1333373 - bijlage 3 - Redegevende omschrijvingen Vordenseweg 12, Warnsveld
Tekst van het document
Het ketelhuis weerspiegelt daarmee de naoorlogse modernisering van technische voorzieningen binnen zorginstel- lingen, waarbij schaalvergroting en centralisatie van nutsvoor - zieningen een belangrijke rol speelden. Vandaag de dag is het gebouw nog gedeeltelijk in gebruik ten behoeve van de energie- voorziening (verwarming) van de omliggende gebouwen. Beschrijving (zie afbeeldingen op pag. 66-67) Exterieur Het stookgebouw heeft een rechthoekige plattegrond en bestaat uit twee bouwlagen onder een asymmetrisch za - deldak, gedekt met verbeterde Hollandse pannen. Aan de achterzijde is een dakkapel aangebracht. Naast het ge- bouw staat een hoge schoorsteen, die direct samen- hangt met de oorspronkelijke functie van het gebouw. De gevels zijn opgetrokken in baksteen in kruisverband en worden geleed door gepleisterde betonnen (hoek)lisenen en spaarvelden. In de langsgevel zijn grote glaspuien opgenomen, bestaande uit stalen kozijnen waarin grotendeels het oorspron- kelijke getrokken glas behouden is gebleven. Boven deze puien bevinden zich octagonale vensters met roedeverdeling, waar - van enkele zijn voorzien van ventilatieroosters. De overige gevelvlakken bevatten kleinere stalen ven- sters met roedeverdelingen van 2x2 en 2x4, deels met oor - spronkelijk getrokken glas. De vensters zijn uitgevoerd onder een strek, met lekdorpels in rollaag.
Op de hoeken van de gevels en dakvlakken zijn ronde betonnen pilonnen aangebracht. Interieur Het interieur was ten tijde van de opname slechts gedeeltelijk toegankelijk. De centrale ruimte wordt gevormd door een grote hal waarin oorspronkelijk de stookinstallaties waren opgesteld. De vloer is afgewerkt met een cementdekvloer, terwijl de wanden zijn gepleisterd. Het plafond en de constructie bevatten be- langrijke betonnen elementen. Langs de lengterichting van het gebouw zijn meerdere betonnen silotrechters aanwezig, waarvan de bekistingssporen 73 nog zichtbaar zijn. Aan de voorzijde van deze trechters zijn voor- malige openingen herkenbaar, die wijzen op de aanvoer van ko- len, vermoedelijk via de zijgevel. De kolen werden vervolgens via de trechters naar de stookinstallaties geleid. Daarnaast zijn in de ruimte diverse gestorte betonnen kolommen aanwezig, eveneens met zichtbare bekistingssporen. De overige ruimten van het gebouw waren niet toegankelijk. Waardering Cultuurhistorische waarden Belang van het object 1. als uitdrukking van de technische en infrastructurele orga- nisatie van Het Groot Graffel 2. als onderdeel van de energievoorziening binnen een zelf - voorzienend complex Architectuurhistorische waarden Belang van het object 1. als voorbeeld van naoorlogse utilitaire architectuur waar - in functionaliteit en constructie direct tot uitdrukking zijn gebracht; 2.
als uitdrukking van de zogenoemde shake-hands-architec- tuur, waarin traditionele bouwmaterialen zoals baksteen worden gecombineerd met moderne materialen als beton en staal Situationele- en ensemblewaarden Belang van het object 1. als onderdeel van de technische infrastructuur van het ter- rein; 2. vanwege de (functionele) relatie met parkachtige omgeving en omliggende gebouwen. 3. vanwege de historische samenhang met de uitbreidings- plannen van het complex na de Tweede Wereldoorlog, waarvan onder meer paviljoen Ruimzicht bewaard is geble- ven. Gaafheid en herkenbaarheid Belang van het object 1. vanwege de goed behouden hoofdvorm en constructie 2. vanwege de nog aanwezige restanten van de technische inrichting, zoals installatiesporen, constructieve voorzienin- gen en afvoersystemen, die de oorspronkelijke functie als stookgebouw zichtbaar maken 3. als gebouw waarin de oorspronkelijke functie nog goed af- leesbaar is Zeldzaamheid Belang van het object 1. als relatief gaaf bewaard gebleven technisch gebouw 2. als representant van naoorlogse energievoorziening binnen zorgcomplexen 74 Specificering waardering en transformatieruimte 75 Criteria Waarde Toelichting Cultuurhistorische waarden Het stookgebouw maakt de technische en infrastructurele organisatie van Het Groot Graffel in de wederopbouwperiode inzichtelijk.
Als centrale voorziening voor warmte en warm water was het essentieel voor het functioneren van het verspreid opgezette zorgcomplex en toont het de schaalvergroting en centralisatie van nutsvoorzieningen. Architectuurhistorische waarden Het gebouw is een representatief voorbeeld van naoorlogse utilitaire architectuur waarin functie, constructie en materiaalgebruik direct tot uitdrukking komen. De combinatie van baksteen, beton en staal en elementen als de grote stalen puien en octagonale vensters geven het gebouw karakter, maar zijn binnen de wederopbouwarchitectuur niet uitzonderlijk. Situationele- en ensemblewaarden Het stookgebouw heeft betekenis als onderdeel van de technische infrastructuur en de na - oorlogse uitbreidingsfase van Het Groot Graffel. De samenhang met andere gebouwen is vooral functioneel van aard en ruimtelijk minder sterk afleesbaar. Gaafheid en herkenbaarheid De hoofdvorm, gevelindeling, stalen puien en belangrijke constructieve onderdelen zijn goed behouden. Ook de betonnen silotrechters, kolommen, installatiesporen en vrijstaande schoorsteen maken de oorspronkelijke functie als stookgebouw nog zeer goed afleesbaar. Zeldzaamheid Stookgebouwen uit de wederopbouwperiode zijn in Gelderse en Nederlandse context niet uitzonderlijk zeldzaam.
Binnen Het Groot Graffel neemt het gebouw wel een bijzondere po- sitie in als een van de weinige gebouwen die niet voor bewoning, verpleging of behandeling werden gebruikt. Score 12 (gem.) Transformatieruimte De transformatieruimte van het stookgebouw is gemiddeld. Aan het exterieur is weinig ruimte voor ingrijpende wijzigingen, om- dat de hoofdvorm, schoorsteen, stalen puien, octagonale vensters en karakteristieke combinatie van baksteen, beton en staal sterk bijdragen aan de architectuurhistorische waarde en herkenbaarheid van de oorspronkelijke functie. In het interieur is enige ruimte voor herbestemming, maar de karakteristieke industriële hoofdruimte en de nog aanwe- zige betonnen silotrechters, kolommen en installatiesporen vragen om behoud. Juist deze onderdelen maken het oorspronkelij- ke stookproces afleesbaar. Meer ruimte ligt bij jongere technische installaties en ondergeschikte afwerkingen die niet bijdragen aan deze historische functie. Een nieuwe invulling is daarmee goed denkbaar, mits de ruimtelijke en technische leesbaarheid van het ketelhuis behouden blijft. Scoresysteem waardering Per criterium wordt een score toegekend: laag = 1, midden = 2, hoog = 3.
De totaalscore bepaalt de eindwaardering: 13–15 punten hoge waarde 8–12 punten gemiddelde waarde 5–7 punten lage waarde Hoog (3) Midden (2) Laag (1) 76 Bijlagen 77 Kadastrale kaart van 1985 Veldwerk WVD00 K 127 Kadaster Archiefviewer Links Situatietekening 1950 met rechts bij de blauwe pijl het stookgebouw/ketelhuis 0110-671-i Regionaal Archief Zutphen Rechts Het economiegebouw met daarachter het stookgebouw uit ‘Het Groot Graffel Warnsveld; 100 jaar psychiatrische zorg in beeld gebracht’, 2001
78 Het exterieur van het stookgebouw 79 Het interieur van het stookgebouw