BIJ 6 Archeologisch bureau- en veldonderzoek

4.3

Aanbevelingen Op basis van de resultaten van het booronderzoek zijn mogelijk archeologische vindplaats in het plangebied aanwezig. Het betreft een vindplaats uit de prehistorie en een vindplaats uit de nieuwe tijd. Wanneer de geplande graafwerkzaamheden dieper reiken dan 175 cm beneden maaiveld kunnen eventueel aanwezig archeologische resten in de vorm van prehistorische sporen worden geraakt. Wanneer de geplande graafwerkzaamheden dieper reiken dan 125 cm beneden maaiveld kunnen eventueel aanwezig 40

archeologische resten in de vorm van ophoging / opvullingpakketten uit de nieuwe tijd geraakt worden.

Als

de geplande verstoringen dieper reiken dan 125 cm beneden maaiveld adviseren een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek om vast te stellen of in het plangebied archeologische resten uit met name de nieuwe tijd aanwezig zijn en zo ja, welke waardering hieraan gegeven kan worden. Dit proefsleuvenonderzoek dient te bestaan uit het plaatsen van sleuven, haaks op de verwachte ligging van de vestingwal. De vestingwal wordt verwacht aan de zuid- en oostzijde van het plangebied. Als de geplande verstoringen dieper reiken dan 175 cm beneden maaiveld adviseren wij een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek om vast te stellen of in het plangebied archeologische resten aanwezig zijn uit met name de prehistorie en zo ja, welke waardering hieraan gegeven kan worden. Archeologische sporen uit de prehistorie worden in het hele plangebied verwacht. Voor een proefsleuvenonderzoek is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk dat is goedgekeurd door de bevoegde overheid. In dit PvE wordt de werkwijze en de randvoorwaarden van het proefsleuvenonderzoek vastgelegd. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.

De resultaten van dit onderzoek zijn beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Zutphen), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, mochten tijdens de geplande werkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffen, conform artikel 53 van de Monumentenwet uit 1988 (herzien in 2007) een meldingsplicht geldt bij de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap of bij de hem vertegenwoordigende bevoegde overheid, de gemeente Zutphen.

40

Bij de dieptebepaling is een veiligheidsmarge van 25 cm ingebouwd.

© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem

32 van 34

Project:

Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek,

Jeugdgevangenis te Zutphen Projectnummer: S120326

Literatuur en kaarten Literatuur

Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen.

Fermin, H.A.C., en M. Groothedde, 2008: IJzertijd tussen Bajes en Wambuis. Archeologisch onderzoek op het Jeugdgevangenisterrein in Zutphen, Zutphen (Zutphense Archeologische Publicaties 46). Fermin, H.A.C., en M. Groothedde, 2010: Het Houten Wambuis. Archeologisch en historisch onderzoek naar de herberg en boerderij Het Houten Wambuis te Zutphen. Zutphen (Zutphense Archeologische Publicaties 56). Frijhoff, W.Th.M., B. Looper, J. van der Kluit e.a. (red.), 1989: Geschiedenis van Zutphen, Zutphen (Historische Vereniging Zutphen). Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten Nederlands

Normalisatie-instituut,

1989:

NEN

5104

Geotechniek

-

Classificatie

van

onverharde

grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft. Oude Rengerink, H., J. Knoppers, F. Miedema e.a., 2003: Stedelijke uitloopgebied Zutphen-Warnsveld – Een cultuurhistorische landschapsvisie. Lantschapsstudies nr. 41, Haaften (RAAP archeologisch adviesbureau, Buro 02 en Lantschap 2003). Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda. Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2010: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 3.2. SIKB, Gouda. Stichting voor Bodemkartering, 1979: Bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000, toelichting bij de kaartbladen 33 West en Oost Apeldoorn, Wageningen. Kaarten

Archeologische Waardenkaart Zutphen, versie 130-03-2012.

© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem

33 van 34

Project:

Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek,

Jeugdgevangenis te Zutphen Projectnummer: S120326

Heveskes Uitgevers, 2003: De Hottinger-Atlas van Noord- en Oost-Nederland 1773-1794, Groningen. Stichting voor Bodemkartering, 1979: Bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000, blad 33 Oost Wageningen. TNO Bouw en Ondergrond, 2008: Geologische overzichtskaart van Nederland 1:600.000 (www.dinoloket.nl) Topografische Dienst, 1998: Topografische kaart van Nederland, schaal 1:25.000. Emmen. Uitgeverij Nieuwland, 2005: Grote Historische Atlas van Gelderland, circa 1905, schaal 1:25.000. Tilburg. Wolters Noordhoff Atlasproducties, 1990: Grote Historische Atlas van Nederland; 3 Oost Nederland 1830– 1855, schaal 1:50.000. Groningen. Internet (geraadpleegd april 2012) archis2.archis.nl www.ahn.nl www.bodemloket.nl www.dinoloket.nl www.kich.nl www.watwaswaar.nl

© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem

34 van 34

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

1

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

2

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

3

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

4

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

5e

Saalien (ijstijd)

6

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

5b

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

14

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

0

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

II

Preboreaal warmer

I

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Combinatiekaart IKAW, AMK en Archis waarnemingen

:: : :::: :::: :: ::::: : : : : : :: :: :: : ::

462000

±

20072 2503

20074

183831403419640 12233 2346044797 22347 Combinatiekaart IKAW, AMK en ARCHIS-waarnemingen 30398

12791

18384

1718312234 37155 Jeugdgevangenis te Zutphen 23267

:

:

:

:

:

12783

15547 39646 12787

22617 29478 7087

34526 20285

29478

:

12374 401282

:

:

12807

46271

:

42783241831 4460 7799 5271 12189 12795 20082 19466 20080 17250 12786 22361 50019 23461 14078 2509 413119 401595 21022 12789 27149 45448 6839 718820869 14396 4590417582 20284 2508 12375 4466 20287 12651 17304 21389 19110 18380 18379 417012 12373 19107 44584464 44794 46925 19146 45910 19194 45913527022350 19145 12788 12154 445921833 21800 408358 5928 44638494 21831 12790 44094 16359 38493 26032 45907 27052 311230607 4467 19136 4462 38492 4465 26042 12787 21148 16358

19197 12787 35056 26013 23265

2326820286 12747

22016 15220

21832

:

50018 27388

:

32051 35216

461000

30763 30755 29133

28726 25329

:

26594

:

39703

:

27053

3113 26055

6150

::

404008

::

:

: 250

:

3968 133767

Meter 500 211000

archeologische verwachting trefkans hoog (water)

: : : : : :

: Paleolithicum : Mesolithicum : Neolithicum Bronstijd

Middeleeuwen onbepaald

zeer laag

:

Nieuwe tijd

niet gekarteerd

middelhoog (water)

IJzertijd

laag (water)

Romeinse tijd

water

Vroege middeleeuwen

hoog

Late middeleeuwen

middelhoog laag

onbekend onderzoeksmeldingen

S110326_IKAW_Combi_18042012_DH_1.0

12801

:::

12800 41935 427075

0 Legenda

423506

:::

35936

13781

212000

Archeologisch monument + monumentnummer Terrein van archeologische betekenis Terrein van archeologische waarde Terrein van hoge archeologische waarde Terrein van zeer hoge archeologische waarde Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

plangebied

Bijlage 3:

Boorpuntenkaart

±

Boorpuntenkaart Jeugdgevangenis te Zutphen schaal: 1:1000

Legenda

plangebied te handhaven bebouwing !

boring

461100

S120326 BO-IVO -K_3-5-2012_HK_1.0

!

8

461000

!

!

3

6

!

!

7

!

1

!

4

2

460900

!

5

0

12,5

25

50

Meter

211000

211100

Bijlage 4:

Boorprofielen

Pagina 1 / 3

Boring: 0

1

Boring: 0 -8

Klinker

0

2 0 -8

Zand, matig grof, zwak siltig, bouwzand

Zand, matig grof, grijs, bouwzand -20

Zand, matig fijn, matig siltig, sporen baksteen, bruingeel, gemengd

-25

Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, sporen puin, sporen houtskool, lichtbruin

50

50

100

100

150

-150

Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, geelbruin, gemengd V1 op 180

Klinker

150

-150

Zand, matig fijn, matig siltig, geelbruin, gemengd V op 170

-180

Zand, matig fijn, matig siltig, geel, C -190

Zand, matig fijn, matig siltig, geel, C horizont

200

200

-200

-220

Projectnaam: Jeugdgevangenis te Zutphen Projectcode: S12O326

Datum: 19-4-2012

Pagina 2 / 3

Boring:

3

Boring: 0

0

-8

Zand, matig grof, klinker

4 0

0

Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten wortels, Ap

Zand, matig grof, bouwzand -20

Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten baksteen, bruingeel, gemengd

-30

Zand, matig fijn, matig siltig, resten baksteen, bruingeel

50

50

100

100 -110

Zand, matig fijn, sterk siltig, sporen roest, geel

150

150

-170

Zand, matig fijn, uiterst siltig, resten baksteen, lichtbruin

-180

Zand, matig fijn, matig siltig, geel, C horizont -200

200

Boring: 0

5

Boring: 0 -8

-200

200

Klinker

0

0 -3

Tegel Zand, matig grof, bouwzand

Zand, matig fijn, matig siltig, resten baksteen, resten planten, lichtbruin

50

6

-15

Zand, matig fijn, matig siltig, resten baksteen, lichtbruin

50 -60

Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs -80

Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen grind, resten baksteen 100

-100

Zand, matig grof, zwak siltig, bruingeel, C horizont

100

-140

150

-150

Zand, matig fijn, zwak siltig, geel, C horizont

Zand, matig fijn, matig siltig, lichtbruin

150

-170

Zand, matig fijn, matig siltig, resten houtskool, resten baksteen, bruin

200

-200

200

-200

Zand, matig fijn, matig siltig, geel, C -210

Projectnaam: Jeugdgevangenis te Zutphen Projectcode: S12O326

Datum: 19-4-2012

Pagina 3 / 3

Boring: 0

7

Boring: 0 -3

-15

Tegel

0

8 0

Zand, matig fijn, matig vast, matig siltig, zwak humeus, resten wortels, resten planten, donkerbruin

Zand, matig grof, zwak siltig, lichtgrijs, bouwzand Zand, matig fijn, matig siltig, resten baksteen, resten houtskool, bruin

-40

50

Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten bot, donkerbruin

50

-70

Zand, matig fijn, sterk siltig, geel

100

150

100

-150

Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak humeus, geelbruin, gemengd V3 op 160

150

-100

Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten baksteen, resten houtskool, resten glas, donkerbruin, recent

-150

Zand, matig fijn, uiterst siltig, lichtbruin, C

-180

Zand, matig fijn, matig siltig, geel, C horizont 200

200

-200

-210

Projectnaam: Jeugdgevangenis te Zutphen Projectcode: S12O326

Datum: 19-4-2012