CoalitieAkkoord 2022-2026 Gemeente Zutphen

Natuu

rlijk

betrokken, 1

Coalitieakkoord 2022 - 2026 Gemeente Zutphen

gelijk Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

vooruit

Voor u ligt het coalitieakkoord 2022-2026 van GroenLinks, Burgerbelang, Partij van de Arbeid en D66 voor de gemeente Zutphen. We zijn trots op onze stad en ons dorp en hun geschiedenis. De gemeente Zutphen heeft een eigen identiteit; eigenwijs, vol ideeën en zeer betrokken. Zutphen en Warnsveld zijn fijne en mooie plekken om te wonen, te werken, te bezoeken en te leven. En tegelijkertijd hebben we veel te doen om dat zo te houden. We zijn natuurlijk betrokken en willen gelijk vooruit. Dat doen we door de komende vier jaar de gemeente verder te vergroenen en te verduurzamen. Door vol in te zetten op kansengelijkheid en te investeren in sociale samenhang in sterke wijken. Door inclusiviteit bespreekbaar te houden en het verenigingsleven te ondersteunen. Door onze gemeente aantrekkelijk te houden voor ondernemers en ook meer werkgelegenheid te creëren. Door een levendig cultureel landschap en laagdrempelig erfgoed. En door een duidelijke visie op wonen. Juist ook met kansen voor jongeren en jonge gezinnen. Met een aantrekkelijk woonklimaat, ruimte voor variatie en voor bewonersinitiatieven. Zodat onze gemeente de toekomst vol vertrouwen tegemoet kan treden.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Zo kan onze gemeente een plaats zijn en blijven waar kinderen en jongeren hun talenten kunnen ontwikkelen, waar voldoende banen zijn en waar mensen betaalbaar kunnen wonen. Waar mensen elkaar kennen en elkaar helpen en opzoeken in de wijk. Dus gaan we door op de goede weg: Zutphen en Warnsveld versterken voor de toekomst. Met deze coalitie gaan we een nieuwe samenwerking aan. Vanuit onze wens tot betrouwbaar bestuur spreken we het volgende met u af: beslissingen nemen we aan de hand van de volgende zes toetsstenen: 1 Vergroot het de kansengelijkheid van onze

inwoners? 2 Verkleint het onze ecologische voetafdruk? 3 Draagt het bij aan sociale samenhang en inclusiviteit? 4 Is het ambitieus maar realistisch? 5 Kunnen we het uitleggen aan iedere inwoner van de gemeente? 6 Versterkt het de positie van de gemeente Zutphen?

Met dit akkoord geven we richting aan Warnsveld en Zutphen met onze groene, progressieve ambities. Gericht op 2030, maar met een actieve uitvoeringsagenda voor de komende vier jaar. ‘Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit’ staat voor een groene, participerende, sociale en actiegerichte agenda. Wij willen natuurlijk betrokken, gelijk vooruit: met inwoners, ondernemers, organisaties, kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen. Met de gemeenteraad en met het college van burgemeester en wethouders. Met de ambtelijke organisatie, op het gemeentehuis en in stad en dorp. Met de Cleantech Regio en de provincie Gelderland. Velen van u hebben meegedacht en geadviseerd aan de plannen in dit akkoord. Als onze gemeente iets is, is het betrokken. We hebben ontzettend veel zin om samen aan het werk te gaan. Mouwen opgestroopt, open, zichtbaar en met heldere kaders. Zo bouwen we aan meer vertrouwen in de lokale politiek en bewegen we natuurlijk betrokken, gelijk vooruit!

De fractievoorzitters, Martine Westerik (GroenLinks) Marloes Roerdink (Burgerbelang) Marjolijn Moester (PvdA) Yvonne ten Holder (D66)

2

Coalitieakkoord 2022 - 2026

Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

3

Inhoud

Politiek dichtbij Lokaal betrokken en wijkgericht Over gemeentegrenzen heen

Wonen en leefbaarheid Gevarieerd en betaalbaar wonen Vergroening, klimaatadaptatie en natuur Rechtvaardige energietransitie Cultuur en erfgoed Schoon en veilig verkeer Minder huishoudelijk afval

Werken en leren Onderwijs en arbeidsmarkt Aantrekkelijk ondernemen Binnenstad en toerisme

Zorgen en samenleven

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

6 8 9 11 13 16 18 22 25 27 29 31 34 37

Jeugd en jongeren Hulp en welzijn Gezondheid en zorg Vergroten financiële zelfredzaamheid Sport, bewegen en verenigingsleven Veiligheid

40 42 45 48 50 52 54

Financiën

56

Bijlage Wethouderskandidaten stellen zich voor

59

Coalitieakkoord 2022 - 2026

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit 5

Politiek dichtbij

Coalitieakkoord 2022-2026

01 Gemeente Zutphen

6

7

“We willen een open en laagdrempelige gemeente zijn, dicht bij alle inwoners. We staan voor democratische vernieuwing en een betrouwbare overheid. We werken met verschillende overheden en netwerken samen om een slagvaardige gemeente te blijven en anderen mee te nemen in onze ambities.” Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Lokaal betrokken en wijkgericht Situatie Onze gemeente kent een lange traditie van inwonersparticipatie, met veel actieve en betrokken inwoners in Zutphen en Warnsveld. Met verschillende wijken die allemaal hun eigen samenstelling, geschiedenis en karakter hebben. Deze eigenheid van iedere wijk (en binnen deze wijken weer van iedere buurt) willen we koesteren en ondersteunen. Tegelijkertijd signaleren we een grotere tweedeling tussen inwoners die wel meedoen en inwoners die het vertrouwen kwijt zijn of de weg naar de gemeente niet weten te vinden. Ook landelijke ontwikkelingen zoals de toeslagenaffaire, aardbevingen in Groningen en ‘politiek-bestuurlijk gedoe’ hebben het vertrouwen in de overheid geschaad. Het opkomstpercentage bij de gemeentelijke verkiezingen is gedaald naar 54,9% (56,7% in 2018).

Doel vernieuwing lokale democratie

Doel sterke, levendige wijken

Doel wijkcentrum voor ontmoeting

Goed gemeentebestuur kenmerkt zich door betrokkenheid, door oprechte en aantoonbare interesse hebben voor de inwoners. Door elkaar als gelijkwaardige partner te zien. De gemeente heeft de inwoners nodig voor hun kennis, creativiteit en ideeën. Wij willen in Zutphen en Warnsveld de lokale democratie vernieuwen, en inwoners meer invloed geven op de dingen die hen direct aangaan. Dat vraagt om een verandering in houding en gedrag van zowel raadsleden, bestuurders als ambtenaren. Meer luisteren en samenwerken met inwoners en ‘ja tenzij’ als uitgangspunt voor inwonersinitiatieven. Ook vraagt het om meer aandacht voor de uitvoering van beleid, dat een grote invloed heeft op het dagelijks leven van onze inwoners.

Wij streven naar sterke wijken met een stevige sociale cohesie en een eigen identiteit die grotendeels door wijkbewoners zelf bepaald, beheerd en verrijkt wordt. We willen dat goede ideeën uit de gemeenschap beter en sneller op de plek terecht komen waar ze gerealiseerd kunnen worden, en dat iedere inwoner het initiatief kan nemen om iets te doen voor de eigen buurt. Voor een leefbare en vitale gemeente is het daarnaast belangrijk om voorzieningen in de wijk te behouden. We willen dat zo veel mogelijk mensen met een hulpvraag de weg naar de lokale overheid weten te vinden, zonder dat ze hiervoor hun vertrouwde wijk hoeven te verlaten. Deze vorm van wijkgericht werken vergt een andere manier van denken en handelen van het gemeentehuis en bij het werken in de wijk. Wij stimuleren de wijken om een wijkorganisatie te kiezen die bij hen past. De wijkregisseurs zijn hierin de procesregisseurs.

Een wijkcentrum of ontmoetingsplek helpt om bestaande informele of formele netwerken samen te brengen, te vergroten en te combineren. Een wijkcentrum is wat ons betreft dé plek waar inwoners terecht kunnen voor vragen en advies, voor ondersteuning van een goed idee voor de buurt, waar statushouders begeleiding kunnen krijgen, waar wijkgenoten terecht kunnen voor een kop koffie en een praatje, waar men de hulp kan vinden die nodig is. Laagdrempeligheid, inclusiviteit en voor iedereen bereikbaar vormt het uitgangspunt. Alle culturele -en sociale partners kunnen daaraan hun bijdrage leveren.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Naar inhoudsopgave

8

Over gemeentegrenzen heen Situatie Een goede samenwerking binnen Oost-Nederland, zoals met de provincie, de Cleantech Regio en onze buurgemeenten is belangrijk om de grote opgaven rondom woningbouw, energie en klimaat te realiseren. Ook de samenwerking binnen de VNG en de M50 (een netwerk van gemeenten van 30.000 tot 80.000 inwoners) zijn van belang om onze doelen te bereiken en voldoende slagkracht als middelgrote gemeente te houden. Het college van B&W pakt een proactieve rol op in het onderhouden van de verschillende netwerken. Daar waar we samen kunnen optrekken met deze partijen, bijvoorbeeld om in aanmerking te komen voor fondsen van het Rijk, zoeken we actief naar verbindingen.

9

Doel stevige positie in Cleantech Regio en provincie Gelderland

Doel samen meer bereiken met buurgemeenten en -regio’s

Doel inwoners als ambassadeur

Wij zetten ons verder in voor een gelijkwaardige samenwerking met de provincie Gelderland en binnen Cleantech Regio. De regio neemt in Nederland en daarbuiten een steeds belangrijker positie in en is een goed netwerk om vanuit bestuurlijke vernieuwing met ondernemers en maatschappelijke partijen thema’s over de gemeentegrenzen heen op te pakken. Met het voortzetten van onze actieve rol in de Cleantech Regio vergroten we de zichtbaarheid en belangen van de gemeente Zutphen in regionaal verband. De provincie Gelderland is een belangrijke partner, zeker op gebied van cultuur, mobiliteit, ruimte en energie om onderwerpen vanuit gezamenlijk belang in Oost-Nederland op te pakken en met elkaar de lobby richting het Rijk vorm te geven.

We vinden het belangrijk om de banden met onze directe buurgemeenten en buurregio’s aan te halen en met elkaar positieve resultaten te bereiken. Zowel financieel, recreatief, maar ook op het gebied van leefbaarheid loont samenwerken. Samen met Brummen, Voorst, Bronckhorst en Lochem kunnen wij onze rol als poort naar de Achterhoek en brug naar de Veluwe waarmaken. Wij kunnen onze dienstverleningen verder bundelen en kosten reduceren, bijvoorbeeld door gezamenlijke inkoop. En we zien het als duurzaam beleid en goed bestuur om ook met je directe buren problemen rondom de woningbouwproblematiek af te stemmen en sociale zorg op te pakken.

De positieve verhalen van alle inwoners van Zutphen en Warnsveld zijn belangrijk. Samen zijn we ambassadeurs van de gemeente Zutphen. We stimuleren het verspreiden van alle verhalen, waarmee inwoners in al hun diversiteit en vol passie vertellen hoe trots zij zijn op onze historische stad en ons groene dorp.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Naar inhoudsopgave

Politiek dichtbij Acties • We stellen vanuit de gemeenteraad een democratiseringsagenda op met afspraken over de vernieuwing van de lokale democratie en vragen het college een visie te ontwikkelen op de gewenste ontwikkeling van de organisatie. We maken een aanvalsplan om zoveel mogelijk inwoners (weer) te betrekken. Ook in samenspraak met onze (regionale) partners onderzoeken we hoe de bestuurskracht verbeterd kan worden. • We zorgen dat participatie niet alleen inspraak is, maar een proces van samenwerken en meebeslissen. We leggen hiervoor nieuwe spelregels vast in een participatieverordening. In participatieprocessen maken we vooraf de verwachtingen helder. • We starten met het organiseren van burgerberaden, te beginnen met een burgerberaad over de energietransitie. • We zetten het beleidskader “anders samenwerken” voort, met een breder en verplichtender karakter. We vinden dit een belangrijk principe waar we als bestuur en ambtelijke organisatie invulling aan gaan geven. • We zorgen voor een stevige positie van een lokale ombudsman en een serieus klachtenbeleid.

• Vanuit de visie op wijkgericht werken, is het belangrijk dat er op korte termijn duidelijkheid komt over het gewenste buurthuis in De Hoven. De wijkbewoners hebben een enorme impuls gegeven aan het creëren van een eigen buurthuis. De gemeente blijft de organisatie van buurthuis De Hoven ondersteunen en stimuleren om tot een wijkgericht centrum te komen dat aansluit bij de wensen en behoeften van de wijk De Hoven en dat past binnen de visie van wijkgericht werken van de gemeente Zutphen.

• We faciliteren dat organisaties die hulp kunnen bieden meer zichtbaar zijn in de wijken. Denk hierbij onder andere aan de schuldhulpverlening, schuldhulpmaatje, GelreWerkt!, Perspectief of bijvoorbeeld MPower.

• In de wijken zonder een eigen wijkcentrum of buurthuis gaan we deze in samenspraak met de bewoners en partners uit die wijk realiseren. We werken actief aan verbindingen tussen inwoners, organisaties en de gemeente om samen kansen te creëren die bijdragen aan het vergroten van betrokkenheid en samenhang, behoud en eventuele toevoeging van voorzieningen. Bij wijken met een wijkcentrum bespreken we hoe we deze waar nodig kunnen (helpen) versterken.

• Om zichtbaar te zijn in stad, dorp en wijken en om als bestuur op regionaal, provinciaal en landelijk niveau actief te zijn op grote dossiers als de woon- en klimaatcrisis, vinden wij een fulltime aanstelling van de wethouders noodzakelijk.

• Met wijkgericht werken gaan zowel het college, de gemeenteraad als de ambtelijke organisatie meer de wijken in om laagdrempelig bereikbaar en aanspreekbaar te zijn. We geven de wethouders expliciet de opdracht om ook wijkgericht zichtbaar te zijn.

• Een gedeelte van de ‘Corona-gelden’ zetten we incidenteel in voor het levendig maken, vergroten en versterken van de sociale cohesie in de wijken, waarbij de focus ook ligt op het verbinden van sport, kunst en cultuur.

• We haken aan bij het landelijke plan structurele versterking lokale publieke media.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Naar inhoudsopgave

10

Wonen en leefbaarheid

Coalitieakkoord 2022-2026

02 Gemeente Zutphen

11

“We willen dat Zutphen een aantrekkelijke, groene en toekomstgerichte gemeente is om te wonen. Voor jong en oud, voor mensen met verschillende achtergrond en inkomens. Met plek voor iedereen in alle woonwijken, met cultuur voor iedereen, met gevarieerde woonvormen, en met een aantrekkelijk buitengebied.”

12

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Gevarieerd en betaalbaar wonen Situatie De gemeente Zutphen groeit. Dit biedt kansen om het voorzieningenniveau in Zutphen en Warnsveld te versterken en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. De keerzijde is dat de toegenomen vraag om woningen de laatste twee jaar voor een forse prijsstijging heeft gezorgd. De afgelopen jaren heeft de focus in de woningbouwprogrammering sterk gelegen op het duurdere segment. Dit heeft geresulteerd in het aantrekken van vermogende (voornamelijk oudere) inwoners naar de gemeente Zutphen. De veranderde woonbehoefte en de toegenomen vraag naar woningen heeft in onze gemeente geleid tot beleid over betaalbare woningen. Deze kaders bieden voldoende ruimte om de gewenste balans tussen goedkoop, midden en duur te realiseren en ook om de doorstroming op de woningmarkt op gang te houden.

Doel gemeente Zutphen als een aantrekkelijke mix

Doel balans tussen goedkoop, midden en duur

Doel woningnood aanpakken

De lange termijn strategie richting een toekomstbestendige gemeente gaat niet alleen over het bouwen van nieuwe woningen. Minstens zo belangrijk is het om bestaande buurten leefbaar en vitaal te houden. We streven naar een gevarieerde stad met gevarieerde wijken. Daarbij is het belangrijk dat de gemeente Zutphen jongeren en jonge gezinnen aantrekt en behoudt. Dit is nodig om onze voorzieningen zoals scholen en verenigingen op peil te houden. Ruimtelijk gezien heeft de gemeente weinig uitleggebieden voor nieuwbouw. Op de lange termijn zal de groei binnen de contouren van het bebouwd gebied gerealiseerd moeten worden (inclusief Noordrand De Hoven en Schouwbroek).

De huidige maatschappelijke behoefte is om de woningbouw meer in balans te brengen, naar meer focus op woningen voor jongeren, starters en jonge gezinnen. En naar een evenwichtige mix van goedkoop, midden en duur woningaanbod bouwen. Naast het bouwen van sociale huurwoningen, vinden we het van belang om meer betaalbare middeldure huur in de gemeente Zutphen te realiseren. De gemeente Zutphen heeft een tekort aan betaalbare midden-huurwoningen, terwijl dat juist belangrijk is voor starters en voor ouderen die een koopwoning achterlaten. In het licht van de toegenomen grondstofprijzen, is het een opgave om nieuwbouwwoningen betaalbaar te houden. Dit kan door in te zetten op technische maatregelen zoals modulair bouwen, kleinere woningen, aanpassen van parkeernormen, toepassen van erfpacht en eventueel flexibele woningen.

De realisatie van woningen heeft doorgaans een langere doorlooptijd dan vier jaar. Tegelijkertijd is de urgentie groot om de komende vier jaar zo veel mogelijk te doen om de ergste effecten van de huidige woningnood te verminderen. Hiervoor hebben de coalitiepartijen kennis en ideeën van experts en andere politieke partijen geïnventariseerd. Denk bijvoorbeeld aan de proef in diverse gemeenten waarbij bijstandsgerechtigden op de proef kunnen samenwonen, waardoor betaalbare woningen vrijkomen.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

13

Naar inhoudsopgave

14

Doel versneld bouwen voor jongeren

Doel duurzaamheid, participatie en eigen initiatief

In de bevolkingsopbouw van de gemeente Zutphen zijn twintigers ondervertegenwoordigd. Terwijl het voor de toekomst van de gemeente Zutphen belangrijk is om een evenwichtige leeftijdsopbouw te hebben. Ook vanuit de kant van ondernemers is voldoende aanbod van betaalbare woningen voor jongeren een kans om gekwalificeerd personeel aan de gemeente Zutphen te binden en de krapte op de arbeidsmarkt het hoofd te bieden. We willen dus met nadruk inzetten op snel en flexibel bouwen voor deze groep.

De ontwikkeling van nieuwbouwlocaties willen we toekomstbestendig aanpakken: energieneutraal, van het gas af en zo veel mogelijk circulair gebouwd. Met ruimte voor groen en klimaatadaptie. Mogelijkheden voor natuurinclusief bouwen worden daarbij zo veel mogelijk benut. De Omgevingswet zien we als kans om inwoners beter te betrekken bij de ontwikkeling van hun wijk of dorp. En we willen ruimte geven voor collectieve bewonersinitiatieven, zoals een wooncoöperatie, vanwege de ervaring dat dit bijdraagt aan sociale samenhang en een aantrekkelijke, gevarieerde leefomgeving.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Naar inhoudsopgave

Rechtvaardige energietransitie Acties • Bij het zoeken naar locaties voor woningbouw gebruiken we een ‘ladder’ waarbij bouwen binnen de bebouwde kom voorrang heeft op bouwlocaties daarbuiten. Ons uitgangspunt daarbij is dat een eventuele groei-ambitie van de gemeente Zutphen ‘binnen de rondwegen’ gerealiseerd worden. Bouwen binnen de bebouwde kom vraagt meer denkkracht en creativiteit. En het is ook een kans om de ruimtelijke kwaliteit en leefomgeving te verbeteren (gebiedstransformatie). Een voorbeeld daarvan is de creatie van een ‘overgangszone’ tussen Noorderhaven en De Mars, waarin functies zoals wonen, werken en recreatie worden gecombineerd. • De coalitiepartijen werken samen met de andere partijen in de gemeenteraad een lange termijn visie uit voor de gemeente Zutphen in de Omgevingsvisie en de daaraan gekoppelde actualisatie van de Woonvisie. Tegelijkertijd zullen we op korte termijn maatregelen moeten nemen om de woningnood aan te pakken. • De regionale woondeals bieden kansen om meer betaalbare woningen te realiseren en daarvoor steun te krijgen van het Rijk. Andere gemeenten in de regio zullen ook gevraagd worden hier een bijdrage aan te leveren. Dit zien we als een kans om op lokaal en regionaal niveau meer betaalbare woningen te creëren.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

• We vinden het van belang om een deel van de nieuw te bouwen betaalbare woningen te reserveren voor inwoners van de gemeente Zutphen. De gemeenteraad heeft 30% als uitgangspunt gesteld. Wij houden dit uitgangspunt vast en breiden deze eventueel uit op het moment dat de Rijksoverheid hiervoor aanvullende mogelijkheden biedt. • De afgelopen jaren zijn de eerste stappen gezet om woningen voor jongeren in de gemeente Zutphen te laten bouwen. Dit proces willen we versnellen. Er zijn mogelijkheden om voor specifieke doelgroepen (inwoners van de gemeente Zutphen, mensen die een sociale huurwoning achterlaten) de aankoopprijs te reduceren, bijvoorbeeld met een koopgarant overeenkomst. Wij willen dat de gemeente open staat voor dit soort initiatieven vanuit de woningcorporaties. Zij hebben de expertise en de investeringsmiddelen om betaalbare woningen te realiseren. • In 2021 heeft de gemeenteraad stappen gezet om de woningprijzen binnen de perken te houden door introductie van opkoopbescherming en de zelfbewoningsplicht voor nieuwbouwwoningen in de gemeente Zutphen. Wij willen deze zelfbewoningsplicht uitbreiden naar bestaande woningen, als blijkt dat er in bepaalde wijken sprake is van het opkopen van woningen door investeerders.

• Gezien de toegenomen behoefte om de woningmarkt in goede banen te leiden, willen we een huisvestingsverordening opstellen, zodat er binnen de gemeente een duidelijk regulerend kader is.

• In het licht van de historisch hoge inflatie in 2022 is het van belang dat verhuurders de woonlasten beperkt houden en terughoudend zijn met huurverhogingen. Hierover willen we afspraken maken met woningcorporaties en andere verhuurders. • We zetten in op meer flexibele oplossingen, zoals het ombouwen van winkel- en kantoorruimte tot woningen, herbestemmen van panden, wonen boven winkels, wonen op het water, natuurinclusief wonen op het platteland, splitsen van woningen of het realiseren van tijdelijke woningen. Daarnaast is het van belang om doorlooptijden te verkorten van processen waar de gemeente proceseigenaar is, zoals de behandeling van vergunningen. • We willen in overleg met lokale aannemers en lokale projectontwikkelaars om voortgang te maken in de aanpak van de woningnood. • We willen bouwen met een ‘paspoort’ voor bouwmateriaal onderzoeken, omdat daar kansen liggen om hergebruik te verhogen. Waar de gemeente zelf eigenaar is van grond, zorgen we voor een opdracht aan de ontwikkelende partijen waarbij de deze uitgangspunten centraal staan. We dagen partijen uit om binnen deze kaders betaalbaar te bouwen. Zo hopen we op innovatieve oplossingen om onze bewoners de woning te kunnen laten huren of kopen die hen past. Waar de gemeente geen eigenaar is, stellen we vooraf randvoorwaarden aan de ontwikkeling.

Naar inhoudsopgave

15

Vergroening, klimaatadaptatie en natuur Situatie Nederlanders zijn het groen in hun omgeving afgelopen jaren méér gaan waarderen. De nationale tuinvogeltelling en ‘red-de-bij acties’ zijn razend populair. Het kappen van bomen of het maaien van bermen vol bloemen roepen overal sterke emoties op. In Zutphen en Warnsveld is dat niet anders. De biodiversiteit is in crisis, de overmaat aan stikstof bedreigt de natuur, de steden worden bij een opwarmend klimaat onleefbaar en met de ontwikkeling van steden groeit de recreatieve ruimte onvoldoende mee.

Doel groene invulling van stad, dorp en buitengebied Het is er deze coalitie veel aan gelegen om bij te dragen aan een groene invulling van stad, dorp en buitengebied. We hebben als doel om vanuit de gemeente vol in te zetten op vergroening, klimaatadaptatie en de natuurwaarden van stad, dorp en buitengebied. Dit is van belang voor onze gezondheid, voor de leefbaarheid in onze gemeente en voor onze niet-menselijke medebewoners. De wetenschap vertelt ons dat groen in de leefomgeving de geestelijke gezondheid bevordert, mensen aanzet tot bewegen, zieke mensen sneller doet genezen, bijdraagt aan een gezonde leefomgeving en kinderen helpt om uit te groeien tot evenwichtige volwassenen. Daarbij zijn de bebouwde omgeving en het buitengebied belangrijke leefgebieden voor planten en dieren. Denk aan de slechtvalk op de Walburgiskerk, de bosuil op de Boompjeswal en het bijzondere bolgewasje weidegeelster in het park achter de Hanzehof. Het gaat overigens lang niet alleen om de bijzondere soorten. Het gaat ook om de totale groene kwaliteit van onze leefomgeving, met alle planten en dieren die daar bij horen. Met ons sterk veranderende klimaat hebben we meer dan ooit groen nodig om toekomstbestendig en gezond te kunnen leven.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

16

Naar inhoudsopgave

Vergroening, klimaatadaptatie en natuur Acties • We breiden het bomenbestand (nu 31.000 bomen) uit naar 50.000. Bij het planten van extra bomen in de stad richten wij ons ook op de ‘hitte-eilanden’ als de Mars, de Revelhorst en het voormalig MIRO-terrein. Nieuw groen wordt zo veel mogelijk als ecosysteem aangelegd, met aandacht voor (inheemse) planten, bomen en struiken, dieren, bodem, waterhuishouding en hun onderlinge relaties. In de in deze raadsperiode op te stellen Omgevingsvisie besteden we expliciet aandacht aan recreatief groen. • In ons wijkgericht werken besteden we ook aandacht aan het beheer van het bestaande groen en het toevoegen van nieuw groen. De communicatie met omwonenden als bomen worden gerooid of sterk ingekort wordt geëvalueerd en verbeterd. Samenwerken is hier het uitgangspunt. Bij nieuwbouwplannen vormt het groen in de wijk voortaan integraal onderdeel van het ontwerp. • We maken een budget vrij voor projectgerichte natuur- en milieueducatie op basisscholen. Natuureducatie in zijn meest brede zin hoort wat ons betreft bij de taken van een gemeente die natuurwaarden, duurzaamheid en burgerschap stimuleert. Zeker als natuureducatie wordt verbonden met maatschappelijke thema’s. Samen met scholen, organisaties, vrijwilligers en bedrijven werken we toe naar een passend pakket aan educatieve activiteiten.

Ook de inrichting van groene schoolpleinen en nieuwe natuurspeelplekken blijven we stimuleren.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

• Bij herinrichting van de openbare ruimte benutten wij de mogelijkheden voor waterberging en extra groen. De koers die wij met de visie vesting van de toekomst zijn ingeslagen, zetten wij voort. • Bij rioolvervanging of nieuwe bestrating nemen we klimaatadaptatie integraal in de planvorming mee. We gaan door met het stimuleren dat particuliere woningen hun neerslagoverschot van het riool afkoppelen. Voor grootschaliger projecten richten we ons tot de woningcorporaties en bedrijvenorganisaties. Op dezelfde manier stimuleren we het ontstenen van particuliere tuinen en het aanleggen van groene daken en groene gevels. • Samen met de Waterschappen Rijn en IJssel en Vallei en Veluwe werken we plannen uit om de watertoevoer naar de stad te verbeteren. Als de kans zich voordoet maken we de binnengracht langs de Boompjeswal en de Martinetsingel weer watervoerend. Wij onderzoeken of bij de herinrichting van de strook onder de hoogspanningsleidingen langs de Den Elterweg bij de verkabeling met cofinanciering van andere overheden een klimaatpark kan worden aangelegd. • We stellen op korte termijn een biodiversiteitsplan op, inclusief een concreet uitvoeringsprogramma. Per wijk stellen wij een streefbeeld op waarbij de gewenste basiskwaliteit natuur wordt beschreven.

De gemeente weet waar zich bijzondere soorten bevinden en houdt daar bij ruimtelijke ontwikkelingen en in het beheer van de openbare ruimte rekening mee. • Het enige jaren geleden vernieuwde maaibeleid (bloeiende bermen) en het snoeibeleid

van de gemeente worden geëvalueerd en verder toegespitst op versterking van de natuurwaarden. Daarbij werken we samen met de diverse natuurexperts die onze gemeente telt. • Bij nieuwbouw en grootschalige, wijkgerichte renovatieprojecten stellen wij natuurinclusieve maatregelen, zoals gierzwaluwenkasten of groene daken, verplicht. Hierbij hanteren wij een puntensysteem, vergelijkbaar met het systeem dat daarvoor in een aantal andere gemeenten is ontwikkeld. • In het buitengebied stimuleren wij de vrijwillige aanleg van nieuwe bosjes, groenstroken en kikkerpoelen. Wij gaan na of de bestaande stimuleringsregelingen voldoende stimulans bieden en of een gemeentelijk landschapsfonds meerwaarde biedt. 17

• We willen agrarische ondernemers helpen om de keuze te maken voor een toekomst met een extensiever grondgebruik, met minder milieubelasting en meer ruimte voor natuur en landschap. Dit doen wij door voor boeren die dit willen – en uiteraard samen met hen – een bedrijfsdoorlichting te laten maken in combinatie met een extensiveringsplan. Vrijwilligheid staat hierbij voorop. • De gemeente bevordert dat vanuit Cleantech Regio de regionale voedselstrategie verder wordt uitgewerkt in de richting van een natuurinclusieve kringlooplandbouw en minder verspilling. • De gemeente geeft bij representatieve gelegen­ heden het goede voorbeeld op het gebied van duurzaamheid.

Naar inhoudsopgave

Rechtvaardige energietransitie Situatie Het veranderende klimaat heeft grote gevolgen. Bijna alle landen van de wereld hebben samen de afspraak gemaakt om de klimaatcrisis te stoppen. Omdat we de aarde leefbaar en groen willen overdragen aan de volgende generaties. In Nederland hebben we afgesproken dat we in 2050 CO2-neutraal willen zijn. Ook de gemeente Zutphen wil zorgen dat onze mooie stad en dorp schoon en leefbaar worden doorgegeven aan de inwoners van morgen. Daarvoor moeten we onze ecologische voetafdruk verkleinen. Energiebesparing blijft het uitgangspunt. Energie die wordt bespaard hoeft niet te worden opgewekt.

Doel groene en innovatieve energiebronnen voor iedereen De gemeente Zutphen zet actief in op groene en innovatieve energiebronnen. Met respect voor de omgeving. En iedereen moet mee kunnen doen, ook inwoners die zich verduurzaming niet kunnen veroorloven. De energietransitie moet rechtvaardig zijn. We wekken zoveel als mogelijk zonne-energie op, maar met alleen zonnepanelen op daken halen we onze doelen uit de vastgestelde Regionale Energie Strategie (2021) niet. Dat betekent dat we ook goed moeten kijken naar de mogelijkheden voor windenergie en zon-op-land.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Doel lokaal en slim

Doel warmte in de wijken

Opbrengsten van energieprojecten moeten een bijdrage leveren aan de gemeenschap. Daarom geven wij voorrang aan lokale, coöperatieve projecten waar omwonenden van mee profiteren. Energieprojecten dienen daarom minstens voor 75% in lokaal eigenaarschap te zijn. We stimuleren onderzoek naar vormen van energieopslag, zoals batterijen. We moeten namelijk slim omgaan met de opgewekte energie en het elektriciteitsnet goed gebruiken.

We stimuleren in de gemeente het gebruik van verschillende natuurlijke warmtebronnen, zoals energie uit het water van Berkel en IJssel, en rioolwater. De overgang van het gebruik van aardgas naar duurzame alternatieven voor koken, het verwarmen van woningen en kraanwater, noemen we de warmtetransitie. Hiervoor hebben we in 2021 een plan gemaakt, de transitievisie Warmte. In de visie worden de eerste buurten benoemd waar de warmtetransitie wordt toegepast vóór 2030. Dit zijn Helbergen, de Zeeheldenbuurt, Noordveen en een stuk van Leesten en Warnsveld. Dit veranderen van warmtebron doen we per buurt, wijk of dorp, want iedere wijk of dorp is anders. Een wijkuitvoeringsplan beschrijft de aanpak om een wijk te verwarmen met groene energie en zonder aardgas. Die buurtplannen maken we met de inwoners, en ook met woningcorporaties, netwerkbeheerders, het waterschap en bijvoorbeeld

18

Naar inhoudsopgave

warmtebedrijven. In dit plan maken we ook afspraken over de financiële gevolgen. Het zijn concrete plannen, die de gemeenteraad moet goedkeuren. Je huis verwarmen moet voor iedereen betaalbaar zijn, dat is het belangrijkste uitgangspunt.

Doel regionaal samenwerken aan energietransitie We werken aan een economisch sterke én schone regio. In de Cleantech Regio werken de gemeenten Apeldoorn, Brummen, Epe, Deventer, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen, de Waterschappen Rijn en IJssel en Vallei en Veluwe en de provincie Gelderland aan de Regionale Energie Strategie (RES). Op dit moment onderzoekt de regio of een regionaal fonds financieel kan bijdragen aan een aantal grote doelen in de regio, waaronder de energietransitie. De gemeente Zutphen neemt hierin een aanjagende rol, samen met Apeldoorn en Deventer.

19

Doel burgerberaad voor betrokkenheid, vertrouwen en snelheid Burgerberaden zijn een bewezen effectief middel voor de gemeenteraad om moeilijke beslissingen te nemen, onder andere over de energietransitie. Het leidt tot snellere besluitvorming, beter beleid voor langere termijn, en meer wederzijds vertrouwen tussen inwoners en politiek. We bereiden het eerste burgerberaad voor in 2022 en voeren het eerste uit in 2023. We stellen hiervoor duidelijke spelregels op, zodat zowel de inwoners als het gemeentebestuur dezelfde verwachtingen hebben. Een burgerberaad is een door loting samengestelde groep burgers, die op basis van uitgebreide informatie en overleg, aanbevelingen over beleid doet. Dit past bij de vraag uit onze stad en dorp voor meer invloed op de beslissingen die de gemeente maakt.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Naar inhoudsopgave

Rechtvaardige energietransitie Acties • We stellen zo snel mogelijk concrete doelen voor de lokale opwekking van groene energie. Dit berekenen we aan de hand van het totale energiegebruik in onze gemeente. Aan de hand van die doelen stellen we een ambitieuze en realistische tijdslijn met acties op richting 2030. • De gemeente start een taskforce ‘zon-opdak’. Deze taskforce bestaat uit verschillende deskundigen die successen uit het hele land verzamelen om die in Zutphen en Warnsveld toe te passen. In deze taskforce is extra aandacht voor zon-op-dak bij monumenten, parkeerplaatsen en bedrijventerreinen. Deze taskforce onderzoekt ook welke beleidsveranderingen er in de gemeente nodig zijn om monumenten beter te kunnen isoleren en verduurzamen. We slaan de handen ineen met inwoners en ondernemers om op zoveel mogelijk daken zonne-energie op te wekken. Dat is onze belangrijkste insteek bij het opwekken van groene energie en voor het halen van de regionale doelen uit de vastgestelde Regionale Energie Strategie (2021).

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

• In 2023 komt er een afspraak hoe we huurders kunnen ondersteunen wanneer ze zelf energie willen opwekken. We hebben namelijk bijna alle daken van particulieren en ondernemers nodig om zoveel mogelijk groene stroom op te wekken. Met de woningcorporaties en verhuurders hebben we regelmatig overleg om onze gezamenlijke doel te halen: zoveel mogelijk zonnepanelen op de daken van Zutphen en Warnsveld! De concrete doelen uit prestatieafspraken zijn leidend in deze gesprekken, die stellen we elk jaar samen vast. • Iedere inwoner van Zutphen en Warnsveld moet de mogelijkheid hebben zijn huis te isoleren. De gemeente blijft hiervoor subsidies van Rijk en provincie inzetten en voert samen met maatschappelijk stakeholders laagdrempelige isolatieprogramma’s uit. Om dit te bereiken werkt de gemeente nauw samen met Zutphen Energie, woningcorporaties, buurtcentra en wijkteams. • In de gemeente Zutphen hebben we in de Regionale Energiestrategie twee gebieden aangewezen waar wij initiatieven voor zonnevelden willen onderzoeken: Overmarsch en Zutphens Broekgebied. Ook hebben we één gebied waar windmolens geplaatst kunnen worden: Zutphen Noord/De Mars. Wij zijn van mening dat er plek is voor maximaal zes windmolens in dat zoekgebied, wanneer zij aan alle wettelijke eisen en ons lokale afwegingskader voldoen.

• We ontwikkelen in 2022 spelregels waaraan een zonneveld en een windpark moeten voldoen: het afwegingskader ‘wind- en zonne-energie’. In die spelregels staat helder uitgelegd hoe inwonersparticipatie (meedenken en financieel mee kunnen profiteren) moet worden ingericht en hoe we ervoor zorgen dat natuur en landschap goed worden meegenomen in de besluiten. Ook moet aangetoond worden wat het duurzame rendement is van windmolens: hoeveel woningen of bedrijven ze van energie voorzien. Dit wordt opgenomen in het afwegingskader. • We richten een Zutphens Energiefonds op. Dit maakt financiering voor verduurzaming van je huis bereikbaar voor iedereen. Via dit fonds kunnen particuliere huiseigenaren met een klein tot gemiddeld besteedbaar inkomen een lening afsluiten bij de gemeente voor het verduurzamen van hun woning. Dit Energiefonds verschaft leningen tot 100% aan inwoners die willen investeren in bijvoorbeeld zonnepanelen, isolatie, aansluiting aan een warmtenet of een warmtepomp. Zo gaan de energierekeningen van deze inwoners sneller omlaag, waarmee geld bespaard wordt om over een aantal jaren de lening terug te betalen. Natuurlijk verbetert het wooncomfort, verhoogt het de woningwaarde en dragen we zo bij aan een schonere en duurzame gemeente. Loopt door op volgende pagina.

Naar inhoudsopgave

20

Rechtvaardige energietransitie Acties • We gebruiken burgerberaden om de energietransitie zo realistisch en democratisch mogelijk te maken. Burgerberaden betrekken inwoners intensiever bij het voorbereiden van energiebeleid. Op die manier sluit het beleid beter aan bij onze inwoners. Dat maakt de besluiten realistischer: de gemeente en de gemeenteraad kunnen daar hun voordeel mee doen. • De gemeente neemt haar voorbeeldrol serieus. Alle panden in gemeentelijk bezit worden verduurzaamd, middels een opgesteld meerjaren onderhoudsplan. Ook wordt in de bedrijfsvoering zichtbare keuzes gemaakt die helpen de ecologische voetafdruk te verkleinen. • We realiseren deze coalitieperiode een smart grid als onderdeel van een Smart Energy Hub op bedrijventerrein De Mars. Dat is een ‘intelligent’ energienet, los van het bestaande energienetwerk. Daarbij wekken bedrijven zoveel mogelijk hun eigen energie op en het net verdeelt dat wanneer er pieken en dalen zijn in die opwek. De provincie Gelderland ondersteunt Zutphen hierin. De gemeente faciliteert innovatieve energieprojecten van het bedrijfsleven die meewerken aan deze Smart Energy Hub, zoals bijvoorbeeld de waterstoffabriek.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

• Het eerste wijkuitvoeringsplan voor warmtetransitie wordt op dit moment gemaakt met de inwoners van de buurt Helbergen. Begin 2024 start de uitvoering van het plan, waarna deze buurt overgaat op een warmtenet waarbij de IJssel gebruikt wordt als warmtebron. Nadat deze buurt over is naar groene energie starten we met het opstellen van het wijkuitvoeringsplan voor de wijk Noordveen. Hierbij onderzoeken we, samen met de inwoners, of er een betaalbaar warmtenet kan komen met warmte uit een fabriek. Nog in 2023 starten we parallel ook met een aantal buurten in Leesten aan een wijkuitvoeringsplan. De gemeente stelt, naar advies van het Rijk, voor al deze plannen beleidsadvies, projectmanagement en projectondersteuning ter beschikking. Liander is een belangrijk partner en we stemmen de plannen en tijdslijnen met hen af.

• Tijdens de uitvoering van een wijkplan voor warmtetransitie willen we goed kijken wat er in de wijk verbeterd kan worden aan de leefomgeving. Als toch de schop in de grond gaat kijken we meteen naar meer groen, meer spelen voor kinderen, een betere waterhuishouding en wat de buurt verder nog aangeeft wat nodig is. Ook creëren we werk door deze warmtetransitie: mensen zonder werk in de wijk worden actief benaderd om aan de slag te gaan in het project. Het maatschappelijke initiatief Werkmakers geeft hier vorm aan. 21

Naar inhoudsopgave

Cultuur en erfgoed Situatie Een rijk cultureel aanbod is essentieel voor onze inwoners, het vestigingsklimaat en de aantrekkelijkheid van Zutphen en Warnsveld. Kunst houdt ons een spiegel voor, ontroert en confronteert. Toch zou kunstbeleving niet gebonden moeten zijn aan een vaste plek, maar door de hele gemeente te beleven horen zijn. Kunst en cultuur dragen immers bij aan ontmoeting, plezier, het creëert kansen en hoort daarom ook in de wijken thuis. Daarnaast kent de gemeente Zutphen ook een rijkdom als het gaat om historisch erfgoed. Het is de drager van onze geschiedenis en het geeft de stad en dorp identiteit en sfeer.

Doel kunst en cultuur beschikbaar voor iedereen Wij willen zowel behoud van het erfgoed én het stimuleren van (nieuwe) kunst en cultuuruitingen, zodat Zutphen het bruisend cultureel centrum van het oosten wordt. Om de ambities op het cultureel domein waar te maken en de culturele basisinfrastructuur te handhaven heeft de gemeente een volwaardig, eigentijdse theaterzaal en podiumzaal nodig. We streven ernaar dat iedereen in zijn schoolperiode en in zijn wijk in aanraking komt met cultuur en cultuureducatie.

Doel kansengelijkheid

Doel rijke geschiedenis koesteren

Kansengelijkheid begint bij mensen dezelfde mogelijkheden geven en daarbij zijn belangrijke vaardigheden zoals leesvaardigheid en digitale vaardigheid (wettelijke functies van de bibliotheek) essentieel. Het stimuleren van geletterdheid (zowel fysiek als digitaal) zien wij als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente, scholen en de bibliotheek en wordt versterkt door dit decentraal, in wijken en scholen, aan te bieden.

Zutphen is een gemeente met veel historisch erfgoed, daar moeten wij zuinig op zijn. Wij streven ernaar om zoveel mogelijk monumenten te beschermen. Het verhaal van Zutphen als eeuwenoude Hanzestad is een verhaal dat verteld wordt door de vele monumenten en het stedelijk museum Zutphen. Ook het dorp Warnsveld heeft zijn eigen cultuur en historisch verhaal. Die verhalen kunnen alleen verteld worden door openstelling van de monumenten voor het brede publiek. Wij streven ernaar die verhalen levend, zichtbaar en toegankelijk te maken door actief naar buiten te treden en de verbinding te zoeken met citymarketing en het toeristisch beleid.

Doel makers en broedplaatsen faciliteren

Doel versterken van de popcultuur

Kunst en cultuur bestaan niet zonder haar makers. In het cultuurbeleid wordt de nadruk gelegd op het stimuleren, faciliteren van en een podium geven aan onze makers. Wij onderzoeken met de makers hoe dit optimaal gefaciliteerd kan worden door de gemeente Zutphen.

De gemeente Zutphen heeft een rijke geschiedenis van muziek en muzikale evenementen. Wij versterken dat klimaat, maken nadrukkelijke de verbinding met popcultuur en stimuleren dat kinderen op vroege leeftijd in aanraking komen met muziek.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Naar inhoudsopgave

22

23

Wij maken nadrukkelijk de verbinding met popcultuur en stimuleren dat kinderen op vroege leeftijd in aanraking komen met muziek.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Cultuur en erfgoed Acties • Wij onderzoeken hoe en op welke manier centralisatie van de governance van de culturele voorzieningen mogelijk is, zonder dat de afzonderlijke culturele voorzieningen hun eigen identiteit verliezen. Hiermee versterkt de relevantie, programmering en lokale binding van kunst en cultuur. Doelstelling daarbij is dat subsidiegeld primair naar de makers gaat. • Met het in eigendom nemen van de Hanzehof en Buitensociëteit is de eerst stap gezet naar een toekomstbestendig theater en muziekpodium. Deze raadsperiode begint de renovatie van de Hanzehof en de Buitensociëteit, zodat het de komende 20 jaar vooruit kan als culturele knooppunt van Zutphen en omgeving. Het college hanteert bij die renovatie van de Hanzehof en Buitensociëteit de volgende uitgangspunten: de nadruk ligt op de functionaliteit van het theater en de Buitensociëteit; de bibliotheek blijft in de Broederenkerk; de ‘verstening’ moet minder, de gebouwen worden opengebroken; er wordt verbinding gemaakt met het park; en er wordt onderzocht of en hoe het mogelijk is om de ruimtes multifunctioneel in te zetten.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

• De gemeente ondersteunt creatieve broedplaatsen waar talentontwikkeling en kennis­ uitwisseling centraal staat. Waar mogelijk stelt de gemeente haar eigen vastgoed ter beschikking en gaat nadrukkelijk op zoek naar culturele broedplaatsen in de wijken om die te faciliteren en te helpen floreren. • We realiseren een centrale plek, waar alle partijen die educatie verzorgen in het kunst en cultuur domein een ruimte kunnen huren tegen maatschappelijke tarief. • Evenementen zijn bij uitstek het middel om op een laagdrempelige manier kunst, cultuur en erfgoed naar de mensen te brengen. Door te werken met laagdrempelige evenementen kunnen kunst, cultuur en erfgoed voor iedereen toegankelijk worden, dit versterkt ook ‘de stad als podium’. Wij stimuleren dat culturele evenementen de wijken ingaan.

24

• Wij gaan onderzoeken of er, in samenwerking met het Gelders restauratiecentrum, een mogelijkheid bestaat tot het oprichten van een praktisch onderwijsaanbod opleidingscentrum vakmensen historische erfgoed.

Naar inhoudsopgave

Schoon en veilig verkeer Situatie In Zutphen en Warnsveld moet het verkeer veiliger worden dan het nu is, met name voor fietsers en wandelaars. De rode loper is een bewezen succesformule om ruimte te geven aan de fiets.

Doel schoon vervoer krijgt prioriteit

Doel duurzaam goederenvervoer

We geven ruim baan aan fietsers en voetgangers en stimuleren (schoon) openbaar vervoer, deelmobiliteit en elektrische auto’s. We streven in alle toekomstige verkeersaanpassingen naar goede, veilige fietsverbindingen tussen alle wijken. Ook de huidige fietswegen worden veiliger gemaakt en doorontwikkeld. De gemeente heeft als doel dat er in 2025 circa 400 autolaadpalen zijn in Zutphen en Warnsveld. Doordat er proactief én op aanvraag laadpalen worden geplaatst, halen we dit doel. Wij doen dat in samenwerking met de provincies Gelderland en Overijssel.

Er zijn veel Europese en landelijke ontwikkelingen rondom goederentransport via het spoor die Zutphen en de nabije omgeving raken. Wij vinden het belangrijk dat de toename van transportbewegingen op de lange termijn onderbouwd wordt. Ook moet hinder worden aangepakt, moeten er geen belemmeringen ontstaan in de ontwikkeling van onze spoorzone, willen we de groene omgeving behouden en zetten we in op duurzamer goederenvervoer. We trekken samen met de regio’s, omliggende gemeenten en provincies op om waar nodig een krachtige vuist te maken. Ook sluiten we aan bij regionale en provinciale ontwikkelingen rondom watertransport. Goederenvervoer over water vervangt transport over de weg en ontlast de drukke wegen. Daarbij zetten we zoveel mogelijk in op schone scheepvaart.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

25

Naar inhoudsopgave

Schoon en veilig verkeer Acties • Een nieuw verkeerscirculatieplan wordt raadsbreed ontwikkeld en als onderdeel van de Omgevingsvisie vastgesteld. De gemeenteraad heeft hiervoor al een aantal kaders vastgesteld. • Aanpakken acuut onveilige situaties. De herontwikkeling van straten doen we zoveel mogelijk via de ‘Deventerweg’-methode: de inwoners, omwonenden en stakeholders gaan met elkaar in gesprek over een ontwerp. De gemeente bepaalt van tevoren de kaders en durft bovenal te vertrouwen op de uitkomst van het participatieproces. Daarnaast ontwikkelen we een afwegingskader voor het prioriteren van de verschillende onveilige verkeerssituaties. Zo is het voor alle inwoners duidelijk waarom de gemeente bepaalde keuzes in volgordelijkheid maakt.

• De gemeente heeft ambities als het gaat om het bouwen van nieuwe woningen. We kijken in het voortraject goed hoe we deze nieuwe wijken veilig en met hoge luchtkwaliteit inrichten. Specifieke aandacht hebben we daarbij voor de fietsen wandelmogelijkheden en de inrichting van fiets en autoparkeerplaatsen. Daarnaast moeten deze wijken goed te bereiken zijn met het openbaar vervoer. • Met meer elektrische stadsdistributie zorgen we voor minder zwaar, vervuilend vervoer in onze stad. We kijken ook expliciet hoe afvalverwerkingsbedrijven hier een rol in kunnen spelen.

• We faciliteren watergebonden bedrijvigheid op De Mars en een goede bereikbaarheid van onze havens. Vooral het kruispunt van waterwegen kan de gemeente Zutphen ook economisch versterken. Het is daarvoor noodzakelijk dat het uitdiepen van de industriehaven wordt opgepakt. In aanvulling op de gemeentelijke gelden wordt gekeken naar de mogelijkheden omtrent externe financiering en een bijdrage van belanghebbende bedrijven om dit project gezamenlijk tot stand te brengen. Door het verdiepen van de industriehaven groeien de kansen voor de bedrijven die eraan gevestigd zijn om hun activiteiten uit te breiden. 26

• Uitvoer mobiliteitsvisie Binnenstad. In de uitvoeringsagenda wordt ook een helder en herkenbaar parkeerbeleid ontwikkeld voor zowel auto’s als fietsen, waarbij we gebruik maken van slimme oplossingen uit de regio. We zorgen daarnaast voor meer fietsoplaadpunten in de gemeente.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Naar inhoudsopgave

Minder huishoudelijk afval Situatie Grondstoffen worden steeds schaarser. De vraag naar grondstoffen stijgt en makkelijk winbare gebieden voor bijvoorbeeld olie en gas nemen af. Om te kunnen blijven voldoen aan de grote vraag naar grondstoffen, moeten we ervoor zorgen dat we minder waardevolle grondstoffen uit de keten laten ‘lekken’ door verbranding, en meer grondstoffen hergebruiken. De transitie richting een circulaire economie is in Nederland verwoord in het Rijksprogramma ‘Nederland Circulair in 2050’. Onderdeel van deze ambitie is een afvalvrije samenleving in 2050. Voor huishoudelijk afval betekent dat nog maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar in 2020, en nog slechts 30 kilo in 2030.

Doel restafval verminderen en makkelijker scheiden De inwoners van de gemeente Zutphen zijn goed in het scheiden van hun afval. Afval dat goed is gescheiden is makkelijker te recyclen tot een grondstof van goede kwaliteit om er weer een nieuw product van te maken. Voor materiaalstromen zoals gfe (groente-, fruit en etensresten), textiel, glas en papier en karton is nascheiding in Nederland op dit moment geen serieuze optie. Als deze niet aan de bron gescheiden worden van het restafval, gaan deze potentiële grondstoffen verloren. Het is daarom belangrijk om te blijven inzetten op bronscheiding. We voelen de noodzaak om lokaal doelstellingen op te stellen voor duurzaamheid en kostenbesparing voor inwoners, gericht op recycling, hergebruik en het beperken van de afvalstroom. In de gemeente Zutphen is het nog niet voor alle inwoners mogelijk om afval goed te scheiden. Daar moeten we snel mee aan de slag.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Doel grondstoffenplan Op dit moment wordt nog 140 kilogram restafval per persoon per jaar opgehaald in de gemeente Zutphen. Om de landelijke doelstellingen te halen (70 kg in 2025 en 30 kg in 2030) is samenwerking, communicatie, participatie en maatwerk nodig.

27

Om de juiste stappen te nemen stellen we in 2022 een nieuw grondstoffenplan vast. In dit plan kijken we hoe we op een goede manier meer grondstoffen kunnen verzamelen en tegelijk kunnen zorgen voor minder restafval en dus kostenbeheersing voor de inwoners.

Naar inhoudsopgave

Minder huishoudelijk afval Acties • De prettige regionale samenwerking met Circulus voor de inzameling van grondstoffen en restafval zetten we voort. Er moeten nog wel stappen gezet worden om de hoeveelheid restafval te verminderen: we halen nu de landelijke afspraken niet. In 2020 hadden we nog 40 kg per inwoner per jaar te veel restafval. • Voor het slagen van het grondstoffenplan en het halen van de doelstelling van 70 kg per huishouden in 2025 moeten we eerst een aantal voorwaarden creëren: goede communicatie over afval scheiden en het belang daarvan; het mogelijk maken van het scheiden van gfe bij hoogbouw en in het centrum; de gemeente Zutphen geeft zelf het goede voorbeeld; scholen en verenigingen worden betrokken bij afval scheiden; en veranderingen gaan we niet in één keer doorvoeren maar geleidelijk.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

• In gemeenten van gelijke grootte en verstedelijking als Zutphen zijn goede ervaringen opgedaan met ‘omgekeerd inzamelen’: daarbij worden alle grondstoffen die je kunt recyclen gratis opgehaald aan huis en breng je zelf je restafval weg naar een ondergrondse container. De komende jaren gaan we onderzoeken hoe en of we omgekeerd inzamelen kunnen invoeren door te werken met pilots, we sluiten daarbij aan op wijkgericht werken. Deze pilots zijn gericht op het verminderen van restafval en daarbij ook op het niet laten oplopen van de rekening voor inwoners.

De pilots starten in enkele buurten en worden samen met de inwoners ingericht, gemonitord en geëvalueerd. Hier wordt ook gekeken naar de voorwaarden van bijvoorbeeld zorgcontainers voor inwoners die fysiek niet in de mogelijkheid zijn hun afval zelf weg te brengen. • Met Circulus maken we duidelijke en meetbare afspraken over de grondstoffen­inzameling zoals het tegengaan van dumping en bijplaatsingen en de doelstellingen per wijk. Ook dat doen we in nauw overleg met de inwoners. Zij weten wat wel en niet werkt in hun buurt. 28

Naar inhoudsopgave

Werken en leren

Coalitieakkoord 2022-2026

03 Gemeente Zutphen

29

30

“In de gemeente Zutphen krijgt iedereen de kans om talenten optimaal in te zetten door sterk onderwijs, het vergroten van bestaanszekerheid en genoeg werk. Wij willen het ondernemersklimaat in de gemeente Zutphen versterken. En zetten ons in voor een mooie en levendige binnenstad” Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Onderwijs en arbeidsmarkt Situatie Er is op dit moment in diverse sectoren genoeg werk. Daardoor kunnen meer groepen mensen gemakkelijker aan werk komen. Tegelijkertijd zien wij iedere dag een groeiende kloof in de bestaanszekerheid en kampen veel sectoren met een personeelstekort. In onder andere de zorg, techniek, horeca en transport is het aantal vacatures hoog. Verschillende prognoses laten zien dat het verwachte personeelstekort de komende jaren onverminderd hoog blijft. Ook bij ondernemers in de gemeente Zutphen is de vraag naar personeel groot. Daar tegenover staat dat het aantal niet werkenden in onze gemeente relatief hoog is. De gemeente heeft daarnaast een onderscheidend en kwalitatief hoog onderwijsaanbod. Dat is cruciaal voor het toekomstperspectief van onze jeugd. En dit is ook een reden voor gezinnen om in de gemeente Zutphen te wonen.

31

Doel sterk onderwijs

Doel Van onderwijs naar werk

De prognose is dat het aantal leerlingen in het basisonderwijs afneemt. Dit heeft als risico dat leerlingaantallen op enkele scholen zodanig dalen, dat de kwaliteit en continuïteit van onderwijs onder druk komt te staan. In onze visie heeft iedere wijk of dorp een school met voldoende kwaliteit aan basisonderwijs. Daarnaast willen we de ontwikkeling van integrale kindcentra stimuleren, als instrument om de algemene ontwikkeling en kansengelijkheid van kinderen te bevorderen. Deze uitgangspunten zijn voor ons leidend in de lange termijn strategie voor onderwijshuisvesting. De gemeente heeft hierover goed overleg met het onderwijs en dat zetten we in de toekomst voort.

Jong aan het werk gaan lijkt voor veel jongeren in eerste instantie aantrekkelijk. Het inkomen is welkom, zeker bij jongeren uit gezinnen met een laag sociaaleconomische situatie. Te vaak komt het voor dat zij na verlies van hun eerste baan lastig een plek op de arbeidsmarkt kunnen vinden. Inzet op het afronden van de opleiding moet daarom het uitgangspunt zijn. Dat begint bij een goed inzicht in wie, waarom de school verlaat. Het kan niet zo zijn dat schoolverlaters niet in beeld zijn bij de gemeente. In programma’s om schoolverlaters weer naar school te krijgen staat vertrouwen en het geven van een tweede kans centraal.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

We zetten in op ontwikkeling van het netwerkonderwijs om meer en betere verbindingen te leggen tussen het onderwijs onderling en de arbeidsmarkt. Kennis delen, inspringen op vraag en veranderingen van de markt zijn daarin beter met elkaar te organiseren en te ontdekken. Daarnaast verbetert dit de kwaliteit van het opleiden van onze jongeren binnen banen die hard nodig zijn. De werkwijze van het Praktijkonderwijs Zutphen als netwerkschool en de ontwikkeling die het Kompaan (vmbo) en de Techniekfabriek daarin maken, zien wij als goede voorbeelden.

Naar inhoudsopgave

Doel bestaanszekerheid en waardevol werk

Doel match tussen werkgevers en werkzoekenden

Voor onze inwoners is het van belang om een plek te hebben op de arbeidsmarkt. Werk geeft naast inkomen ook voldoening, zelfwaardering en zelfontplooiing. We bieden mensen perspectief op zinvol werk; sterker dan voorheen leggen we verbinding tussen werk, inkomen, onderwijs, welzijn en zorg. Wij zetten in op een inclusieve arbeidsmarkt waarin voor iedereen een passende werkplek gevonden kan worden. Waar nodig zal er begeleiding beschikbaar zijn bij het vinden van passend werk. Bij het zoeken naar passend werk staat de duurzame inzetbaarheid centraal. Werken moet daarbij lonen en de armoedeval moet verkleind worden. Alleen op deze manier kunnen al onze inwoners onderdeel zijn van de maatschappij. We streven naar regelarme bijstand en werken vanuit vertrouwen. Wij vragen geen verplichte tegenprestatie, maar stimuleren vrijwilligerswerk. Een leven lang ontwikkelen passend bij het eigen vermogen is hierbij de norm.

GelreWerkt! is de afdeling van de gemeente Zutphen met betrekking tot de werkzoekende dienstverlening en de werkgeversdienstverlening. Gelrewerkt! brengt op lokaal niveau vorm in samenwerking met de arbeidsmarktregio. GelreWerkt! zet naast het samenwerken in de regio lokaal vooral in op samenwerking en het verbeteren van matches tussen werkgevers en werkzoekenden. De ontwikkeling van de GelreWerkt! App is daar al een mooi voorbeeld van. Het is als sociaal werkbedrijf nodig om als netwerkorganisatie te opereren en samenwerking (scholen, instanties, werkgevers) tot stand te brengen om de verbinding tussen werkzoekende en werkgevers zo optimaal mogelijk te maken. Waarin vertrouwen, maatwerk en het wegnemen van knellende regels centraal staan.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

Doel blijvend innoveren Onze gemeente kent mooie voorbeelden van het anders kijken naar werk en ontwikkeling. Bijvoorbeeld de Techniekfabriek Zutphen en leer- en werkplaats WALHALLAB. Als gemeente moeten wij initiatieven als de Techniekfabriek en het WALHALLAB niet alleen koesteren, we moeten blijvend werken aan het ontwikkelen van nieuwe initiatieven. Tevens willen we putten uit de kennis en ervaring die daar ontstaat. Het gaat om anders denken en doen en dit navolging geven in andere sectoren.

Naar inhoudsopgave

32

Onderwijs en arbeidsmarkt Acties • Voor de kwaliteit van onderwijs creëert de gemeente randvoorwaarden zoals toekomstbestendige onderwijshuisvesting en een breed aanbod aan vroeg- en voorschoolse educatie. In samenwerking met scholen zetten we erop in om het beroep op passend onderwijs te voorkomen voor de leerlingen die nog voldoende mogelijkheden hebben om regulier onderwijs te volgen. • Vanuit de onlangs vastgestelde strategische visie ‘een sterke inclusieve samenleving’ gaan wij de komende vier jaar aan de slag met de uitvoeringsagenda, met een insteek op vertrouwen en de menselijke maat. • De samenwerking tussen de 3 O’s, Onderwijs, Ondernemers en Overheid binnen de Techniekfabriek verdient navolging in andere sectoren. We investeren de komende periode in de zorgbranche gezien de urgentie van het tekort aan gekwalificeerd personeel groot is in de gemeente Zutphen waar de werkgelegenheid voor een groot deel stoelt op de dienstverleningsbranche. • Wij intensiveren de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio Factorwerk en de Cleantech Regio waar het gaat om arbeid en scholing.

Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeente Zutphen

• Samen met het onderwijs en de arbeidsmarkt onderzoeken we welke vakopleidingen in deze regio nodig zijn. We kijken daarbij naar opleidingen van brancheniveau tot mbo en hbo. Daarnaast is een focus op een breed en volwaardig mbo goed voor de gemeente als we kijken naar de inwonerspopulatie en de vraag in werk. Daarbij speelt zowel de vraag van de arbeidsmarkt naar vakmensen en ook om aan de vraag aan vakmensen specifiek voor verduurzaming (energietransitie) te voldoen. • We gaan door met het versterken van het Zutphens ontwikkel netwerk (Z.O.N.). Het Z.O.N. heeft 3-componenten, namelijk die van de dagbesteding (i.s.m. Ijsselzorg, GGnet en Trajectum, Zozijn), de fysieke locatie voor de oude sociale werkvoorziening (i.s.m. Larcom) en het herbergt het netwerk van zorginstellingen, scholen en (sociale) ondernemers. Deze drie componenten vormen samen de infrastructuur, zodat onze inwoners een passende (werk)plek krijgen. We investeren zo in de totale doelgroep van uitkeringsafhankelijken en inwoners met een, grote tot kleine, afstand op de arbeidsmarkt en zorgen er zo voor dat we daar een bestaanszekerheid voor creëren. Op deze wijze blijven we investeren in een passend aanbod.