CConstaterende datZutphen
Koppel je AI →
Document · PDF

1322533 - bijlage 2 - Beleidskader “Koersdocument voor een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied”

Raadsvergadering 24 september 2026, gemeente ZutphenBij agendapunt: Vaststelling beleidskader "Koersdocument voor een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied"13.266 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

IJssellandschap Versterken en verbinden van groene en waterrijke structuren Groene overgangszone met gemengd gebruik Versterken recreatieve verbindingen en routes Versterken van waterbergende functie Versterken van biodiversiteit en landschap Landgebruik aanpassen aan nattere omstandigheden Stadsrandzone Broekgebieden en beekdalen Langer vast houden en verbeteren infiltratie van water Landschappelijke kwaliteit verbeteren Agrarische hoofdfunctie met focus op natuurinclusiviteit Verbeteren van de bodemkwaliteit Versterken bosstructuur, natuur en biodiversiteit Klimaatrobuust bosbeheer Extensieve recreatie (rust, donkerte, stilte) Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Warnsveld Twentekanaal IJssel De Hoven Zuidwijken Centrum De Mars Warkensche veld Leestensche Broek Tichelbeekse Waard De Revelhorst Noordveen Noorderhaven Grote veld Warken Bronsbergerwaarden Bronsbergen Waterkwartier Leesten N Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Basis Reeds vastgesteld beleid Landschappelijk DNA versterken Stedelijk gebied Historisch stadscentrum Kronkelwaarden IJssellandschap Broekgebied en beekdalen Stadsrandzone Behouden openheid en agrarische functie essen Ruimte voor robuust watersysteem / groen-blauwe structuur Natura 2000 gebied Gelders Natuurnetwerk (GNN) Bos Versterken bomenlanen / houtwallen Spoorlijn Station Buitenplaatsen Sport Zoeklocaties omgevingsvisie

wonen Bestaand | Zoekgebieden zonne-energie Zoeklocaties omgevingsvisie bedrijvigheid/glastuinbouw Speerpunten per gebied Water vasthouden op hoge delen en bergen op lage delen Landschappelijke kwaliteit verbeteren Versterken ecologische verbindingen Versterken biodiversiteit en samenhang Ruimte voor de rivier Landschappelijke kwaliteit verbeteren Vergroten beleefbaarheid van natuur Kronkelwaarden IJssellandschap Versterken en verbinden van groene en waterrijke structuren Groene overgangszone met gemengd gebruik Versterken recreatieve verbindingen en routes Versterken van waterbergende functie Versterken van biodiversiteit en landschap Landgebruik aanpassen aan nattere omstandigheden Stadsrandzone Broekgebieden en beekdalen Langer vast houden en verbeteren infiltratie van water Landschappelijke kwaliteit verbeteren Agrarische hoofdfunctie met focus op natuurinclusiviteit Verbeteren van de bodemkwaliteit Versterken bosstructuur, natuur en biodiversiteit Klimaatrobuust bosbeheer Extensieve recreatie (rust, donkerte, stilte) Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Warnsveld Twentekanaal IJssel De Hoven Zuidwijken Centrum De Mars Warkensche veld Leestensche Broek Tichelbeekse Waard De Revelhorst Noordveen Noorderhaven Grote veld Warken Bronsbergerwaarden Bronsbergen Waterkwartier Leesten Uitwerking per thema: Klimaatadaptatie: Integreren van wateropgaven in nieuwe

ontwikkelingen door water te infiltreren en langer vast te houden op hogere delen, ruimte te bieden voor tijdelijke opvang bij piekbelasting en water te bergen in de lagere delen. Klimaat adaptief ontwikkelen. Plattelandseconomie: Ontwikkelen van de stadsrand als groene overgangszone met ruimte voor een mix van verschillende functies zoals: recreatie, (kleinschalige) voedselproductie, zorg, sport, natuur en eventueel kleinschalig wonen. Passend bij de schaal en het DNA van het landschap. Ruimte bieden aan nevenfuncties op agrarische erven, zoals recreatie, educatie of kleinschalige zorg. Natuur en biodiversiteit: De stadsrand is een landschappelijke overgangszone tussen de stad en het landelijk gebied. Het fijnmazig versterken en ontwikkelen van laanstructuren, houtwallen en ecologische stapstenen in combinatie met klimaatadaptieve maatregelen. Goed laten aansluiten op de landschappelijke structuren van de beekdalen en landgoederen voor een samenhangend netwerk van robuuste groenblauwe verbindingen. Agrarische beheer van landschapselementen en natuur wordt gestimuleerd. Recreatie: Versterken van uitloopmogelijkheden en (korte) recreatieve routes tussen stad en landelijk gebied. Ruimte voor recreatieve voorzieningen in het groen (sport en bewegen, educatie, ontmoeten, cultuur, spelen). De nieuwe stadsrandzone bij de Hoven verdient speciale aandacht.

Erven en functieverandering: Bieden van ruimte voor functieverandering passend bij het karakter van de stadsrand. Bijvoorbeeld naar wonen, recreatieve- of maatschappelijke functies, mits zorgvuldig landschappelijk ingepast. Rood voor rood-regeling wordt geactualiseerd toepasbaar bij vrijkomende agrarische erven (VAB). Wonen: Er zijn verschillende zoekgebieden aangewezen in de omgevingsvisie voor mogelijke woningbouwlocaties. Belangrijk is dat deze aansluiten bij het landelijke karakter en de cultuurhistorische waarden van het buitengebied en daarnaast bestaande waardevolle landschappelijke en blauwe structuren worden opgenomen in de stedenbouwkundige structuren en dat er klimaatadaptief ontworpen en gebouwd wordt. Buiten deze zoekgebieden is meer ruimte voor wonen, niet wenselijk zodat het groene karakter van de stadsrandzone behouden blijft. Uitzondering hierop is de functieverandering van (voormalige) agrarische erven. Energie: Er ligt een zoekgebied voor zonne-energie op land in een deel van de stadsrandzone in het Zutphense Broekgebied (Afwegingskader zon op land gemeente Zutphen vastgesteld op 11-10-2023). Stadsrandzone 29 6.3.2 Broekgebieden en beekdalen “De beken slingeren weer door het landschap, met brede oeverzones vol bloemen en struiken.

Het water wordt vastgehouden in natte graslanden en broekbossen, waardoor piekbuien minder overlast veroorzaken en droge zomers beter te doorstaan zijn. Koeien grazen op kruidenrijke weiden, terwijl op de hogere randen kleine erven liggen met boeren die natuurbeheer en landbouw combineren. Wandelpaden volgen het ritme van het water en bieden uitzicht op het open dal en de halfopen randen. Hier is het landschap weer één geheel, waar landbouw, water en natuur in balans zijn.” De lagergelegen beekdalen en broeklanden vormen een belangrijke ecologische schakel en een natuurlijke buffer om droogte en wateroverlast te beperken. Het langer vasthouden van water in deze gebieden is belangrijk voor de productie van voedsel en de kwaliteit van natuur. Kortom, deze gebieden zijn een cruciaal onderdeel van een toekomstbestendig landelijk gebied. Belangrijkste speerpunten Inrichten van de broeklanden en beekdalen als zones met waterbergende rol. Versterken van biodiversiteit en landschap, onder andere door aanleg van poelen, hagen, elzensingels en natuurlijke overgangen. Met de beken als verbindende robuuste groen blauwe aders. Landgebruik aanpassen aan nattere omstandigheden. Uitwerking per thema: Klimaatadaptatie: Het (grond)water in het gebied wordt zoveel mogelijk vastgehouden en niet afgevoerd het gebied uit. Dit gebied heeft van nature een hoog grondwaterpeil.

Het waterschap streeft naar het beter vasthouden van het (grond)water in het gebied. Dit doet het waterschap samen met (bestuurlijke) partners. Hierdoor gaat elke druppel de grond in en draagt dit bij aan het voorkomen van verdere verdroging van het gebied. Bij hevige regenval wordt water geborgen en vertraagd afgevoerd. Door het verondiepen en verbreden van het stroomgebied van de beeklopen wordt hieraan bijgedragen. Door beken weer meer te laten meanderen wordt tevens de afvoer van water naar de rivier vertraagd.” Plattelandseconomie: Het landgebruik moet aan gaan sluiten bij de nattere omstandigheden van dit gebied. Denk aan aangepast bewerkingsregime (zoals later bewerken van landbouwgrond, dit in overleg met de agrariërs) extensieve begrazing of telen van gewassen die tegen deze veranderende omstandigheden kan. Kleinschalige, natuurinclusieve verblijfsrecreatie kan alleen wanneer tevens een bijdrage wordt geleverd aan het verbeteren van het natuurlijk water- en bodemsysteem. Aandacht en ruimte voor nieuwe verdienmodellen en verbreden of uitbreiden van nevenfuncties voor agrariërs. Natuur en biodiversiteit: Beekdalen inzetten als robuuste groen-blauwe ecologische verbindingszones waar het water meer ruimte krijgt in combinatie met het ontwikkelen van natte natuur (moeras, broekbos, natuurvriendelijke oevers, meandering).

Versterken van biodiversiteit en landschap, onder andere door aanleg van poelen, hagen, elzensingels langs perceelsgrenzen, extensiever graslandbeheer en creëren van natuurlijke overgangen. Recreatie: Recreatieve routes langs beken en door natte zones, passend bij draagkracht en natuur. Beleving van water en landschap vergroten met uitzichtpunten en informatiepunten. Erven en functieverandering: Functieverandering is mogelijk wanneer een aantoonbare bijdrage wordt geleverd aan het verbeteren van het water- en bodemsysteem, natuur- en landschapsherstel/ontwikkeling. Stoppende agrariër kan gebruik maken van de rood voor rood regeling (actualisatie nodig), de compensatiewoningen mogen niet op eigen erf worden ontwikkeld maar in de stadsrand, geplande stedelijke uitbreidingen of elders in het buitengebied op erven van stoppende agrariërs. Wonen: Nieuwe woonbebouwing is niet mogelijk. Energie: Zutphense Broekgebied is zoekgebied voor zonne-energie op land. Het is belangrijk dat mogelijke ontwikkelingen van zonne-energie tevens een bijdrage levert aan het verbeteren van het water- en bodemsysteem (Afwegingskader zon op land gemeente Zutphen vastgesteld op 11-10-2023).

N Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Basis Reeds vastgesteld beleid Landschappelijk DNA versterken Stedelijk gebied Historisch stadscentrum Kronkelwaarden IJssellandschap Broekgebied en beekdalen Stadsrandzone Behouden openheid en agrarische functie essen Ruimte voor robuust watersysteem / groen-blauwe structuur Natura 2000 gebied Gelders Natuurnetwerk (GNN) Bos Versterken bomenlanen / houtwallen Spoorlijn Station Buitenplaatsen Sport Zoeklocaties omgevingsvisie wonen Bestaand | Zoekgebieden zonne-energie Zoeklocaties omgevingsvisie bedrijvigheid/glastuinbouw Speerpunten per gebied Water vasthouden op hoge delen en bergen op lage delen Landschappelijke kwaliteit verbeteren Versterken ecologische verbindingen Versterken biodiversiteit en samenhang Ruimte voor de rivier Landschappelijke kwaliteit verbeteren Vergroten beleefbaarheid van natuur Kronkelwaarden IJssellandschap Versterken en verbinden van groene en waterrijke structuren Groene overgangszone met gemengd gebruik Versterken recreatieve verbindingen en routes Versterken van waterbergende functie Versterken van biodiversiteit en landschap Landgebruik aanpassen aan nattere omstandigheden Stadsrandzone Broekgebieden en beekdalen Langer vast houden en verbeteren infiltratie van water Landschappelijke kwaliteit verbeteren Agrarische hoofdfunctie met focus op natuurinclusiviteit Verbeteren van de bodemkwaliteit

Versterken bosstructuur, natuur en biodiversiteit Klimaatrobuust bosbeheer Extensieve recreatie (rust, donkerte, stilte) Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Warnsveld Twentekanaal IJssel De Hoven Zuidwijken Centrum De Mars Warkensche veld Leestensche Broek Tichelbeekse Waard De Revelhorst Noordveen Noorderhaven Grote veld Warken Bronsbergerwaarden Bronsbergen Waterkwartier Leesten Broekgebieden en beekdalen Land-iD | Koersdocument voor een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied | 04/12/2025 | 30 6.3.3 Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap (hogere gronden) “De opbollende vruchtbare essen liggen open in het zonlicht. Ze worden omzoomd door houtwallen en kleine bosjes waar reeën schuilen en in de schemering tevoorschijn komen. Graslanden wisselen af met akkers. Hier wordt voedsel geproduceerd in balans met natuur en omgeving. Wegen en fietspaden met laanbeplanting slingeren er tussendoor, langs (historische) boerderijen die het verhaal van de eeuwenoude landbouw traditie zichtbaar maken. Velen nog steeds in bedrijf, anderen hebben een nieuwe invulling gekregen. Een gebied dat laat zien dat voedselproductie op grotere schaal in balans met natuur zeker mogelijk is en zo de eeuwenoude landbouwtraditie op eigen wijze voortzet.“ De hoofdfunctie van dit gebied blijft agrarisch, waar verder gewerkt wordt aan natuurinclusiviteit en innovatie.

Juist daarom is aandacht voor bodemverbetering, infiltratie belangrijk (of juist vasthouden). Vruchtbare bodems vormen namelijk de basis voor een productief landschap. Uitwerking per thema: Klimaatadaptatie: Het tegengaan van verdroging voor natuur en landbouw is op de hogere delen belangrijk. Bodemverbetering en verhoging organische stof, vermindert de verdichting en vergroot de sponswerking en infiltratiecapaciteit van de bodem. Het vertraagd afvoeren van regenwater geeft het de kans om te infiltreren en vermindert wateroverlast bij de lagere delen. Hierbij is aandacht vereist voor het bewust vertraagd afvoeren van regenwater om de water- en bodemkwaliteit te behouden of te verbeteren. Aandacht voor wateroverlast bij piekbuien is in dit gebied is nodig, dus ruimte creëren om water tijdelijk te bergen, juist op de hogere gronden of de flanken is belangrijk. Plattelandseconomie: Hoofdfunctie van dit gebied blijft agrarisch; inzet op natuurinclusieve en innovatieve vormen van landbouw. Nevenfuncties toegestaan mits ondergeschikt aan agrarische functie. Vermijden van waterintensieve/-afhankelijke functies of teelten. Aandacht voor de extensivering van agrarische bedrijven en de benodigde ruimte daarvoor (nagaan wat er nu al mag in BP).

Natuur en biodiversiteit: Behoud, herstel en ontwikkelen van landschapselementen zoals houtwallen, laanbeplantingen, bosjes, extensief beheerde graslanden en poelen ten behoeve van de beleefbaarheid van het landschap, klimaatmitigatie (CO2 opname) en -adaptatie en vergroten van de biodiversiteit. Recreatie: Wandel- en fietsroutes en uitzichtpunten die cultuurhistorie en de openheid van de essen met de groene omlijsting beleefbaar maken. Erven en functieverandering: Functieverandering op bestaande erven is toegestaan bij beëindiging van de agrarische functie. Rood-voor-rood regeling (actualisatie nodig), is ook van toepassing mits zorgvuldig stedenbouwkundig en landschappelijk ingepast Nieuwe woningen mogen de agrarische functie in het gebied niet belemmeren.. Wonen: Geen nieuwe bebouwing op de essen, om het open cultuurhistorische landschap te behouden. Aan randen alleen bij zorgvuldige inpassing en op erven waar agrariërs stoppen (zie punt hierboven). Energie: In het Zutphense Broekgebied ligt een zoekgebied voor zonne-energie, wat deels overlapt met het essenlandschap. Op de esgronden zelf is geen ruimte voor grootschalige opwek van zonne-energie (Afwegingskader zon op land gemeente Zutphen vastgesteld op 11-10-2023).

N Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Basis Reeds vastgesteld beleid Landschappelijk DNA versterken Stedelijk gebied Historisch stadscentrum Kronkelwaarden IJssellandschap Broekgebied en beekdalen Stadsrandzone Behouden openheid en agrarische functie essen Ruimte voor robuust watersysteem / groen-blauwe structuur Natura 2000 gebied Gelders Natuurnetwerk (GNN) Bos Versterken bomenlanen / houtwallen Spoorlijn Station Buitenplaatsen Sport Zoeklocaties omgevingsvisie wonen Bestaand | Zoekgebieden zonne-energie Zoeklocaties omgevingsvisie bedrijvigheid/glastuinbouw Speerpunten per gebied Water vasthouden op hoge delen en bergen op lage delen Landschappelijke kwaliteit verbeteren Versterken ecologische verbindingen Versterken biodiversiteit en samenhang Ruimte voor de rivier Landschappelijke kwaliteit verbeteren Vergroten beleefbaarheid van natuur Kronkelwaarden IJssellandschap Versterken en verbinden van groene en waterrijke structuren Groene overgangszone met gemengd gebruik Versterken recreatieve verbindingen en routes Versterken van waterbergende functie Versterken van biodiversiteit en landschap Landgebruik aanpassen aan nattere omstandigheden Stadsrandzone Broekgebieden en beekdalen Langer vast houden en verbeteren infiltratie van water Landschappelijke kwaliteit verbeteren Agrarische hoofdfunctie met focus op natuurinclusiviteit Verbeteren van de bodemkwaliteit

Versterken bosstructuur, natuur en biodiversiteit Klimaatrobuust bosbeheer Extensieve recreatie (rust, donkerte, stilte) Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Warnsveld Twentekanaal IJssel De Hoven Zuidwijken Centrum De Mars Warkensche veld Leestensche Broek Tichelbeekse Waard De Revelhorst Noordveen Noorderhaven Grote veld Warken Bronsbergerwaarden Bronsbergen Waterkwartier Leesten Kampen en essenlandschap Belangrijkste speerpunten Verbeteren van de bodemkwaliteit t.b.v. infiltratie en bodemvruchtbaarheid voor landbouw Agrarische hoofdfunctie met focus op innovatie en natuurinclusiviteit. Langer vasthouden en verbeteren infiltratie van water, voorkomen erosie op de flanken Verbeteren landschappelijke kwaliteit. Behoud van het contrast tussen het open landschap op de essen en de besloten groene esranden van erven en landschapselementen. 31 6.3.4 Boszone “Tussen de oude bomenlanen en statige oprijlanen ontvouwt zich het landschap van de bos- en landgoederenzone. Hier wisselen dichte loofbossen zich af met open plekken waar zonlicht de bodem raakt en kleinschalige heidevelden bloeien in zachte tinten paars. In deze stille gebieden vinden dassen, spechten en bosuilen een thuis. De historische erven en landhuizen zijn nog steeds in gebruik en een mooi netwerk van routes ontsluit dit gebied voor wandelaars en fietsen.

Een bijzonder samenspel van natuur, erfgoed en rust, waar het zorgvuldig beheer van bos en landgoed zorgt voor een levendig, veerkrachtig landschap dat uitnodigt tot ontdekken én beschermen.” Deze hoger gelegen zandgronden hebben naast een belangrijke natuurwaarde ook een cultuurhistorische en recreatieve waarde voor Zutphen en de regio. Belangrijkste speerpunten Versterken en herstellen van bosstructuur, natuur en biodiversiteit. Klimaatrobuust bosbeheer gericht op water vasthouden, bergen bij piekbuien en vermindering van verdamping. Stimuleren omvorming bossen van naald naar loof, met open plekken om verdamping te verminderen. Extensieve recreatie passend bij rust, donkerte en cultuurhistorie. Uitwerking per thema: Klimaatadaptatie: Het tegengaan van verdroging voor natuur is belangrijk. Bodemverbetering vergroot de sponswerking en infiltratiecapaciteit van de bodem. Het vasthouden van regenwater geeft het de kans om te infiltreren en het grondwaterpeil te verhogen. Dit vermindert wateroverlast bij de lagere delen. Werken aan de klimaatbestendigheid van het bosgebied, door o.a. in te zetten op verloofing (omvorming van naald- naar loofbos) en door meer open plekken te creëren om verdamping te verminderen. Inzet op een mix van inheemse soorten die klimaatbestendig is. Plattelandseconomie: Duurzaam bosbeheer inclusief houtproductie.

Ruimte voor kleinschalige, landschappelijk passende verblijfsrecreatie en evenementen. Natuur en biodiversiteit: Behouden, versterken en ontwikkelen van natuurwaarden en groenblauwe verbindingen. Verhogen van biodiversiteit door aanleg of herstel van landschapselementen zoals houtwallen, mantel- en zoomvegetaties en zorgen voor natuurlijke overgangen van bos naar landbouwgebied en beekdalen. De gemeente heeft hierbij vooral een kaderstellende en faciliterende rol bij de door derden ingediende initiatieven en ontwikkelingen. Recreatie: Ruimte voor extensieve recreatie, zolang rust, donkerte, erfgoed en natuur niet onder druk komen te staan (zonering). De meest kwetsbare gebieden worden ontzien. Behoud en beleving van de landgoederen via lanen, zichtlijnen en beleefbaarheid van de historie. Erven en functieverandering: Bieden van ruimte voor functieverandering passend bij het karakter van de boszone. Bijvoorbeeld naar wonen, recreatieve - of maatschappelijke functies, mits zorgvuldig landschappelijk ingepast. Rood voor rood-regeling wordt geactualiseerd toepasbaar bij vrijkomende agrarische erven (VAB). Verdere verstening van het landelijk gebied is niet wenselijk. Functieverandering op landgoederen toestaan als het bijdraagt aan behoud van de monumentale bebouwing, cultuurhistorie, natuur en landschap en aansluit en/ of bijdraagt aan een natuurlijk(er) water- en bodemsysteem.

Wonen: Woonfuncties op erven (stoppende agrariërs)/ landgoederen zijn alleen toegestaan t.b.v. de instandhouding en het toekomstbestendig houden van het erfgoed en het landschap. Energie: Geen ruimte voor grootschalige grondgebonden energie opwek of grootschalige windturbines (Afwegingskader zon op land gemeente Zutphen vastgesteld op 11-10-2023). N Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Basis Reeds vastgesteld beleid Landschappelijk DNA versterken Stedelijk gebied Historisch stadscentrum Kronkelwaarden IJssellandschap Broekgebied en beekdalen Stadsrandzone Behouden openheid en agrarische functie essen Ruimte voor robuust watersysteem / groen-blauwe structuur Natura 2000 gebied Gelders Natuurnetwerk (GNN) Bos Versterken bomenlanen / houtwallen Spoorlijn Station Buitenplaatsen Sport Zoeklocaties omgevingsvisie wonen Bestaand | Zoekgebieden zonne-energie Zoeklocaties omgevingsvisie bedrijvigheid/glastuinbouw Speerpunten per gebied Water vasthouden op hoge delen en bergen op lage delen Landschappelijke kwaliteit verbeteren Versterken ecologische verbindingen Versterken biodiversiteit en samenhang Ruimte voor de rivier Landschappelijke kwaliteit verbeteren Vergroten beleefbaarheid van natuur Kronkelwaarden IJssellandschap Versterken en verbinden van groene en waterrijke structuren Groene overgangszone met gemengd gebruik Versterken recreatieve verbindingen en routes

Versterken van waterbergende functie Versterken van biodiversiteit en landschap Landgebruik aanpassen aan nattere omstandigheden Stadsrandzone Broekgebieden en beekdalen Langer vast houden en verbeteren infiltratie van water Landschappelijke kwaliteit verbeteren Agrarische hoofdfunctie met focus op natuurinclusiviteit Verbeteren van de bodemkwaliteit Versterken bosstructuur, natuur en biodiversiteit Klimaatrobuust bosbeheer Extensieve recreatie (rust, donkerte, stilte) Oeverwal- rivierduin, kampen en essenlandschap Boszone Warnsveld Twentekanaal IJssel De Hoven Zuidwijken Centrum De Mars Warkensche veld Leestensche Broek Tichelbeekse Waard De Revelhorst Noordveen Noorderhaven Grote veld Warken Bronsbergerwaarden Bronsbergen Waterkwartier Leesten Boszone Land-iD | Koersdocument voor een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied | 04/12/2025 | 32 De opgaven in het landelijk gebied van Zutphen vragen om daadkracht, samenwerking en maatwerk. Met deze nieuwe koers in de hand, biedt het landschap volop kansen voor bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en grondeigenaren om bij te dragen aan een toekomstbestendig landelijk gebied. Om ervoor te zorgen dat het niet bij mooie woorden blijft, neemt de gemeente een actieve rol. Afhankelijk van het type ontwikkeling kan de gemeente de rol pakken van initiatiefnemer, aanjager of partner.

De gemeente wil zo een klimaat scheppen waarin initiatief en kwaliteit samen opgaan. Ruimte voor ideeën, maar met heldere spelregels, maatwerk en ruimtelijke consistentie. 7. Op naar realisatie: gemeentelijke rol en instrumenten 33 7.1 Gemeentelijke rol 7.1.1 Gemeente als initiatiefnemer Daar waar de belangen groot en complex zijn of daar waar de gemeente veel invloed heeft, neemt de gemeente de rol van initiatiefnemer aan. Vanuit haar publieke verantwoordelijkheid en strategische opgaven neemt de gemeente het voortouw in het versterken en ontwikkelen van landschappelijke kwaliteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame landbouw en recreatie. Dit doet de gemeente onder andere door: • Het initiëren van gebiedsprocessen en uitvoeringsprojecten; • Het inzetten van eigen pachtgronden; • Agenderen en lobbyen bij andere overheden zoals provincie en waterschappen. 7.1.2 Gemeente als aanjager Er zijn ontwikkelingen die vooral door inwoners en ondernemers worden opgepakt, maar die wel van groot belang zijn voor het landelijk gebied. In zulke gevallen kan de gemeente optreden als aanjager, bijvoorbeeld door het realiseren, stimuleren of faciliteren van de aanleg van landschapselementen en andere maatregelen die bijdragen aan biodiversiteit, groenblauwe dooradering of een robuuster watersysteem.

Dan kunnen juist bewoners of ondernemers belangrijke bijdragen leveren aan de grotere puzzel. Als aanjager kan de gemeente motiveren en enthousiasmeren, en vervolgens ontzorgen en ondersteunen bij realisatie. Ook kan de gemeente als aanjager allianties aangaan met andere partijen in het landelijk gebied. Zo kan de gemeente met andere grootgrondbezitters om de transitie naar natuurinclusieve en biologische landbouw in gang te zetten. 7.1.3 Gemeente als partner Wanneer inwoners of ondernemers of andere organisaties met een initiatief komen voor het landelijk gebied dat bijdraagt aan de ambities en sturende principes van deze koers, stelt de gemeente zich op als meedenkend partner. Duidelijkheid is belangrijk en voorkomt frustratie. Initiatieven in het landelijk gebied zijn welkom, mits ze: • Bijdragen aan de ambities en sturende principes van deze koers. • Aansluiten op het gebiedsprofiel en het DNA van het landschapstype. • Rekening houden met het water- en bodemsysteem en klimaatadaptatie. • Landschappelijk zijn ingepast, inclusief bestaande en nieuwe landschapselementen. • Toetsbaar zijn aan afwegingskader(s), zie volgende rol. De gemeente vervult hierbij de rol van partner en regisseur. In alle gevallen geldt: de initiatiefnemer blijft verantwoordelijk voor de uitvoering en naleving van afspraken.

Past het initiatief niet bij de koers voor het landelijk gebied, dan is het belangrijk dit aan te geven. Maar nog belangrijker is het mee te denken of er mogelijkheden zijn waardoor het initiatief wellicht op andere wijze of op een andere plek wel zou kunnen passen. 7.1.4 Gemeente als toetser Duidelijke spelregels en afwegingskaders zijn onmisbaar bij de beoordeling van initiatieven. Ze geven initiatiefnemers vooraf helderheid, maar beschermen tegelijkertijd ook de belangen van inwoners en ondernemers die al in het gebied wonen en werken. Daarnaast helpen ze om overlast te voorkomen, bijvoorbeeld door aandacht voor verkeer, geluid of verstoring van natuur. Ook de effecten op milieu, gezondheid, veiligheid, water en bodem worden meegenomen. De gemeente ziet er zo op toe dat nieuwe ontwikkelingen zorgvuldig worden ingepast, aansluiten bij de kwaliteiten van het landschap en bijdragen aan een leefbaar, gezond en toekomstbestendig buitengebied. Hierbij vraagt de gemeente waar dat relevant is advies bij verbonden partijen zoals de GGD, de Omgevingsdienst en de Veiligheidsregio. Land-iD | Koersdocument voor een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied | 04/12/2025 | 34 en de gebiedsopgaven. Zo weten initiatiefnemers welke ontwikkelingsmogelijkheden passend zijn en hoe zij hun plan landschappelijk en klimaatadaptief kunnen inpassen.

Regionale samenwerking Voor veel onderwerpen zijn wij afhankelijk van onze partners en onze buurgemeenten in de regio Stedendriehoek en de regio Achterhoek. Voor de recreatieve, toeristische ontwikkeling van de Regio Achterhoek dragen wij via onze bijdrage aan de Vrijetijdsagenda Achterhoek en Achterhoek Toerisme bij. Voor het realiseren van een robuust Groenblauw Raamwerk en een duurzaam Voedselsysteem werken wij samen met onze buurgemeenten aan de beleidstafel Vitaal Landelijk Gebied van de Regio Stedendriehoek. De kracht van deze aanpak ligt in de combinatie van zowel thematische als gebiedsgerichte programma’s, regionale samenwerking en de vertaling naar concrete toetsbare juridische kaders in het omgevingsplan. Een overzicht van mogelijke specifieke instrumenten, programma’s en acties is opgenomen in het volgende hoofdstuk: Uitvoeringsparagraaf. aan biodiversiteit, de fijnmazige groenblauwe dooradering én de versterking van de identiteit van het gebied (bijvoorbeeld houtwallen, poelen of bloemrijke randen). Andere voorbeelden zijn een programma droogte aanpak of een horeca programma. Omgevingsplan De juridische verankering van de koers vindt plaats in het omgevingsplan. Het omgevingsplan vertaalt de ambities naar concrete regels en voorschriften over de fysieke leefomgeving. Hierbij kun je denken aan de volgende onderwerpen: • Rood-voor-rood / VAB-regelingen.

Functieverandering kan worden gekoppeld aan kwaliteitswinst voor landschap, natuur, water of recreatie. Bijvoorbeeld door het toestaan van kleinschalige woningbouw op een erf wanneer elders verouderde bebouwing wordt gesloopt en het landschap versterkt wordt of een bijdrage wordt geleverd aan de wateropgave. • 4V-afwegingskader. Regels voor het toetsen van intiatieven en ontwikkelingen in het buitengebied op de vier V’s: verkeer (veiligheid en verkeersdruk), verrommeling (landschappelijke inpassing), vervuiling (lucht, water, bodem, zwerfvuil) en verstoring (geluid en natuur). Zo worden ongewenste effecten voorkomen, de leefbaarheid behouden en zijn er duidelijke kaders bij de beoordeling en begeleiding van plannen. • Beleidsregels en ruimtelijke kaders. Voor specifieke deelgebieden worden aanvullende spelregels opgesteld, afgestemd op het landschaps-DNA 7.2 Instrumenten Om de ambities van dit koersdocument te realiseren, worden de ambitie en sturende principes van deze koers opgenomen als herziening van de omgevingsvisie voor het Landelijk gebied. Daarnaast biedt de Omgevingsvisie de mogelijkheid om in programma’s of in het Omgevingsplan de vertaalslag te maken naar maatregelen en regels. De visie bepaalt de richting, de programma’s geven handen en voeten aan de uitvoering, en het plan borgt de afspraken juridisch. Regionale samenwerking is daarnaast onmisbaar.

Hieronder lichten we beiden instrumenten en het belang van regionale samenwerking kort toe. Programma’s De programma’s kunnen zowel gebiedsgericht als thematisch zijn. Binnen deze programma’s kan de gemeente verschillende rollen aannemen. Zo kunnen motiverende communicatiecampagnes, stimulerings- en subsidieregelingen onderdeel zijn van een dergelijk programma. Hieronder lichten we kort het verschil toe. Gebiedsgerichte programma’s In gebieden waar meerdere opgaven samenkomen kan de gemeente het initiatief nemen voor gebiedsgerichte programma’s. Hierin werken gemeente, waterschap, bewoners en andere stakeholders samen aan integrale oplossingen. Denk aan een programma voor het broekgebied waarin landbouw, water, natuur en recreatie integraal worden bekeken en uitgewerkt tot concrete maatregelen in het gebied. Thematische programma’s Deze programma’s zijn gebied overstijgend en werken een thema of beleidsveld nader uit. Denk bijvoorbeeld aan een programma biodiversiteit en landschap. Waarin bouwstenen worden ontwikkeld waarmee initiatiefnemers concreet kunnen bijdragen 35 Op de volgende pagina is een overzicht opgenomen van acties en projecten die invulling geven aan deze koers. Ze zijn geordend per ambitie en worden gekoppeld aan de verschillende deelgebieden. Per project wordt de rol van de gemeente gedefinieerd.

Daarnaast wordt aangegeven hoe de acties geborgd kunnen worden in de gemeentelijke organisatie en welke partners erbij betrokken kunnen worden. Dit is geen onuitputtelijke lijst, maar een eerste aanzet. Deze lijst kan in de loop van tijd worden aangevuld met nieuwe projecten. Per periode worden de prioriteiten bepaald en worden de acties uitgewerkt en de benodigde capaciteit en middelen. 8. Uitvoeringsparagraaf 36 Land-iD | Koersdocument voor een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied | 04/12/2025 | Oude Ijsselarm IJsselgebied Stadsrandzone Broekgebieden en beekdalen Kampen en Essen Bossen en landgoederen Initieren Aanjagen Partner Toetsend Natuurvriendelijke oevers meandering Berkel/ Vierakkerse Laak (KRW) x x x x Project Afwegingskader windenergie x Omgevingsprogramma Zoekzone zon + inpassing groen bij zon x x x x x Omgevingsprogramma Handelingsperspectief aanpak droogte x x x x x x Omgevingsprogramma Boven regionale stresstesten x x x x x x x Omgevingsprogramma Bodem water sturend signaleringskaart x x x x x x x Omgevingsprogramma Dijkversterking x x Project Ruimte voor de rivier 2.0 x x x Project Doorontwikkeling Biostad Zutphen x x x x x x x x Omgevingsprogramma Rood voor rood - rood voor groen ; Functieverandering VAB x x x x x x x x Omgevingsprogramma Stimuleren natuur en landschaspinclusieve landbouw x x x x x x Omgevingsprogramma Gemeentelijke pachtgronden

innovatief, natuur- en landschapsinclusief inrichten x x x x x x Project Ontwikkelen nieuw horecabeleid x x x x x x x Omgevingsprogramma Realisatie wandelpad IJssel van brug naar brug - Herinrichting Tichelbeeksewaard KRW N2000 x x x Project Verkenning nieuwe recreatieve verbindingen oude IJselarm en IJsselgebied i.r.t. natuur x x x Project Opstellen recreatie beleid x x x x x x Omgevingsprogramma Verkenning realisatie kano- en suproutes x x x x x Project Recreatieve routes en initiatieven x x x x x x x ? Verkenning focus op natte natuur oude IJsselarm en IJsselgebied i.r.t. natuur x x x Project Biodiversiteitsplan, beleid natuurinclusief bouwen x x x x x x x x Omgevingsprogramma Uitvoeringssubsidie groen-blauwe dooradering x x x x x x x x Begroting / subsidie Ontwerp groene stadsrandzone romdom De Hoven - Klimaatadaptatie - groene vingers x x Project Komen tot recreatiezonering kwetsbare natuur (wens) x x x x Omgevingsprogramma Aanplant bomen/ houtsingels in gemeentelijke bermen x x x x x x Project Transformatie boszone naar klimaatbestendig bos en natuur x x Project Fietsvisie regio (doorfietsroutes + recreatie routes) provincie x x x x x x x x Omgevingsprogramma Realisatie lokale ommetjes (wandelen, fietsen) x x x Project Versterken van de wandelmogelijkheden in een groene stadsrandzone en verbeteren van de verbindingen met de stad x x Project Uitdeelactie 1 boom per

inwoner vanuit inwonerpanel (is nog voorstel) x Begroting / subsidie Normen en instrumenten ontwikkelen gezondheid (wens) x x x x x x x Omgevingsprogramma (pre)mantelzorgwoningen beleid x x x x x x Omgevingsprogramma Opstellen van een afwegingskader 4V's x x x x x x x x Omgevingsprogramma Project/instrument Borging in de organisatie Gebieden Rol gemeente Waterschap Waterschap Waterschap Waterschap Waterschap Rijkswaterstaat LTO, grootgrondbezitters Horeca ondernemers Rijkswaterstaat, Provincie, Gemeente Brummen, lokale eigenaren SBB, gemeente Brummen, gemeente Voorst, achtehoek toerisme, Veluwe route netwerk, Provincie Routebureau Achterhoektoerisme, Stichting Zutphen promotie Provincie, grondeigenaren en terrein beherende organisaties Provincie, SLG, inwoners, grondeigenaren, terrein beherende organisaties Provincie, grondeigenaren en terrein beherende organisaties Provincie, grondeigenaren en terrein beherende organisaties Provincie, regio's Grondeigenaren GGD, omgevingsdienst Mogelijke partners Zutphen klimaatbestendig Zutphen onderneemt Beleven in Zutphen Zutphen bloeit 37 De uitvoering van dit koersdocument bestaat uit een bundeling van projecten, acties en instrumenten die ondergebracht zijn in verschillende programma’s. De voortgang wordt gevolgd op programma- en projectniveau.

Daarbij wordt gekeken naar de resultaten, de tijdspaden en de mate waarin deze bijdragen aan de gestelde ambities voor het landelijk gebied. Naast de projecten en programma’s worden ook de ingezette instrumenten periodiek geëvalueerd. Dit geldt bijvoorbeeld voor regelingen of gebiedscampagnes die zijn ontwikkeld om initiatief te stimuleren en kwaliteit te borgen. Zo wordt inzichtelijk of deze instrumenten effectief zijn en waar bijstelling nodig is. Op vaste momenten wordt een integrale evaluatie gemaakt van de bijdrage van programma’s, projecten en instrumenten aan de overkoepelende ambities van het koersdocument. Omdat dit koersdocument onderdeel vormt van de Omgevingsvisie, vindt herijking van de ambities plaats op het niveau van de Omgevingsvisie. Wanneer maatschappelijke of beleidsmatige ontwikkelingen daarom vragen, wordt dit in overleg met de gemeenteraad opgepakt. Zo blijft de koers actueel en richtinggevend voor de toekomst van het landelijk gebied. 9. Monitoring 38 Land-iD | Koersdocument voor een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied | 04/12/2025 Land-id Kantoorgebouw De Enk Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem www.land-id.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zutphen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ac72966f-f55f-4cf7-961e-ff27d840341a?agendaItemId=5a160755-b401-429b-a4d9-90ea99aedfac