634780 - bijlage 1 - Integraal Huisvestingsplan (IHP) gemeente Zutphen 2024-2039, Toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen

Integraal huisvestingsplan gemeente Zutphen

2024 - 2039

Toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen Februari 2024 de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024 1

Inhoudsopgave Samenvatting.......................................................................................... 3 1. Inleiding .......................................................................................... 5 1.1 Aanleiding IHP ............................................................................................... 5 1.2 Doelstelling en inhoud IHP ............................................................................. 6 1.3 Werkwijze en proces ...................................................................................... 6 2. Wettelijk kader en gemeentelijk beleid ............................................... 7 2.1 Wettelijk kader .............................................................................................. 7 2.1.1 Wettelijke taak gemeente en schoolbesturen .........................................7 2.1.2 Toelichting wettelijke taken gemeente en schoolbesturen .................... 8 2.1.3 Didam-arrest .......................................................................................... 9 2.1.4 Opheffingsnorm en stichtingsnorm ....................................................... 9 2.1.5 Status IHP .............................................................................................10 2.1.6 Monitoring en actualisatie.....................................................................

11 2.1.7 Demografische ontwikkelingen en prognoses ...................................... 11 2.2 Gemeentelijk beleid en kaderstelling IHP .................................................... 12 2.2.1 (I)KC-beleid en inclusief onderwijs (PO) ................................................12 2.2.2 Duurzaamheid.......................................................................................14 2.2.3 Kwaliteit onderwijshuisvesting, rollen en taken ....................................14 2.2.4 Financiën onderwijshuisvesting ............................................................ 15 2.2.5 Maatwerk .............................................................................................. 15 3. Het onderwijslandschap in Zutphen .................................................. 16 3.1 Kengetallen onderwijs ................................................................................. 16 3.2 Onderwijslandschap in beeld ........................................................................17 3.2.1 Primair onderwijs 2023-2024................................................................. 17 3.2.2 Voortgezet onderwijs 2023-2024 ..........................................................18 3.3 Prognoses: leerlingenontwikkeling ..............................................................

19 3.3.1 Prognoses primair onderwijs ................................................................ 19 3.3.2 Internationale schakelklas (ISK) ........................................................... 20 3.3.3 Capaciteit onderwijsgebouwen en behoefte .........................................21

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

4. Meerjarenplanning en financiën ........................................................ 22 4.1 Prioritering planning projecten onderwijshuisvesting.................................. 22 4.2 Maatregelen ................................................................................................ 22 4.3 Planning ...................................................................................................... 22 4.4 Uitgangspunten investeringsbedragen........................................................ 24 4.4.1 Maatregelen..........................................................................................24 4.4.2 Vergoeding per project .........................................................................24 4.5 Uitgangspunten investering, rente en afschrijven ....................................... 25 4.5.1 Voor investeringen worden de volgende kwaliteitseisen gehanteerd: ..25 4.5.2 Indexering .............................................................................................25 4.5.3 Verdeling kosten .................................................................................. 26 4.6 Financiële gevolgen ..................................................................................... 26 4.6.1 Investeringslast stichtingskosten 2024 - 2039 ......................................

26 4.6.2 Gedane en toegezegde investeringen 2023 – 2024 ............................... 27 4.6.2 Dekkingsmogelijkheden .......................................................................28 4.7 Bijkomende kosten ...................................................................................... 28 4.8 Financiële planning ...................................................................................... 28 5. Ontwikkelagenda ............................................................................30 BIJLAGEN: BIJLAGE 1: Onderwijslandschap Zutphen 2036 in beeld (na uitvoering IHP) BIJLAGE 2: Kwantitatieve gegevens per schoolbestuur PO en VO BIJLAGE 3: Locaties onderwijshuisvesting Zutphen BIJLAGE 4: Factsheets: overzicht data per locatie PO

2

Samenvatting De gemeente Zutphen heeft, samen met de schoolbesturen voor primair, speciaal en voortgezet onderwijs, in 2017 het Masterplan Onderwijshuisvesting vastgesteld. In 2019 is het Masterplan bijgesteld. In de afgelopen jaren zijn verschillende projecten gerealiseerd voor het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Om verschillende redenen is een aantal andere opgaven nog niet opgepakt. De gemeente Zutphen heeft het initiatief genomen om het Masterplan samen met de schoolbesturen te actualiseren. Dit IHP bouwt verder op het Masterplan uit 2017 en de bijstelling uit 2019, maar heeft een zelfstandige status. Vanwege de verwachte wetgeving (2024/2025) waarin een Integraal Huisvestingsplan (IHP) per gemeente verplicht wordt noemen we het niet meer een Masterplan maar een IHP. Voorliggend IHP 2024-2039 vervangt dan ook het Masterplan. De gemeente Zutphen heeft een zeer divers en aantrekkelijk palet aan onderwijsvoorzieningen. Het diverse aanbod heeft een aanzuigende werking uit andere regio’s. De toekomstige generatie wordt hier opgeleid, maar de school heeft een bredere functie. Bij het primair onderwijs werken en leren er vaak ook andere ‘bewoners’ zoals kinderopvang. Uiteindelijk leidt dit samen tot kwalitatieve voorzieningen voor kinderen van 0 tot en met 18 jaar. Een doorgaande lijn is hierin belangrijk.

De gemeente is als lokale overheid verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen. Ook schoolbesturen hebben hierin een belangrijke verantwoordelijkheid. Alle partijen zien het gezamenlijke belang van een toekomstbestendig IHP. Het IHP heeft een scope van 16 jaren en heeft als doel: • Realiseren van toekomstbestendige en duurzame onderwijshuisvesting. • Samen werken aan een integrale benadering van huisvesting door schoolbesturen en gemeente. Dit IHP geeft een goed beeld van de ontwikkelingen en ambities die van invloed zijn op de onderwijshuisvesting. Naast inhoudelijke ambities, zoals de ontwikkeling van een goede doorgaande leer- en ontwikkellijn tussen opvang en onderwijs, zijn de eisen voor een gezonde leeromgeving hoog. Daarbij moet onderwijshuisvesting ook aansluiten bij ontwikkelingen zoals het klimaatakkoord. Dit IHP is kaderstellend voor de komende 16 jaar; via de ontwikkelagenda worden de uitgangspunten uitgewerkt in uitvoeringsplannen. Zo borgen de gemeente en de schoolbesturen de uitvoerbaarheid, continuïteit en transparantie van de processen. Afgelopen jaar zijn er nieuwe leerlingenprognoses opgesteld, zodat van de meest actuele gegevens wordt uitgegaan ten aanzien van de ruimtebehoefte. Over het geheel genomen is er voldoende huisvestingscapaciteit in Zutphen.

Per school/locatie zijn er echter grote verschillen: zo hebben enkele scholen een tekort aan ruimte en hebben andere scholen hebben ruimte over. De doelstelling is om geschikte huisvesting voor onderwijs te realiseren die zowel duurzaam is als van hoge kwaliteit, en op een verantwoorde wijze geëxploiteerd wordt. Dit betekent dat schoolbesturen en gemeente met elkaar in gesprek blijven om samen te sturen op een toekomstbestendig onderwijslandslandschap.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

3

Voorliggend IHP is een consensus document tussen schoolbesturen en de gemeente Zutphen. De schoolbesturen zijn: Primair onderwijs ▪ CorDeo Scholengroep ▪ Stichting Archipel Onderwijs & Kinderopvang ▪ Stichting de Vrije School Noord en Oost Nederland (VSNON) ▪ Stichting Scholengroep GelderVeste, voor christelijk basisonderwijs ▪ Stichting voor Katholiek Basisonderwijs Gelderland (SKBG) ▪ Vrije Leerkrachten College Auryn (nieuw schoolbestuur in Zutphen, gestart in augustus 2023) Voortgezet onderwijs ▪ Isendoorn College ▪ Stichting Achterhoek VO ▪ Stichting de Vrije School Noord en Oost Nederland (VSNON) Speciaal onderwijs ▪ Stichting De Onderwijsspecialisten ▪ Stichting Speciaal Onderwijs Twente en Oost Gelderland (SOTOG)

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

4

1.

Inleiding

1.1 Aanleiding IHP In 2017 is het Masterplan onderwijshuisvesting voor de gemeente Zutphen vastgesteld. Het Masterplan is in 2019 geactualiseerd. In dit Masterplan werd met een meer strategische bril naar de onderwijshuisvesting voor zowel het primair, het voortgezet en het speciaal onderwijs gekeken. Sinds 2005 (voortgezet onderwijs) en 2015 (primair onderwijs) zijn de schoolbesturen ook verantwoordelijk voor het gehele onderhoud van de schoolgebouwen. Keuzes die men daarin maakt zijn onlosmakelijk verbonden met het toekomstperspectief van de gebouwen. Verschillende ontwikkelingen maken dat het Masterplan niet meer actueel en passend is. Voorbeelden hiervan zijn veranderende inzichten vanuit de onderwijspartners, stijgende bouw- en energieprijzen en de toegenomen ambitie op het gebied van binnenklimaat en energietransitie. Samen met de schoolbesturen heeft de gemeente besloten om een IHP op te stellen, aangezien dit een wettelijke verplichting wordt per 2025. Dit IHP is een doorontwikkeling en actualisatie van het Masterplan uit 2017 / 2019. Dit IHP vervangt het Masterplan. Vooruitlopend op de aanstaande wetswijziging1 spreken we dus over ‘IHP’ in plaats van ‘Masterplan Onderwijshuisvesting Zutphen’.

Een aantal projecten is reeds opgestart. De hoogste prioriteit in het IHP is het oplossen van permanente capaciteitsproblemen. Dat zijn de projecten ‘blok 0’. Voor deze projecten is financiering beschikbaar gesteld na akkoord in de Raad van juni 2023 en daarom vallen deze projecten buiten de scope van dit IHP: ▪ Adriaan van den Ende (Archipel). Zij zitten nu met 2 groepen in de Morgenzon. Dat is geen toekomstbestendige situatie. Op de locatie van Adriaan van den Ende worden tijdelijk 4 lokalen bijgebouwd voor een periode van 5 jaar. ▪ Lea Dasberg (Archipel). Er zaten tot de zomer van 2023 3 groepen van de Lea Dasberg in de dependance. Het huidige gebouw, de hoofdlocatie, heeft - na interne aanpassingen - voldoende ruimte om alle kinderen te kunnen huisvesten. De dependance is afgestoten. ▪ Auryn (VLC-Auryn). De dependance van Lea Dasberg is (deels) vrijgekomen voor Auryn. ▪ De Bongerd (CorDeo). Investering voor levensduur verlengende maatregelen voor De Bongerd, school voor gereformeerd onderwijs. Door nu aan de slag te gaan, zien zij af van een reservering in het IHP voor vervangende nieuwbouw. ▪ Huisvesten van ISK aan de Wijnhofstraat (collegebesluit najaar 2023). ▪ Nieuwbouw voor SO Anne Flokstraschool (De Onderwijsspecialisten) en SBO Het Mozaïek (Archipel) onder één dak aan de Keucheniusstraat (Masterplan 2017 en actualisatie 2019).

Dit project wordt met extra prioriteit opgepakt vanwege de staat van de huidige huisvesting en dat zij al lange tijd wachten op de nieuwbouw, volgens het Masterplan.

1

De verwachting is dat per 2025 alle gemeenten verplicht zijn om samen met de schoolbesturen een IHP op te stellen, zodat er een integrale meerjaren visie is op de onderwijshuisvesting welke wordt vertaald naar tijd en financiën. de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

5

1.2 Doelstelling en inhoud IHP

Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) heeft een scope van 16 jaren en heeft als doel: • Realiseren van toekomstbestendige en duurzame huisvesting van onderwijsvoorzieningen. • Gezamenlijk werken aan een integrale benadering van huisvesting (vanuit inhoud en huisvesting).

In het IHP worden de volgende thema’s op hoofdlijnen uitgewerkt: • Kaders en ambities. • Planning en fasering van de projecten. • Financiële uitwerking. • Samenwerking, rollen en verantwoordelijkheden schoolbesturen en de gemeente. De basis van het IHP zijn de wet- en regelgeving. Voor een toekomstbestendig en integraal plan zijn ook de inhoudelijke beleidsdoelstellingen en ambities van gemeente en schoolbesturen onderdeel van dit IHP. Op deze manier wordt een duurzame visie op onderwijshuisvesting opgesteld, voor de periode van 2024 – 2039. Hiermee wordt het voor zowel gemeente als schoolbesturen mogelijk om de eigen (financiële) planning vorm te geven, zodat vanuit de eigen verantwoordelijkheden invulling wordt gegeven aan goed huismeesterschap.

1.3 Werkwijze en proces Om te komen tot dit IHP zijn er afzonderlijke gesprekken gevoerd met de verschillende beleidsadviseurs van de gemeente Zutphen en de schoolbesturen van het primair onderwijs. Vervolgens zijn er verschillende overleggen geweest met de schoolbesturen van het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Tijdens deze overleggen zijn verschillende thema’s aan de orde geweest over de visie en ambities voor het Zutphense onderwijslandschap. De informatie uit de gesprekken is samen met de informatie uit het Masterplan 2017 en gegevens van de schoolgebouwen, zoals ruimtebehoefte en boekwaarden uitgewerkt naar (bestuurlijke) kaders en scenario’s met de bijbehorende planning voor de projecten. Deze voorstellen zijn getoetst in de overleggen met de schoolbesturen en de gemeente. Waar nodig zijn de voorstellen bijgesteld. De vaststelling van het IHP vindt plaats tijdens het Op Overeenstemming Gerichte Overleg (OOGO2). Tijdens het OOGO geven de schoolbesturen hun akkoord op het IHP. Daarna vindt het IHP z’n weg richting bestuurlijke besluitvorming door de Raad.

Dit IHP geeft richting voor het onderwijslandschap in de gemeente Zutphen voor de komende 16 jaar. De uitwerking van de kaders, ambities en bijbehorende uitgangspunten worden middels een ontwikkelagenda met een uitvoeringsplan door de schoolbesturen en de gemeente uitgevoerd nadat dit IHP is vastgesteld. Zie H5 voor de thema’s van de ontwikkelagenda.

2

Het OOGO is een overleg tussen schoolbesturen en gemeente en wordt twee keer per jaar georganiseerd. de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

6

2. Wettelijk kader en gemeentelijk beleid 2.1 Wettelijk kader 2.1.1 Wettelijke taak gemeente en schoolbesturen In de huidige Verordening voorziening onderwijshuisvesting van de gemeente Zutphen is vastgelegd hoe de gemeente Zutphen juridisch en procedureel invulling geeft aan haar verantwoordelijkheden op het gebied van onderwijshuisvesting. De Verordening is pragmatisch en procedureel. Integratie met andere beleidsvelden en een overall overzicht voor het onderwijslandschap ontbreekt.

Sinds de wetswijziging in 2015 zijn de verantwoordelijkheden omtrent onderwijshuisvesting als volgt gedefinieerd4: Schoolbesturen ▪ Vervanging eerste inrichting ▪ Binnenonderhoud ▪ Buitenonderhoud ▪ Aanpassingen ▪ Meerjarenonderhoudsplanningen (MJOP’s) ▪ Buitenruimte (afhankelijk van de situatie) / tuinonderhoud

Met dit IHP wordt aanvullend beleid gemaakt op deze Verordening, zodat er op hoofdlijnen helderheid is over de kaders, ambities, fasering, financiën, en rolverdeling tussen gemeente en schoolbesturen. De gemeente gaat de Verordening actualiseren, zodat de inhoud van het IHP en de verordening niet conflicterend zijn. Een IHP kent op dit moment nog geen wettelijke verankering. De wetgeving voor onderwijshuisvesting op dit moment vastgelegd is in: ▪ Gemeentewet3 ▪ Wet op Primair Onderwijs (WPO) ▪ Wet op Voortgezet Onderwijs (WVO) ▪ Wet op Expertisecentra (WEC)

Gemeente ▪ Uitbreiding en tijdelijke huisvesting ▪ (Vervangende) nieuwbouw ▪ Eerste inrichting ▪ Herstel constructiefouten ▪ Bewegingsonderwijs (beschikbaar stellen van accommodaties) ▪ Herstel/vervanging bij bijzondere omstandigheden (brand, stormschade, diefstal, vandalisme)

Levensduurverlengende renovatie is nu nog een grijs gebied en nog niet wettelijk verankerd. In de plannen voor de wetswijziging van het IHP wordt uitgegaan van levensduurverlengende renovatie als volwaardig alternatief voor nieuwbouw. Voor de periode dat het nog niet wettelijk geregeld is, hebben de gemeente Zutphen en de schoolbesturen afgesproken dit als maatwerk per school te bekijken en te besluiten.

Op het moment dat partijen niet tot een oplossing komen fungeren de wet en de verordening als vangnet.

3

Artikel 149 van de Gemeentewet, artikel 102 van de WPO, artikel 100 van de WEC en artikel 76m van de WVO de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

4

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/financieringonderwijs/documenten/publicaties/2021/11/23/verantwoordelijkheidsverdeling-huisvesting-scholen

7

2.1.2 Toelichting wettelijke taken gemeente en schoolbesturen In de Wet is de gemeentelijke zorgplicht verankerd om zorg te dragen voor voldoende capaciteit en adequate onderwijsvoorzieningen. De genoemde Verordening en wetten (gemeentewet - WPO - WVO – WEC) leggen hierin veel afspraken en uitgangspunten vast. Onderwijshuisvesting gaat daarnaast nog uit van de volgende zaken: Gemeentelijke financiën Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente een uitkering in het gemeentefonds voor onderwijshuisvesting. Deze uitkering is niet geoormerkt. De gemeente is dus vrij om deze middelen naar eigen inzicht te besteden en de gemeenteraad beslist hoeveel geld binnen de totale gemeentebegroting wordt vrijgemaakt voor onderwijshuisvesting om haar verplichting op het gebied van onderwijshuisvesting in te kunnen vullen. De uitkering vanuit het Gemeentefonds wordt berekend en uitgekeerd op basis van het aantal leerlingen in de betreffende gemeente bij het primair onderwijs; bij het voortgezet onderwijs wordt de uitkering berekend op basis van het aantal leerlingen die zijn ingeschreven op een locatie van het voortgezet onderwijs in een gemeente. Financiën schoolbesturen De lumpsumfinanciering vanuit het Ministerie van OCW bepaalt de uitkering aan de schoolbesturen. De lumpsumfinanciering is gebaseerd op het aantal leerlingen per school, per BRIN-nummer.

Het bedrag varieert per school op basis van onder andere het type leerlingen, leeftijd, type vestiging (hoofd- of nevenvestiging). Een schoolbestuur mag in beperkte mate investeren in ‘stenen’. Dat is voor het primair onderwijs en het speciaal onderwijs enkel toegestaan als aantoonbaar is dat een dergelijke investering leidt tot een betere exploitatie en dat sprake is van een passende terugverdientijd. Indien een schoolbestuur beschikt over eigen private middelen is er meer ruimte voor investeren in huisvesting.

5

Schoolbesturen voor het voortgezet onderwijs vallen onder de WVO en hebben wettelijk meer ruimte om te investeren in huisvesting dan schoolbesturen voor het primair onderwijs. Bij hen is het investeringsverbod in huisvesting niet van toepassing. Eigendom onderwijshuisvesting De schoolbesturen en gemeente hebben beide verantwoordelijkheden voor de onderwijshuisvesting. De verdeling van de verantwoordelijkheden is mede afhankelijk van de eigendomssituatie. Het eigendom kan op verschillende manieren georganiseerd worden. • Uitgangspunt bij onderwijshuisvesting is dat juridisch eigendom bij het schoolbestuur ligt. Het schoolbestuur is als juridisch eigenaar verantwoordelijk voor de materiële instandhouding van het gebouw. De verantwoordelijkheid voor de materiële instandhouding betekent dat het schoolbestuur verantwoordelijk is voor het onderhoud, het beheer en het exploiteren van het gebouw. Indien een schoolbestuur een gebouw niet meer gebruikt voor het onderwijs dan geeft zij deze ‘om niet’ terug aan de gemeente. • Indien het schoolgebouw in juridisch eigendom is bij de gemeente (of een derde) worden afspraken gemaakt over het onderhoud, het beheer en de exploitatie van het gebouw. Deze afspraken worden vastgelegd in een gebruiksovereenkomst.

Het economisch eigendom is geregeld in artikel 110 WPO, 108 WEC en 76u WVO en betekent dat een schoolgebouw op het moment dat het schoolbestuur besluit hierin het onderwijs te beëindigen ‘om niet’ terugvalt aan de gemeente. De achtergrond van dit wettelijk uitgangspunt is dat de schoolgebouwen met overheidsgeld zijn bekostigd5. OOGO – Formeel vastleggen afspraken Gemeente en schoolbesturen maken jaarlijks hun formele afspraken in een Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO). Deze vindt tweejaarlijks plaats: een in het voorjaar en een in het najaar. In het voorjaar worden de aanvragen

Juridisch versus economisch eigendom | Sdu

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

8

besproken en financieel uitgewerkt. In het najaar worden de projecten voor het daarop volgende jaar definitief vastgesteld. Tijdens het OOGO wordt ook het IHP vastgesteld alvorens deze naar de Raad gaat voor besluitvorming. Nadat het IHP is vastgesteld door de schoolbesturen en de gemeente tijdens het OOGO worden de thema’s uit de ontwikkelagenda verder uitgewerkt. De voorbereiding van deze stukken gebeurt in samenwerking met de bestuurders en/of directeuren en huisvestingsadviseurs van de schoolbesturen. 2.1.3 Didam-arrest Wanneer de gemeente juridisch eigenaar is van het schoolgebouw, moet zij bij het verhuren van een deel van het gebouw aan een marktpartij, zoals een kinderopvang, rekening houden met het Didam-arrest. Als er meerdere geïnteresseerde partijen zijn, dienen alle partijen gelijke kansen te krijgen via een selectieprocedure. Er is echter een uitzondering op deze regel: als er op basis van rechtmatige (objectieve, toetsbare en redelijke) criteria kan worden aangetoond dat slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt, dan is een selectieprocedure niet verplicht. In het geval dat het schoolbestuur het juridisch eigendom heeft, is het Didamarrest niet van toepassing en kan het schoolbestuur rechtstreeks een huurovereenkomst sluiten. Let op: Het Didam-arrest is sinds november 2021 van kracht.

Het wordt sterk aanbevolen om voorafgaand aan elk project de regels te controleren. Bestaande situaties worden gedoogd en afspraken blijven geldig.

2.1.4 Opheffingsnorm en stichtingsnorm In het onderwijs wordt gerekend met normen voor het stichten en opheffen van scholen. Deze norm wordt iedere 5 jaar conform de Wet op Primair Onderwijs (WPO) aangepast op basis van CBS-gegevens. De norm is gebaseerd op het aantal inwoners en de leerlingendichtheid. Opheffingsnorm Primair onderwijs De opheffingsnorm voor Zutphen bedraagt 137 leerlingen6. Indien het leerlingaantal van een school drie aanéénsluitende jaren onder de opheffingsnorm zit stopt de Minister de bekostiging en dient de school te sluiten. Hierop zijn drie uitzonderingen7 mogelijk: 1. De school is de enige van een bepaalde richting, zoals openbaar, christelijk, gereformeerd, binnen een straal van 5 kilometer en heeft minstens 50 leerlingen. 2. De openbare school is de enige openbare school binnen 10 kilometer is over de weg gemeten en heeft minstens 23 leerlingen. 3. Het gemiddeld aantal leerlingen van het betreffende schoolbestuur is hoger dan 10/6e maal de gewogen gemiddelde opheffingsnorm van de desbetreffende gemeente(n). De reguliere basisscholen8 die minder dan 137 leerlingen hebben zijn: Jenaplan De Hoven (SKBG), De Morgenzon (SKBG), de Flief (GelderVeste), De Bongerd (CorDeo), De Parel (Archipel) en de Prins Clausschool (GelderVeste). Alle genoemde scholen worden in stand gehouden op basis van ten minste één van de uitzonderingsmogelijkheden.

Voortgezet onderwijs Opheffingsnormen in het voortgezet onderwijs zijn afhankelijk van het onderwijsaanbod. Voor elke onderwijssoort geldt een andere norm. Ook

6

Deze regeling is opnieuw geaccordeerd vanaf 1 augustus 2023. 8

SO Anne Flokstraschool (onderwijsspecialisten) en SBO Het Mozaïek (archipel) buiten beschouwing

7 https://voo.nl/kennisbank/bestuurlijk/sluiting

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

9

scholengemeenschappen kennen weer andere normen. Dit hangt af van het aantal opleidingen. Alle VO-scholen in de gemeente Zutphen hebben ruim voldoende leerlingen, waardoor de verwachting is dat de opheffingsnorm niet van toepassing is voor nu en in de komende 10 jaar. Speciaal onderwijs Voor het speciaal onderwijs zijn er geen opheffingsnormen. Stichtingsnorm In de gemeente Zutphen is de stichtingsnorm voor het starten van een nieuwe basisschool 228 leerlingen. Wettelijk geldt bij het stichten van een nieuwe school dat de stichtingsnorm binnen acht jaar na de start van de bekostiging voor de nieuwe school behaald moet worden. De stichtingsnorm is van toepassing op VLCAuryn waarvan de bekostiging per 01-08-2023 is gestart. Voor het voortgezet onderwijs gelden de volgende wettelijke stichtingsnormen: ▪ 390 leerlingen voor een nieuwe school voor vwo ▪ 325 leerlingen voor een nieuwe school met havo en 130 leerlingen voor een havo-afdeling ▪ 260 leerlingen voor een nieuwe school met mavo ▪ 260 leerlingen voor een nieuwe school met vmbo, met minimaal 160 leerlingen voor een vmbo-profiel ▪ 120 leerlingen voor een nieuwe school voor praktijkonderwijs De stichtingsnorm moet behaald worden binnen de duur van de onderwijssoort. Dus voor een havo-opleiding moet binnen 5 jaar aan de norm worden voldaan. Voor het speciaal onderwijs zijn er geen stichtingsnormen.

Dat houdt in dat er geen nieuwe SO/VSO school gesticht mag worden, wel is uitbreiding mogelijk via een dependance van een bestaande SO/VSO school. Deze school hoeft niet in de gemeente gehuisvest te zijn.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

2.1.5 Status IHP Dit IHP is een consensusdocument tussen schoolbesturen en gemeente waarmee met elkaar een plan is gemaakt voor de komende 16 jaar. Met het vaststellen van dit IHP wordt voldaan aan de eisen, die op het moment van schrijven bekend zijn, die bij de nieuwe wetgeving gelden. De verwachting is dat het wetsvoorstel niet eerder dan 2025 geïmplementeerd wordt. Jaarlijks wordt tijdens het OOGO in het voorjaar vastgesteld of het IHP moet worden bijgesteld. Indien er aanleiding toe is dan wordt dit IHP geactualiseerd, zodat aan de wettelijke eisen wordt voldaan, passend bij de ontwikkelingen in Zutphen. De afspraken en planning die in dit IHP zijn vastgelegd zijn kaderstellend. Met dit IHP leggen gemeente en schoolbesturen een langetermijnplanning vast, waardoor zowel de gemeente als de schoolbesturen hun strategisch en tactisch beleid hierop aan kunnen passen. Dat betreft: ▪ Tijdelijk capaciteitstekort (verwachting 5 – 10 jaar), hiervoor wordt een onderbouwde aanvraag (capaciteit gebouw, gebruik gebouw en instroomcriteria / aantal leerlingen) opgesteld door het schoolbestuur. De aanvraag wordt door gemeente beoordeeld. ▪ Instroom leerlingen en omvang gebouw dreigen niet passend te worden. In het OOGO wordt deze ontwikkeling door de school geagendeerd zodat er op dit signaal kan worden geanticipeerd.

o Primair onderwijs: De gemeente en schoolbesturen streven naar passende schoolgebouwen, waar de kindfunctie voor 0-4/2-4 jarigen onderdeel van is. Wanneer er meer leerlingen worden aangemeld dan de capaciteit van het gebouw het toelaat dan past waar mogelijk de school een leerlingenbeleid toe, ter voorkoming van uitbreiding naast leegstand. ▪ Het is van belang dat er in het voedingsgebied van de school voldoende keuzevrijheid is voor ouders, ook als een school een leerlingenbeleid toepast. o Voor scholen waar dit nu speelt, geldt dat het een aantal jaren duurt voordat de aantallen weer stabiliseren naar het maximum aantal leerlingen dat past bij de capaciteit van het gebouw.

10

o

▪

Voortgezet onderwijs: Ook het voortgezet onderwijs anticipeert met haar strategisch beleid op groei en krimp van het aantal leerlingen. Zij hebben hierover ook onderling contact en in specifieke situaties vangen ze onderling, dus door het beschikbaar stellen van overcapaciteit, elkaars groei en krimp op. Wanneer dit niet mogelijk is, wordt er een beroep gedaan op de verordening voor tijdelijke huisvesting. Indien schoolbestuur/schoolbesturen en gemeente er om welke reden dan ook niet in gezamenlijkheid uitkomen is de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs het vangnet.

2.1.6 Monitoring en actualisatie Omdat dit IHP zich richt op de periode van 2024 tot 2039 is tussentijdse actualisatie noodzakelijk. Het monitoren van ontwikkelingen in woningbouw en bevolkingssamenstelling, prijspeil en ontwikkelingen rondom duurzaamheid zijn van belang om te zorgen dat een IHP actueel blijft.

Indien er ontwikkelingen bij gemeente of schoolbesturen spelen die maken dat anders gekeken moet worden naar planning of projecten dan wordt in een OOGO de herijking en het eventueel aangepaste IHP vastgesteld, waarna het bijgestelde IHP ter besluitvorming wordt aangeboden aan de gemeenteraad. 2.1.7 Demografische ontwikkelingen en prognoses De bevolkingsprognoses voor de gemeente Zutphen volgen de landelijke trend als we kijken naar de leeftijdsgroep 0 – 14 jaar: er is een lichte afname van het aantal kinderen tot 2025, daarna is er een lichte groei tot 2040. Over de lange termijn is het aantal kinderen in de gemeente Zutphen stabiel bij de verwachte woningbouwontwikkeling. Het aantal huishoudens stijgt naar verwachting met 1.900 in de periode 202220509. De groei concentreert zich voornamelijk in de wijken De Hoven, De Leesten en Noorderhaven. Daar worden binnen nu en 10 jaar extra woningen gebouwd.

In dit kader wordt afgesproken dat: ▪ Om de continuïteit en de voortgang te borgen, is de ontwikkelagenda leidend, zie hoofdstuk 5. Deze wordt jaarlijks geactualiseerd. Vanuit de ontwikkelagenda worden thema’s uitgewerkt in uitvoeringsplannen. ▪ Jaarlijks, voor oktober, wordt het uitvoeringsplan voor het volgende jaar geactualiseerd. Dit betreffen de doelstellingen en uitwerking van de thema’s van de ontwikkelagenda en de projecten voor het komende jaar. Bij deze projecten worden de prognoses en financiën getoetst en waar nodig geactualiseerd. Deze actualisatie wordt vastgesteld in een OOGO. ▪ Elke 2 jaar worden de prognoses geactualiseerd. ▪ Indien er wetswijzigingen zijn die zorgen dat aanpassingen noodzakelijk zijn dat komt dit op de agenda van het OOGO en worden de nieuwe afspraken toegevoegd aan het lopende IHP, en indien nodig worden de aanpassingen voorgelegd aan de Raad. ▪ Iedere 4 jaar vindt herijking plaats van het IHP. Daarbij worden in ieder geval prognoses, financiën en begrotingsbedragen en de planning besproken. 9

Bron: primos.abfresearch.nl

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

11

2.2 Gemeentelijk beleid en kaderstelling IHP Het coalitieakkoord10 geeft richting aan de groene en progressieve ambities van de gemeente Zutphen. In het coalitieakkoord wordt de kwaliteit van onderwijs en de relatie met de onderwijshuisvesting expliciet benoemd: in de visie van de gemeente Zutphen heeft iedere wijk of dorp een school met voldoende kwaliteit aan basisonderwijs. Daarnaast wil de gemeente de ontwikkeling van Integrale Kindcentra stimuleren, als instrument om de algemene ontwikkeling en kansengelijkheid van kinderen te bevorderen. Randvoorwaardelijk zijn toekomstbestendige onderwijshuisvesting en een breed aanbod aan vroeg- en voorschoolse educatie. Deze uitgangspunten worden integraal meegenomen en in dit document uitgewerkt tot een langetermijnstrategie voor onderwijshuisvesting. De gemeente en de schoolbesturen hebben hierover met regelmaat overleg. In de volgende paragrafen staan de kaderstellende afspraken die de schoolbesturen en de gemeente hebben gemaakt voor toekomstbestendige onderwijshuisvesting beschreven.

2.2.1 (I)KC-beleid en inclusief onderwijs (PO) Iedereen hoort erbij en daarom bouwen we aan toekomstbestendige voorzieningen voor kinderen van 0 – 13 jaar of 2 – 13 jaar samen met opvang en onderwijs aan doorgaande leerlijnen vanuit eenzelfde visie. (Integrale) Kindcentra zijn een middel om algemene ontwikkeling en kansengelijkheid te bevorderen. Bij inclusief onderwijs staan gelijke kansen voor elk kind centraal. Alle leerlingen worden zo betrokken bij het reguliere lesprogramma. Passend onderwijs daarentegen richt zich op het bieden van specifieke ondersteuning aan leerlingen met een beperking of extra behoeften.

10

Afspraken (integrale) kindcentra / Opgroeien en ontwikkeling ▪ In het kindcentrum werken meerdere partners samen aan de ontwikkeling van kinderen vanuit eenzelfde visie. ▪ Het streven zijn (Integrale) kindcentra voor kinderen van 0-13 of 2-13 jaar. Bij voorkeur onder één dak, als dit ruimtelijk niet mogelijk is, dan is het uitgangspunt een kindcentrum in een campus model. ▪ Kinderopvang en het onderwijs zijn gelijkwaardige partners in een Kindcentrum. Dat betekent ook dat het onderwijs de kinderopvang niet uit het gebouw kan ‘duwen’ bij groei en dat kinderopvang ook in vakanties gebruik kan maken van het gebouw. o Wijkgerelateerde functies kunnen ook onder één dak, mits er aan de voorkant duidelijke en werkbare afspraken zijn over samenwerking, beheer en exploitatie en de borging van hiervan. ▪ Schoolbesturen en gemeente zijn samen verantwoordelijk voor een goede spreiding van de kindcentra- en onderwijsvoorzieningen per wijk. Dit kan betekenen dat er twee scholen onder één dak gehuisvest worden. ▪ Het streven zijn passende voorzieningen (voorkomen van normatieve over/ondercapaciteit). ▪ De gemeente investeert in de m² van de Kinderopvang. Dit is mogelijk bij voldoende investeringsruimte en dekking van het risico met een langjarig huurcontract.

In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten voor (integrale) kindcentra, verhuurbeleid, zorg- en ontwikkelaanbod nader uitgewerkt, zie hoofdstuk 5.

Coalitieakkoord 2022-2026 (zutphen.nl)

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

12

VE-beleid De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht voor Voorschoolse Educatie (VE). Om een optimale doorgaande leerlijn te realiseren, zijn de meeste VE-locaties in de gemeente Zutphen in of bij een school gesitueerd. De kinderopvangorganisaties zijn verantwoordelijk voor het VE-aanbod; de gemeente subsidieert de kindplaatsen voor kinderen met een (dreigende) (taal)achterstand die een indicatie hebben gekregen van het consultatiebureau voor VE. Er zijn ongeveer 110 kinderen met een VE-indicatie in de gemeente Zutphen. Op dit moment maakt de VE voornamelijk gebruik van leegstaande lokalen in een school. De VElocaties zijn goed verdeeld in de gemeente, zodat de kinderen dicht bij huis opgevangen kunnen worden.

Dit betekent dat wanneer het leerlingenaantal van een school hoger wordt dan de beschikbare onderwijscapaciteit, dan past een school waar mogelijk een leerlingenbeleid toe, om uitbreiding naast leegstand te voorkomen. Dit betekent dat de school niet meer leerlingen aanneemt dan het schoolgebouw kan huisvesten. Het is dus van belang om er rekening mee te houden dat de andere scholen in de nabije omgeving ruimte hebben om leerlingen te plaatsen, zodat ouders en leerlingen voldoende keuzevrijheid hebben binnen de wijk (PO) en de gemeente (VO) om een school en onderwijsrichting te kiezen. In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten voor leerlingenbeleid en spreiding verder uitgewerkt, zie hoofdstuk 5.

Verhuur aan kinderopvang – (ver)nieuwbouw In principe is het schoolbestuur juridisch eigenaar is van het schoolgebouw. Wanneer er een kinderopvangorganisatie onder één dak gehuisvest wordt met de school, sluit het schoolbestuur een meerjarige huurovereenkomst af met de kinderopvangorganisatie. In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten voor dit verhuurbeleid verder uitgewerkt, passend bij de wet- en regelgeving, zie hoofdstuk 5. Capaciteit schoolgebouw passend bij het aantal leerlingen en voldoende keuzevrijheid voor ouders en leerlingen De capaciteit van een schoolgebouw moet passen bij het voedingsgebied van een school. Voor het PO is dit in de regel de wijk; en voor het VO beslaat het voedingsgebied de gemeente en omliggende dorpen. Enkele scholen, zoals de gereformeerde school en vrije school hebben een ruimer voedingsgebied. De gemeente en schoolbesturen zijn samen verantwoordelijk voor een goede spreiding van het aantal leerlingen over de schoolgebouwen in de gemeente. Dit is van belang om enerzijds krapte te voorkomen en anderzijds forse leegstand van onderwijsruimte tegen te gaan. Daarom wordt er gestreefd naar ‘passende schoolgebouwen’11. Dit is per locatie maatwerk, omdat de keuzevrijheid voor ouders binnen een wijk of voedingsgebied gewaarborgd moet worden. 11

Bij passende schoolgrootte wordt uitgegaan van passende IKC-grootte: onderwijs en kinderopvang

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

13

2.2.2 Duurzaamheid Duurzaam denken en doen is een gemeenschappelijk belang en wordt vanuit een breed perspectief benaderd: onderwijshuisvesting moet functioneel, technisch, ruimtelijk en toekomstbestendig zijn.

Rijk geen subsidie beschikbaar stelt. Dan wordt de demarcatie vastgesteld voor het deel dat de schoolbesturen op zich nemen en het deel dat de gemeente vergoedt. In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten voor duurzaamheid nader uitgewerkt, zie hoofdstuk 5.

De gemeente Zutphen sluit in haar beleid aan bij de afspraken zoals deze in het Klimaatakkoord van Parijs (2015) zijn vastgelegd. Dat betekent dat de gemeente Zutphen uitgaat van een CO2-reductie van 95% (ten opzichte van 1990). Nieuwbouwprojecten worden toekomstbestendig aangepakt in de gemeente Zutphen: energieneutraal, aardgasvrij en zo veel mogelijk circulair en natuur inclusief gebouwd.

2.2.3 Kwaliteit onderwijshuisvesting, rollen en taken Goed onderwijs vraagt om goede onderwijshuisvesting. De realiteit is dat 80% van de schoolgebouwen12 in Nederland niet voldoen aan de huidige kwaliteitseisen voor een duurzame en gezonde leeromgeving.

Afspraken duurzaamheid ▪ ENG is het uitgangspunt bij nieuwbouw en het streven bij vernieuwbouw; en BENG is het uitgangspunt bij levensduurverlengende renovatie. o Nul op de Meter kan een keuze zijn voor het schoolbestuur. ▪ Aardgasloos is het uitgangspunt bij nieuwbouw en het streven bij vernieuwbouw en renovatie. ▪ Er wordt gestreefd naar zo veel mogelijk hergebruik van materialen. Materialen worden vastgelegd in een materiaalpaspoort. Dit paspoort wordt bijgewerkt bij onderhoud en renovatiewerkzaamheden.

N.B. Wanneer schoollocaties niet in de eerste 15 jaar op de meerjarenplanning staan van het IHP, komen zij in aanmerking voor een regeling op maat voor het verbeteren van het binnenklimaat en de duurzaamheid van het gebouw, zie H4.3 tabel ‘Planning’. Formeel zijn investeringen in bestaande huisvesting de taak van het schoolbestuur. Met de huidige opgave die voorligt is dat niet realistisch. Daarom komt de gemeente de schoolbesturen tegemoet voor de opgaven waar het Rijk subsidie voor vrijmaakt, zoals de suvis, dumava en ISDE+. Het deel dat overblijft, wordt verdeeld tussen de schoolbesturen en de gemeente. Dit onderwerp inclusief demarcatie van de kosten wordt in het vervolg middels de ontwikkelagenda verder uitgewerkt. Ook wordt het scenario uitgewerkt indien het

12

sectorale_routekaart_po-raad_vo-raad_vng.pdf (poraad.nl)

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

Het bouwbesluit is het minimale kader waaraan de nieuwbouw van een school moet voldoen. Dit is echter niet genoeg. Daarom heeft Ruimte OK op initiatief van VNG, PO-Raad en VO-Raad, het Kwaliteitskader huisvesting 202113 opgesteld. Dit kwaliteitskader geeft aan waar een gezonde, duurzame en toekomstbestendige leeromgeving aan moet voldoen. In 2021 is dit kader verder geactualiseerd in het document ‘Bouwen aan de wereld van morgen’ (werkversie 2021). Hierin worden de kwaliteitscriteria voor onderwijsvoorzieningen in het Funderend Onderwijs omschreven zoals de architectonische, functionele en technische kwaliteitscriteria die van belang zijn. Uitgangspunt voor de gemeente Zutphen is het basisreferentieniveau (Bijlage D van het kwaliteitskader) en ENG. In overleg kan hiervan afgeweken worden. Schoolbesturen zijn verplicht om de schoolgebouwen deugdelijk te onderhouden. Hierbij is de NEN 2767 – conditiescore 3 de norm. Wanneer het onderwijs een gebouw niet meer gebruikt, dan wordt het gebouw teruggegeven aan de gemeente. Bij het besluit voor het verlaten van het schoolgebouw worden er schriftelijke afspraken gemaakt tussen het schoolbestuur en de gemeente over de bestemming die het gebouw en het kavel krijgt. Het gebouw moet in principe voldoen aan de vastgestelde conditiescore 3.

In overleg kan hiervan afgeweken worden, bijvoorbeeld wanneer een gebouw een andere bestemming krijgt of gesloopt gaat worden. In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten en procesafspraken voor het afstoten van een schoolgebouw uitgewerkt.

13

Kwaliteitskader Huisvesting | Ruimte-OK

14

Afspraken kwaliteit onderwijshuisvesting ▪ Projecten worden integraal vanuit verschillende disciplines aangepakt; ventilatie is daar onderdeel van. ▪ Het kwaliteitskader huisvesting is leidend in de uitvoering van de huisvestingskwaliteit. De realisatie is een balans tussen ambitie en (financiële) mogelijkheden. De bouwheer (indien schoolbestuur) beslist in samenwerking met de gemeente aan welke thema’s prioriteit wordt gegeven. ▪ Het schoolbestuur is bouwheer, tenzij anders met de gemeente overeengekomen. o In de initiatieffase van het project worden afspraken over regie, risico’s en samenwerking vastgelegd.

In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten voor de projectorganisatie, rollen en verantwoordelijkheden verder uitgewerkt, zie hoofdstuk 5. 2.2.4 Financiën onderwijshuisvesting Voorliggend IHP gaat voor de stichtingskosten uit van het bedrag dat in lijn ligt met de werkelijke kosten per m² in de huidige bouwmarkt. Daarvoor is een benchmark gehouden met aanbestedingen landelijk voor onderwijshuisvesting van het afgelopen jaar. Daarbij is rekening gehouden met regio, omvang en type project. Deze benchmark ligt in lijn met het Kwaliteitskader van Ruimte OK. Het IHP wordt elke vier jaar geactualiseerd, waarbij de kosten op basis van de BDBindexatie worden bekeken en de leerlingenprognoses worden geactualiseerd.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

Afspraken financiën ▪ De gemeente is verantwoordelijk voor de investering die recht doet aan een goede basiskwaliteit volgens het kwaliteitskader onderwijshuisvesting; de schoolbesturen investeren in eventueel aanvullende kwaliteit binnen de geldende wet- en regelgeving. ▪ De gemeente draagt de risico’s van stijgende bouwkosten. Dat kan gevolgen hebben voor de planning en uitvoering van andere projecten in het IHP. ▪ 2 jaar voor de geplande start uitvoering ontvangt de bouwheer (in principe zijn dit de schoolbesturen) het voorbereidingskrediet. Dat is 8% van de stichtingskosten. ▪ De overige 92% wordt beschikbaar gesteld in drie delen: o 55% na accordering Definitief Ontwerp. o 35% na vaststellen Bestek o 2% na oplevering ▪ Cofinanciering door schoolbesturen binnen het wettelijk toelaatbare.

In H4 worden de financiën voor dit IHP uitgewerkt. In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten voor financiën en total cost of ownership nader uitgewerkt, zie hoofdstuk 5. 2.2.5 Maatwerk De afspraken zoals in dit IHP zijn vastgelegd zijn kaderstellend. Het kan zijn dat maatwerk noodzakelijk is. Dit moet onderbouwd worden met een businesscase en wordt besproken in het OOGO waarna in OOGO vaststelling plaatsvindt of er een bijstelling op het IHP zal plaatsvinden. Wanneer er geen consensus is dan valt men terug op de Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting van de gemeente Zutphen. Het is van belang dat te allen tijde er transparante verslaglegging is over de voortgang en de gemaakte keuzes.

15

3.

Het onderwijslandschap in Zutphen

3.1 Kengetallen onderwijs Dit hoofdstuk geeft zicht op kwantitatieve gegevens die ten grondslag liggen aan dit IHP. Dit betreft alle locaties van het onderwijs, exclusief AZS-locatie van De Waaier, taalklas en ISK14. Dit zijn locaties voor asielzoekerskinderen en kinderen van anderstaligen.

De afbeeldingen op deze en de volgende pagina’s laten het onderwijslandschap in de gemeente Zutphen zien op basis van cijfers 2023-2024, inclusief 73 leerlingen voor de nieuwe basisschool Auryn.

14

Voor het PO is er 1 AZS- locatie. De AZS-locatie zit op het terrein van het AZC en valt onder het schoolbestuur Archipel. De ISK-klassen vallen onder het schoolbestuur Achterhoek VO en zijn gehuisvest aan de Wijnhofstraat 1. de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

16

3.2 Onderwijslandschap in beeld 3.2.1 Primair onderwijs 2023-2024

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

17

3.2.2 Voortgezet onderwijs 2023-2024

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

18

3.3 Prognoses: leerlingenontwikkeling

3.3.1 Prognoses primair onderwijs In november 2023 heeft Pronexus prognoses opgesteld. De prognoses zijn opgesteld volgens de VNG-normen; hierbij zijn ook de woningbouwontwikkelingen van de gemeente Zutphen meegenomen. Het aantal leerlingen blijft nagenoeg gelijk. Per locatie zijn er verschillen. Zo is er bij de Lea Dasberg, Jenaplan De Hoven en de Walter Gillijns een groei te zien; bij andere scholen is een lichte daling te zien, zoals bij J.F. Kennedy en De Parel.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

Voor de nieuwe basisschool Auryn zijn er geen historische cijfers beschikbaar. In dit IHP wordt uitgegaan van een stabilisatie rond de 100 leerlingen. Wanneer er meer zicht is op de ontwikkeling van de school en de leerlingaantallen, wordt de prognose bijgewerkt en daar waar nodig in het IHP aangepast.

19

Prognoses voortgezet onderwijs Voor nagenoeg alle scholen is er een terugloop van het aantal leerlingen te zien. Uitzondering hierop zijn het Kompaancollege en de praktijkschool. Bij deze scholen blijft het aantal leerlingen, min of meer stabiel. Prognoses speciaal onderwijs (VSO, SO, SBO) De afbeelding rechtsonder op deze pagina geeft de prognoses van het verloop van het aantal leerlingen voor het speciaal onderwijs weer. SO De Springplank groeit van 112 leerlingen (huidig) tot 136 leerlingen. Bij SBO Het Mozaïek en SO Anne Flokstraschool blijven de geprognotiseerde leerlingaantallen stabiel.

3.3.2 Internationale schakelklas (ISK) Op dit moment zijn er 175 kinderen van 12 – 18 jaar die ISK-onderwijs volgen. Deze doelgroep is zeer lastig te prognosticeren, omdat het aantal leerlingen sterk afhankelijk is van de mondiale ontwikkelingen en de instroom van asielzoekers. De gemeente heeft de plicht om samen met de schoolbesturen om voor deze doelgroep passende onderwijshuisvesting te realiseren.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

20

3.3.3 Capaciteit onderwijsgebouwen en behoefte Primair onderwijs Binnen de gemeente Zutphen is er in 2024 een aanzienlijke overcapaciteit aan onderwijshuisvesting voor het primair onderwijs van bijna 6.000 m² bvo. Aangezien het aantal leerlingen stabiliseert in de gemeente Zutphen, blijft de overcapaciteit net zo groot indien er geen veranderingen worden doorgevoerd in de gebouwenstructuur. Hierbij geldt echter wel dat op veel locaties de normatieve leegstand wordt ingevuld door de kinderopvang (dagopvang, VVE en bso) en door de taalklassen / schakelklas. Hiermee wordt invulling gegeven aan (Integrale) Kindcentra en wordt de werkelijke overcapaciteit aanzienlijk teruggebracht. Exacte data hierover is op dit moment niet beschikbaar. Onderstaande afbeelding geeft de capaciteit van de onderwijshuisvesting weer, indien er geen veranderingen zijn in de voorzieningenstructuur versus de ruimtebehoefte op basis van het geprognotiseerde aantal leerlingen in 2036.

Speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs SO De Springplank is in 2022 verhuisd naar nieuwbouw. De huisvesting is gebouwd voor 138 leerlingen. Op dit moment heeft De Springplank 112 leerlingen. Dat betekent dat er een overcapaciteit is. In de komende 15 jaar is de verwachting dat het aantal leerlingen toeneemt en de locatie passend is qua omvang. Voor SBO Het Mozaïek en SO Anne Flokstraschool wordt vervangende nieuwbouw gerealiseerd. Uit ervaring blijkt dat leerlingenaantallen voor het SO lastig te prognosticeren zijn. Daarom is het van belang dat er rekening wordt gehouden met een flexibel gebouw waar zowel groei als krimp opgevangen kan worden. Voortgezet onderwijs In 2017, toen het eerste Masterplan is opgesteld, was er ook bij het voortgezet onderwijs een aanzienlijke overcapaciteit. In de afgelopen jaren zijn er verschuivingen geweest en is een aantal locaties vervangen door nieuwbouw. Na oplevering van de nieuwbouw van het Kompaan College wordt de overcapaciteit gereduceerd van 6.720 m² bvo naar 1.346 m² bvo. Een overcapaciteit van bijna 1.400 m² bvo op 40.000 m² bvo onderwijscapaciteit is acceptabel. Het geeft ook ruimte voor onvoorziene ontwikkelingen en om lokale verschillen van groei en krimp op te vangen. Ook kan de overcapaciteit ingezet worden voor de onderwijsruimte van ISK-leerlingen.

Het ISK wordt gehuisvest aan de Wijnhofstraat 1, voormalige locatie van het Kompaan College. Het is van belang dat de schoolbesturen en de gemeente samen de consequenties van de over- en ondercapaciteit per locatie blijven monitoren en waar gewenst maatregelen nemen. In een uitvoeringsplan worden de uitgangspunten voor de huisvesting van ISK verder uitgewerkt, zie hoofdstuk 5.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

21

4. Meerjarenplanning en financiën Een IHP behelst een langere periode van 16 jaar waarin door gemeente en schoolbesturen samen keuzes worden gemaakt ten aanzien van de noodzakelijke investeringen in de onderwijshuisvesting. Zoals in de voorgaande hoofdstukken staat uitgewerkt, worden in de afwegingen voor de meerjarenplanning het rijksbeleid, gemeentelijk beleid, ambities en lokale keuzes meegenomen in de afweging om tot een gedegen en toekomstbestendige prioritering te komen voor de onderwijshuisvesting.

4.3 Planning Op de volgende pagina is de planning opgenomen. De planning is opgedeeld in 3 blokken van 5 jaar met startjaar 2024. In ieder blok wordt er een aantal schoollocaties aangedragen voor het toepassen van passende maatregelen. In het volgende hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële consequenties van deze maatregelen.

4.1 Prioritering planning projecten onderwijshuisvesting Bij het bepalen van de prioritering voor de planning en volgorde van projecten is gekeken naar de volgende criteria. De criteria staan op de volgende pagina naast de planning beschreven. 4.2 Maatregelen De prioritering is opgebouwd uit maatregelen per school die zijn uitgezet in de tijd. Er zijn verschillende maatregelen die kunnen bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van de huisvesting: ▪ Nieuwbouw: (Vervangende) nieuwbouw op dezelfde of een andere locatie. Levensduur > 40 jaar. ▪ Vernieuwbouw: behoud van bestaande structuur - het grondig renoveren van het gebouw. Levensduur > 40 jaar. ▪ Levensduurverlengende renovatie: het renoveren van een gebouw. Levensduur > 25 jaar. ▪ Upgrade: het passend maken van de huidige onderwijshuisvesting. Levensduur > 15 jaar. ▪ Binnenklimaat: het verbeteren van het binnenklimaat volgens PvE Frisse scholen. ▪ Verduurzamen: het upgraden van het bestaande gebouw naar (B)ENG. Wanneer er wordt gekozen voor vervangende nieuwbouw worden de maatregelen voor binnenklimaat en verduurzamen direct meegenomen.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

22

Planning

2005 2014 2017 2013

v v v v

A S A

Lea Dasberg Walter Gillijns De Plotter

PO PO PO

2001 2015 2010

-

v v v

So A O A A Au C

De Springplank SBO Het Mozaïek SO Anne Flokstraschool Adriaan vd Ende Lea Dasberg hoofdlocatie Auryn De Bongerd

SO SBO SO PO PO PO PO

2021 2024 2024 2014 2001 1997 1988 2020

r

maatwerk renovatie + 25 jaar

A

Archipel

V

VSNON

n

nieuwbouw + 40 jaar

S

SKBG

O

Onderwijsspecialisten

o

onderzoek / voorbereiding

G

Gelderveste

So

SOTOG

v

verduurzamen / binnenklimaat

C

CorDeo

Au

VLC-Auryn

Av

Achterhoek VO

I

Stichting Isendoorn

VO-school

2037

2025

o (v)n o

(v)n

o

(v)n o

(v)n o

(v)n o

(v)n o o o

r (v)n (v)n o

(v)n o

(v)n o

r o

r o

(v)n

Deze planning is opgesteld in nauwe samenwerking met de schoolbesturen. Ten grondslag aan de planning liggen de volgende criteria. In de weging zijn zowel ‘harde’ als ‘zachte’ criteria opgenomen. De criteria zijn niet hiërarchisch: ▪ Bouwjaar; leeftijd gebouw > ouder dan 40 jaar ▪ Functionele en bouwtechnische staat van gebouw ▪ Gedane aanpassingen huisvesting: renovatie en verduurzaming ▪ Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) ▪ Capaciteit (leegstand, tekort) ▪ Locatie en voedingsgebied: wijkgerichte aanpak spreiding van onderwijs binnen een wijk en ontwikkelingen per wijk ▪ Omvang van de school ▪ Demografische ontwikkelingen en leerlingenprognoses ▪ Onderwijskundige ontwikkelingen, denk aan IKC vorming ▪ Visie en ambitie schoolbestuur Zie bijlage 1 voor het onderwijslandschap in 2036 na uitvoering van dit IHP.

Blok 1

PO-school

2039

1987 1987 1966 1982

2036

PO PO PO PO

2035

De Morgenzon De Arcade De Zonnewende JF Kennedy

2034

S G V S

2033

1982 1987 2012 1972 1970 2021 1983 1980 2016

2032

PO PO PO PO VO PO

2031

Jan Ligthart De Fontein De Plotter - deel uit 1972 Jenaplan De Hoven Isendoorn College Westkaap De Berkel

2030

A A A S I V

2029

1997 1998 2004 2005

2028

1980 1971 1971 1954 1976 1988 1988 1979

2027

VO VO PO PO PO PO PO PO

2026

ISK Wijnhofstraat Vrije school - tijd huisvesting BB De Zonnewende dependance De Waaier De Parel De Flief Prins Clausschool De Achtsprong

2024

Av V V A A G G S

2038

Blok 3

Meest recente renovatie

Blok 2

Bouwjaar

Blok 1

Blok 2

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

Blok 3

23

4.4 Uitgangspunten investeringsbedragen 4.4.1 Maatregelen De verantwoordelijkheid voor de kosten van nieuwbouw liggen bij de gemeente, conform de geldende eisen uit onder meer het Bouwbesluit. De gemeente Zutphen investeert bij nieuwbouw en vernieuwbouw aanvullend in ENG.

4.4.2 Vergoeding per project De vergoeding per project wordt bepaald door de normatieve ruimtebehoefte te vermenigvuldigen met het dan geldende realistische marktconforme bedrag per m².

In samenspraak met de gemeente en de schoolbesturen is vastgesteld om het kwaliteitskader basisreferentie van Ruimte OK aan te houden als uitgangspunt voor investeringen in nieuwbouw. Er is afgesproken om de normvergoeding te allen tijde als onderliggende basis te hanteren. Deze wordt echter aangevuld met het bedrag dat nodig is op basis van de werkelijkheid van dat moment, de marktprijzen van onder andere bouwmaterialen en arbeid zoals deze dan gelden.

De normatieve ruimtebehoefte wordt berekend aan de hand van de leerlingenprognoses van december 2023, uitgevoerd door Pronexus. In dit IHP wordt gerekend met de geprognotiseerde ruimtebehoefte in het jaar 2036.

In dit IHP gaan wij uit van het rekengetal van € 3.615,- per m² bvo nieuwbouw (=prijspeil 1 januari 2023 à € 3.500,- + BDB-indexatie 3,3%). Dit rekengetal is gebaseerd op de financiële bijlage D van het kwaliteitshandboek onderwijshuisvesting en een benchmark van meerdere recent opgeleverde projecten. Dit getal heeft betrekking op de investering voor volledige nieuwbouw / vernieuwbouw. Dit is exclusief projectspecifieke bijkomende kosten zoals tijdelijke huisvesting tijdens de bouw, onderzoekskosten flora en fauna etc.

Bij aanvang van een nieuwbouw- of renovatieproject wordt de normatieve ruimtebehoefte getoetst. Kloppen de geprognotiseerde aantallen leerlingen waarop de normatieve ruimtebehoefte is gebaseerd met de werkelijke aantallen en de groei-/krimp verwachtingen? Wanneer dat afwijkt, wordt dit onderzocht en worden eventuele gevolgen voor de ruimtebehoefte in kaart gebracht. Vervolgens wordt ook de financiële raming herijkt aan de hand van de eventueel aangepaste ruimtebehoefte en de dan geldende bedragen voor de stichtingskosten per m². Dit leidt tot een businesscase op basis waarvan de besluiten worden genomen over de werkelijke investeringsbedragen. Het bedrag per vierkante meter is afhankelijk van de gekozen maatregel, onderstaande tabel geeft de bedragen waarmee gerekend is bij het opstellen van dit IHP. In de ontwikkelagenda wordt de wijze van cofinanciering uitgewerkt op basis van de TCO-benadering.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

24

Binnenklimaat Wanneer er wordt geïnvesteerd in het binnenklimaat van een school is maatwerk een vereiste. Grofweg kan worden gesteld dat het verbeteren van het binnenklimaat volgens het PvE van Frisse scholen € 300,- per m² bvo bedraagt. Verduurzamen Wanneer een gebouw wordt verduurzaamd, is het streven om deze bijna energieneutraal (BENG) of energieneutraal (ENG) te maken. De keuze tussen BENG en ENG hangt samen met externe factoren, zoals de mogelijkheid om energie terug te leveren. Omdat het per school om maatwerk gaat, is het lastig om een exacte prijs per m² te hanteren. Een richtbedrag dat vanuit ervaring kan worden gegeven is € 450,per m² bvo. De uitgangspunten om tot het maatwerk per school te komen, worden uitgewerkt in de ontwikkelagenda. Normbedragen per m² (incl btw, prijspeil januari 2024) € / m2 Financieren met middelen van: (ver)Nieuwbouw PO 100% € 3.615 Gemeente (ver)Nieuwbouw VO € 3.265 Gemeente Levensduurverlengende renovatie 50% € 1.808 Gemeente Binnenklimaat € 300 Schoolbestuur / gemeente Verduurzamen € 450 Schoolbestuur / gemeente upgrade 15% € 542 Gemeente

NB. Het normbedrag voor nieuwbouw voor het VO is lager per vierkante meter dan voor het PO, vanwege de grotere omvang van het project.

de Mevrouwen & Maardt | IHP primair, speciaal en voortgezet onderwijs Gemeente Zutphen | februari 2024

4.5

Uitgangspunten investering, rente en afschrijven

4.5.1 Voor investeringen worden de volgende kwaliteitseisen gehanteerd: ▪ Prijspeil: januari 2024 ▪ Rente: BDB-index ▪ Afschrijven nieuwbouw/ vernieuwbouw: 40 jaar ▪ Afschrijven levensduurverlengende renovatie: 25 jaar ▪ Afschrijven verduurzamen en binnenklimaat: 15 jaar ▪ Afschrijven: Lineair ▪ Binnenklimaat: Volgens PvE Frisse scholen ▪ Verduurzamen: ENG en aardgasloos worden gefinancierd door de gemeente bij nieuwbouw (en vernieuwbouw waar mogelijk) ▪ BTW: Alle bedragen zijn inclusief BTW Alle bedragen bevatten de kosten die nodig zijn voor het dekken van de stichtingskosten. Hieronder vallen kosten voor: de bouw, directiekosten en bijkomende kosten zoals honoraria voor architect en adviseurs, onvoorzien, leges en nutsvoorzieningen. Op posten, zoals tijdelijke huisvesting (huur), sloopkosten, verhuiskosten en vergroening van pleinen wordt niet afgeschreven. Dit wordt in het jaar van uitvoering opgenomen. 4.5.2 Indexering Alle investeringen in dit IHP hebben als uitgangspunt prijspeil januari 2024. Hierbij is uitgegaan van realistische bedragen op basis van de huidige marktprijzen en normvergoedingen. Bij de daadwerkelijke uitvoering van de projecten wordt op basis van de planvorming een kostenraming gemaakt.