bijlage 4 - Studie zichtlijnen en torensIJsselkade en scenariostudie
Tekst van het document
Zutphania Turrita | Gemeente Zutphen
Studie zichtlijnen torens vanaf de IJsselkade en scenariostudie ontwikkeling Kattenhavestraat
Project Studie zichtlijnen torens vanaf de IJsselkade Projectnummer: 65.10.27
Initiatiefnemer Gemeente Zutphen ‘s-Gravenhof 2 7201 DN Zutphen
Opsteller Buro SRO Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem Contactpersoon: Pim de Groot T (026) 35 23 125 E pim.degroot@buro-sro.nl
Status Definitief
Datum nov 2022
2
Inhoud Aanleiding
4
DEEL 1
7
Waardering Torens
22
Criteria Sint Janskerk (A) Criteria Broederenkerk (B) Criteria Wijnhuistoren (C) Criteria Walburgiskerk (D) Criteria Drogenapstoren (E)
22 22 22 23 23
Zichtlijnen IJsselkade
24
Zichtlocatie 1: IJsselbrug Zichtlocatie 2: IJsselpaviljoen Zichtlocatie 3 Brugstraat Zichtlocatie 4 Marspoortstraat Zichtlocatie 5 Kattenhavestraat Zichtlocatie 6 Kuiperstraat Zichtlocatie 7 Zuidhoek IJsselkade Zichtlocatie 8 Martinetsingel Samenvattende Tabel Samenvatting Systematiek
24 30 34 36 38 42 44 46 50 51
Inleiding
9
Vijf torens
11
Historie
13
Beleid
16
Beschermd Stadsgezicht Binnenstadsvisie
16 16
Systematiek
18
DEEL 2
53
Beoordelingscriteria Bomencorrectie Waardering
18 19 20
Scenariostudie
55
Beoordeling Bouwplan Alternatieven
56 58
3
Aanleiding
4
Bij de vaststelling van het bestemmingsplan voor het bouwplan aan de
college een opdracht gegeven. Deze is de maximale bouwhoogte in het
Kattenhavestraat in Zutphen is op 4 juli 2022 een motie aangenomen.
bestemmingsplan Kattenhavestraat zodanig terug te brengen dat de
Deze motie richt zich op het behoud van de zichtlijn naar de Walburgistoren
zichtlijnen van de IJsselkade naar de Walburgistoren voor een aanzienlijk
vanaf de IJsselkade. De effecten van het bouwplan op de zichtlijn zijn
gedeelte behouden blijven.
weliswaar in beeld gebracht, maar gebleken is dat een waardering van de
Voorliggende studie beziet de locatie Kattenhavestraat in breder verband
zichtlijnen vanaf de IJsselkade ontbreekt. Deze waardering is noodzakelijk
en gaat zowel in op de waardering van de zichtlijnen vanaf de IJsselkade
om de belangenafweging te maken tussen enerzijds het belang dat
op de vijf torens van Zutphen als de hoeveelheid toren die zichtbaar moet
is gediend bij de in het plan voorziene bouwhoogte en anderzijds het
blijven. In het verlengde daarvan komen voor de invulling van de locatie
belang van zichtlijnen vanaf de IJsselkade richting de Walburgistoren.
Kattenhavestraat verschillende scenario’s aan bod. Aan de hand van de
Gezien de effecten van het bouwplan die al in beeld zijn gebracht en
studie kan vervolgens de belangenafweging plaatsvinden. Voorliggende
gelet op de genoemde belangenafweging heeft de gemeenteraad het
studie is opgedeeld in twee delen:
Deel 1 gaat in op de waardering van de zichtlijnen vanaf de IJsselkade op
Het eerste deel van deze bevat een beknopte beschrijving van de historie
de torens en wat dat betekent voor de hoeveelheid toren die zichtbaar moet
van Zutphen en het belang van de torens hierin. Vervolgens wordt de
zijn. Langs de IJsselkade bestaan een aantal doorkijkjes naar het stedelijk
systematiek en waarderingsmethodiek toegelicht en worden op basis
weefsel. Elke plek heeft daarin een eigen karakter. Dat maakt de stad juist
daarvan de zichtlijnen beoordeeld. Daarna worden de diverse zichtlijnen
aantrekkelijk: de doorkijkjes die je ziet als je in beweging bent. Het verleidt
besproken. Deel 1 eindigt met het stedenbouwkundig advies en de
je om een straat in te lopen en een glimp op te vangen van wat er achter
slotconclusie per toren en standplaats.
schuilt of juist door te lopen op zoek naar een volgend herkenningspunt. Langs de IJsselkade hebben de insteken de stad in elk hun eigen karakter,
Deel 2 gaat in op de mogelijke scenario’s voor bebouwing op de locatie
zoals:
Kattenhavestraat waarbij de opdracht uit de motie (het terugbrengen
• de Kuiperstraat waar enkel een straat met bebouwing aanwezig is;
van de bouwhoogte in relatie tot de zichtlijnen) wordt onderzocht. De
• de monding van de Berkel welke niet de stad in leidt, maar juist een
gekozen scenario’s zijn in deze studie beschreven, uitgewerkt en financieel
andere route kiest; • de Marspoortstraat die de stad in leidt naar de markten en waar op het eind de Wijnhuistoren is te zien. Al deze entrees hebben een ander profiel, een andere functie en een ander
doorgerekend. Uiteindelijk zorgt de algehele belangenafweging (waaronder stedenbouw, erfgoed, woningbouwopgave en doelgroep, verkeer en parkeren en de financiële uitvoerbaarheid) voor een gemotiveerde keuze over wat op de locatie wenselijk en mogelijk is.
uiterlijk. Daarnaast verschilt de historische betekenis van de torens en zijn deze meer of minder markant vormgegeven. Dit alles speelt mee in het stadsbeeld en maakt de studie naar de zichtlijnen op de torens vanaf de IJsselkade relevant.
5
6
DEEL 1 7
8
Inleiding De historie van Zutphen is nauw verbonden met de torens binnen de oude stadsmuren. Al in de middeleeuwen voerde Zutphen de titel Zutphania Turrita (Zutphen torenstad). Ook in het logo en stadszegel van de gemeente zien we een vijftal van deze torens terug.
Logo Zutphen
Stadszegel Zutphen
Komende uit de omgeving zijn de torens al van verre zichtbaar. Vanwege de nauwe verbintenis van de stad en haar torens hecht de gemeente grote waarde aan de zichtbaarheid en herkenbaarheid van de torens. Om die reden is Buro SRO gevraagd een studie te doen naar de zichtlijnen vanaf de IJsselkade naar de vijf torens uit het logo van de gemeente. Aanleiding hiervoor is een ingediend bouwplan op de hoek van de Kattenhavestraat. Door de realisatie van dit bouwplan zou het zicht op één van de torens vanaf de IJsselkade deels geblokkeerd worden. In deze studie vindt u achtereenvolgens een beknopte beschrijving van de historie van Zutphen en het belang van de torens hierin. Vervolgens wordt de systematiek en waarderingsmethodiek toegelicht op basis waarvan de zichtlijnen beoordeeld worden. In het volgende hoofdstuk worden de diverse zichtlijnen besproken. Het document eindigt in deel 1 met een samenvatting van de bevindingen.
9
ST. JANSKERK
BROEDERENKERK
WIJNHUISTOREN
IJSSELKADE
WALBURGISKERK DROGENAPSTOREN
10
Vijf torens
1
De vijf torens die in het logo van Zutphen te zien zijn, zijn de Sint Janskerk, de Broederenkerk, de Wijnhuistoren, de Walburgiskerk en de Drogenapstoren.
2
De oudste toren is de Walburgiskerk waarvan het oudste deel uit de 11e eeuw dateert. Deze kerk staat ook in het oudste deel van Zutphen, gebouwd rondom het oude tufstenen paleis (‘palts’). Rond 1250 werd de St. Janskerk gebouwd als eigen kerk van het nieuw gebouwde stadsdeel Nieuwstad welke aan de noordzijde van het centrum
3
van Zutphen verscheen. De plek waar eerder het grafelijk hof had gestaan, aan de noordzijde van de stad, werd door de gravin geschonken aan de Dominicaner orde. Zij
4
bouwden hier hun klooster welke in de eerste jaren van het jaar 1300 voltooid was. De Broederenkerk is hier een onderdeel van. De huidige toren is in een latere fase gebouwd (1772). Nadat ook de oostelijke uitbreiding (Spittaalstad) vorm had gekregen en de zuidelijke stadsmuur werd doorgetrokken in oostelijke richting werd in 1444 een nieuwe poort gebouwd aan de zuidzijde van de Markt. Deze poort
5
staat nu bekend onder de naam Drogenapstoren naar de stadsmuzikant met dezelfde naam die er in de 16e eeuw kwam te wonen. Ten tijde van de bouw van de grotere vestingwerken in de 17e eeuw werd Van boven naar onder: 1. St Janskerk 2. Broederenkerk 3. Wijnhuistoren 4. Walburgiskerk 5. Drogenapstoren
ook de Wijnhuistoren gebouwd. De wijnhuistoren vormt nu het centrum van de stad maar is in feite één van de jongere torens van Zutphen.
11
1
2
3
4 5
12
Historie
Delen uit onderstaande tekst zijn ontleent van de website https://stadswandelinggildezutphen.nl/
Zutphen ontstond in de Romeinse tijd als Germaanse nederzetting op een rivierduinencomplex. De naam Zutphen is ontstaan uit Zuid-venne, een rivierduinencomplex tussen drassige weidegrond. In de late 9e eeuw werd Zutphen verwoest bij Vikingaanvallen, waarna aan het einde van die eeuw een ronde ringwal werd opgericht met een 20 meter brede U-vormige gracht. In de loop van de vroege 12e eeuw wisten de graven van Zutphen steeds meer macht naar zich toe te trekken. Onder de Gelderse graven werd de Impressie Zutphen rond het jaar 900 (bron: www.google.nl © Ulco Glimmerveen)
stad snel groter en economisch belangrijker. Graaf Hendrik I van Gelre en Zutphen (1138-1181) liet een nieuwe nederzetting van handelaren en ambachtslui buiten de ringwal van een eigen omwalling voorzien. In dit stadsgebied vestigde de graaf een eigen hof dat in 1293 geschonken werd aan de Dominicanen. Zutphen groeide snel en werd een van de Hanzesteden. De stad werd ommuurd in de 13e eeuw en uitgebreid met de in de 13e eeuw door de graaf gestichte Nieuwstad. De 14e eeuw werd de Gouden eeuw van Zutphen. De economische welvaart zorgde voor oostelijke uitbreiding (Spittaalstad). De 16e eeuw bracht moeilijke tijden voor Zutphen door de opkomst van andere steden en de Tachtigjarige Oorlog met de Spanjaarden. Kort na 1700 werd de vesting Zutphen uitgebreid naar ontwerp van Menno van Coehoorn. Zutphen bleef tot eind 19e eeuw ingeklemd in haar
Maquette van Zutphen rond het jaar 1180 (bron: www.google.nl © Constant Willems)
vestingwerken. Met de sloop van de vestingwerken en de aanleg van de spoorlijn kon Zutphen verder groeien tot de stad die het nu is.
Historische kaart van L. Guicciardini uit 1612 met genummerd de locaties van de 5 torens 13
Positie van de torens Positie van toekomstige torens
Op een rivierduin bij de monding van de Berkel in
Ten behoeve van handelaren en ambachtslui
Rond 1250 werd een nieuwe stad gesticht ten
de IJssel ontstond een nederzetting. Verbindingen
werd
twee
noorden van Zutphen. Deze stad kreeg zijn eigen
waren er vooral met het achterland in het oosten.
eigen poorten en een omwalling gebouwd.
kerk de Nieuwstadskerk (nu St. Janskerk). Door
Op een tweetal plekken waren mogelijkheden
Graaf Hendrik I bouwde er een hof dat later
de economische groei in de 14e eeuw ontstond
aanwezig om de rivier over te steken. Binnen
geschonken werd aan de Dominicaner broeders
ook de Spittaalstad aan de oostzijde. De
de aangelegde vesting (ringwalburg) werd een
die er een klooster stichtten op de plek waar nu
economische voorspoed en de bevolkingsgroei
groot tufstenen paleis (Palts) gebouwd. Naast de
de Broederenkerk staat. Er ontstond tevens een
stagneerden echter. Slechts de hoofdstraten
palts kwam er ook een Kapittelkerk gewijd aan
nieuwe verbinding over de IJssel, nabij de plek
Spittaalstraat en Laarstraat raakten bebouwd.
St. Walburga
waard nu de IJsselbrug gelegen is.
Aan de westzijde werd de nieuwe Marspoort
een
nieuwe
nederzetting
met
gebouwd die de verbinding van Zutphen vormde met het westelijk deel van het land.
14
Positie van de torens Positie van toekomstige torens
In dezelfde eeuw werd aan de zuidzijde begonnen
Door de opkomst van het vuurgeschut is er in de
Begin 1800 werd de Marspoort en Spittaalpoort
met de herbouw van de stenen stadsmuur die
15e en 16e eeuw wel veel gemoderniseerd aan
gesloopt. ln 1855 werd de lJsselzijde van
deels in de IJssel verdwenen was. In 1444 werd
de oude stadsmuren. Voor de Marspoort werd
de vesting vrijgegeven, waarna de nieuwe
in deze stadsmuur een nieuwe poort gebouw, de
een halvemaanvormig rondeel aangelegd en er
lJsselkade werd aangelegd. Kort daarop was
Zoutpoort. Nu staat deze poort bekend als de
ontstonden plannen voor grote vestingwerken.
aan de noordzijde de weg vrij om de stad aan
Drogenapstoren.
Ten tijde van de vestingstad werd er ook
te sluiten op het uitbreidende spoorwegnet.
binnen de stadsmuren bijgebouwd. Zoals de
Ten behoeve van de spoorverbinding werd een
Wijnhuistoren en de spits van de Walburgiskerk.
nieuwe spoorbrug over de IJssel gebouwd
15
Beleid Beschermd Stadsgezicht In de gemeente Zutphen zijn twee stadsdelen aangewezen als beschermd stadsgezicht. De IJsselkade valt onder het beschermd stadsgezicht. In de toelichting bij de aanwijzing is de volgende passage opgenomen: “ ... Bij benadering vanuit het westen wordt het meest kenmerkende en gaafste beeld van Zutphen verkregen, dat gevormd wordt door het statige 19e-eeuwse IJsselfront met z’n gepleisterde huizen en de daarachter gelegen stad, waarvan het silhouet bepaald wordt door de toren van de Nieuwstadskerk, het torentje van de Broederenkerk, de Wijnhuistoren, de St. Walburgskerk en de Drogenapstoren ...” De IJsselkade en de beleving van de torens zijn dan ook een belangrijk onderdeel van het beschermd stadsgezicht.
Binnenstadsvisie In Maart 2011 is door de gemeente de Binnenstadsvisie Zutphen opgesteld. Doel van de binnenstadsvisie is om aan te geven hoe Zutphen de komende
““Nieuw gezicht aan de IJssel” met daarin opgenomen de IJsselboulevard
jaren om wil gaan met de binnenstad en welke verbeteringen hier in
en IJsseloevers. Voor dit gebied zijn een aantal doelen gesteld:
mogelijk zijn. Onderdeel van de visie is de vraag hoe de IJsselkade beter
1. Vesting- en kadehistorie als inspiratiebron voor gebruik en inrichting.
bij de binnenstad getrokken kan worden.
2. Stadssilhouet van de binnenstad respecteren.
In de visie zijn een zevental interventiegebieden aangewezen. Doel is om
3. Oorspronkelijke 19e eeuwse entree in de openbare ruimte van de
middels ideëen, referentiebeelden en schetsen aan te geven wat passend
16
kaart IJsselkade als eenheid en verbonden met de binnenstad. bron: Binnenstadsvisie Zutphen
Marschpoortstraat terugbrengen.
is voor de diverse gebieden zodat hier bij toekomstige projecten rekening
4. Karakteristieke (witte) façade versterken.
gehouden mee kan worden. Eén van de interventiegebieden betreft
5. Bomenstructuur versterken en intact houden.
6. Monding van Berkel in IJssel beter beleefbaar maken. 7. Levendigheid van de binnenstad betrekken bij de rivier en kade en vice versa. 8. Nieuwe verbinding toevoegen: Brugstraat en omgeving. 9. Brug en aanlanding over de IJssel: aantrekkelijk maken voor voetgangers (relatie IJsselsprong en middelwaard). 10. Stadsoevers groen houden. 11. Kade als verblijfs- en ontmoetingsplek voor bewoners en toeristen. 12. Kade opnemen in de economische- en historische routering. 13.In de beleving van de ruimte zijn verkeer en parkeren ondergeschikt. 14.Stadsoever ten zuiden van de Vispoorthaven toegankelijk maken en beter benutten. Voor deze visie zijn een aantal punten van belang. Met name punt 2,3,7,8 gaan over de relatie tussen de IJsselkjade en de binnenstad. Specifiek voor de Brugstraat worden kansen gezien om de IJsselkade opnieuw te verbinden met de stad. Zowel visueel, ruimtelijk als functioneel. Om die reden zijn plannen gemaakt voor het herontwerpen van de toegangszone
IJsselkade–Brugstraat–Rozen-/Molengracht-Overwelving.
Ook het opwaarderen van de Marschpoortstraat en het beleefbaar maken van de hoek IJsselkade-Martinetsingel en het zicht op de Bourgognetoren is één van de voorstellen uit de Binnenstadsvisie. Bij de beoordeling van de zichtpunten worden de ideeën en plannen uit de binnenstadsvisie meegenomen en gewogen. kaart ideeën voor de IJsselkade omgeving. bron: Binnenstadsvisie Zutphen Het gebied bij de Kattenhavestraat wordt heringericht. 17
Systematiek
Beoordelingscriteria Om het belang van een zichtlijn te kunnen beoordelen zijn criteria nodig. Daarbij spelen een aantal elementen een rol. De zichtlijn loopt van het
Voor de beoordeling van de zichtlijnen op de torens is een systematiek
éne punt naar het andere punt. Voor de beoordeling zijn beide punten van
nodig waarmee de diverse zichtlijnen en het belang hiervan vergeleken en
belang.
beoordeeld kunnen worden. Dat roept de vraag op wat een zichtlijn is en
Bij de beoordeling onderscheiden wij de volgende aspecten:
waarom een zichtlijn belangrijk is?
• De plek van het standpunt t.o.v. de historische routes van Zutphen • De plek van het standpunt t.o.v. de huidige routes van Zutphen
Volgens Wikipedia is een zichtlijn: “... een denkbeeldige lijn zonder obstakels,
• Het historisch belang van de plek van de toren
zodat langs deze lijn gekeken kan worden ...” Zichtlijnen hebben veelal een
• De herkenbaarheid / architectuur van het object waarnaar de zichtlijn
specifiek eindpunt zoals bijvoorbeeld een kerktoren of het einde van een rechte bomenlaan. In die zin wordt ook wel van zichtassen gesproken.
loopt • De grootte / hoogte van het object waarnaar de zichtlijn loopt Daarnaast is ook de aanwezigheid van (grote) bomen van belang bij de
Een zichtlijn kan bepalend zijn voor de manier waarop mensen zich door
beoordeling van een zichtlijn. Het kan immers zo zijn dat een zichtlijn de
hun omgeving bewegen. Volgens stedenbouwkundige Kevin Lynch (image
helft van het jaar niet zichtbaar is door bomen die het zicht blokkeren. Ook
of the City, 1960) is het belangrijk om een stad te kunnen begrijpen.
de bomen worden om die reden in de beoordeling meegenomen.
Hiervoor is het nodig dat ‘de stad’ in een context kan worden geplaatst.
18
Dat houdt in dat je weet waar het begin, eind of centrum is. Dit wordt de
Voor elk van de vijf hierboven genoemde criteria is een beoordeling te
‘leesbaarheid’ van de stad genoemd. Lynch gebruikt hiervoor een vijftal
maken. De eerste twee zijn dynamisch. Dat wil zeggen, ze veranderen per
structurerende basiselementen: routes, knooppunten, oriëntatiepunten,
standpunt van de zichtlijn. Bijvoorbeeld een zichtlijn vanaf de middeleeuwse
randen en gebieden.
stadspoort zal hoger gewaardeerd worden dan een zichtlijn vanaf de hoek
Eén van de onderwerpen die voor een zichtlijn van essentieel belang zijn,
van het bedrijventerrein. De laatste drie criteria zijn statisch. Zij veranderen
zijn oriëntatiepunten. Zichtlijnen op oriëntatiepunten, zoals een kerktoren,
niet mee met het standpunt vanaf waar de zichtlijn beoordeeld wordt. Het
helpen de weggebruiker te voorspellen wat hij kan zien en verwachten en
gaat dan met name om de herkenbaarheid van een toren óf de grootte
geven daarmee sturing aan zijn of haar beweging door de stad.
van de toren.
De vijf genoemde criteria worden voor elke zichtlijn beoordeeld op een
Bomencorrectie
schaal van 0 tot 5 waarbij nul staat voor niet belangrijk voor de zichtlijn en
In veel gevallen komt het voor dat bomen een zichtlijn gedeeltelijk of
vijf, zeer belangrijk voor de zichtlijn. Per zichtlijn zijn maximaal 25 punten
volledig blokkeren. Om hier rekening mee te houden is er een correctiescore
te verdelen waarvan er, zoals hiervoor genoemd, 10 dynamisch toegekend
toegepast op de situaties waarin bomen een belemmerende invloed
worden (per zichtlijn) en 15 statisch (per object / toren).
hebben op de zichtbaarheid van de objecten.
Stel dat voor een zichtlijn de volgende beoordeling wordt gegeven:
Er moet wel rekening gehouden worden met het feit dat bomen gedurende
Standpunt t.o.v. historische routes
:5
verschillende jaargetijden veranderen. In de zomer ontneemt een boom
Standpunt t.o.v. huidige routes
:4
meer zicht op een toren, dan in de wintersituatie. Hierdoor kan de score
Historisch belang plek toren
:3
niet te zwaar worden gerekend. Om dit effect duidelijk te maken is er per
Herkenbaarheid : 3 Grootte / hoogte
zichtlijn een foto van zowel zomer- als wintersituatie toegevoegd.
:5 Daarnaast kan het voorkomen dat er nieuwe bomen zijn aangeplant, die
In totaal komt dit neer op 20 punten
nog relatief klein van formaat zijn. Deze situatie kan over een aantal jaar veranderd zijn. Om deze reden wordt er in de beoordeling uitgegaan van < 3 punten
13 - 17 punten
bomen in hun volgroeide formaat.
3 - 7 punten
18 - 22 punten
De bomencorrectie wordt op een schaal van 0 tot -3 toegepast. Dit komt neer op het volgende:
8 - 12 punten
22 > punten 0 Er zijn geen bomen die invloed hebben op de zichtbaarheid; -1 Aanwezige bomen belemmeren in beperkte mate de zichtbaarheid; -2 Aanwezige bomen belemmeren in aanzienlijke mate de zichtbaarheid; -3 Aanwezige bomen belemmeren het zicht volledig.
19
Waardering
Om die reden is er een onderverdeling gemaakt die rekening houdt met
Indien de waardering van een zichtlijn op een toren bepaald is dient ook
de waardering van de zichtlijn en deze koppelt aan de zichtbaarheid/
gekeken te worden hoe hiermee omgegaan dient te worden. Een hoge
herkenbaarheid van het object.
waardering brengt immers ook verwachtingen en verplichtingen met zich
5 torens
Het object moet (nagenoeg) in zijn geheel zichtbaar zijn, dat
mee. Indien een zichtlijn, op bijvoorbeeld een kerk, beoordeeld is met vijf
wil zeggen het topstuk, het middenstuk en een belangrijk
torens dan houdt dat in dat deze kerk vanuit het zichtpunt goed zichtbaar en
gedeelte van het onderstuk (circa de helft)
herkenbaar moet zijn. Dat roept de vraag op wanneer iets goed/voldoende
4 torens
zichtbaar of herkenbaar is?
Het object moet heel goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk en het middenstuk in zijn geheel zichtbaar zijn.
3 torens
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het
Een toren of ander herkenningspunt bestaat meestal uit een aantal
topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de
segmenten. Zo is er een onderstuk (het schip en dak van de kerk), een
helft) van het middenstuk zichtbaar zijn.
middenstuk (basis van de toren) en het topstuk (de torenspits).
2 torens
Het object moet enigszins zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in zijn geheel zichtbaar is.
Afhankelijk van de waardering van de zichtlijn is het soms wenselijk om
1 toren
Het object moet zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat een
een groot deel van het object (de toren) te zien en soms volstaat enkel de
belangrijk gedeelte (circa de helft) van het topstuk zichtbaar
torenspits.
is. 0 torens
Het object hoeft niet zichtbaar te zijn.
Keuzes Standpunten Topstuk (spits)
Langs de IJsselkade zijn een aantal standpunten gekozen. De punten lopen vanaf het begin van de IJsselbrug tot aan de Martinetsingel. Op kruisingen
Middenstuk
van de IJsselkade met andere straten (Brugstraat, Marspoortstraat, enz) is een standpunt gekozen, waarbij in ieder geval één van de torens te zien moet zijn. Dat heeft geresulteerd in een achttal standpunten die navolgend
Onderstuk (schip)
20
per standpunt besproken worden.
2 1 3
4
IJSSELKADE 5
6
7
8
21
Waardering Torens
Criteria Broederenkerk (B) • Historisch belang plek toren (3) -
De Broederenkerk bevind zich op de plek waar ooit het grafelijk hof
Navolgend worden de drie statische criteria besproken. Zij zijn gekoppeld
was gevestigd. Later vestigde zich hier het Dominicanenklooster.
aan de toren en veranderen niet mee met het standpunt vanaf waar de
Hierdoor is het een historisch belangrijke plek in Zutphen, echter
zichtlijn beoordeeld wordt. Het gaat dan met name om de (historische) plek
bevindt deze zich niet in het oorspronkelijk hart van de stad.
van de toren, de herkenbaarheid/architectuur van een toren en de grootte van de toren.
• Herkenbaarheid/architectuur toren (1) -
De toren zelf bevat weinig bijzondere ontwerpelementen en
Per criteria wordt een score toegekend en van een toelichting hierop
steekt beperkt uit boven de rest van de kerk, hierdoor is hij lastig
voorzien.
herkenbaar.
In een volgend hoofdstuk komen de twee statische criteria aan bod die veranderlijk zijn en afhankelijk zijn van het gekozen standpunt.
• Grootte/hoogte van de toren (1) -
De toren is vergeleken met de rest van de kerk erg klein. Hierdoor is hij lastig te onderscheiden. Daarnaast wordt hij snel
Criteria Sint Janskerk (A)
overschaduwt door de grotere torens.
• Historisch belang plek toren (2) -
De Sint Janskerk staat niet in het oude centrum van Zutphen en dateert ook van een latere periode dan de Walburgiskerk. Wel is het een belangrijk onderdeel van de ‘Nieuwstad’ geweest.
• Herkenbaarheid/architectuur toren (3) -
Vanwege zijn spitse toren is de Sint Janskerk duidelijk te herkennen.
• Grootte/hoogte van de toren (4) -
Criteria Wijnhuistoren (C) • Historisch belang plek toren (4) -
De toren zelf is niet zou oud als de overige torens in de stad. De centrale ligging, functie en het belang van de plek is veel veranderd gedurende de geschiedenis. Zo heeft het ondermeer dienst gedaan
Met name de hoge en spitse toren zorgt ervoor dat de toren vanuit
als plaats van openbare aankondigingen van het stadsbestuur.
de omgeving goed zichtbaar is. Zij is echter niet zo groot en hoog
Daarnaast deed het gebouw lange tijd dienst als herberg voor
als de Walburgiskerk
gasten. Ook speelde het aanwezige uurwerk een belangrijke rol voor de tijdsbepaling.
22
• Herkenbaarheid/architectuur toren (5) -
Vanwege zijn smalle opbouw, opvallend uurwerk en witte accenten
• Herkenbaarheid/architectuur toren (3) -
Janskerk. Vanwege de karakteristieke kleine torentjes op de hoeken
is de toren goed te herkennen.
van het middenstuk is de toren goed herkenbaar.
• Grootte/hoogte van de toren (4) -
Door de hoogte van de toren is deze goed zichtbaar, echter is hij niet zo hoog als de St. Janskerk en de Walburgiskerk.
Criteria Walburgiskerk (D) • Historisch belang plek toren (5) -
De simpele spits is enigzins vergelijkbaar met spits van de St.
• Grootte/hoogte van de toren (2) -
Vanwege zijn beperkte omvang is de toren slecht zichtbaar. Daarnaast valt de toren weg in de nabijheid van de Walburgiskerk en is er soms moeilijk onderscheid te maken tussen de achterspits hiervan en de Drogenapstoren.
De Walburgiskerk is de oudste kerk van Zutphen en staat midden in het hart van de oorspronkelijke stad. Deze plek was lange tijd het bestuurlijke, economische en religieuze centrum van de stad.
• Herkenbaarheid/architectuur toren (4) -
Vanwege zijn opvallende en unieke spits is de Walburgiskerk goed te herkennen.
• Grootte/hoogte van de toren (5) -
De grote omvang en hoogte van de toren maakt de Walburgiskerk hét herkenningspunt van de stad.
A
Criteria Drogenapstoren (E) • Historisch belang plek toren (3) -
De Drogenapstoren is ooit in de middeleeuwen gebouwd als zuidelijke stadspoort en heeft vervolgens nog jaren dienst gedaan
B
C
E D
als watertoren.
23
Zichtlijnen IJsselkade Zichtlocatie 1: IJsselbrug Vanaf standpunt 1 zijn alle vijf de torens zichtbaar Criteria Standpunt IJsselbrug • Belang standpunt historische route (1) -
Vanuit historisch belang heeft de IJsselbrug weinig waarde. Pas na de sloop van de vestingwerken en de komst van het spoor is deze toegang tot Zutphen belangrijk geworden.
• Belang standpunt huidige route (5) -
Momenteel is de westelijke toegang de belangrijkste toegang tot Zutphen. Met name de snelwegverbindingen ten westen van de Beoordeling Sint Janskerk vanaf locatie IJsselbrug
Nederland.
1+5+2+3+4-2 = 13 punten
Criteria Sint Janskerk
Waardering zichtbaarheid Sint Janskerk vanaf locatie IJsselbrug
• Historisch belang plek toren (2)
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
• Herkenbaarheid/architectuur toren (3)
zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk
• Grootte/hoogte van de toren (4)
zichtbaar zijn.
Boomcorrectie
Conclusie
• Zicht ontnemende factor bomen (-2)
Het object is goed zichtbaar. De spits zelfs in zijn geheel, echter door al
-
24
IJssel en het spoor verbinden Zutphen met het westelijk deel van
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Sint Janskerk
aanwezige bebouwing en bomen is het middenstuk slecht zichtbaar.
aanzienlijk belemmerd.
Het advies luidt om het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
WALBURGISKERK
DROGENAPSTOREN
WIJNHUISTOREN
BROEDERENKERK
ST. JANSKERK
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
25
WALBURGISKERK
DROGENAPSTOREN
WIJNHUISTOREN
BROEDERENKERK
ST. JANSKERK
Criteria Broederenkerk
Criteria Wijnhuistoren
• Historisch belang plek toren (3)
• Historisch belang plek toren (4)
• Herkenbaarheid/architectuur toren (1)
• Herkenbaarheid/architectuur toren (5)
• Grootte/hoogte van de toren (1)
• Grootte/hoogte van de toren (4)
Boomcorrectie
Boomcorrectie
• Zicht ontnemende factor bomen (-1)
• Geen boomcorrectie
-
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Broederenkerk slechts in beperkte mate belemmerd.
Beoordeling Wijnhuistoren vanaf locatie IJsselbrug 1+5+4+5+4 = 19 punten
Beoordeling Broederenkerk vanaf locatie IJsselbrug 1+5+3+1+1-1 = 10 punten
Waardering zichtbaarheid Wijnhuistoren vanaf locatie IJsselbrug Het object moet heel goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk en
Waardering zichtbaarheid Broederenkerk vanaf locatie IJsselbrug
het middenstuk in zijn geheel zichtbaar zijn.
Het object moet enigszins zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in zijn geheel zichtbaar is.
Conclusie Het object is goed zichtbaar. De spits in zijn geheel en ook een groot
Conclusie
gedeelte van het middenstuk. Het advies luidt om het bestaande zicht op
Het object is goed zichtbaar. Het topstuk in zijn geheel en ook aanzienlijk
de toren minimaal te behouden.
deel van het middenstuk. Het advies luidt om bij de beoordeling van nieuwbouwplannen het zicht op de torenspits te behouden.
26
WALBURGISKERK
DROGENAPSTOREN
WIJNHUISTOREN
BROEDERENKERK
ST. JANSKERK
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
27
WALBURGISKERK
DROGENAPSTOREN
WIJNHUISTOREN
BROEDERENKERK
ST. JANSKERK
Criteria Drogenapstoren
Criteria Walburgiskerk
• Historisch belang plek toren (3)
• Historisch belang plek toren (5)
• Herkenbaarheid/architectuur toren (3)
• Herkenbaarheid/architectuur toren (4)
• Grootte/hoogte van de toren (2)
• Grootte/hoogte van de toren (5)
Boomcorrectie
Boomcorrectie
• Zicht ontnemende factor bomen (-2)
• Zicht ontnemende factor bomen (-1)
-
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Drogenapstoren aanzienlijk belemmerd.
-
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Walburgiskerk slechts in beperkte mate belemmerd.
Beoordeling Drogenapstoren vanaf locatie IJsselbrug
Beoordeling Walburgiskerk vanaf locatie IJsselbrug
1+5+3+3+2-2 = 12 punten
1+5+5+4+5-1 = 19 punten
Waardering zichtbaarheid Drogenapstoren vanaf locatie IJsselbrug
Waardering zichtbaarheid Walburgiskerk vanaf locatie IJsselbrug
Het object moet enigszins zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
Het object moet heel goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk en
zijn geheel zichtbaar is.
het middenstuk in zijn geheel zichtbaar zijn.
Conclusie
Conclusie
Het object is onvoldoende zichtbaar. De spits is slechts gedeeltelijk zichtbaar.
Het object is goed zichtbaar. De spits en het middenstuk zijn in het geheel
Het advies luidt om het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
zichtbaar. Het advies luidt om het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
28
WALBURGISKERK
DROGENAPSTOREN
WIJNHUISTOREN
BROEDERENKERK
ST. JANSKERK
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
29
WALBURGISKERK
DROGENAPSTOREN
WIJNHUISTOREN
BROEDERENKERK
ST. JANSKERK
Zichtlocatie 2: IJsselpaviljoen Vanaf standpunt 2 zijn twee van de vijf torens zichtbaar. Criteria Standpunt IJsselpaviljoen • Belang standpunt historische route (1) -
Vanuit historisch belang heeft dit punt enigzins waarde. Lange tijd liep hier een route vanuit en richting het Noorden.
• Belang standpunt huidige route (5) -
Momenteel is de westelijke toegang een belangrijk kruispunt in Zutphen. Met name de snelwegverbindingen ten westen van de IJssel en het spoor verbinden Zutphen met het westelijk deel van Nederland.
Criteria Sint Janskerk • Historisch belang plek toren (2)
Waardering zichtbaarheid Sint Janskerk vanaf locatie IJsselpaviljoen
• Herkenbaarheid/architectuur toren (3)
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
• Grootte/hoogte van de toren (4)
zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk zichtbaar zijn.
Boomcorrectie • Zicht ontnemende factor bomen (-1) -
Conclusie
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Sint Janskerk
Het object is voldoende zichtbaar. De volledige spits is zichtbaar en een
slechts in beperkte mate belemmerd.
groot gedeelte van het middenstuk. Echter is door aanwezige bebouwing, bomen en verkeersborden het middenstuk niet volledig zichtbaar. Het
Beoordeling Sint Janskerk vanaf locatie IJsselpaviljoen 1+5+2+3+4-1 = 14 punten
30
advies luidt om het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
WALBURGISKERK
ST. JANSKERK
ZOMERBEELD ZOMERBEELD
WINTERBEELD WINTERBEELD
31
WALBURGISKERK
ST. JANSKERK
Criteria Walburgiskerk • Historisch belang plek toren (5) • Herkenbaarheid/architectuur toren (4) • Grootte/hoogte van de toren (5) Boomcorrectie • Zicht ontnemende factor bomen (-1) -
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Walburgiskerk slechts in beperkte mate belemmerd.
Beoordeling Walburgiskerk vanaf locatie IJsselpaviljoen 1+5+5+4+5-1 = 19 punten Waardering zichtbaarheid Walburgiskerk vanaf locatie IJsselpaviljoen Het object moet heel goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk en het middenstuk in zijn geheel zichtbaar zijn. Conclusie Het object is onvoldoende zichtbaar. Door de aanwezige bebouwing is slechts een gedeelte van het middenstuk is zichtbaar. Het advies luidt om het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
32
WALBURGISKERK
ST. JANSKERK
ZOMERBEELD ZOMERBEELD
WINTERBEELD WINTERBEELD
33
WALBURGISKERK
ST. JANSKERK
Zichtlocatie 3 Brugstraat Vanaf standpunt 3 is slechts één van de vijf torens zichtbaar. Criteria Standpunt Brugstraat • Belang standpunt historische route (2) -
Vanuit historisch belang heeft dit punt enigzins waarde. Lange tijd liep hier een route vanuit en richting het Noorden.
• Belang standpunt huidige route (2) -
Momenteel is de route enkel van belang voor bewoners. Er is geen sprake van een directe (auto)verbinding tussen IJsselkade en de Brugstraat. Ook bezoekers van de binnenstad zullen niet snel de Brugstraat kiezen. Wel zijn er plannen (Binnenstadsvisie) om dit gebied op te waarderen en een primaire route tussen de IJsselkade en de binnenstad te laten vormen.
Beoordeling Sint Janskerk vanaf locatie Brugstraat 2+2+2+3+4-2 = 11 punten
Criteria Sint Janskerk • Historisch belang plek toren (2)
Waardering zichtbaarheid Sint Janskerk vanaf locatie Brugstraat
• Herkenbaarheid/architectuur toren (3)
Het object moet enigszins zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
• Grootte/hoogte van de toren (4)
zijn geheel zichtbaar is.
Boomcorrectie
Conclusie
• Zicht ontnemende factor bomen (-2)
Het object is onvoldoende zichtbaar. Door de aanwezige bebouwing en
-
34
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Sint Janskerk
beplanting is slechts een deel van de spits zichtbaar. Het advies luidt om
aanzienlijk belemmerd.
het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
ZOMERBEELD WINTERBEELD
35
ST. JANSKERK
ST. JANSKERK
Zichtlocatie 4 Marspoortstraat Vanaf standpunt 4 is slechts één van de vijf torens zichtbaar. Criteria Standpunt Marspoortstraat • Belang standpunt historische route (5) -
Historisch gezien is dit een belangrijk punt, omdat hier een van de belangrijke toegangswegen van Zutphen, de Marspoort, heeft gestaan.
• Belang standpunt huidige route (5) -
Voor toeristen vanaf de IJsselkade is dit de belangrijke route richting het middeleeuwse centrum van Zutphen.
Criteria Wijnhuistoren • Historisch belang plek toren (4)
Beoordeling Wijnhuistoren vanaf locatie Marspoortstraat
• Herkenbaarheid/architectuur toren (5)
5+5+4+5+4-1 = 22 punten
• Grootte/hoogte van de toren (4) Waardering zichtbaarheid Wijnhuistoren vanaf locatie Marspoortstraat Boomcorrectie
Het object moet (nagenoeg) in zijn geheel zichtbaar zijn, dat wil zeggen
• Zicht ontnemende factor bomen (-1)
het topstuk, het middenstuk en een belangrijk gedeelte van het onderstuk
-
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Wijnhuistoren
(circa de helft)
slechts in beperkte mate belemmerd. Conclusie Het object is uitstekend zichtbaar. Het volledige gebouw is tot aan het maaiveld zichtbaar. Het advies luidt om het bestaande zicht op de toren te behouden.
36
ZOMERBEELD WINTERBEELD
37
WIJNHUISTOREN
WIJNHUISTOREN
Zichtlocatie 5 Kattenhavestraat Vanaf standpunt 5 zijn twee van de vijf torens zichtbaar. Criteria Standpunt Kattenhavestraat • Belang standpunt historische route (2) -
Dit gedeelte van de IJsselkade is pas in een late fase ontwikkeld en historsch minder relevant. Wel heeft de monding van de Berkel in de IJssel vanuit historisch perspectief nog enige waarde voor de plek.
• Belang standpunt huidige route (1) -
De Kattenhavestraat vormt geen primaire route richting het centrum, wel kun je via de zijstraten het centrum bereiken. Ook in de Binnenstadsvisie maakt de Kattenhavestraat geen onderdeel uit van de primaire routes richting het historische stadscentrum.
Criteria Wijnhuistoren
Waardering zichtbaarheid Wijnhuistoren vanaf locatie Kattenhavestraat
• Historisch belang plek toren (4)
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
• Herkenbaarheid/architectuur toren (5)
zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk
• Grootte/hoogte van de toren (4)
zichtbaar zijn.
Boomcorrectie
Conclusie
• Zicht ontnemende factor bomen (-3)
Het object is onvoldoende zichtbaar. Door de aanwezige bebouwing is
-
Door de aanwezige bomen zullen zij in hun volgroeide staat het
slechts een deel van de spits zichtbaar. Ook de aanwezige bomen hebben
zicht op de Wijnhuistoren volledig belemmeren.
een negatief effect op de zichtbaarheid van de toren. Het advies luidt om het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
Beoordeling Wijnhuistoren locatie Kattenhavestraat 2+1+4+5+4-3 = 13 punten
38
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
39
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
Criteria Walburgiskerk • Historisch belang plek toren (5) • Herkenbaarheid/architectuur toren (4) • Grootte/hoogte van de toren (5) Boomcorrectie • Zicht ontnemende factor bomen (-3) -
Door de aanwezige bomen zullen zij in hun volgroeide staat het zicht op de Walburgiskerk volledig belemmeren.
Beoordeling Walburgiskerk locatie Kattenhavestraat 2+1+5+4+5-3 = 14 punten Waardering zichtbaarheid Walburgiskerk vanaf Kattenhavestraat Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk zichtbaar zijn. Conclusie In de zomerperiode wordt het zicht op de toren volledig geblokkeerd door volgroeide bomen. In de winterperiode is zij echter goed herkenbaar. De volledige spits en het middenstuk zijn dan zichtbaar. Het advies luidt om bij de beoordeling van nieuwbouwplannen het zicht op de torenspits en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk te behouden.
40
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
41
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
Zichtlocatie 6 Kuiperstraat Vanaf standpunt 6 is slechts één van de vijf torens zichtbaar. Criteria Standpunt Kuiperstraat • Belang standpunt historische route (0) -
Historisch gezien heeft dit punt van de IJsselkade geen waarde.
• Belang standpunt huidige route (3) -
De Kuiperstraat vormt een directe verbinding met het centrale deel van de binnenstad, maar is niet even belangrijk als bijvoorbeeld de Marspoortstraat. Wel maakt zij in de Binnenstadsvisie onderdeel uit van de primaire routes van de IJsselkade richting de binnenstad.
Criteria Walburgiskerk • Historisch belang plek toren (5)
Waardering zichtbaarheid Walburgiskerk vanaf locatie Kuiperstraat
• Herkenbaarheid/architectuur toren (4)
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
• Grootte/hoogte van de toren (5)
zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk zichtbaar zijn.
Boomcorrectie • Geen boomcorrectie
Conclusie Het object is voldoende zichtbaar. De volledige spits is zichtbaar en een
42
Beoordeling Walburgiskerk vanaf locatie Kuiperstraat
deel van het middenstuk. Het advies luidt om het bestaande zicht op de
0+3+5+4+5 = 17 punten
toren minimaal te behouden.
ZOMERBEELD WINTERBEELD
43
WALBURGISKERK
WALBURGISKERK
Zichtlocatie 7 Zuidhoek IJsselkade Vanaf standpunt 7 is slechts één van de vijf torens zichtbaar. Criteria Standpunt Zuidhoek IJsselkade • Belang standpunt historische route (3) -
Dit punt was onderdeel van de voormalige vestingwerken (Bourgogne Bolwerk). Daarnaast lag op deze plek ooit een doorwaadbare plaats in de oude ligging van de IJssel.
• Belang standpunt huidige route (1) -
De zuidhoek van de IJsselkade vormt geen directe verbinding met de binnenstad. Wel is de route enigzins van belang voor de verbinding van de IJsselbrug met de zuidelijk gelegen delen van Zutphen.
Criteria Walburgiskerk
Waardering zichtbaarheid Walburgiskerk locatie Zuidhoek IJsselkade
• Historisch belang plek toren (5)
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
• Herkenbaarheid/architectuur toren (4)
zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk
• Grootte/hoogte van de toren (5)
zichtbaar zijn.
Boomcorrectie
Conclusie
• Zicht ontnemende factor bomen (-1)
Het object is goed zichtbaar. De volledige spits en middenstuk zijn
-
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Walburgiskerk
zichtbaar en ook een deel van het schip is zichtbaar. Wel valt door de
slechts in beperkte mate belemmerd.
aanwezige beplanting het gebouw enigzins weg. Bij de beoordeling van nieuwbouwplannen dienen de torenspits en het middenstuk volledig
Beoordeling Walburgiskerk locatie Zuidhoek IJsselkade 3+1+5+4+5-1 = 17 punten
44
zichtbaar te blijven.
ZOMERBEELD WINTERBEELD
45
WALBURGISKERK
WALBURGISKERK
Zichtlocatie 8 Martinetsingel Vanaf standpunt 8 zijn drie van de vijf torens zichtbaar. Criteria Standpunt Martinetsingel • Belang standpunt historische route (3) -
Dit punt vormde de entree van de Oude Haven en was vanuit historisch perspectief het aangezicht van Zutphen voor de vele handelsreizigers die hier aanmeerden.
• Belang standpunt huidige route (3) -
De Martinetsingel vormt geen directe verbinding met de binnenstad. Omdat er ook nu nog een haven gesitueerd is, fungeert dit punt wel als een belangrijk oriëntatiepunt.
Criteria Wijnhuistoren • Historisch belang plek toren (4)
Waardering zichtbaarheid Wijnhuistoren vanaf locatie Martinetsingel
• Herkenbaarheid/architectuur toren (5)
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
• Grootte/hoogte van de toren (4)
zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk zichtbaar zijn.
Boomcorrectie • Zicht ontnemende factor bomen (-2) -
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Wijnhuistoren
Het object is onvoldoende zichtbaar. Enkel de volledige spits is zichtbaar.
aanzienlijk belemmerd.
Het advies luidt om het bestaande zicht op de toren minimaal te behouden.
Beoordeling Wijnhuistoren vanaf locatie Martinetsingel 3+3+4+5+4-2 = 17 punten
46
Conclusie
DROGENAPSTOREN
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
47
DROGENAPSTOREN
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
Criteria Walburgiskerk
Criteria Drogenapstoren
• Historisch belang plek toren (5)
• Historisch belang plek toren (3)
• Herkenbaarheid/architectuur toren (4)
• Herkenbaarheid/architectuur toren (3)
• Grootte/hoogte van de toren (5)
• Grootte/hoogte van de toren (2)
Boomcorrectie
Boomcorrectie
• Zicht ontnemende factor bomen (-2)
• Zicht ontnemende factor bomen (-2)
-
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Walburgiskerk aanzienlijk belemmerd.
Door de aanwezige bomen wordt het zicht op de Drogenapstoren aanzienlijk belemmerd.
Beoordeling Walburgiskerk vanaf locatie Martinetsingel
Beoordeling Drogenapstoren locatie Martinetsingel
3+3+5+4+5-2 = 18 punten
3+3+3+3+2-2 = 12 punten
Waardering zichtbaarheid Walburgiskerk vanaf locatie Martinetsingel
Waardering zichtbaarheid Drogenapstoren vanaf locatie Martinetsingel
Het object moet heel goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk en
Het object moet enigszins zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in
het middenstuk in zijn geheel zichtbaar zijn.
zijn geheel zichtbaar is.
Conclusie
Conclusie
Het object is (in de winterperiode) uitstekend zichtbaar. De spits en het
Het object is (in de winterperiode) uitstekend zichtbaar. De toren is volledig
middenstuk zijn dan in het geheel zichtbaar. Ook een groot deel van het
zichtbaar. Wel blokkeert de bestaande beplanting gedeeltelijk het zicht. Het
schip is te zien. Wel valt door de aanwezige beplanting het gebouw in de
advies luidt om bij de beoordeling van nieuwbouwplannen het zicht op de
zomerperiode enigszins weg. Het advies luidt om bij de beoordeling van
torenspits te behouden.
nieuwbouwplannen het zicht op de torenspits en het volledige middenstuk te behouden.
48
-
DROGENAPSTOREN
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
ZOMERBEELD
WINTERBEELD
49
DROGENAPSTOREN
WALBURGISKERK
WIJNHUISTOREN
Samenvattende Tabel Zichtlocatie
Zichtbare toren(s)
Punten
1: IJsselbrug
Sint Janskerk
Huidig zicht
Advies zichtbaarheid object
13
Voldoende
bestaand zicht behouden
Broederenkerk
10
Uitstekend
zicht op torenspits en circa helft middenstuk bewaren
Wijnhuistoren
19
Voldoende
bestaand zicht behouden
Drogenapstoren
12
Onvoldoende
bestaand zicht minimaal behouden
Walburgiskerk
19
Voldoende
bestaand zicht behouden
Sint Janskerk
14
Voldoende
bestaand zicht behouden
Walburgiskerk
19
Onvoldoende
bestaand zicht minimaal behouden
3: Brugstraat
Sint Janskerk
11
Onvoldoende
bestaand zicht minimaal behouden
4: Marspoortstraat
Wijnhuistoren
22
Uitstekend
bestaand zicht behouden
5: Kattenhavestraat
Wijnhuistoren
13
Onvoldoende
bestaand zicht minimaal behouden
Walburgiskerk
14
Voldoende
zicht op torenspits circa helft van middenstuk bewaren
6: Kuiperstraat
Walburgiskerk
17
Voldoende
bestaand zicht behouden
7: Zuidhoek IJsselkade
Walburgiskerk
17
Uitstekend
zicht op volledige torenspits en middenstuk bewaren
8: Martinetsingel
Wijnhuistoren
17
Onvoldoende
bestaand zicht minimaal behouden
Walburgiskerk
18
Uitstekend
zicht op volledige torenspits en middenstuk bewaren
Drogenapstoren
12
Uitstekend
zicht op torenspits circa helft van middenstuk bewaren
2: IJsselpaviljoen
50
Score
Samenvatting Systematiek
< 3 punten
13 - 17 punten
3 - 7 punten
18 - 22 punten
8 - 12 punten
22 > punten
5 torens
Het object moet (nagenoeg) in zijn geheel zichtbaar zijn, dat wil zeggen het topstuk, het middenstuk en een belangrijk gedeelte van het onderstuk (circa de helft)
4 torens
Het object moet heel goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk en het middenstuk in zijn geheel zichtbaar zijn.
3 torens
Het object moet goed zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het middenstuk zichtbaar zijn.
2 torens
Het object moet enigszins zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat het topstuk in zijn geheel zichtbaar is.
1 toren
Het object moet zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat een belangrijk gedeelte (circa de helft) van het topstuk zichtbaar is.
0 torens
Het object hoeft niet zichtbaar te zijn.
51
52
DEEL 2 53
54
Scenariostudie Dit deel gaat in op de mogelijke scenario’s voor bebouwing op de locatie Kattenhavestraat waarbij de opdracht uit de motie (het terugbrengen van de bouwhoogte in relatie tot de zichtlijnen) wordt onderzocht. De gekozen 3D-BAG model TU-Delft
scenario’s zijn in deze studie beschreven en visueel gemaakt. Uiteindelijk zorgt de algehele belangenafweging (waaronder stedenbouw, erfgoed, woningbouwopgave en doelgroep, verkeer en parkeren en de financiële uitvoerbaarheid) voor een gemotiveerde keuze over wat op de locatie wenselijk en mogelijk is. In navolgende studie komen een zestal scenario’s aan bod. Te beginnen bij het ingediende bouwplan van 3 bouwlagen met daarboven een kapverdieping (3 lagen + kap). De volgende scenario’s zijn onderzocht: • 3 lagen met kapverdieping (ingediend bouwplan)
Foto Walburgiskerk
• 2 lagen met kapverdieping • 1 laag met kapverdieping • 3 lagen met kapverdieping verkort en terugliggend • 3 lagen plat volle lengte • 3 & 2 lagen met kapverdieping getrapt en terugliggend Om de scenario’s te onderzoeken is het 3D Bag model van de TU-Delft (sept, 2021) gebruikt. Deze is gecombineerd met een zelfgemaakte foto van de Walburgiskerk. Foto en 3D-model zijn vervolgens gesynchroniseerd zodat beide qua positie perfect overeenkomen. Vervolgens zijn de diverse
Foto en 3D-model gesynchroniseerd
scenario’s in het 3D-model geplaatst en gevisualiseerd.
55
Beoordeling Bouwplan Als eerste scenario wordt het ingediende bouwplan beoordeeld. Het
Na deze beoordeling worden nog een aantal alternatieven aangedragen
bouwplan bestaat uit 3 bouwlagen met een kapverdieping. Gekeken is of
die ook voldoen aan de studie en die vanuit stedenbouwkundig oogpunt
dit bouwplan voldoet aan de adviezen uit deze studie. Indien dit niet het
ook acceptabel zijn.
geval is wordt gekeken op welke wijze het plan wel zou kunnen voldoen aan de adviezen uit deze studie. Bijvoorbeeld door er één of twee verdiepingen af te halen.
Principe ingediend bouwplan Dit scenario toont het ingediende bouwplan. Het bouwplan gaat uit van 3 bouwlagen met kapverdieping. Zoals in de visualisatie hiernaast is te zien beneemt het bouwplan voor een groot gedeelte het zicht op de Walburgiskerk. De conclusie uit de zichtlijnenstudie dat “...het object goed zichtbaar moet zijn ... het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte van het middenstuk...“ wordt hiermee niet gerespecteerd. Om die reden is het voorgestelde bouwplan niet passend binnen de studie zichtlijnen uit deel 1.
56
Principe 2 bouwlagen met kap volledige breedte Dit scenario toont een bouwplan die één laag lager is dan het ingediende bouwplan. Het gaat dan om 2 bouwlagen met kapverdieping over de volledig breedte van het ingediende bouwplan. Zoals in de visualisatie hiernaast is te zien, is een groot gedeelte van de toren nog zichtbaar. Het topstuk is in zijn geheel zichtbaar en ook een belangrijk deel van het middenstuk. De conclusie uit de zichtlijnenstudie dat “...het object goed zichtbaar moet zijn ... het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte van het middenstuk...“ wordt hiermee gerespecteerd. Om die reden is het voorgestelde bouwplan passend binnen de studie zichtlijnen uit deel 1.
Principe 1 bouwlaag met kap volledige breedte Dit scenario toont een bouwplan die twee lagen lager is dan het ingediende bouwplan. Het gaat dan om 1 bouwlaag met kapverdieping over de volledig breedte van het ingediende bouwplan. Zoals in de visualisatie hiernaast is te zien, blijft het zichtbare deel van de Walburgiskerk in zijn geheel zichtbaar. Er is geen sprake van belemmering van het zicht op de toren. De conclusie uit de zichtlijnenstudie dat “...het object goed zichtbaar moet zijn ... het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte van het middenstuk...“ wordt hiermee gerespecteerd. Om die reden is het voorgestelde bouwplan passend binnen de studie zichtlijnen uit deel 1.
57
Alternatieven Naast het ingediende bouwplan en de getoonde mogelijkheden waarbij
Navolgend
worden
een
3-tal
scenario’s
geschetst
die
vanuit
één of twee bouwlagen minder gerealiseerd worden zijn er ook nog andere
stedenbouwkundig oogpunt een optie kunnen zijn voor het realiseren van
scenario’s te bedenken die wellicht financieel en ruimtelijk passend zijn
woningen aan de Kattenhavestraat. Aangegeven wordt dat dit slechts een
en toch het zicht op de Walburgiskerk respecteren. Hierbij kan gedacht
drietal voorbeelden zijn en dat er waarschijnlijk nog meer opties passend
worden aan een initiatief welke getrapt in hoogte afloopt van 3 naar 2
zijn.
bouwlagen. Maar ook het terugleggen van de gevel ten opzichte van de rooilijn aan de Kattenhavestraat is een mogelijkheid.
3 bouwlagen plat zonder kapverdieping Dit scenario toont een bouwplan bestaande uit 3 bouwlagen met een plat dak zonder kap. Zoals in de visualisatie hiernaast is te zien, is een gedeelte van de toren nog zichtbaar. Het scenario is vergelijkbaar met 2 bouwlagen + kapverdieping. Het topstuk is in zijn geheel zichtbaar en ook een belangrijk deel van het middenstuk. De conclusie uit de zichtlijnenstudie dat “...het object goed zichtbaar moet zijn ... het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte van het middenstuk...“ wordt hiermee gerespecteerd. Om die reden is het voorgestelde bouwplan passend binnen de studie zichtlijnen uit deel 1.
58
3 bouwlagen met kap verkort en terugliggend Dit scenario gaat uit van een verkorte versie van het ingediende bouwplan. (2/3 van de initiële breedte). Daarnaast is de bebouwing 3m teruggelegd t.o.v. de rooilijn aan de Kattenhavestraat. Zoals in de visualisatie hiernaast is te zien beneemt het scenario slechts in beperkte mate het zicht op de Walburgiskerk. De conclusie uit de zichtlijnenstudie dat “...het object goed zichtbaar moet zijn ... het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte van het middenstuk...“ wordt hiermee gerespecteerd. Om die reden is het voorgestelde bouwplan passend binnen de studie zichtlijnen uit deel 1.
3 & 2 bouwlagen met kap getrapt en terugliggend Dit scenario gaat uit van een variant op bovenstaand scenario waarbij het het hoge deel 1/2 van de initiële lengte bedraagt en het overige deel uitgevoerd is als 2 bouwlagen met kap. Ook hier is de bebouwing 3m teruggelegd t.o.v. de rooilijn aan de Kattenhavestraat. Zoals in de visualisatie hiernaast is te zien beneemt het scenario slechts in beperkte mate het zicht op de Walburgiskerk. De conclusie uit de zichtlijnenstudie dat “...het object goed zichtbaar moet zijn ... het topstuk in zijn geheel en een belangrijk gedeelte van het middenstuk...“ wordt hiermee gerespecteerd. Om die reden is het voorgestelde bouwplan passend binnen de studie zichtlijnen uit deel 1.
59
buro-sro.nl
stedenbouw + ruimtelijke ordening + ontwikkelingsmanagement