727094 - Bijlage 1 - Controleprotocol accountantscontrole en normenkader jaarrekening 2024
Tekst van het document
Controleprotocol accountantscontrole en normenkader jaarrekening 2024
Colofon Dit is een uitgave van de gemeente Zutphen Postbus 41 7200 AA Zutphen 's Gravenhof 2 www.zutphen.nl
2 / 15
Inhoud 1. Inleiding
4
2. Algemene uitgangspunten voor de controle
4
3. De goedkeurings- en rapporteringstolerantie 3.1 Goedkeuringstoleranties 3.2 Rapporteringstolerantie 3.2.1 Specifieke uitkeringen
5 5 6 7
4. Reikwijdte rechtmatigheid 4.1 Rechtmatigheid en getrouwheid 4.2 Rechtmatigheidscriteria
7 7 8
5. Rapportering accountant
9
6. Normenkader
9
Bijlage 1: Normenkader 2024
10
3 / 15
1. Inleiding Artikel 213, tweede lid Gemeentewet schrijft voor dat de raad een accountant aanwijst als bedoeld in artikel 393, eerste lid, van Boek 2 Burgerlijk Wetboek voor de controle van de in artikel 197 Gemeentewet bedoelde jaarrekening en het daarbij verstrekken van een accountantsverklaring en een verslag van bevindingen. De raad heeft op 20 mei 2019 accountantskantoor Baker Tilly aangewezen als accountant voor een periode van vijf jaar, over de boekjaren 2019 tot en met 2023, met een optie tot verlenging met één jaar. Van deze optie is gebruik gemaakt. De Controleverordening gemeente Zutphen 2024 waarborgt dat de rechtmatigheid van het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie wordt getoetst. In aansluiting op de deze verordening geeft de raad met dit controleprotocol nadere aanwijzingen aan de accountant voor de controle van de jaarrekening 2024. De aanwijzingen bestaan uit de te hanteren goedkeurings- en rapporteringstolerantie en het normenkader. De goedkeuringstolerantie is ongewijzigd ten opzichte van vorige jaren. De rapporteringstolerantie is verhoogd van € 50.000,00 naar € 100.000,00. Zowel de accountant als het college moeten beschikken over een actueel normenkader.
Het normenkader betreft een inventarisatie van wet- en regelgeving van hogere overheden en van de raad (verordeningen) voor de accountantscontrole en voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college. In dit kader is alleen wet- en regelgeving van belang die bepalingen bevatten over financiële beheershandelingen. Financiële beheershandelingen zijn baten, lasten en balansmutaties.
2. Algemene uitgangspunten voor de controle Zoals in artikel 213, derde lid Gemeentewet is voorgeschreven geeft de accountantsverklaring op grond van de uitgevoerde controle aan of: • de jaarrekening een getrouw beeld geeft van zowel de baten en lasten als de grootte en samenstelling van het vermogen; • de baten en lasten en de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen als bedoeld in artikel 17 Financiële verhoudingswet rechtmatig tot stand zijn gekomen; • de jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met artikel 186 Gemeentewet; het BBV; • het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.
4 / 15
In artikel 213, vierde lid Gemeentewet is voorgeschreven dat het verslag van bevindingen in ieder geval ingaat op: • de vraag of de inrichting van het financiële beheer en van de financiële organisatie een getrouwe en rechtmatige verantwoording mogelijk maken, en • de tabel van fouten en onzekerheden voor de specifieke uitkeringen. Op grond van artikel 213, zesde lid Gemeentewet zijn in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) nadere voorschriften gesteld over de reikwijdte en verslaglegging van de accountantscontrole. Daarnaast zijn de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV en de richtlijnen van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) bepalend voor de controlewerkzaamheden.
3. De goedkeurings- en rapporteringstolerantie De accountant accepteert in de controle bepaalde toleranties en richt de controle daarop in. De accountant controleert niet ieder document of iedere financiële handeling, maar richt de controle zodanig in dat een redelijke mate van zekerheid bestaat dat fouten en onzekerheden van materieel belang worden ontdekt. Het Bado bevat onder andere regels voor de omvangsbasis, goedkeuringstoleranties voor de accountantsverklaring en de rapporteringstoleranties voor het verslag van bevindingen.
3.1 Goedkeuringstoleranties De goedkeuringstolerantie is het bedrag dat de som van fouten of onzekerheden aangeeft, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelsvorming door de gebruikers kan worden beïnvloed. De goedkeuringstolerantie is bepalend voor de oordeelsvorming, oftewel de strekking van de accountantsverklaring. In het Bado zijn de maximale goedkeuringstoleranties voorgeschreven. De door de accountant te hanteren goedkeuringstoleranties bedragen maximaal: • 1% van de omvangsbasis voor fouten • 3% van de omvangsbasis voor onzekerheden De omvangsbasis is gelijk aan de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves van de gemeente. De raad kan de percentages aanscherpen, dat wil zeggen op een lager percentage dan 1% of 3% zetten. Een hogere goedkeuringstolerantie is wettelijk niet toegestaan. Het verlagen van de goedkeuringstolerantie heeft tot gevolg dat de accountant sneller een niet goedkeurende verklaring zal afgeven en dat de
5 / 15
controlewerkzaamheden door de accountant en de verbijzonderde interne controle (VIC) toenemen. De goedkeuringstolerantie voor 2024 wordt, net als in vorige jaren, vastgesteld op de in het Bado voorgeschreven maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden.
In onderstaande tabel is de relatie tussen de goedkeuringstolerantie en het oordeel van de accountant over de jaarrekening weergegeven.
Goedkeuringstolerantie Fouten (% omvangbasis) Onzekerheden (3 % omvangbasis)
Strekking accountantsverklaring Goedkeurend Beperking Oordeelonthouding ≤ 1% > 1% < 3% ≤ 3%
> 3% < 10%
Afkeurend ≥ 3%
≥ 10%
-
Voor onze gemeente betekent dit op begrotingsbasis een goedkeuringstolerantie van: Basis
Primaire begroting 2024
Totale lasten programma’s (excl. reservemutaties)
€ 203.843.000
Stortingen in reserves
€
Totale lasten (incl. reservemutaties)
€ 210.795.000
Goedkeuringstolerantie fouten in € (1%)
€
2.107.950
Goedkeuringstolerantie onzekerheden in € (3%)
€
6.323.850
6.952.000
De goedkeuringstolerantie wordt gedurende de controle bijgesteld op basis van de werkelijke lasten en stortingen in reserves. De goedkeuringstolerantie wordt jaarlijks achteraf op basis van de werkelijke cijfers definitief bepaald.
3.2 Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is het bedrag waarboven de accountant geconstateerde fouten en onzekerheden opneemt in het verslag van bevindingen. Dit houdt in dat de accountant rapporteert over elke fout of onzekerheid ten aanzien van baten, lasten en balansmutaties groter dan dit bedrag. Volgens het Bado vloeit de rapporteringstolerantie voort uit de goedkeuringstolerantie. Wanneer de rapporteringstolerantie gelijk is aan de goedkeuringstolerantie komen er alleen bevindingen in het verslag wanneer er geen sprake meer is van een goedkeurende verklaring. De raad kan de rapporteringstolerantie lager vaststellen dan 1% van de omvangbasis, als zij op een relatief detailniveau geïnformeerd wil worden over bevindingen.
6 / 15
De rapporteringstolerantie voor 2024 wordt vastgesteld op € 100.000,00.
Het bedrag waarboven gerapporteerd wordt over fouten en onzekerheden is verhoogd van € 50.000,00 naar € 100.000,00 op basis van de standaard rekenmethodiek voor de rapportagegrens: Lasten 2024 inclusief toevoegingen reserves = € 210.795.000 x 0,01 x 5% = € 105.397,50. Afgerond naar beneden wordt het € 100.000,00. Tenminste sinds 2005 bedraagt de rapporteringstolerantie € 50.000,00. De lasten zijn in al die jaren gestegen en de standaard rekenmethodiek laat zien dat € 100.000,00 een reëel bedrag is.
3.2.1 Specifieke uitkeringen De rapporteringstolerantie van € 100.000,00 is niet van toepassing op de specifieke uitkeringen. Specifieke uitkeringen worden verantwoord via het principe van Single information Single audit (SiSa). Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de specifieke uitkeringen. Op grond van artikel 5, vierde lid, Bado gelden de volgende wettelijk voorgeschreven rapporteringstoleranties voor specifieke uitkeringen: Omvang specifieke uitkering ≤ € 125.000 > € 125.000 en ≤ € 1.000.000 > € 1.000.000
Rapporteringstolerantie € 12.500 10% van de specifieke uitkering € 125.000
Bovenstaande betekent dat de accountant rapporteert over alle geconstateerde fouten en onzekerheden die op uitkeringsniveau bovenstaande rapporteringstoleranties overschrijden.
4. Reikwijdte rechtmatigheid 4.1 Rechtmatigheid en getrouwheid Rechtmatigheid in het kader van de jaarrekeningcontrole betekent dat de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties rechtmatig zijn, oftewel in overeenstemming met wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen. Bij getrouwheid gaat het er om of er een getrouw beeld wordt gegeven in de jaarrekening. Getrouw wil zeggen in overeenstemming met de werkelijkheid, de administratie en in overeenstemming met de verslaggevingsregels (BBV). Een groot deel van de fouten en onzekerheden heeft zowel invloed op de rechtmatigheid als op het getrouwe beeld: alle getrouwheidsfouten of -onzekerheden zijn ook rechtmatigheidsfouten of -onzekerheden. Maar niet alle rechtmatigheidsfouten of onzekerheden zijn ook van invloed op het getrouwe beeld. Zo kan een opdracht verstrekt 7 / 15
zijn die ten onrechte niet Europees is aanbesteed. Dit is een rechtmatigheidsfout omdat er is afgeweken van wetgeving maar het heeft geen invloed op het getrouwe beeld.
4.2 Rechtmatigheidscriteria Financiële rechtmatigheid bestaat uit negen rechtmatigheidscriteria. In de jaarrekening legt het college verantwoording af over alle negen criteria van rechtmatigheid. De eerste zes (blauwe) criteria, die betrekking hebben op getrouwheid en óók onderdeel zijn van rechtmatigheid, komen tot uitdrukking in de balans en het overzicht van baten en lasten. Omdat de eerste zes criteria worden afgedekt door het getrouwe beeld, zijn deze geen onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording van het college maar wel van de accountantsverklaring. De drie (zwarte) specifieke rechtmatigheidscriteria komen tot uitdrukking in de rechtmatigheidsverantwoording van het college.
Criteria Calculatiecriterium Valuteringscriterium Leveringscriterium Adresseringscriterium Volledigheidscriterium Aanvaardbaarheidscriterium Begrotingscriterium
Voorwaardencriterium
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
Omschrijving De vastgestelde bedragen zijn juist berekend. Het tijdstip van betaling en de verantwoording van verplichtingen is juist. Juistheid van ontvangen goederen en/of diensten. De persoon of organisatie waar een financiële stroom naar toe is gegaan, is juist (rechthebbende). Alle opbrengsten die verantwoord zouden moeten zijn, zijn ook verantwoord. De financiële beheershandeling past bij de activiteiten van de gemeente en in relatie tot de kosten is een aanvaardbare tegenprestatie overeengekomen. Financiële handelingen moeten passen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Het totaal moet passen binnen het opgestelde en geautoriseerde programma. Het begrotingscriterium ziet toe op het respecteren van het budgetrecht van de raad. Nadere eisen die worden gesteld bij de uitvoering van financiële beheershandelingen. Voor de rechtmatigheidscontrole zijn met name de gestelde voorwaarden, die betrekking hebben op recht (heeft de ontvanger wel recht op de vergoeding of subsidie), hoogte (klopt het bedrag, is de berekening juist) en duur (zijn de juiste termijnen in acht genomen) van belang. Deze voorwaarden zijn afkomstig uit de in- en externe regelgeving. De toets op juistheid en volledigheid van gegevens die door derden zijn verstrekt bij het gebruik van overheidsregelingen (= misbruik).
De toets of derden bij het gebruik van overheidsregelingen geen (rechts)handelingen hebben verricht die in strijd zijn met het doel of de strekking van de regeling (= oneigenlijk gebruik)
Het niet naleven van het voorwaardencriterium kan ook invloed hebben op het getrouwe beeld van posten in de jaarrekening. De commissie BBV heeft in een stellige uitspraak aangegeven dat voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet opgenomen worden in de
8 / 15
rechtmatigheidsverantwoording van het college. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de accountantsverklaring.
5. Rapportering accountant De accountant rapporteert als volgt over de controles: • Managementletter en Boardletter na interim-controle In het vierde kwartaal wordt door de accountant een zogenoemde interimcontrole uitgevoerd. Over de uitkomsten van die tussentijdse controle wordt verslag uitgebracht in de Managementletter aan het college. De Managementletter bevat meer gedetailleerde bevindingen die niet direct de verklaring raken. De accountant kan daar aanbevelingen voor verbeteringen aan toevoegen met betrekking tot de interne beheersing, de IT-omgeving en actuele ontwikkelingen. Bestuurlijk relevante zaken worden aan de raad gerapporteerd in de Boardletter. Deze boardletter houdt alleen de bestuurlijk relevante punten van de managementletter in en eventuele publicatie gevoelige informatie (zoals over IT-beveiliging) is uit deze letter verwijderd. • Accountantsverklaring en verslag van bevindingen na jaarrekeningcontrole Overeenkomstig artikel 213, vijfde lid, van de Gemeentewet zendt de accountant de accountantsverklaring en het verslag van bevindingen aan de raad en een afschrift daarvan aan het college. In de accountantsverklaring wordt op een gestandaardiseerde wijze, zoals wettelijk voorgeschreven, de uitkomst van de accountantscontrole weergegeven.
De accountantsverklaring is bestemd voor de raad, zodat deze kan worden gebruikt bij de vaststelling van de door het college opgestelde jaarrekening en de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording.
6. Normenkader Het normenkader betreft de inventarisatie van de voor de interne controle en accountantscontrole relevante wet- en regelgeving. Het gaat om wet- en regelgeving van hogere overheden en van de raad zelf (verordeningen). Voor het normenkader is alleen wet- en regelgeving van belang die bepalingen bevatten over financiële beheershandelingen. Conform de aanbeveling van de commissie BBV is regelgeving van het college niet opgenomen in het normenkader. Bijlage 1 bevat het normenkader 2024.
9 / 15
Bijlage 1: Normenkader 2024 Programma's
Producten
Externe wetgeving
Interne regelgeving
1. Politiek dichtbij
Bestuur
Grondwet Burgerlijk Wetboek Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers
Burgerzaken
Burgerlijk wetboek Gemeentewet Wet rechten burgerlijke stand Wet basisregistratie personen Paspoortwet
Verordening fractieondersteuning gemeente Zutphen 2023 Verordening rekenkamer gemeente Zutphen 2024 Verordening Werkgeverscommissie gemeente Zutphen 2020 Verordening rechtspositie raadsen commissieleden gemeente Zutphen 2019 Legesverordening gemeente Zutphen 2024
2. Wonen en leefbaarheid
Communicatie Wijkgericht werken Wegen
Havens en kaden
Gemeentewet Wegenverkeerswet 1994 Gemeentewet Wegenverkeerswet 1994 Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer Wegenwet Besluit gemeentelijke parkeerbelastingen Binnenvaartwet
Gemeentelijke panden en gronden
Gemeentewet Leegstandwet
Regionaal archief en erfgoedcentrum
Erfgoedwet
Mobiliteit
Wegsleepverordening Zutphen 2003 Verordening parkeerbelastingen gemeente Zutphen 2024 Parkeerverordening Zutphen 1991
Verordening havengelden gemeente Zutphen 2024 Verordening fysieke leefomgeving gemeente Zutphen 2021 Nota Grondbeleid 2017 gemeente Zutphen Nota grondprijsbeleid gemeente Zutphen 2020
10 / 15
Programma's
Producten
Externe wetgeving
Interne regelgeving
Monumenten en erfgoed
Erfgoedwet
Archeologie
Erfgoedwet
Verordening fysieke leefomgeving gemeente Zutphen 2021 Verordening Monumentenfonds Zutphen 2005 Verordening fysieke leefomgeving gemeente Zutphen 2021 Algemene subsidieverordening gemeente Zutphen 2019
Kunst en cultuur Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Gemeentewet
Grondstoffen
Gemeentewet Wet Milieubeheer
Riolering
Gemeentewet Waterwet
Milieu en duurzaamheid
Wet Milieubeheer Wet belastingen op milieugrondslag Gemeentewet Wet op de lijkbezorging
Gedenkparken
Duurzaamheid Ruimtelijke ontwikkeling
Wonen
Woningwet Omgevingswet
Gemeentewet Woningwet Huisvestingswet 2014
Verordening fysieke leefomgeving gemeente Zutphen 2021 Verordening afvalstoffenheffing gemeente Zutphen 2024 Verordening riool- en waterzorgheffing gemeente Zutphen 2024
Verordening lijkbezorgingsrechten gemeente Zutphen 2024 Beheerverordening gedenkparken gemeente Zutphen 2016 Verordening fysieke leefomgeving gemeente Zutphen 2021 Verordening nadeelcompensatie gemeente Zutphen 2022 Verordening ‘Toekomstbestendig Wonen Gelderland’ gemeente Zutphen 2023 Verordening toekomstbestendig wonen VVE’s gemeente Zutphen 2023 Subsidieverordening Stedelijke Vernieuwingsplan, onderdeel Wonen Subsidieverordening Wonen boven Winkels 2009 Zutphen Verordening starterslening gemeente Zutphen 2024
11 / 15
Programma's
3. Werken en leren
Producten
Externe wetgeving
Interne regelgeving
Grondzaken
Gemeentewet Onteigeningswet Telecommunicatiewet
Straatmarkten
Gemeentewet
Verordening fysieke leefomgeving gemeente Zutphen 2021 Algemene Uitgiftevoorwaarden van de gemeente Zutphen Verordening marktgelden gemeente Zutphen 2024 Verordening fysieke leefomgeving gemeente Zutphen 2021
Economie Onderwijshuisvesting
Kinderopvang en lokaal onderwijsbeleid
Toerisme en recreatie Participatie werk
Gemeentewet Wet op het primair onderwijs Wet op het voortgezet onderwijs Wet educatie- en beroepsonderwijs Wet op de expertisecentra Gemeentewet Wet op het primair onderwijs Wet op het voortgezet onderwijs Wet educatie- en beroepsonderwijs Wet op de expertisecentra Leerplichtwet 1969 Wet kinderopvang
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zutphen 2015
Participatiewet Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz 2004) Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Wet sociale werkvoorziening Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen
Verzamelverordening werk en inkomen gemeente Zutphen 2017
Verordening leerlingenvervoer gemeente Zutphen 2020 Algemene subsidieverordening gemeente Zutphen 2019
12 / 15
Programma's 4. Zorgen en samenleven
Producten
Externe wetgeving
Gelrewerkt! Brandweer
Wet sociale werkvoorziening Gemeentewet Wet veiligheidsregio's Gemeentewet Alcoholwet
Openbare orde en veiligheid Sport Minimabeleid
Gemeentewet Participatiewet
Schuldhulpverlening
Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
Inkomensvoorziening
Participatiewet IOAW IOAZ Bbz 2004
Wmo begeleiding
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 Uitvoeringsregeling Wmo 2015 Wet publieke gezondheid
Wmo huishoudelijke zorg Wmo individuele hulpmiddelen Wmo subsidies en overig Wmo vervoer Jeugdzorg in natura Jeugd algemeen Jeugd PGB Jeugd Preventie
Algemene dekkingsmiddelen
Inburgering Geldleningen
Jeugdwet Besluit Jeugdwet Regeling Jeugdwet
Wet inburgering 2021 Wet financiering decentrale overheden Regeling schatkistbankieren decentrale overheden
Interne regelgeving
Algemene Plaatselijke Verordening Zutphen 2011 Algemene subsidieverordening gemeente Zutphen 2019 Verordening vestiging uitsluitend recht Gemeentepolis gemeente Zutphen 2021 Verordening geldelijke steun ouderen bij verhuizing 2005 Verzamelverordening werk en inkomen gemeente Zutphen 2017 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening gemeente Zutphen 2021 Verzamelverordening werk en inkomen gemeente Zutphen 2017 Verordening Brede Adviesraad Sociaal Domein gemeente Zutphen 2018 Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zutphen 2020 Verordening Brede Adviesraad Sociaal Domein gemeente Zutphen 2018 Verordening geldelijke steun ouderen bij verhuizing 2005 Algemene subsidieverordening gemeente Zutphen 2019 Verordening jeugdhulp gemeente Zutphen 2022 Verordening Brede Adviesraad Sociaal Domein gemeente Zutphen 2018 Algemene subsidieverordening gemeente Zutphen 2019 Treasurystatuut gemeente Zutphen 2024
13 / 15
Programma's
Producten
Effecten Belastingen
Algemene uitkering Algemene baten en lasten
Externe wetgeving Uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden Wet houdbare overheidsfinanciën Besluit leningvoorwaarden decentrale overheden Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden zie geldleningen Gemeentewet Wet waardering onroerende zaken Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden Invorderingswet 1990 Uitvoeringsbesluit Invorderingswet 1990 Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990
Financiële verhoudingswet Grondwet Burgerlijk Wetboek Gemeentewet Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten Wet gemeenschappelijke regelingen Wet op de omzetbelasting 1968 Wet op het BTWcompensatiefonds Wet op de vennootschapsbelasting 1969 Besluit accountantscontrole decentrale overheden Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen
Interne regelgeving
zie geldleningen Verordening onroerendezaakbelastingen gemeente Zutphen 2024 Verordening precariobelasting gemeente Zutphen 2024 Verordening toeristenbelasting gemeente Zutphen 2024 Verordening watertoeristenbelasting gemeente Zutphen 2024 Verordening forensenbelasting gemeente Zutphen 2024 Kwijtscheldingsbesluit Financiële verordening gemeente Zutphen 2024 Controleverordening gemeente Zutphen 2024 Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid gemeente Zutphen 2016 Verordening financiële vergoeding gemeentelijke ombudsman gemeente Zutphen 2023 Legesverordening gemeente Zutphen 2024 Nota financieel beleid
14 / 15
Programma's
Producten
Overhead
Externe wetgeving
Interne regelgeving
Europese aanbestedingsrichtlijnen Europese richtlijnen inzake staatssteun Aanbestedingswet 2012 Aanbestedingsbesluit Gids proportionaliteit Aanbestedingsreglement Werken 2016 Single information Single audit (SiSa) wetgeving Mededingingswet Wet Markt en Overheid Ambtenarenwet 2017 Wet normalisering rechtspositie ambtenaren Fiscale wetgeving Sociale verzekeringswetten CAO gemeenten CAO Sociale Werkvoorziening Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector
15 / 15