1294389 - bijlage 2 - Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026 aanpassingen gemarkeerd
Tekst van het document
Voor ouderen is er behoefte aan toegankelijke en comfortabele horeca met aandacht voor ontmoeting en culturele diversiteit. Uitdagingen volgens ondernemers Tegelijkertijd ervaren ondernemers ook uitdagingen. In de wijken is het huidige horeca-aanbod beperkt en vooral gericht op bezorging. Ondernemers zijn terughoudend over uitbreiding van restaurants in woonwijken, omdat zij vrezen dat dit het bestaansrecht van de binnenstad onder druk zet. Ook zorgen bezorgdiensten in de binnenstad voor overlast en een verslechterde uitstraling. De inrichting van de openbare ruimte vraagt om verbetering, met name rondom terrassen en fietsparkeerplekken. Monumentale panden brengen technische beperkingen met zich mee, waardoor verduurzaming lastig is. Daarnaast remmen trage procedures en complexe regelgeving de ontwikkeling van
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
62
nieuwe horeca-initiatieven. En in de hotelmarkt moet nader worden gekeken naar (toeristen)belasting. Wensen volgens ondernemers Ondernemers vragen om heldere spelregels en actieve handhaving op vergunningen, zodat er een gelijk speelveld ontstaat. Terrassen moeten goed ingericht zijn en voldoende ruimte bieden aan voetgangers en fietsers. Flexibiliteit is welkom, maar moet binnen duidelijke kaders plaatsvinden. Een betere inrichting van de openbare ruimte en extra fietsparkeerplekken dragen bij aan het voorkomen van onveilige situaties. Voor innovatieve concepten en blurring is maatwerk nodig, met bescherming tegen oneerlijke concurrentie. In het toerisme willen ondernemers gelijke regels en meer controle op de naleving. Ook vragen zij om ondersteuning bij verduurzaming en het aantrekken van goed personeel. Tot slot willen zij dat de stad investeert in een beter uitgaansgebied en een horeca-aanbod dat aansluit op de behoeften van jongeren en ouderen. Meer variatie, festivals en creatieve broedplaatsen kunnen hen binden aan de stad. Betere bereikbaarheid zal het uitgaan ook toegankelijker maken. Er dient een beter uitgaansgebied aangewezen te worden. Input van bewoners voor Kadernota horeca De inwoners van de gemeente Zutphen zien volop mogelijkheden om het horeca-aanbod in hun stad te versterken en beter af te stemmen op de wensen van verschillende doelgroepen.
Tegelijkertijd signaleren zij ook duidelijke uitdagingen, met name op het gebied van overlast, handhaving en betaalbaarheid. Hun wensen richten zich op een gevarieerder, gastvrijer en beter georganiseerd horecalandschap, waarin ontmoeting, kwaliteit en bereikbaarheid centraal staan. Kansen volgens bewoners Bewoners zien volop kansen om horeca beter te laten aansluiten op hun leefomgeving en sociale behoeften. Vooral in de wijken is behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsplekken. Zoals bijvoorbeeld cafés, bistro’s, feestzalen en horecagelegenheden met een huiskamersfeer. Zulke plekken versterken de sociale samenhang en maken spontane ontmoetingen mogelijk. Daarnaast zien bewoners kansen voor horeca die zich richt op variatie en vernieuwing. Ze noemen wereldkeukens zoals Thais, Indiaas, Spaans en visrestaurants. Ook zou er interesse zijn onder bewoners voor vegetarische en veganistische concepten; biologische eetgelegenheden en restaurants. Beleving speelt bij deze concepten ook een belangrijke rol: plekken waar je kunt eten én dansen of muziek luisteren zijn populair. Bewoners geven aan dat ondernemers die hierop inspelen zich kunnen onderscheiden. Een extra kans ligt in het clusteren van horeca en uitgaansgelegenheden. De Groenmarkt wordt genoemd als potentiële locatie voor nachthoreca. Dat maakt het uitgaansleven aantrekkelijker en beperkt tegelijk overlast in woonstraten.
Samenwerking tussen horecalocaties, zoals in Deventer en Doetinchem, inspireert bewoners. Verder is er behoefte aan betaalbare en toegankelijke verblijfsaccommodaties. Hostels en voordelige hotels zijn gewenst, vooral voor jongeren en toeristen. Het huidige aanbod is te beperkt en te duur. Tot slot zien bewoners kansen voor horeca op loopafstand van woongebieden. Dat sluit aan bij het concept van de 15-minutenstad: dagelijkse voorzieningen dichtbij huis, passend bij de schaal en het karakter van de gemeente Zutphen.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
63
Uitdagingen volgens bewoners Naast kansen ervaren bewoners ook duidelijke knelpunten. De grootste zorg is overlast door horeca en het gebrek aan structurele handhaving. Vooral rond sluitingstijd in de Vaaltstraat en omliggende straten veroorzaken geluidsoverlast, vernieling en wildplassen problemen. Bewoners waarderen verbeteringen in de handhaving, maar vinden die niet consequent genoeg. Zij vragen om duidelijke aanspreekpunten. Ook het beperkte aanbod voor jongeren baart zorgen. Jongeren onder de 18 jaar én de groep tussen 20 en 40 jaar voelen zich niet aangesproken door het huidige uitgaansaanbod. Daarnaast noemen bewoners prijs en kwaliteit als knelpunt. Zij vinden de horeca vaak duur en hechten veel waarde aan gastvrijheid en kwaliteit. Een praktische uitdaging is het fietsparkeren. ’s Avonds zorgen fout geparkeerde fietsen voor rommel en onveiligheid. Voornamelijk bij de terrassen. Tot slot maken bewoners zich zorgen over het groeiende aantal fastfoodzaken en het bijbehorende bezorgverkeer. Dit leidt tot overlast en een onaantrekkelijk straatbeeld. Zij vragen om duidelijke kaders en strakkere handhaving door de gemeente. Wensen van bewoners Op basis van kansen en knelpunten formuleren bewoners heldere wensen voor de toekomst van de horeca in de gemeente Zutphen. Bewoners vragen om horeca en ontmoetingsplekken in de buurten, ook in Warnsveld.
Zij willen plekken waar jong en oud zich welkom voelt. In de binnenstad willen bewoners juist weer diversiteit en hoge kwaliteit. Zij noemen lunchzaken, wijnbars, tapasrestaurants en vegetarische of veganistische eetgelegenheden als gewenste aanvullingen. De betaalbaarheid en bereikbaarheid van horeca zijn voor bewoners erg belangrijk. Lagere prijzen voor koffie en thee, betaalbare verblijfsaccommodaties en goede bereikbaarheid voor ouderen en mensen die minder goed ter been zijn belangrijke wensen. Bewoners zien kansen in betere samenwerking tussen horecaondernemers en toeristischrecreatieve partners, maar ook in samenwerking op het gebied van veiligheid. Zij vragen om heldere afspraken en consequente handhaving rond terrassen, bezorgverkeer en overlast. Een nachtburgemeester kan volgens hen een verbindende rol spelen tussen bewoners, ondernemers en gemeente.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
64
Bijlage 2: samenvatting analyse horeca gemeente Zutphen In een separate startnotitie zijn analyses uitgevoerd naar ontwikkelingen in de Zutphense horecasector. Denk aan een overzicht van de verschillende soorten horecazaken en hun spreiding binnen de gemeente en een analyse van de ontwikkelingen van de afgelopen jaren. Ook is bekeken hoe de toekomstige vraag naar horeca er uit ziet. In deze bijlage geven we een korte samenvatting van de uitkomsten.
Horeca in gemeente Zutphen De gemeente Zutphen kent anno 2025 in totaal 117 horecazaken. De binnenstad biedt het grootste en meest diverse horeca-aanbod van de gemeente. In Noorderhaven, een nieuw ontwikkeld gebied, ligt de nadruk op restaurants. Direct naast de binnenstad, in het Waterkwartier, zijn vooral fastserviceconcepten zoals cafetaria’s aanwezig. Deze zijn geconcentreerd in het wijkwinkelcentrum. In Warnsveld en de Zuidwijken is het aanbod gevarieerder. De Mars, Leesten, Noordveen en De Hoven kennen slechts een beperkt aantal horecavoorzieningen.
Tabel 4: Verdeling horeca 5 naar wijken en gebieden Deelgebied
A1
A2
B
C1
C2
D
Overig
Totaal
Binnenstad
16
21
30
9
2
3
3
84
De Hoven
0
0
1
1
0
0
0
2
De Mars
1
1
0
0
0
0
0
2
Leesten
0
1
0
0
0
0
1
2
Noorderhaven
0
1
4
0
0
0
0
5
Noordveen
0
1
0
0
0
0
0
1
Warnsveld
1
2
2
0
0
0
0
5
Waterkwartier
0
9
0
1
0
0
0
10
Zuidwijken
0
2
2
0
0
1
0
5
Verspreid
0
0
1
0
0
0
0
1
Totaal
18
38
40
11
2
4
4
117
Bron: Locatus, 2025; Bewerking Stec Groep, 2025.
Ontwikkeling van horeca-aanbod in de gemeente Zutphen Het aantal horecazaken bleef de afgelopen jaren stabiel. Onderstaande figuur laat de ontwikkeling van het horeca-aanbod ingedeeld naar categorie in de gemeente Zutphen zien. In 2020 waren er 7 horecazaken meer ten opzichte van 2017. Tussen 2020 en 2024 bleef het aantal horecavestigingen stabiel, maar veranderde wel de samenstelling. In de afgelopen periode groeide vooral de fastservice zwaar (afhaal- en bezorg, fastfood) en fastservice licht (koffie, lunch). Deze ontwikkeling zien we ook landelijk. Het aantal cafés nam iets af, net als het aantal restaurants. De
5
Aan de hand van de horeca-categorieën zoals geformuleerd in de Horecavisie 2017-2022. A1: fastservice licht (zoals lunchroom, koffiebar), A2: fastservice zwaar (zoals fastfood, afhaal- en bezorg), B: restaurants, C1: dranken licht (zoals café, wijnbar), C2: dranken zwaar (zoals discotheek of nachtclub), D: hotel en pension.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
65
dynamiek in de horecasector is groot. Er komen voortdurend nieuwe concepten op en andere verdwijnen. Het aantal hotels en pensions nam met 1 toe in 2024 ten opzichte van 2017.
Figuur 3: Ontwikkeling horeca-aanbod naar categorie 50 44
45
40
38
40 35 30
30 25 18
20 15
14
13
11
10 5
2
2
4
3
4
4
0 Categorie A1 Categorie A2 Categorie B Categorie C1 Categorie C2 Categorie D 2017
2020
2021
2022
2023
Overig
2024
Bron: Locatus, 2025; Bewerking Stec Groep, 2025.
Horeca in de binnenstad van Zutphen Het kernwinkelgebied heeft het grootste aanbod aan horecazaken, gevolgd door de Houtmarkt en de Groenmarkt. • In het kernwinkelgebied vind je een gevarieerd aanbod aan horeca. Er zijn zeven lunchrooms, drie koffiebars en negen restaurants. Ook zijn er diverse cafés en een kroeg. Tot slot is er een hotel en zijn er twee coffeeshops. • De Houtmarkt en Groenmarkt staan bekend om de terrassen en een divers aanbod aan eetgelegenheden, met veel restaurants en grand cafés. Er zijn weinig fastservice concepten te vinden op de Groenmarkt. • Aan de IJsselkade zijn twee eetgelegenheden gevestigd. • Op de ’s Gravenhof bevindt zich twee restaurants. Voor een lichtere maaltijd of een kop koffie kunnen bezoekers terecht in een lunchroom. • Het Stationsgebied biedt een uitgebreid aanbod aan fastservice concepten. Naast deze fastservice opties zijn er ook drie restaurants gevestigd in dit gebied. • De Vaaltstraat kenmerkte zich vroeger als uitgaansgebied. Er zijn nu nog twee cafés te vinden.
Tabel 5: Verdeling horeca in binnenstad Zutphen Deelgebied
A1
A2
B
C1
C2
D
Overig
Totaal
Groenmarkt
1
0
6
1
0
1
0
9
Houtmarkt
4
6
8
1
0
0
0
19
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
66
IJsselkade
0
0
2
0
0
0
0
2
’s Gravenhof
1
0
2
0
0
1
0
4
Stationsgebied
0
7
3
0
0
0
0
10
Vaaltstraat
0
0
0
2
1
0
1
4
Kernwinkelgebied
10
8
9
5
1
1
2
35
Totaal
16
21
30
9
3
3
3
84
Bron: Locatus, 2025; Bewerking Stec Groep, 2025.
Benchmark Er zijn per 1.000 inwoners wat minder horecazaken in de gemeente Zutphen dan in vergelijkbare steden. Met 2,4 vestiging per 1.000 inwoners ligt het aantal vestigingen maar iets lager dan in de benchmark (2,7). In de gemeente Zutphen zijn vooral veel restaurants en fastservice-zaken. Het aanbod in categorie C (dranken licht en zwaar), waar onder andere cafés en kroegen onder vallen, ligt in de gemeente Zutphen op een veel lager niveau dan in de benchmark met vergelijkbare gemeenten en het landelijk niveau.
Figuur 4: Horeca-aanbod in m² wvo per 1.000 inwoners naar sector 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Categorie A1
Categorie A2
Categorie B
Nederland
Categorie C
Benchmark
Categorie D
Overig
Zutphen
Bron: Locatus, 2025; Bewerking Stec Groep, 2025. Benchmark gemeenten: Deventer, Goes, Harderwijk, Kampen, Middelburg, Roermond (gemiddelde).
Marktruimte horeca De Zutphense horecamarkt is redelijk in balans qua aantal vestigingen. Er is geen marktbehoefte om het aantal horecavestigingen substantieel uit te breiden. We zien de laatste jaren al dat de groei van het aantal horecazaken afvlakt en schommelt. Dit wil niet zeggen dat er geen kwalitatieve doorontwikkeling is en/of er geen behoefte is voor kwalitatief onderscheidende concepten. Er is wel uitbreidingspotentie wanneer het (dag)toerisme verder groeit (zie tabel 10). Dit biedt vooral potentie voor extra horeca in de binnenstad.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
67
Tabel 6: Marktpotentie horeca in de gemeente Zutphen 2034: op huidige voet door
Scenario 2034: +10% (dag)toerisme
Scenario 2034: +20% (dag)toerisme
Inwoners
49.070
49.070
49.070
Bestedingen (€)
€ 824
€ 824
€ 824
Fysieke bestedingen (mln. €)
€ 40,4
€ 40,4
€ 40,4
Koopkrachtbinding (%)
83%
83%
83%
Gebonden omzet (mln. €)
€ 33,6
€ 33,6
€ 33,6
36%
38,5%
41%
Totale omzet (mln. €)
€ 52,4
€ 54,6
€ 56,9
Uitbreidingspotentie
Geen
+4 vestigingen
+9 vestigingen
Toevloeiing (dag)bezoekers en verblijfstoerisme
Bron: Stec Groep, 2025.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
68
Bijlage 3: uitwerking SWOT-analyse In hoofdstuk 2.4 is de SWOT-analyse samengevat. Hieronder volgt een nadere uitwerking. Sterktes van de Zutphense horeca De Zutphense horecasector staat er goed voor en draagt zichtbaar bij aan de levendigheid en aantrekkingskracht van de stad. De sector kenmerkt zich door een grote dynamiek: ondernemers investeren continu in hun zaak, vernieuwen concepten en spelen actief in op veranderende wensen van gasten en bezoekers. Dit zorgt voor een horecalandschap dat niet alleen breed en gevarieerd is, maar ook stevig geworteld is in de lokale samenleving. De gemeente Zutphen heeft een sterk toeristisch profiel. De historische binnenstad, monumentale gebouwen, speciaalzaken, de ligging aan de IJssel en nabijheid van de Veluwe en Achterhoek trekken jaarlijks veel bezoekers uit binnen- en buitenland. Dit toeristische karakter biedt volop kansen voor horecaondernemers en zorgt voor een extra stroom van gasten, zowel overdag als ’s avonds. Het aanbod is divers: van sfeervolle restaurants, cafés en lunchzaken tot terrassen en fastservice. Vooral de clustering van horeca in de binnenstad is een kracht. Het overgrote deel van de horecazaken bevindt zich hier, waardoor er een kritische massa ontstaat die zorgt voor reuring en levendigheid.
Bezoekers kunnen eenvoudig winkelen of een cultureel bezoek combineren met een bezoek aan de horeca, wat het verblijf in de gemeente Zutphen extra aantrekkelijk maakt. Wat Zutphen onderscheidt van veel andere steden, is het lokale ondernemerschap. De stad kent relatief weinig ketens en juist veel zelfstandige ondernemers. Dit zorgt voor een sterke lokale binding, een herkenbaar gezicht en onderscheidende concepten die passen bij het DNA van de gemeente Zutphen. Ondernemers zijn zichtbaar betrokken bij de stad en haar inwoners, wat de sociale functie van horeca versterkt. Het historische decor van de binnenstad draagt sterk bij aan het horecaklimaat: sfeervolle pleinen, historische panden en goed ingerichte terrassen vormen het decor voor ontmoeting en ontspanning. Horeca is in de gemeente Zutphen veel meer dan een commerciële voorziening; het is een ontmoetingsplek voor inwoners en bezoekers, een plek waar sociale cohesie tot uiting komt. Kortom, de Zutphense horeca is een dynamische, vitale sector die bijdraagt aan de aantrekkelijkheid, het toeristisch profiel en de sociale samenhang van de stad. De basis is stevig, de ondernemers zijn actief en de potentie voor doorontwikkeling is er. Zwaktes van de Zutphense horeca Hoewel de Zutphense horecasector veel kwaliteiten kent, zijn er ook duidelijke aandachtspunten die vragen om gerichte keuzes en acties.
Een belangrijk aandachtspunt is onvoldoende aansluiting op de behoeften van jongeren. Jongeren geven aan dat het huidige horeca- en uitgaansaanbod weinig op hen is gericht. Volgens jongeren zijn er onvoldoende laagdrempelige, betaalbare en gezellige plekken waar jongeren samen kunnen komen, ontspannen en zichzelf kunnen zijn. Dit maakt Zutphen voor deze doelgroep minder aantrekkelijk en zorgt ervoor dat zij vaker uitwijken naar andere steden. Daarnaast is er sprake van versnippering in het uitgaansaanbod. Nachthoreca en uitgaansgelegenheden zijn verspreid over de binnenstad, waardoor er geen duidelijk uitgaanscluster is dat het uitgaansleven versterkt. Dit maakt het lastiger om het nachtleven te behouden en het belemmert de ontwikkeling van een herkenbare uitgaansplek.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
69
Het beperkte horeca-aanbod in wijken en het buitengebied is een ander aandachtspunt. Vooral laagdrempelige ontmoetingsplekken, zoals buurtcafés of lunchzaken, ontbreken in veel wijken. Zeker op plekken verder van de binnenstad, zoals Leesten en Warnsveld, vraagt dit om aandacht. Horeca kan bijdragen aan betere sociale cohesie in wijken. Tegelijkertijd is in de wijken sprake van relatief veel fastfood, zoals snackbars en bezorgzaken. Dit aanbod staat haaks op de ambities voor een gezonde leefomgeving, vooral in de buurt van scholen en wijken. Noorderhaven is een gebied met veel potentie, maar profiteert nog onvoldoende van de nabijheid van de binnenstad. Spontane bezoekersstromen en recreatieve bezoekers blijven hierdoor achter. Dit belemmert de ontwikkeling van het gebied met een volwaardig horecaklimaat. Ook moet de horeca in het gebied nog meer bekendheid en profiel krijgen, zodat het vaker wordt bezocht door inwoners. De horeca in Noorderhaven heeft tijd nodig om een stevige basis op te bouwen en wacht ook op verdere woningbouw in het gebied. Er is beperkte marktruimte voor uitbreiding van het horeca-aanbod. De gemeente Zutphen zet in op groei van (dag)toerisme. Bij verdere groei van het toerisme ontstaat er meer ruimte.
De grootste behoefte ligt nu vooral bij kwalitatieve versterking: horeca die zich richt op specifieke doelgroepen of met een onderscheidend concept dat iets toevoegt aan het bestaande aanbod. De Zutphense horeca is bovendien relatief gevoelig voor seizoensinvloeden (terrasweer, toerisme). Dit zorgt voor omzetfluctuaties en maakt sommige ondernemers kwetsbaar. Uit de evaluatie van de vorige horecavisie (2017-2022) blijkt dat deze horecavisie onvoldoende juridisch is verankerd. Hierdoor is het lastig om de ‘juiste horeca op de juiste plek’ te realiseren. Ondernemers ervaren bovendien soms dat initiatieven vastlopen op regelgeving en trage procedures. Dit belemmert innovatie en het snel inspelen op trends. Deze aandachtspunten vragen om een gerichte aanpak en vormen samen het vertrekpunt voor het Zutphense horecabeleid: meer variatie, betere aansluiting op doelgroepen, en een sterkere verbinding tussen gebieden en functies. Kansen voor de Zutphense horeca De Zutphense horeca kan zich verder ontwikkelen door slim in te spelen op trends en maatschappelijke ontwikkelingen. In de gemeente Zutphen is duidelijk dat terrassen steeds populairder worden en jaarrond een verlengstuk van de horeca vormen. Door te investeren in kwaliteit, variatie en comfort kunnen ondernemers inspelen op de groeiende behoefte aan buiten verblijven, ontmoeten en ontspannen.
Dit draagt bij aan een verblijfsvriendelijke binnenstad en maakt Zutphen aantrekkelijk voor zowel inwoners als toeristen. Beleving en sfeer worden steeds belangrijker. Zowel in de horeca als daarbuiten. Unieke concepten, tijdelijke horeca-initiatieven, evenementen en festivals zorgen voor extra dynamiek en trekken nieuwe doelgroepen aan. De wisselwerking tussen winkels en horeca biedt kansen voor nieuwe verdienmodellen. Blurring – het mengen van detailhandel en horeca – zorgt ervoor dat winkels en horeca elkaar versterken. Denk aan winkels met een koffiebar, horeca die streekproducten verkoopt, of gezamenlijke arrangementen. Door samen te werken kunnen ondernemers inspelen op de behoefte aan beleving en gemak. Verduurzaming en toekomstbestendigheid zijn actuele thema’s. Investeren in duurzame bedrijfsvoering, energiebesparing en circulaire concepten sluit aan bij maatschappelijke trends en de ambities van Zutphen. Samenwerking met pandeigenaren bij verduurzaming van het vastgoed biedt kansen om de sector toekomstbestendig te maken, zeker in monumentale panden.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
70
De groei van het binnenlands en buitenlands toerisme zorgt voor een toenemende behoefte aan verblijfsaccommodaties. Er is vraag naar meer hotelkamers, betaalbare logies en onderscheidende concepten zoals B&B’s en accommodaties met een link naar natuur, cultuur of wellness. Door het aanbod te verbreden kan Zutphen inspelen op nieuwe bezoekersstromen en langer verblijf stimuleren. De gemeente Zutphen krijgt er de komende jaren veel nieuwbouw bij, onder andere in De Hoven, Warnsveld en Leesten. Door deze uitbreiding stijgt het aantal inwoners en bezoekers. Dat zorgt voor meer vraag naar voorzieningen. Hierdoor ontstaan nieuwe kansen voor horeca op strategische plekken in en rond de stad. Tot slot biedt de groeiende groep recreanten – wandelaars en fietsers, mede door vergrijzing – kansen voor horeca in het buitengebied en langs routes. Ook doordeweeks zijn er meer bezoekers in de binnenstad, vooral actieve ouderen. Door arrangementen te ontwikkelen en het aanbod af te stemmen op deze doelgroep, kan de horeca inspelen op nieuwe behoeften en extra omzet genereren. Kortom, de Zutphense horeca heeft volop kansen om te vernieuwen, te verbreden en zich te versterken als ontmoetingsplek voor een breed publiek. Uitdagingen van de Zutphense horeca De Zutphense horeca staat voor een aantal stevige uitdagingen die bepalend zijn voor de toekomst van de sector.
De economische druk op ondernemers neemt toe door stijgende kosten voor personeel, energie, huur en inkoop. Dit vraagt om een slimme, efficiënte bedrijfsvoering en het voortdurend zoeken naar manieren om marges te verbeteren en kosten te beheersen. Tegelijkertijd blijft het vinden en behouden van goed personeel een grote opgave, wat de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening onder druk zet. Het uitgaansgedrag van jongeren verandert: zij kiezen minder vaak voor traditioneel uitgaan en zoeken vaker beleving, festivals of alternatieve ontmoetingsplekken. De coronapandemie heeft dit proces versneld. Dit vraagt om vernieuwing van het aanbod, nieuwe exploitatiemodellen van horecaondernemingen (zoals verbreding inkomsten naar avond en overdag) en een betere aansluiting op de wensen van verschillende doelgroepen. Uitgaanshoreca en evenementen brengen risico’s op overlast met zich mee, zoals geluid, verkeersoverlast en nachtelijk gedrag. Het vinden van een goede balans tussen een bruisende stad en een prettige woonomgeving blijft een uitdaging, zeker in de binnenstad. In sommige wijken is het aanbod van fastfood en ongezonde opties groot, wat haaks staat op de ambities voor een gezonde leefomgeving. Dit vraagt om sturing op het aanbod, vooral in de buurt van scholen en plekken waar veel jongeren komen.
Daarnaast bestaat zonder duidelijke sturing het risico op versnippering van het horeca-aanbod, zowel in de binnenstad als in de wijken. Dit kan leiden tot omzetdruk, verschraling van het aanbod en minder vitale horecagebieden. De opkomst van bezorg- en afhaallocaties zorgt bovendien voor extra verkeersbewegingen, overlast door scooters en fietsen, en een lagere verblijfskwaliteit in sommige straten. Dit vraagt om duidelijke kaders en handhaving. Tot slot zijn er ruimtelijke beperkingen, vooral in monumentale panden en de historische binnenstad, waar verduurzaming en uitbreiding technisch en ruimtelijk lastig kunnen zijn. Dit vraagt om maatwerk en samenwerking met pandeigenaren en gemeente. Deze uitdagingen vragen om een toekomstgerichte aanpak, waarin ruimte is voor vernieuwing, maar ook aandacht voor leefbaarheid, gezondheid en samenwerking tussen ondernemers, pandeigenaren, gemeente en bewoners.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
71
Bijlage 4: taken en bevoegdheden horecabeleid college en raad Het beleid ten aanzien van horeca, de uitwerking daarvan en de maatregelen om dit beleid te realiseren, vindt plaats binnen het instrumentarium van de Omgevingswet. De Omgevingswet is in 2024 in werking getreden en sluit aan bij het duale stelsel van de Wet dualisering gemeentebestuur. Binnen het duale stelsel en de Omgevingswet hebben de verschillende bestuursorganen, zoals de raad en het college hun eigen taken en bevoegdheden. In deze bijlage wordt beschreven hoe college en raad hun taken en bevoegdheden kunnen uitoefenen en hoe zij kunnen samenwerken binnen de kaders van de Omgevingswet ten aanzien van horecabeleid. De exacte invulling binnen de gemeente Zutphen is op dit moment nog niet uitgewerkt. Dit wordt nog nader bepaald.
Instrumenten Omgevingswet Over de instrumenten omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s en omgevingsplan zegt de Omgevingswet dan ook het volgende:
Omgevingsvisie De gemeenteraad stelt een gemeentelijke omgevingsvisie vast (artikel 3.1, lid 1 Ow). Een omgevingsvisie bevat hoofdlijnen en hoofdzaken van (artikel 3.2 Ow): a. kwaliteit fysieke leefomgeving b. voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud grondgebied c. integraal beleid fysieke leefomgeving
Omgevingsprogramma Het college van burgemeester en wethouders kan programma’s vaststellen (artikel 3.4 Ow). Een programma bevat (artikel 3.5 Ow): a. een uitwerking van het te voeren beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud daarvan, b. maatregelen om aan een of meer omgevingswaarden te voldoen of een of meer andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken.
Omgevingsplan De gemeenteraad stelt voor het gehele grondgebied van de gemeente één omgevingsplan vast waarin regels over de fysieke leefomgeving worden opgenomen (Artikel 2.4 Ow). De raad kan de bevoegdheid tot het vaststellen van delen van het omgevingsplan delegeren aan het college (art. 2.8 Ow). Daarbij geeft de raad aan binnen welke kaders de delegatie geldt.
Proces en samenwerking bij de uitwerking van horecabeleid Het vaststellen van de omgevingsvisie is een bevoegdheid van de raad. Daarin legt deze de hoofdlijnen en hoofdzaken van beleid vast. Het vaststellen van een omgevingsprogramma is een bevoegdheid van het college. Daarin werkt deze het beleid verder uit en welke maatregelen worden genomen om het beleid uit te voeren. Dit geheel in lijn met het duale stelsel waarin de raad kaderstellende en controlerende taken heeft en het college bestuurlijke en uitvoerende taken, binnen de door de raad gestelde kaders. Afstemming tussen bestuursorganen is in de Ow geregeld (art. 2.2). Het college en de raad hebben een inspanningsverplichting om rekening te houden met elkaars taken en bevoegdheden. De betreffende bestuursorganen kunnen hier naar eigen behoefte invulling aan geven. Maar wel binnen de wettelijke kaders en recht doet aan de doelstellingen van het duale stelsel en de Ow. Om een vruchtbare samenwerking te waarborgen moeten college en raad zich wel comfortabel voelen bij de te maken procesafspraken. Op 25 juni 2025 heeft het college de gemeenteraad geïnformeerd over het vervolgproces ten aanzien van sociaal economische keuzes, horecabeleid en het gebiedsproces voor
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
72
bedrijventerrein De Mars. Dit ging over het proces, samenhang en fasering van deze ontwikkelingen. Op 17 november 2025 heeft de wethouder economie via actieve informatievoorziening de raad geïnformeerd over de stand van zaken van de op hand zijnde Kadernota horeca. Het college zal de raad verder als volgt betrekken bij het opstellen van het omgevingsprogramma voor horeca. • Bij het opstellen van een kadernota, waarin de raad kaders, uitgangspunten en richtingen voor een verdere uitwerking van het omgevingsprogramma meegeeft aan het college. Het college zal vervolgens het programma binnen de door de raad gegeven kaders verder uitwerken. De voorliggende kadernota dient daar nu voor. Dit sluit aan bij de rolverdeling onder het duale stelsel en de Ow. •
Tussenproducten van delen van het omgevingsprogramma worden aan de raad voorgelegd. De onderwerpen uit de participatie worden ook gedeeld met de raad. Het college legt tussenproduct beeldvormend en/of oordeelsvormend voor aan de raad en zal adviezen van de raad betrekken bij het vervolg. Het college zal de raad gerichte vragen en mogelijkheden voorleggen over de inhoud.
•
Het concept van het vast te stellen omgevingsprogramma wordt oordeelsvormend aan de raad voorgelegd. De vraag die dan bij de raad voorligt; ligt de uitwerking door het college in lijn met de eerder door de raad vastgestelde kadernota? En wat is er gedaan met de eerder opgehaalde input en adviezen van de raad en het participatietraject.
•
Het college stelt het omgevingsprogramma vast en koppelt dit terug aan de raad. Daarbij wordt middels actieve informatievoorziening aan de raad aangegeven wat er met de input en adviezen van de raad is gedaan.
•
Als onderdeel van de beleidscyclus wordt beleid gemonitord en geëvalueerd. In het programma wordt opgenomen hoe en wanneer monitoring en evaluatie plaatsvinden. De uitkomsten van de evaluatie worden teruggekoppeld aan de raad. Bij evaluatie zullen college en raad ieder vanuit hun eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden beoordelen of bijstelling of aanvulling van de omgevingsvisie, omgevingsprogramma en/of omgevingsplan nodig is.
Op deze wijze wordt invulling gegeven aan de wettelijk voorgeschreven samenwerking. Op een wijze waarbij de raad van Zutphen optimaal in positie wordt gebracht. Waarbij college en raad beiden hun eigen taken en bevoegdheden kunnen uitoefenen binnen de wettelijke kaders en doelstellingen van het duale stelsel en de Ow.
Kadernota horeca gemeente Zutphen 2026
73
Colofon Datum: 14 januari 2026 Gemeente Zutphen Penvoerder: Teije van Mourik en Martijn Exterkate (Stec Groep) Klankbordgroep gemeente Zutphen: Matthijs Spits, Vincent Nijman, Patric Roes, Ans Bandel Beeldmateriaal: InZutphen, gemeente Zutphen en Stec Groep