van gemeente Zutphen, de gemeente als organisatie en andere betrokken organisaties. Daarvoor verbinden we ons aan dit perspectief.

•

•

•

•

Organisatie: Om slagvaardig keuzes te kunnen maken is een compact “bestuur” nodig, genaamd de vrienden van Emerpark! Hierin zit een afvaardiging van de huidige voorzieningen in het gebied, gebruikers, organisaties en de gemeente. Op basis van een gelijk speelveld worden initiatieven gewogen. In het kader van de nieuwe Omgevingswet die vanaf 1 januari 2022 operationeel wordt en het gedachtengoed wat daarmee gepaard gaat: de “ja mits” gedachte in plaats van de “nee tenzij” inzetten. Er wordt in de groene huiskamer gestreefd naar mogelijkheden in plaats van beperkingen, in samenhang met de gehele samenleving in Zutphen. Vanuit een integrale bril naar een initiatief kijken en daarbij is de toegevoegde waarde van alle kernwaarden (de samenhang der dingen), die in het Emerpark gedefinieerd zijn, leidend. Bij het toetsen van een initiatief wordt gekeken of het plan binnen de kernwaarden van het Emerpark past. Hierbij wordt rekening gehouden met de sfeer van het gebied waar het initiatief zich wil ontwikkelen. Daarnaast zijn de overall ontwikkelingen in Zutphen en Nederland natuurlijk onlosmakelijk verbonden met wat er gebeurt in het gebied.

•

De modellen kunnen gebruikt worden om initiatieven te beoordelen die al een locatie op het oog hebben, maar ook om de meest gewenste locatie af te wegen. Verder kunnen ze ook ingezet worden om het Emerpark als geheel een duidelijkere stempel te geven. Ze kunnen in communicatie ook gebruikt worden als de merkwaarden van het gebied.

4.4.1. TOETSING OP DE KERNWAARDEN

Jan wil een stadscamping beginnen in het middengedeelte van het Emerpark op een van de vrije kavels van het voormalig Vitens terrein en vraagt bij de gemeente Zutphen wat de mogelijkheden hiervoor zijn.

Omdat de stadscamping in het hart van het Emerpark gepland is, wegen alle kernwaarden even zwaar: • Een ontmoetingsplek voor iedereen: De doelgroep van het initiatief is belangrijk om de impact op de omgeving te kunnen bepalen. We streven ernaar dat verschillende doelgroepen gebruik maken van de initiatieven en dat er actief verbinding gezocht wordt met mensen uit de omliggende wijken; • Recreëren doen we samen: Indien het plan slechts een beperkt aantal campingplaatsen bevat (kleinschaligheid) en er ruimte is voor inwoners uit de gemeente Zutphen (lokaal gericht toerisme) kan het initiatief een bijdrage leveren;

•

•

•

Eén Emerpark: Er is nog geen tijdelijke overnachtingsmogelijkheid in het Emerpark aanwezig, daarom zou een camping een toevoeging kunnen zijn. Indien er in samenwerking met bestaande partijen uit het Emerpark aan de verdere vormgeving van het plan gewerkt wordt kan het initiatief een bijdrage leveren; Natuur altijd dichtbij: Door de aanleg/ aanplant van nieuwe groenstructuren op de kavel kan een bijdrage aan natuurbeleving worden gecreëerd; Duurzaamheid is vanzelfsprekend: In het Emerpark is ruimte voor initiatieven die op een bewuste manier omgaan met energie, materiaalgebruik en afval. Als Jan hier in de uitwerking van zijn plan rekening mee houdt ontstaan er mogelijkheden.

4.4.2. CONCLUSIE STADSCAMPING

32/37 36

4.4.MODEL IN DE PRAKTIJK (VOORBEELD)

Conclusie: Ja, er zijn mogelijkheden voor Jan om een camping in het Emerpark te gaan ontwikkelen, mits hij in zijn plan rekening houdt met de bovenstaande punten. Op basis van dit advies heeft Jan een duidelijk beeld wat de mogelijkheden binnen het Emerpark zijn voor de ontwikkeling van zijn stadscamping. Het is ook duidelijk dat zijn plan redelijk aansluit bij de sfeer van het middengebied, waar alle kernwaarden in gelijke mate terugkomen. Hij kan nu aan de slag met de aanscherping van zijn plan en kan een reële inschatting maken van de haalbaarheid. 37

Emerpark - DE GROENE HUISKAMER

4.5. M  ODEL IN DE PRAKTIJK (VOORBEELD)

4.5.1.TOETSING OP DE KERNWAARDEN Ingrid vraagt haar initiatief aan voor het meest westelijke gedeelte van het Emerpark waar een natuurlijke parksfeer heerst. Dit is het gedeelte waar rust, ontspanning en natuurbeleving een belangrijke rol speelt. Daar passen wooneenheden niet bij. Vanuit de ja, mits gedachte kan wel nog bekeken worden of het initiatief mogelijk op een andere locatie in het gebied past:

Ingrid wil een 5 kleine wooneenheden ontwikkelen in het Emerpark. De woningen worden duurzaam geproduceerd, maken gebruik van hernieuwbare energie en worden goed ingepast in de natuur met aanplant van nieuw groen. Ingrid wil de woningen graag in het meest westelijke gedeelte ontwikkelen.

•

Een ontmoetingsplek voor iedereen: Het plaatsen van de wooneenheden in het gebied zorgt er niet voor dat jong en oud elkaar in het gebied gaan ontmoeten. Ook levert het geen bijdrage voor mensen met een afstand tot de maatschappij of legt het enige verbindingen met bewoners uit de omliggende wijken. Het

•

•

initiatief kan wel een bijdrage leveren door het vergroten van de sociale veiligheid: wanneer er in de avond bewoners aanwezig zijn; Recreëren doen we samen: Het initiatief is kleinschalig, maar levert verder geen bijdrage aan de criteria die bij de recreatieve visie van het Emerpark passen. Het ontwikkelen van kleine wooneenheden zal de recreatieve functie van het gebied niet versterken; Eén Emerpark: Wonen past niet in een van de deelgebieden. Daarnaast bestaat het gebied Helbergen reeds uit woningbouw. Dit zorgt ervoor dat het niet wenselijk is om elders in het park nog meer ruimte te creëren voor wonen. Het Emerpark is een plek waar de bebouwing zo veel mogelijk beperkt blijft en functies elkaar zo min mogelijk concurreren;

•

•

Natuur altijd dichtbij: Nieuwe bebouwing zorgt voor een scheve verhouding met biodiversiteit en het Emerpark als groene verbindingszone. Het initiatief wordt met aandacht ingepast in de bestaande groenstructuren maar levert geen positieve bijdrage aan de belevingswaarde van de natuur. Duurzaamheid is vanzelfsprekend: Het initiatief herkent de waarde van de natuur en de woningen kunnen eventueel met hergebruikte materialen gebouwd worden. Op dit moment is niet duidelijk hoe het initiatief een bijdrage levert aan klimaatadaptatie, gezondheid of duurzame mobiliteit.

4.4.2. CONCLUSIE WOONEENHEDEN Omdat er rondom Park Helbergen al woningen gerealiseerd worden draagt de komst van nieuwe (kleinschalige) woningen niet bij aan de kernwaarden van het gebied. Duurzaamheid is de enige kernwaarde waar het initiatief een relevante bijdrage aan levert. Omdat er zo weinig voldaan wordt aan de overige kernwaarden krijgt Ingrid het advies om haar plan op een andere plek te gaan uitvoeren. Het verschil tussen visie in het Emerpark en ambities binnen het plan van Ingrid lijken te groot. 33/37 38

39

Emerpark - DE GROENE HUISKAMER

5. UITVOERINGSPARAGRAAF De groene huiskamer van Zutphen

Voor het inrichten van ‘De Groene Huiskamer van Zutphen’ worden acties zoals laaghangend fruit en organisatorische condities onderscheiden. Met organisatorische condities worden een aantal randvoorwaarden geformuleerd die ervoor moeten zorgen dat het Emerpark zich kan ontwikkelen in de gewenste richting vanuit eigenaarschap met de juiste personen en organisaties. Laaghangend fruit beschrijft een aantal acties die vanuit de visie met bijbehorende kernwaarden makkelijk, goedkoop en snel opgepakt kunnen worden. De uitvoeringsparagraaf is hiermee een uitnodiging aan alle gebruikers van het Emerpark om de eerste stappen te zetten.

5.1. ORGANISATORISCHE CONDITIES – RANDVOORWAARDELIJK Het bewaken van de visie op korte en lange termijn, het beoordelen van initiatieven en het aanjagen van activiteiten in het gebied vraagt om een samenwerking tussen verschillende stakeholders.

5.2. ORGANISATIE De gemeente en een afvaardiging van de directe gebruikers van het Emerpark zijn hierin essentieel. Het is daarom van groot belang dat er een structurele samenwerkingsvorm gestart wordt waarin in ieder geval beide actoren vertegenwoordigd zijn. Deze groep bewaakt als het ware de Gebiedsvisie van de Groene Huiskamer en heeft eigenaarschap over de activiteiten die plaatsvinden in het gebied. Dit kan dezelfde groep zijn als ‘De vrienden van Emerpark’ die zorg draagt over de toetsing van initiatieven bij het afwegingskader. Deze groep stuurt aan en schaaft bij, zodat de ontwikkelingen en activiteiten die plaatsvinden altijd vanuit het gedeelde perspectief plaatsvinden.

5.3. PARTICIPATIE

5.4. (FINANCIËLE) KOPPELKANSEN

Het is belangrijk dat naast de gevestigde partijen in het gebied ook voldoende ruimte is voor de bewoners uit de wijken om het gebied heen om input te geven aan deze organisatie. Gezamenlijk dragen de partijen zorg dat constant de juiste partners worden aangehaakt in het proces zoals scholen en ondernemers uit de omgeving, het waterschap, de woningcorporatie of de provincie!

Deze visie met het model en de kernwaarden dienen voor de inhoudelijke toepassing en toetsing van initiatieven. De financiële dekking van projecten, ideeën of ontwikkelingen die wenselijk zijn, zal daarbij gezocht te worden door de verschillende stakeholders die in een project participeren. Een eventuele organisatie ‘Vrienden van Emerpark’ kan hier ook een rol in spelen om financieringsmogelijkheden te onderzoeken. Deze organisatie kijkt ook naar koppelkansen in en om het gebied. Hoe kun je de ene opgave met de andere verbinden en hoe kun je daarmee gebruik maken van elkaars middelen, energie en “power”. Vooral kijken naar financieringsmogelijkheden door opgaves aan elkaar te verbinden zijn hier kansrijk.

34/37 40

41

Emerpark - DE GROENE HUISKAMER

42

5.5. LAAGHANGEND FRUIT – MAKKELIJK, GOEDKOOP EN SNEL

“KOM SAMEN HET LAAGHANGEND FRUIT OOGSTEN!”

Vanuit de opgave om een gebiedsvisie voor het Emerpark te schrijven, is er ook de wens geuit om direct (morgen!) aan de slag te kunnen gaan vanuit het nieuwe afwegingskader. Ook daar heeft de co-creatie groep tijdens de twee sessies haar input voor gegeven. Onderstaand staan de eerste stappen benoemd. Deze punten nodigen uit om in het Emerpark aan de slag te gaan. Ze inspireren op de korte termijn met acties die binnen het afwegingskader passen en een grote bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het gebied.

•

Ecologisch onderhouden en beheren van het openbaar groen;

•

Ontwikkelen circulair afvalplan om zwerfvuil aan te pakken;

•

Uitstippellen wandelingen die door het gebied gaan en verbinding maken met andere (groen) gebieden;

•

Projecten opstarten vanuit Sportvisie door gemeente Zutphen;

•

Inrichting openbare ruimte met sporttoestellen;

•

Rondje Vijver (verbreding voor fietsers);

•

Betrekken van leerwerkbedrijf: mensen opleiden om in het groen een bijdrage te leveren;

•

Ontwikkelen van een activiteitenprogramma voor de verschillende recreatieve doelstellingen in het gebied (educatie, sport/spel, ontmoeting tussen mensen organiseren, nieuwe mensen bereiken);

•

Opzetten en beheren van een gezamenlijke website/ online platform;

•

Betrekken omwonenden om het Emerpark vorm te geven;

•

Plaatsen van welkomstborden, bewegwijzering etc.;

•

Contact en relatie opbouwen met krachtig Zutphen;

•

Lobbytraject met verschillende partners (provincie, waterschap, energie coöperatie) om extra middelen te verkrijgen;

•

Gezamenlijk communicatieplan maken;

•

Natuurwaarden onderzoek (laten) uitvoeren;

•

Opstellen/aanscherpen onderhoudsplan van openbare ruimte;

• Aanstellen park-coördinator vanuit Vrienden van Emerpark.

•

Fysieke barrières verminderen bij wegen en oversteekplaatsen;

35/37 43

samen

Emerpark H P T U Z N A V R E M A K IS U DE GROENE H

36/37 44

EN

37/37