1159084 - bijlage 1 - Kadernota horeca Zutphen 80%-versie

Kadernota horeca gemeente Zutphen Kwaliteit en gastvrijheid in onze Hanzestad 80%-versie 19 november 2025

Kadernota horeca gemeente Zutphen

2

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

5.

6.

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3

4 5 6

Waarom een kadernota horeca? Participatie Leeswijzer

Opgaven

7

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

8 9 10 11 12

Wat vinden inwoners van de Zutphense horeca? Wat vinden ondernemers van de Zutphense horeca? Acht trends in de horecasector Sterktes, zwaktes, kansen en uitdagingen Samenvatting: vijf kernopgaven

Visie

13

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

14 15 15 16 17

Kwaliteit en innovatie in de Zutphense horecasector Juiste horeca op de juiste plek Levendigheid met oog voor leefbaarheid Verblijfsaccommodaties en toerisme Inclusiviteit, doelgroepen en gezondheid

Eerste voorstel kaders naar thema’s

18

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

18 20 21 23 24 26 26 27 28 30

Horeca-categorieën Ondersteunende horeca / blurring Kwaliteitsimpuls horeca: de Zutphense standaard Terrassen Hotels en verblijfsaccommodaties Tijdelijke initiatieven Horeca & Gezondheid Horeca & Cultuur Horeca & Jongeren Horeca & Geluidsnormen

Eerste voorstel kaders naar gebieden

32

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Ontwikkelrichting horeca naar gebieden Binnenstad Woonwijken Buitengebied Werklocaties

32 34 46 47 48

Uitvoering kadernota horeca

50

Bijlagen Bijlage 1: opbrengsten participatie Bijlage 2: samenvatting analyse horeca gemeente Zutphen Bijlage 3: uitwerking SWOT-analyse

51 51 54 58

Kadernota horeca gemeente Zutphen

3

Kadernota horeca in één oogopslag

Kadernota horeca gemeente Zutphen

4

1. Inleiding 1.1 Waarom een kadernota horeca? De horecasector is van groot belang voor Zutphen, Warnsveld en De Hoven. Horeca zorgt voor levendigheid, gastvrijheid en ontmoeting in de binnenstad, de wijken en het buitengebied. Het is een drijvende kracht achter het sociale en economische leven in de stad, trekt bezoekers en toeristen, en draagt bij aan het unieke karakter van onze gemeente. De Zutphense horeca staat er goed voor. Tegelijkertijd zijn er trends en uitdagingen die vragen om een actuele en toekomstgerichte koers. De groei van afhaal- en bezorghoreca, het vergroten van de hotelcapaciteit, toename van daghoreca (zoals koffie/lunch), de wens voor meer ontmoetingsmogelijkheden in de wijken, het versterken van het uitgaansleven voor jongeren en de druk op marges door stijgende kosten vragen om duidelijke keuzes. We willen toe naar de juiste horeca op de juiste plek: ruimte bieden aan innovatie en vernieuwing, maar ook zorgen voor een goede balans tussen reuring en rust, levendigheid en woongenot. De bestaande horecavisie (2017–2022) is verouderd en richtte zich vooral op de binnenstad. Met deze kadernota horeca geeft de gemeente Zutphen richting aan de verdere ontwikkeling van het horecalandschap in de gehele gemeente. De kadernota biedt ondernemers, bewoners en bezoekers duidelijkheid over de mogelijkheden en spelregels per gebied.

Daarnaast zet de kadernota in op een gastvrije en levendige stad waar horeca een centrale rol blijft spelen.

Doelen kadernota horeca De kadernota horeca streeft de volgende vijf doelen na: 1. Ruimte voor kwaliteit en innovatie in de Zutphense horecasector. We bouwen aan een horecasector die uitblinkt in kwaliteit en vernieuwing, met ruimte voor bijzondere concepten, samenwerking en gastvrijheid die passen bij het karakter van de stad. 2. Juiste horeca op de juiste plek. We kiezen voor een horecalandschap waarin elk type horeca op een passende plek bijdraagt aan een vitale, leefbare en aantrekkelijke stad. 3. Levendigheid met oog voor leefbaarheid We streven naar een stad die bruist: een binnenstad waar horeca, evenementen en terrassen zorgen voor dynamiek en reuring. Levendigheid is het uitgangspunt, met aandacht en gerichte maatregelen voor leefbaarheid en het beperken van overlast. 4. Een onderscheidend toeristisch profiel met ruim aanbod verblijfsaccommodaties. We ontwikkelen Zutphen verder als aantrekkelijke bestemming met een onderscheidend toeristisch profiel en meer kwalitatieve verblijfsaccommodaties die uitnodigen tot langer verblijf. 5. Een inclusief en divers horecalandschap. We kiezen voor een inclusieve horecasector die aansluit bij de diversiteit van Zutphen, Warnsveld en De Hoven, met een toegankelijk en gevarieerd aanbod waar iedereen zich welkom voelt.

Rol van de gemeenteraad De gemeenteraad van Zutphen besluit over de kadernota horeca. De uitvoering is nader beschreven in hoofdstuk 6. De gemeenteraad van Zutphen wordt hierbij intensief betrokken. De planologisch-juridische vertaling van de kadernota horeca vindt plaats in het omgevingsplan. De gemeenteraad is bevoegd om het omgevingsplan vast te stellen. Daarmee is de gemeenteraad volop in positie bij besluitvorming en uitvoering van onderwerpen rondom horeca.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

5

1.2 Participatie Beleid maken lukt alleen als we goed luisteren naar mensen die er dagelijks mee te maken hebben. Bij het opstellen van deze kadernota is daarom actief opgehaald wat er speelt bij ondernemers, inwoners en gezondheidsorganisaties. In de motie ‘aandacht voor uitgaansleven jongeren’ is aandacht gevraagd om concrete doelen op te stellen die er voor zorgen dat het vrijetijdsaanbod beter aansluit op de behoeften van jongeren en jongvolwassenen. Jongeren hebben daarom specifieke aandacht gekregen in de participatie. Ondernemers • Vertegenwoordigers van horecaondernemers, de binnenstad en wijkwinkelcentra hebben in een externe klankbordgroep op drie momenten in het proces meegedacht over de kadernota horeca. Deze ondernemers kennen hun branche goed en hebben actuele informatie. De externe klankbordgroep is feedback gevraagd op relevante thema’s. Zo kregen we scherp wat er speelt: wat werkt, wat mist en wat beter kan. • Alle horecaondernemers kregen de kans om in twee brede sessies mee te denken over de toekomst van de Zutphense horecasector. • Er ook zijn per mail en brief toegestuurde individuele reacties van ondernemers meegenomen. Inwoners en bezoekers • Ruim 750 inwoners deden mee aan het inwonerpanel, waarin we hebben gevraagd naar behoeften van horeca in de gemeente Zutphen en de eigen wijk of kern.

• Inwoners en bezoekers kregen op de weekmarkten in Zutphen en Warnsveld de mogelijkheid om hun mening te geven en vragen te beantwoorden over de horeca in de gemeente Zutphen. • Inwoners mochten in drie openbare sessies meepraten over welke thema’s voor hen belangrijk zijn. Jongeren • Om te weten wat er speelt onder jongeren hebben we gekozen voor laagdrempelige participatie. Met behulp van Swipocratie konden jongeren door te ‘swipen’ op stellingen aangeven wat zij belangrijk vinden en wat zij missen in de Zutphense horeca en het uitgaansleven. Bijna 1.150 inwoners deden mee, waaronder 390 tot en met 25 jaar. • De jongerenraad Zutphen heeft het advies ‘Verbetering horeca voor jongeren’ geschreven. Dit advies is meegenomen bij het opstellen van de kadernota horeca. Gezondheidsorganisaties • GGD Noord- en Oost-Gelderland en Tactus hebben een notitie aangeleverd als input voor de kadernota horeca.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

6

1.3 Leeswijzer Hoofdstuk twee beschrijft de belangrijkste opgaven voor de Zutphense horeca. Het hoofdstuk geeft inzicht in sterke en zwakke punten, kansen en uitdagingen. Ook komen actuele trends en ontwikkelingen aan bod. Hoofdstuk drie presenteert de visie op de Zutphense horeca. Deze visie is opgebouwd rond vijf kernopgaven, die in dit hoofdstuk worden toegelicht. Hoofdstuk vier schetst de kaders per thema, zoals ondersteunende horeca en hotels. Hoofdstuk vijf zoomt in op de kaders per deelgebied. Er is onderscheid gemaakt tussen de binnenstad, woonwijken, het buitengebied en werklocaties. Hoofdstuk zes licht toe hoe de uitwerking en uitvoering van het horecabeleid als onderdeel van het omgevingsprogramma economie wordt vormgegeven. In de bijlagen staat een toelichting op het participatieproces. Ook bevat de bijlage analyse van de Zutphense horeca en een andere uitwerking van de SWOT-analyse.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

7

2. Opgaven De horeca in Zutphen, Warnsveld en De Hoven is volop in beweging. In dit hoofdstuk brengen we in beeld wat inwoners en ondernemers belangrijk vinden, welke trends en ontwikkelingen spelen, en waar de kansen en uitdagingen liggen voor de komende jaren. We kijken niet alleen naar cijfers en beleid, maar vooral naar de verhalen, wensen en ervaringen uit de stad. Wat vinden inwoners van het huidige aanbod? (hoofdstuk 2.1) Waar zien ondernemers kansen en knelpunten? (hoofdstuk 2.2) Welke trends spelen er in de horecasector? (hoofdstuk 2.3) Welke sterktes, zwaktes, kansen en uitdagingen spelen er? (hoofdstuk 2.4) In dit hoofdstuk komen al deze vragen aan bod. We sluiten af met vijf kernopgaven die richting geven aan de kadernota horeca Zutphen (hoofdstuk 2.5).

Kadernota horeca gemeente Zutphen

8

2.1 Wat vinden inwoners van de Zutphense horeca?

Kadernota horeca gemeente Zutphen

9

2.2 Wat vinden ondernemers van de Zutphense horeca?

Kadernota horeca gemeente Zutphen

10

2.3 Acht trends in de horecasector Horeca op meerdere momenten op de dag Horecazaken richten zich vaker op meerdere momenten de dag: van koffie en ontbijt, via lunch en borrel, tot diner en cocktails. Dit zorgt ervoor dat gasten langer blijven en op verschillende momenten komen. De centrale rol van de bar zorgt dat gasten langer blijven hangen. Doelgroepgerichte beleving Horecaondernemers stemmen hun concept, inrichting, menukaart en sfeer meer af op een specifieke doelgroep (bijvoorbeeld gezinnen, jonge stellen, ouderen) of leefstijl. Dit gaat verder dan alleen het eten: het gaat om de totale ervaring, van terras tot interieur, van muziek tot service. Hyperpersoonlijke gastbeleving, loyaliteit en technologische innovatie Horecazaken zetten in op persoonlijke aandacht, loyaliteitsprogramma’s en een ervaring die op gasten is afgestemd. Data, technologie en AI maken dit mogelijk, bijvoorbeeld door voorkeuren en allergieën te onthouden. Van digitale reserveringssystemen, contactloos bestellen/betalen en AI-gedreven menuoptimalisatie tot data-analyse voor gepersonaliseerde gastbeleving. Digitalisering helpt processen te stroomlijnen, kosten te besparen en de gasttevredenheid te verhogen. Duurzaam, plantaardig en gezond Diverse gasten verwachten lokale, seizoensgebonden producten, minder voedselverspilling en transparantie over herkomst.

Ook groeit de vraag naar plantaardige, gezonde en transparante gerechten. Alcoholvrije dranken (mocktails) zijn in opkomst. Opkomst koffie- en lunchzaken Koffie- en lunchzaken zijn populair als laagdrempelige ontmoetingsplek, werkplek en voor gezonde lunchopties. Vooral jongeren, werkenden en actieve ouderen maken hier graag gebruik van. Maar ook (dag)toeristen bezoeken veelvuldig koffie- en lunchzaken. Kostenbeheersing Ondernemers zoeken actief naar manieren om marges te verbeteren en kosten te beheersen. Dit gebeurt door efficiënter voorraadbeheer, het verkleinen van de menukaart, het beperken van verspilling, het verhogen van de gemiddelde besteding per gast en het inzetten op arrangementen. Ook digitalisering, automatisering en AI worden ingezet om processen te stroomlijnen en personeelskosten te verlagen. Het slim omgaan met deze uitdagingen is essentieel voor het toekomstbestendig maken van de sector. Kleinschalig verblijven, ecotoerisme en wellness Kleinschalig toerisme en alternatieve verblijfsaccommodaties groeien, zoals tiny campings, B&B’s bij de boer en wellness in het buitengebied. Gasten zoeken rust, natuur, duurzaamheid en een persoonlijke beleving. Ecotoerisme en bijzondere overnachtingen (zoals tiny houses of glamping) zijn populair, vooral onder actieve recreanten, gezinnen en stellen die bewust kiezen voor kleinschaligheid en kwaliteit.

Dynamiek hotelsector De hotelsector is sterk dynamisch. Er is een groeiende vraag naar onderscheidende concepten zoals boetiek-hotels en verblijven met een unieke beleving of thematiek. Ook de combinatie van logies met horeca, wellness of cultuur wordt belangrijker. Tegelijkertijd is er sprake van concurrentie van alternatieve aanbieders zoals Airbnb, B&B’s en short stay. De zakelijke hotelmarkt is gekrompen door blijvend hybride werken en minder internationale zakenreizen. Hotels én recreatiebedrijven spelen hierin in met flexibele vergaderfaciliteiten, hybride eventmogelijkheden en sterke focus op service.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

11

2.4 Sterktes, zwaktes, kansen en uitdagingen We vatten hieronder de sterktes, zwaktes, kansen en uitdagingen (SWOT-analyse) samen op basis van de opbrengsten uit de participatie, trends en analyse. In bijlage 3 is de SWOT-analyse verder uitgewerkt.

Sterkte

Zwakte

1.

Sterk toeristisch profiel: Zutphen trekt veel bezoekers door haar historische binnenstad, monumenten, speciaalzaken, ligging aan de IJssel en nabijheid van de Veluwe en de Achterhoek.

1.

Onvoldoende aansluiting op behoeften jongeren: Jongeren voelen zich onvoldoende aangesproken door het huidige aanbod.

2.

2.

Divers horeca-aanbod: Veel variatie van restaurants, cafés, lunchzaken, terrassen en fastservice.

Versnippering uitgaansaanbod: nachthoreca en uitgaansgelegenheden zijn verspreid, waardoor er geen duidelijk uitgaanscluster is dat versterkend werkt.

3.

Sterke clustering in binnenstad: overgrote deel van de horeca bevindt zich in de binnenstad, wat zorgt voor kritische massa en levendigheid.

3.

Beperkt horeca-aanbod in wijken. Vooral laagdrempelige ontmoetingsplekken ontbreken.

4.

4.

Lokaal ondernemerschap: Zutphen kent vooral lokalehorecaondernemers en minder ketens, hierdoor is er lokale binding en zijn er onderscheidende concepten.

Oververtegenwoordiging fastservice in wijken: vooral fastfood zoals snackbars en bezorghoreca.

5.

Aantrekkelijke openbare ruimte: Sfeervolle pleinen, historische panden en terrassen versterken het horecaklimaat.

Aantrekkingskracht horeca Noorderhaven: profiteert nog te weinig van spontane bezoekersstromen vanuit de binnenstad en moet nog profiel opbouwen.

6.

Beperkte marktruimte voor uitbreiding aanbod: weinig ruimte voor groei van horeca voor eten en drinken, mits toerisme verder groeit, vooral behoefte kwalitatieve versterking en differentiatie.

5.

6.

Sterke sociale functie: Horeca is een ontmoetingsplek voor inwoners en bezoekers, draagt bij aan cohesie en stadsidentiteit.

Kans

Uitdaging

1.

Toenemend belang terrassen: terrassen steeds populairder bij alle leeftijden en zorgen voor jaarrond ‘verlengstuk’ van de horeca.

1.

Marges onder druk: stijgende kosten (inkoop, personeel, energie) en personeelstekorten zetten rendement onder druk.

2.

Beleving: groeiend belang beleving en sfeer, unieke concepten, tijdelijke horeca-initiatieven, evenementen en festivals.

2.

Veranderend uitgaansgedrag jongeren: minder ‘traditioneel’ uitgaan, meer festivals, meer terrasbezoek en borrelen, verhoging alcoholleeftijd.

3.

Wisselwerking met winkels: winkels en horeca versterken elkaar, blurring 1 biedt kansen voor nieuwe verdienmodellen.

3.

Balans levendigheid en leefbaarheid: ervaren overlast door geluid, verkeer en nachtelijk gedrag, leidt tot beperkingen horecasector.

4.

Verduurzaming en toekomstbestendigheid: investeren in duurzame bedrijfsvoering en gebouwen, aansluiten bij maatschappelijke trends.

4.

Ongezonde voedselomgeving: veel fastfood en ongezonde opties dragen bij aan overgewicht en gezondheidsproblemen.

5.

Uitbreiding verblijfsaccommodaties: groeiend binnenlands en buitenlands toerisme, behoefte aan meer hotelkamers en logies.

5.

Versnippering en overaanbod: kans op verschraling van aanbod en omzetdruk bij teveel horeca op verspreide plekken (in binnenstad en wijken).

6.

Recreanten: meer wandelaars en fietsers, mede door vergrijzing. Zorgt voor kansen buitengebied en bezoek binnenstad doordeweeks.

6.

Bezorghoreca op ongewenste plekken: overlast door bezorgscooters/fietsen, aantasting verblijfskwaliteit.

1

Blurring betekent dat functies zoals horeca, detailhandel, dienstverlening, cultuur en maatschappelijke activiteiten in elkaar overlopen in één totaalconcept.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

12

2.5 Samenvatting: vijf kernopgaven Om de kansen voor de Zutphense horeca te benutten en de uitdagingen het hoofd te bieden, zijn vijf kernopgaven geformuleerd. Deze vijf kernopgaven vormen samen de basis voor de Zutphense kadernota horeca. 1. Kwaliteit en innovatie in de Zutphense horecasector De Zutphense horeca kent een mix van hoogwaardige restaurants, lunch- en koffiezaken en fastfood-concepten. Het aanbod van cafés en nachthoreca is relatief beperkter. De behoefte aan vernieuwing, beleving en functiemenging groeit, zowel bij ondernemers als bij bewoners en bezoekers. De kernopgave is om ruimte te bieden aan innovatieve concepten, tijdelijke initiatieven en bijzondere locaties, en tegelijkertijd te investeren in kwaliteit, duurzaamheid en uitstraling. Dit vraagt om minder regels waar mogelijk, meer maatwerk en samenwerking, en ondersteuning bij verduurzaming en kennisdeling. 2. Juiste horeca op de juiste plek De horeca in de gemeente Zutphen concentreert zich sterk in de binnenstad, waar ruim 70% van de horecazaken is gevestigd. Deze clustering versterkt de levendigheid en het economisch draagvlak, maar betekent ook dat het aanbod in de wijken en het buitengebied beperkt is. De kernopgave is om de binnenstad als hoofdstructuur te behouden en te versterken, terwijl er tegelijkertijd ruimte wordt geboden voor meer laagdrempelige horeca in de wijken en het buitengebied.

Dit vraagt om scherpe keuzes: waar willen we wel en waar geen horeca, en welk type horeca willen we op welke plek? Ook het voorkomen van versnippering en het bieden van maatwerk zijn hierbij belangrijke aandachtspunten. 3. Levendigheid met oog voor leefbaarheid De binnenstad is het kloppende hart van het Zutphense horecaleven. Levendigheid en reuring zijn essentieel voor een aantrekkelijke stad. Bewoners wonen soms letterlijk naast of boven de horeca. De uitdaging is om een goede balans te vinden tussen bruisende horeca en een prettige, veilige woonomgeving. Dit vraagt in deze horecavisie om heldere kaders voor locaties van uitgaanshoreca. In aanvullend beleid vraagt dit om keuzes in openingstijden, terrassen en evenementen, maar ook om slimme handhaving en samenwerking tussen ondernemers, bewoners en gemeente. 4. Verblijfsaccommodaties en toerisme De gemeente Zutphen trekt steeds meer bezoekers, maar het aanbod aan overnachtingsplekken is relatief beperkt. Er is behoefte aan uitbreiding van (betaalbare) hotels en aan onderscheidende, kleinschalige accommodaties. De kernopgave is om het toeristisch profiel van de gemeente Zutphen te versterken door te investeren in verblijfsaccommodaties, arrangementen en samenwerking met cultuur, evenementen en promotie.

Een gelijk speelveld tussen hotels en alternatieve aanbieders (zoals B&B’s en short stay) is hierbij van belang, bijvoorbeeld op het vlak van toeristenbelasting. 5. Inclusiviteit, doelgroepen en gezondheid Het huidige horeca-aanbod richt zich vooral op volwassenen en ouderen, terwijl jongeren zich niet altijd aangesproken voelen. De uitdaging is om te zorgen voor een inclusieve horeca: voor iedereen welkom, voor elk wat wils en voor alle beurzen. Dit betekent meer variatie in aanbod, aandacht voor betaalbaarheid, ruimte voor initiatieven van en voor jongeren, en het versterken van de sociale functie van horeca in wijken en buurten. Daarnaast speelt gezondheid een rol: het het stimuleren van verantwoorde voedselkeuzes door het beperken van fastfoodaanbod en aandacht voor alcoholgebruik.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

13

3. Visie De Zutphense horeca is van grote waarde voor Zutphen, Warnsveld en De Hoven: het is de plek waar inwoners elkaar ontmoeten, bezoekers zich welkom voelen en ondernemers hun creativiteit en ondernemerschap tonen. De komende jaren wil Zutphen haar horecasector verder versterken en vernieuwen, met oog voor de unieke kwaliteiten van de stad en de veranderende wensen van gasten, ondernemers en bewoners. De visie op de Zutphense horeca vatten we als volgt samen: “Zutphen onderscheidt zich door kwaliteit en innovatie, met horeca die de stad laat bruisen. We zetten in op de juiste horeca op de juiste plek, waarbij levendigheid het uitgangspunt is en leefbaarheid zorgvuldig wordt bewaakt. Inclusieve voorzieningen zorgen dat iedereen zich welkom voelt, van jongeren tot ouderen. Horeca en verblijfsaccommodaties versterken toerisme en maken Zutphen tot een vitale stad waar ontmoeting, beleving en gastvrijheid centraal staan.” Deze visie is uitgewerkt langs vijf kernopgaven (zie ook hoofdstuk 2.2). Per kernopgave geven we de gewenste ontwikkeling weer. De concrete uitwerking volgt in hoofdstuk 4 (uitwerking naar kaders) en hoofdstuk 5 (uitwerking naar gebieden).

Kadernota horeca gemeente Zutphen

14

3.1 Kwaliteit en innovatie in de Zutphense horecasector Zutphen kiest voor een horecasector die zich onderscheidt door kwaliteit, creativiteit en vernieuwingskracht. We zijn een stad waar ondernemers de ruimte krijgen om te experimenteren, waar bijzondere concepten ontstaan en waar beleving en gastvrijheid centraal staan. Kwaliteit betekent meer dan alleen goed eten en drinken: het gaat om de totale ervaring, de uitstraling van het pand en terras en de verbinding met de omgeving. Ook gaat het om het vermogen om in te spelen op de wensen van verschillende doelgroepen en dit vraagt om diversiteit in het horecaaanbod. Om kwaliteit concreet te maken en te inspireren hebben we de ‘Zutphense Standaard: 8 ingrediënten voor hoogwaardige horeca’ ontwikkeld (zie hoofdstuk 4.3). We stimuleren ondernemers om te vernieuwen, samen te werken en te investeren in duurzaamheid, uitstraling en gastvrijheid. De binnenstad en omgeving biedt kansen voor hoogwaardige restaurants en vernieuwende daghoreca, maar ook voor tijdelijke initiatieven, festivals en evenementen die aansluiten bij het DNA van de stad: historie, water, cultuur en ambacht. De gemeente ondersteunt innovatie door maatwerk te bieden en ondernemers te faciliteren bij het realiseren van hun ideeën.

Tegelijkertijd wordt ingezet op het bewaken van kwaliteit, bijvoorbeeld door profielen per deelgebied te ontwikkelen, het stimuleren van kennisdeling en het ondersteunen van verduurzaming, bijvoorbeeld van monumentale panden. We bieden ruimte voor vernieuwing door mogelijkheden te bieden voor ondersteunende horeca in detailhandel, maatschappelijke en culturele voorzieningen. Ook komen er meer mogelijkheden voor beleving binnen horecapanden, zoals livemuziek en dj’s in restaurants. Door te kiezen voor kwaliteit en innovatie, bouwt Zutphen aan een horecalandschap dat meebeweegt met de tijd en bijdraagt aan het unieke karakter van de stad.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

15

3.2 Juiste horeca op de juiste plek Zutphen kiest voor een horecalandschap vanuit de basis: juiste horeca op de juiste plek. Dat betekent: duidelijke keuzes waar horeca wél en niet gewenst is, en welk type horeca het beste past bij de functie en het karakter van een gebied. Zo wordt versnippering en overaanbod voorkomen. Dit wordt bekeken in samenhang met wonen, mobiliteit, openbare ruimte en gezondheid. De binnenstad blijft het kloppende hart van het Zutphense horecaleven: hier is ruimte voor een breed en gevarieerd aanbod, met een sterke concentratie van koffie-/lunchzaken, restaurants, cafés, uitgaan, terrassen en bijzondere concepten. Deze clustering zorgt voor levendigheid, economische kracht en een aantrekkelijk verblijfsklimaat voor zowel inwoners als bezoekers. Tegelijkertijd willen we ruimte bieden aan laagdrempelige horeca in de wijken en het buitengebied. In de wijken ligt de nadruk op kleinschalige, buurtgerichte ontmoetingsplekken: cafés of daghoreca die bijdragen aan de sociale cohesie en het dagelijks leven van bewoners. In het buitengebied is ruimte voor onderscheidende concepten die aansluiten bij het landschap, recreatie en ecotoerisme—zoals theetuinen, B&B’s of natuurcampings. Werklocaties zijn primair voor werkfuncties, hier staan we geen horeca toe.

Ongewenste ontwikkelingen, zoals fastfood in het buitengebied of bezorghoreca op plekken waar dit niet past, worden actief tegengegaan. Door in te zetten op de juiste horeca op de juiste plek, bouwt Zutphen aan een horecasector die aansluit bij de wensen van inwoners, ondernemers en bezoekers—en die bijdraagt aan een sterke, leefbare en toekomstbestendige stad.

3.3 Levendigheid met oog voor leefbaarheid Zutphen wil een stad zijn waar het bruist: een plek waar horeca, evenementen en terrassen zorgen voor dynamiek, ontmoeting en beleving. Levendigheid is een kwaliteit van onze binnenstad en een belangrijke factor voor aantrekkingskracht en economische vitaliteit. We willen dat inwoners en bezoekers Zutphen ervaren als een stad waar altijd iets te doen is, van gezellige cafés tot culturele activiteiten. Tegelijkertijd weten we dat levendigheid soms spanning geeft. Bewoners in de binnenstad ervaren hinder van geluid en incidenten, en dat vraagt om verantwoordelijkheid van alle partijen. De afgelopen jaren is daarom stevig ingezet op maatregelen die overlast beperken, zoals extra toezicht in de nacht, afspraken met exploitanten, betere verlichting en het tegengaan van drinken op straat. We willen de levendigheid niet afremmen, maar wel in goede banen willen leiden. We kiezen bewust voor levendigheid in aangewezen gebieden, met ruimte voor uitgaan, langere openingstijden en een levendige sfeer tot in de late uren. In gebieden met een lage horeca intensiteit blijft woongenot vooropstaan. Een bruisende stad mag soms schuren – dat hoort bij stedelijke dynamiek. Wel blijven we zoeken naar oplossingen om overlast te beperken en zetten we in op samenwerking tussen ondernemers, bewoners en gemeente.

Daarnaast investeren we in een aantrekkelijke, veilige openbare ruimte die uitnodigt tot verblijf en ontmoeting. Door te kiezen voor levendigheid als uitgangspunt, blijft Zutphen een stad waar het prettig uitgaan én wonen is; een stad die bezoekers aantrekt, ondernemers kansen biedt en waar bewoners trots op zijn.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

16

3.4 Verblijfsaccommodaties en toerisme Zutphen wil zich verder ontwikkelen als aantrekkelijke bestemming voor bezoekers uit binnen- en buitenland. De stad heeft een uniek toeristisch profiel dankzij haar historische binnenstad, speciaalzaken, monumentale gebouwen, ligging aan de IJssel en het rijke culturele aanbod. Horeca en verblijfsaccommodaties zijn onmisbare schakels in het versterken van deze aantrekkingskracht en het verlengen van het verblijf van bezoekers. Samenwerking tussen gemeente, ondernemers, cultuurinstellingen en promotiepartners is essentieel om het toeristisch profiel van Zutphen te versterken en bezoekers te verleiden tot langer verblijf. De gewenste situatie is een stad waar bezoekers zich welkom voelen en kunnen kiezen uit een gevarieerd, kwalitatief hoogwaardig en onderscheidend aanbod van verblijfsaccommodaties. We zetten in op uitbreiding van het aantal hotelkamers, maar ook voor B&B’s en bijzondere concepten zoals wellness-accommodaties. In het buitengebied is ruimte voor kleinschalige, duurzame en natuurgebonden verblijfsconcepten die aansluiten bij het DNA van de gemeente Zutphen: historie, water, cultuur en ambacht. We kiezen voor kwaliteit en beleving: overnachten in de gemeente Zutphen betekent meer dan een bed. Het is een ervaring die verbonden is met de stad, haar historie en haar omgeving.

Arrangementen die horeca, cultuur, natuur en evenementen combineren, zorgen voor een aantrekkelijk en compleet aanbod voor verschillende doelgroepen—van gezinnen tot zakelijke gasten, van actieve recreanten tot cultuurliefhebbers. De gemeente Zutphen streeft naar een gelijk speelveld tussen hotels en andere aanbieders zoals B&B’s en short stay, met heldere regels en aandacht voor kwaliteit en veiligheid. Door ruimte te bieden voor verblijfsaccommodaties en met partners als Zutphen Promotie en Binnenstadsmanagement samen te werken aan toerisme, bouwt Zutphen aan een vitale lokale economie, meer bestedingen in de stad en een levendigere binnenstad. Tegelijkertijd blijft er oog voor balans met de leefbaarheid en het karakter van de stad en haar omgeving.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

17

3.5 Inclusiviteit, doelgroepen en gezondheid We streven naar een horecalandschap dat uitnodigend is voor iedereen. We willen dat alle inwoners en bezoekers zich welkom voelen in de horeca, ongeacht leeftijd, achtergrond, inkomen of levensstijl. Inclusiviteit betekent dat het aanbod aansluit bij de diversiteit van de Zutphense samenleving en inspeelt op de uiteenlopende wensen en behoeften van verschillende doelgroepen. De gewenste situatie is een stad waar jongeren, gezinnen, ouderen, LHBTI+’ers, mensen met een beperking en andere groepen zich herkennen in het horeca-aanbod. Dat vraagt om meer variatie in concepten, betaalbaarheid, toegankelijk, sfeer en programmering. Jongeren moeten zich kunnen uitleven in eigentijdse, laagdrempelige uitgaansplekken en creatieve broedplaatsen. Gezinnen zoeken kindvriendelijke locaties, ouderen waarderen bereikbaarheid en comfort, en nieuwe Zutphenaren vinden aansluiting. Zutphen kiest voor horeca die verbindt: plekken waar ontmoeting centraal staat, waar ruimte is voor initiatieven van en voor jongeren, en waar ondernemers samenwerken met welzijn, cultuur en sport. We staan open voor pilots en evenementen gericht op doelgroepen die nu onvoldoende bediend worden. We gaan graag in gesprek met ondernemers bij het ontwikkelen van inclusieve concepten en zetten in op communicatie die iedereen bereikt.

Betaalbaarheid vraagt om aandacht: horeca moet toegankelijk zijn voor alle beurzen, met ruimte voor eenvoudige eetplekken en daghoreca in de wijken. Waar commerciële exploitanten dit niet kunnen dragen, kijken we naar sociaal-maatschappelijke initiatieven en het faciliteren daarvan in onze wijkharten. Een voorbeeld is wijkcentrum Waterkracht, waar laagdrempelige ontmoeting en betaalbare horeca wordt gefaciliteerd. Dit vraagt ook om samenwerking met scholen, jongerenwerk, cultuurinstellingen en bewoners. Initiatieven die bijdragen aan sociale krijgen extra aandacht. Zutphen staat voor een horecalandschap dat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving. We willen dat horeca keuzes zoveel mogelijk stimuleert die hierbij passen. Bijvoorbeeld de aanwezigheid van veel fastfoodlocaties in een wijk of bij scholen maakt het voor mensen moeilijker om gezonde keuzes te maken. We willen daarom minder nadruk op eenzijdig fastfood, meer ruimte voor verse en gevarieerde maaltijden en een bewuste omgang met alcohol. Door te kiezen voor een inclusieve én gezonde horeca werken we aan een stad waar iedereen zich welkom voelt, waar ontmoeting en verbinding centraal staan, en waar de horeca een afspiegeling is van de kracht en diversiteit van de samenleving.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

18

4. Eerste voorstel kaders naar thema’s Om de visie uit hoofdstuk 3 te vertalen naar concreet beleid, werken we in dit hoofdstuk de kaders per thema uit. Zo bieden we duidelijkheid: wat stimuleren we en waar liggen grenzen? De volgende thema’s komen aan bod: 4.1 Horeca-categorieën 4.2 Ondersteunende horeca / blurring 4.3 Kwaliteitsimpuls horeca: de Zutphense standaard 4.4 Terrassen 4.5 Hotels en verblijfsaccommodaties 4.6 Tijdelijke initiatieven 4.7 Horeca & Gezondheid 4.8 Horeca & Cultuur 4.9 Horeca & Jongeren 4.10 Horeca & Geluidsnormen In hoofdstuk 5 gaan we in op kaders in gebieden, zoals de binnenstad en de wijken.

4.1 Horeca-categorieën Doel van horeca-categorieën Horecabedrijven bestaan in vele vormen, zoals restaurants, lunchrooms, cafés en afhaalhoreca. De juiste horeca op de juiste plek is de basis van de Zutphense kadernota. Zo kan worden gestuurd op de ontwikkeling van horeca die past bij het karakter van een gebied, de behoefte van de doelgroep en de gewenste balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Denk hierbij aan de wenselijkheid van daghoreca in winkelgebieden of juist het versterken van een straat met restaurants. Het onderscheiden van horeca-activiteiten in duidelijke horeca-categorieën maakt het mogelijk om gewenste horeca te ontwikkelen passend bij het gebied, maatwerk te bieden en overlast te beperken. Toepassing in het omgevingsplan In de horecavisie 2017-2022 is gekozen voor een nieuwe indeling van horecavormen, die beter aansluit bij het bezoekmotief van de consument en de gewenste kwaliteit en functiemix per gebied. Deze indeling is nog niet juridisch vertaald in het geldende omgevingsplan. Het huidige omgevingsplan gaat uit van een andere categorisering. Het college heeft daarom in 2024 de beleidsregel ‘Randvoorwaarden horecabedrijven bij wijziging of afwijking omgevingsplan gemeente Zutphen 2024’ vastgesteld. Door deze beleidsregel kan bij afwijking 2 van het omgevingsplan worden gestuurd op het stimuleren van gewenste en tegengaan van ongewenste horeca.

Op basis van het huidige omgevingsplan kan er echter nog onvoldoende gestuurd worden op de gewenste ontwikkelrichting van horeca. De nieuwe horeca-categorieën worden daarom juridisch verankerd in het omgevingsplan. Dit maakt het mogelijk om per gebied vast te leggen welke categorieën zijn toegestaan, waar clustering of juist beperking gewenst is, en hoe

2

Het gaat om activiteiten die betrekking hebben op het transformeren van een gebouw naar een horecabedrijf en/of het realiseren van een (nieuwbouw) gebouw op een perceel waar op basis van het geldende omgevingsplan geen horeca is toegestaan, of het wijzigen naar een andere dan de ter plaatse toegestane horecacategorie.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

19

wordt omgegaan met nieuwe ontwikkelingen. Dit wordt verder uitgewerkt in het omgevingsprogramma economie. Aanscherping van horeca categorieën De horeca categorieën uit de horecavisie 2017-2022 vormen het vertrekpunt voor de kadernota horeca. In deze kadernota is er nadrukkelijk aandacht voor het reguleren van fastfood en het specifiek inkaderen van afhaal- en bezorghoreca. Dit is nodig vanwege de groei van deze sector, de impact op leefbaarheid (overlast, verkeersbewegingen) en de wens om een gezonde voedselomgeving te stimuleren. Vanwege ontwikkelingen sinds de vorige horecavisie maken we een aantal aanscherpingen: • Strakker sturen op het aantal locaties waar fastfood is toegestaan. Geen verdere groei in de binnenstad en geen fastfoodaanbieders in het buitengebied. • In de binnenstad is bezorg- en afhaalhoreca voortaan (bij nieuwe vestigingen) alleen toegestaan in combinatie met mogelijkheid tot consumptie op locatie. Zo versterken we de publieksaantrekkende werking. • Bezorghoreca zonder mogelijkheid tot afhalen en consumptie mag niet meer plaatsvinden. We willen geen ‘dark kitchens’ 3 in onze gemeente. In tabel 1 zijn de horeca-categorieën weergegeven.

Tabel 1: Horeca categorieën gemeente Zutphen (voorstel kadernota horeca) Categorie

Beschrijving

Voorbeelden

Impact leefomgeving

A1: daghoreca

Horeca die overdag geopend

Lunchrooms,

Gedurende de dag en/of de

is en zich richt op het

broodjeszaken,

uitloop naar de avond en

verstrekken van eten en niet-

koffiezaken, juicebars,

daarmee weinig overlast

alcoholische dranken via

ijssalons

veroorzakend.

Horeca die mede in de avond,

Cafetaria’s, snackbars,

Enige impact door late

nacht of hele dag geopend is

grillrooms

openingstijden, piekdrukte,

counterverkoop.

A2: fastfood licht

en zich richt op afhaaleten

verkeersbewegingen en kans

(fastfood) via counterverkoop,

op overlast (geluid, zwerfafval,

met beperkte

drukte) in de omgeving.

verkeersaantrekkende werking

A3: fastfood zwaar

B: restaurant

Horecabedrijf genoemd onder

Fastfoodrestaurants,

Sterke impact door late

A2 met een

drive-in restaurant

openingstijden, piekdrukte,

verkoopvloeroppervlakte van

veel verkeersbewegingen en

meer dan 250 m²; met een

kans op overlast (geluid,

relatief grote

zwerfafval, drukte) in de

verkeersaantrekkende werking

omgeving.

Horeca gericht op het serveren

Restaurants, grand-

Mogelijk enige hinder bij piek

van maaltijden en

cafés, café-restaurants

aan gasten. Geen activiteiten

(alcoholische) dranken in een

na restauranttijden.

restaurantsetting.

C1: cafés en bars

Horeca (dag en avond

Cafés, cocktailbars,

Hinder te verwachten door

geopend) gericht op het

wijnbars

muziek en komen en gaan van

verstrekken van alle typen

bezoekers.

dranken.

3

Horeca waar maaltijden uitsluitend worden bereid voor bezorging, zonder fysieke eetruimte voor gasten.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

20

C2: nachthoreca

Horeca (avond en/of nacht

Discotheken, danscafé,

Veel hinder te verwachten van

geopend) gericht op dranken

nachtclub,

o.a. muziek, aantallen

en eten in combinatie met

partycentrum,

bezoekers en piekmomenten.

(live) entertainment of harde

feestzaal.

muziek.

D: hotel en pension

Horeca gericht op het bieden

Hotel, pension, B&B,

Beperkte impact; doorgaans

van nachtverblijf, inclusief

kampeergelegenheid

gespreide toestroom van

mogelijkheid tot

gasten, weinig piekmomenten,

maaltijdverstrekking en eigen

incidenteel hinder door

bar.

laden/lossen of bar/restaurant.

Afhaalhoreca onder detailhandelsbestemming ongewenst We vinden een goede balans tussen winkels en horeca, in het bijzonder in het kernwinkelgebied van de binnenstad, van groot belang. We willen een optimale wisselwerking, waarbij de horeca profiteert van winkelend publiek en vice versa. Ook willen we de uitstraling van panden en publieksaantrekkende werking van functies in winkelstraten bewaken. We kunnen hier nu onvoldoende op sturen. Onder de huidige definitie van detailhandel (met als primaire activiteit het afhalen van producten) is afhaalhoreca namelijk mogelijk onder een detailhandelsbestemming. Feitelijk betekent dit dat elke winkel in de binnenstad mag veranderen in afhaalhoreca. Dit vinden we zeer ongewenst. We gaan daarom de definitie van detailhandel aanscherpen. Verdeling horeca-categorieën naar gebied Met deze geschetste horeca-categorieën, en door vervolgens te bepalen welke categorie op welke plek wenselijk is, kan zoals gezegd de horeca op gewenste plekken ontwikkeld worden, de eventuele mate van hinder worden gereguleerd en de leefbaarheid van een gebied intact blijven. In hoofdstuk 5 wijzen we de horeca-categorieën toe per gebied. Coffeeshops Coffeeshops zijn gereguleerd in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en het Coffeeshopbeleid.

Een coffeeshop wordt gedefinieerd als een horecabedrijf waar alcoholvrije drank wordt verstrekt en waar verkoop en gebruik van softdrugs plaatsvindt op grond van een daartoe door de burgemeester verleende gedoogbeschikking. De exploitatie van coffeeshops is daarnaast vergunningplichtig op grond van de APV en valt onder de regels voor openbare inrichtingen. Coffeeshops zijn toegestaan binnen de eisen en voorwaarden uit het Coffeeshopbeleid en onder toezicht van de burgemeester. Dit betekent dat aspecten zoals locatie, openingstijden en naleving van de landelijke gedoogcriteria (de AHOJGI-criteria) bepalend zijn. Het coffeeshopbeleid in Zutphen is strak gereguleerd en gericht op het voorkomen van overlast en het waarborgen van openbare orde.

4.2 Ondersteunende horeca / blurring Waarom faciliteren we ondersteunende horeca? Ondersteunende horeca, zoals een koffiehoek in een winkel, spellencafé in een speelgoedwinkel, lunchzaak bij een museum of een ontmoetingsplek in een buurthuis, verrijkt het aanbod in de gemeente Zutphen en draagt bij aan levendigheid en ontmoeting. Voor de detailhandel kan ondersteunende horeca van grote meerwaarde zijn: het verhoogt de beleving en service in de winkel en stimuleert langer verblijf van klanten. Dit draagt direct bij aan het in stand houden van de winkelfunctie, zeker in de binnenstad waar de concurrentie met online winkelen groot is. Daarnaast biedt ondersteunende horeca extra inkomsten voor ondernemers, maatschappelijke en culturele voorzieningen. Horecaondernemers hebben in de participatie aangegeven het gebruik

Kadernota horeca gemeente Zutphen

21

van ondersteunende horeca bij winkels niet als concurrentie of bedreiging te zien. De horeca profiteert van een sterk winkellandschap. Wel dient een gezonde balans worden bewaakt. Verkennen meer ruimte voor ondersteunende horeca Tot nu toe gold in de gemeente Zutphen dat maximaal 25% van het vloeroppervlak (wvo) van een detailhandelszaak gebruikt mocht worden voor ondersteunende horeca, met een maximum van 20 m². We gaan in het omgevingsprogramma economie verkennen of we deze mogelijkheden kunnen verruimen, door bijvoorbeeld de vierkante meter norm te verhogen. Van belang is dat de ondersteunende horeca ondergeschikt blijft aan de detailhandel en er een goede balans blijft met reguliere horecazaken. Een verruiming kan aansluiten op de behoefte op meer flexibiliteit en innovatie in het aanbod. Ook maakt het mogelijk om beter in te spelen op veranderende consumentenwensen, nieuwe concepten en de behoefte aan multifunctionele voorzieningen. Voor culturele en maatschappelijke voorzieningen zoals musea, theaters, bibliotheken en buurthuizen we ruime mogelijkheden voor ondersteunende horeca. Dit continueren we. Uitgangspunten en spelregels • Ondersteunende horeca blijft altijd ondergeschikt aan de hoofdfunctie van het pand. • De openingstijden van de ondersteunende horeca zijn gekoppeld aan de Winkeltijdenwet.

Dit betekent dat de ondersteunende horeca ook na de sluitingstijd van de winkel open mag zijn tot 22:00u. Voor concepten die na 22:00u open willen zijn omdat ze specifieke activiteiten aanbieden (geen reguliere horeca) zoals een workshop of bijeenkomst, bieden we maatwerk. • Alcoholverstrekking bij detailhandel is niet toegestaan. Dit is verboden onder de Alcoholwet. • De uitstraling en publiekswerking van de ondersteunende horeca moeten passen bij het karakter van het gebied en mogen geen structurele overlast veroorzaken. • Ondersteunende horeca bij bedrijven op werklocaties is niet toegestaan, alleen bij detailhandel, leisure, culturele en maatschappelijke voorzieningen. Bedrijfskantines voor werknemers zijn wel toegestaan.

4.3 Kwaliteitsimpuls horeca: de Zutphense standaard Waarom is een kwaliteitsimpuls belangrijk voor horeca in de gemeente Zutphen? Kwalitatief hoogwaardige horeca zorgt voor een onderscheidend en gastvrij stadsbeeld, trekt bezoekers van binnen en buiten de regio, en stimuleert langer verblijf en hogere bestedingen. Het draagt bij aan een levendige en aantrekkelijke binnenstad waar mensen graag komen om te ontmoeten, eten, drinken en beleven. Een hoogwaardig en divers horecalandschap versterkt bovendien de positie van gemeente Zutphen als toeristische bestemming en als plek waar inwoners trots op zijn. Om de kwaliteitsimpuls nader te definiëren hebben we de ‘Zutphense Standaard: 8 ingrediënten voor hoogwaardige horeca’ ontwikkeld. Dit vormt een inspiratie en leidraad voor hoogwaardige horeca in de gemeente Zutphen.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

22

Kadernota horeca gemeente Zutphen

23

Wat is er nodig om dit te realiseren? De basis voor kwaliteit ligt bij de ondernemers zelf. Zij zijn verantwoordelijk voor investeringen in hun zaak, het ontwikkelen van onderscheidende concepten, het bieden van gastvrijheid en het inspelen op trends en wensen van gasten. Ondernemers bepalen de uitstraling, sfeer en het serviceniveau van hun bedrijf en daarmee van de stad als geheel. Hoe kan de gemeente faciliteren en ondersteunen? De gemeente kan een kwaliteitsimpuls stimuleren door: • Het bieden van ruimte voor innovatie, experiment en bijzondere concepten (bijvoorbeeld via maatwerk in vergunningen). • Het stellen van heldere kaders voor uitstraling en inrichting van terrassen gericht op de kwaliteit van het pand en de omgeving. • Het ruimte bieden aan horeca op onderscheidende locaties, zoals een historische locatie, een kerk of op een dak (rooftop-bar). • Het zorgen voor een hoogwaardige openbare ruimte met hoge verblijfskwaliteit. • Het samenwerken met lokale partners, zoals Binnenstadsmanagement, bijvoorbeeld bij het opstellen van een pitch-book voor horeca-concepten. • Het ondersteunen van ondernemers bij verduurzaming, kennisdeling, vergroten toegankelijkheid en samenwerking (bijvoorbeeld via adviesloketten of netwerkbijeenkomsten). • Het actief betrekken van horeca-ondernemers bij gebiedsontwikkeling.

Samenwerking met stakeholders Om een kwaliteitsimpuls te realiseren is inzet van en samenwerking met partners als Binnenstadsmanagement Zutphen en Zutphen Promotie van groot belang. Ze spelen een belangrijke aanjagende en verbindende rol, organiseren acties en campagnes en zetten zich in voor het versterken van de kwaliteit en beleving in de binnenstad. Denk ook aan het signaleren van kansen, delen van kennis en het ondersteunen van collectieve initiatieven die bijdragen aan een hogere kwaliteit van het horecalandschap.

4.4 Terrassen Het belang van terrassen Terrassen zijn onmisbaar voor het Zutphense horecalandschap. Ze zorgen voor levendigheid op straat en dragen bij aan een aantrekkelijke, gastvrije binnenstad. Voor ondernemers zijn terrassen essentieel voor een gezonde exploitatie: ze vergroten de capaciteit, spelen in op seizoensdrukte (zoals zonnige dagen) en bieden ruimte voor ontmoeting en beleving. Voor bezoekers en inwoners maken terrassen het verblijf in de binnenstad aangenamer en uitnodigender. Kwaliteit en samenhang De kwaliteit van het terras en de samenhang met andere terrassen zijn bepalend voor het totaalbeeld van de stad. Een goed ingericht terras versterkt de uitstraling van het pand, het plein of de straat en draagt bij aan het imago van Zutphen als sfeervolle, historische stad. We willen de komende jaren samen met ondernemers en Binnenstadsmanagement Zutphen investeren in de kwaliteit van terrassen, zoals het stimuleren van hoogwaardige inrichting en het bevorderen van samenhang en uitstraling in de openbare ruimte. Vanuit het programma binnenstad wordt gewerkt aan de thema’s ‘verblijfsvriendelijke binnenstad’ en ‘samen voor kwaliteit in het historisch hart’. Daarin is aandacht voor het verhogen van de verblijfskwaliteit door herinrichting van locaties in de binnenstad.

Bij herinrichting van straten of pleinen kijken we gebiedsgericht hoe we terrassen goed kunnen inpassen en hoogwaardige kwaliteit kunnen nastreven. Het gaat dan bijvoorbeeld om de uitstraling, materiaalgebruik, comfort, toegankelijkheid en de samenhang met de openbare ruimte.

Kadernota horeca gemeente Zutphen

24

4.5 Hotels en verblijfsaccommodaties Het belang van hotels en verblijfsaccommodaties voor de gemeente Zutphen Hotels en andere verblijfsaccommodaties dragen direct bij aan de aantrekkingskracht van de stad voor toeristen, zakelijke bezoekers en recreanten. Een goed en gevarieerd aanbod van overnachtingsmogelijkheden zorgt ervoor dat bezoekers langer in Zutphen blijven, meer besteden in de lokale economie en bijdragen aan de levendigheid van de binnenstad. Dit versterkt het imago van Zutphen als gastvrije, historische en bruisende stad aan de IJssel. We kiezen voor een Zutphense aanpak die ruimte biedt aan initiatieven die passen bij ons DNA (historie, water, cultuur en ambacht). Huidige situatie en uitdagingen In de gemeente Zutphen zijn een beperkt aantal hotels, B&B’s en andere logiesvormen. Er is vooral behoefte aan uitbreiding van hotelcapaciteit. Er is daarnaast behoefte aan onderscheidende accommodaties, zoals verblijven met een connectie met natuur, cultuur of wellness. Ook de zakelijke markt vraagt om flexibele en kwalitatief hoogwaardige verblijfsopties. Hier zijn ook concepten in het buitengebied denkbaar, zoals vergader- en workshopruimtes in combinatie met natuur en recreatie. Uitbreiding van het hotelaanbod We willen de hotelcapaciteit uitbreiden. We onderscheiden de volgende typologieën en geven per type aan waar de voorkeurslocatie ligt: 1.

Boetiekhotel (kleinschalig, karakteristiek/monument): 10-60 kamers; sterke link met erfgoed, kwaliteit en storytelling. Voorkeurslocatie: binnenstad (historische panden), IJsselkade (water). 2. Stads-/businesshotel (middelgroot): 60-120 kamers; goede bereikbaarheid, meeting- & werkfaciliteiten. Voorkeurslocatie: stationsomgeving, Noorderhaven, bufferzone, mits goede inpassing. 3. Logies in combinatie met natuur/leisure: kleinschalig lodge-concept, bij de boer, wellnessfaciliteiten. Voorkeurslocatie: buitengebied (landschap en routes), Bronsbergen (wellness). We werken in beginsel mee als het initiatief voldoet aan alle onderstaande criteria: • Ruimtelijke en programmatische inpassing. Schaal en typologie passend bij de locatie (zie typologieën) • Kwaliteit en concept. Duidelijk, onderscheidend concept met meerwaarde voor de buurt en stad (publiekstoegankelijk, cultuur/culinair), lokale signatuur (Zutphense historie, IJssel, ambacht) • Duurzaamheid. Verifieerbare duurzaamheidsambitie (energieprestatie, circulariteit) • Beheer en leefbaarheid. Aantoonbaar geen onevenredige druk op woonfunctie en openbare ruimte, beheersplan (voorkomen overlast, laden/lossen, nachtelijk gedrag gasten) • Parkeren en bereikbaarheid. Voldoen aan parkeernormen, bij voorkeur autoluw (OV, fiets) Het college kan maatwerk bieden en vragen.

We zijn terughoudend bij het toestaan van grootschalige hotels (>120-150 kamers), in het bijzonder op plekken met een primaire woonfunctie. Bij het beoordelen van uitbreidingsverzoeken voor verblijfsrecreatie is de Omgevingsvisie richtinggevend. We houden daarnaast oog voor betaalbare vormen van verblijf. Inperken van Airbnb in de binnenstad De afgelopen jaren is het verhuren van woningen aan toeristen via platforms als Airbnb sterk toegenomen in veel steden. Dit heeft geleid tot meer bezoekers, maar ook tot zorgen over de leefbaarheid, beschikbaarheid van woningen en overlast in woonstraten. We willen voorkomen

Kadernota horeca gemeente Zutphen

25

dat vakantieverhuur in de binnenstad meer druk zet op de schaarse woonruimte, de rust in woongebouwen en het karakter van onze historische stad. Daarom kiezen we ervoor om vakantieverhuur via platforms als Airbnb in de binnenstad te beperken. Woningen in de binnenstad zijn bedoeld om in te wonen, niet om structureel te verhuren aan toeristen. Dit past bij de aanpak in andere historische steden, waar strenge regels gelden om de balans tussen wonen en toerisme te behouden. Welke specifieke uitgangspunten hierbij worden gehanteerd (zoals het beperken van het aantal overnachtingen per jaar), worden nader uitgewerkt in het omgevingsprogramma economie. B&B’s in de binnenstad, wijken en het buitengebied In Zutphen zijn Bed & Breakfasts (B&B’s) in de binnenstad wél toegestaan, waar we vakantieverhuur via platforms als Airbnb willen beperken. Dit is een bewuste keuze. B&B’s zijn kleinschalige logiesvormen waarbij de eigenaar zelf in het pand woont en gasten ontvangt. Hierdoor is er altijd direct toezicht op het gebruik en de leefomgeving. B&B’s bieden bezoekers een unieke kans om te overnachten op bijzondere plekken, vaak boven winkels of in monumentale panden. Tegelijkertijd blijft de woonfunctie centraal staan: B&B’s mogen niet leiden tot woningonttrekking of overlast voor omwonenden. Voor B&B’s gelden specifieke kaders.

Zo moeten ze kleinschalig blijven, mag de eigenaar niet meer dan een beperkt aantal kamers verhuren en gelden er eisen voor brandveiligheid. Op deze manier blijft er ruimte voor gastvrijheid en ondernemerschap, zonder dat de leefbaarheid en het karakter van de binnenstad onder druk komen te staan. Ook in de wijken en in buitengebied zijn B&B’s welkom, mits ze passen bij de schaal van de omgeving en het landschap. Vernieuwing van vakantie-, kampeer- en camperterreinen Vakantie-, kampeer- en camperterreinen bieden ruimte aan recreanten, gezinnen en toeristen die graag in de natuur verblijven en de gemeente Zutphen en omgeving willen ontdekken. De wensen van gasten veranderen: steeds meer mensen zoeken naar bijzondere, duurzame en comfortabele verblijfsvormen, zoals tiny houses, glamping, wellness of kleinschalige logies met een persoonlijke beleving. Om aantrekkelijk te blijven voor bezoekers en in te spelen op deze trends, faciliteert we vernieuwing van vakantie-, kampeer- en camperterreinen. Dit betekent dat we graag meewerken aan plannen voor kwaliteitsverbetering, verduurzaming, herinrichting of het toevoegen van nieuwe, onderscheidende concepten. Denk aan het moderniseren van voorzieningen, het vergroenen van het terrein, het aanbieden van bijzondere overnachtingen of het verbeteren van de gastvrijheid en service.

Bij vernieuwing blijft het belangrijk dat de terreinen passen bij het landschap, de schaal van het buitengebied en de wensen van omwonenden. Permanente bewoning of grootschalige recreatieparken zijn niet gewenst. We willen vooral ruimte bieden aan initiatieven die bijdragen aan het recreatieve en toeristische profiel van de gemeente Zutphen. Gelijk speelveld toeristenbelasting Toeristenbelasting zorgt ervoor dat bezoekers meebetalen aan voorzieningen en de aantrekkelijkheid in onze stad. Het is belangrijk dat álle aanbieders van overnachtingen—dus hotels, B&B’s én particuliere verhuur—op dezelfde manier bijdragen. Alleen zo ontstaat een eerlijk speelveld voor ondernemers en wordt oneerlijke concurrentie voorkomen. Voor hotels is het invullen van het nachtregister en het afdragen van toeristenbelasting goed geregeld. Bij

Kadernota horeca gemeente Zutphen

26

B&B’s en particuliere verhuur (zoals kamers of woningen via platforms) is dit weerbarstiger. Niet iedereen houdt het nachtregister volledig bij, waardoor er ongelijkheid ontstaat. Daarom kijken we in regioverband naar betere controle en handhaving.

4.6 Tijdelijke initiatieven Ruimte voor experiment in de gemeente Zutphen Tijdelijke initiatieven bieden kansen voor (jonge) ondernemers om nieuwe concepten te testen, voor culturele en maatschappelijke organisaties om samen te werken met horeca, en voor inwoners en bezoekers om telkens iets nieuws te beleven. We willen ruimte bieden aan tijdelijke initiatieven, omdat deze zorgen voor vernieuwing en beleving in het Zutphense horecalandschap. Denk aan een seizoensgebonden beachbar aan de IJsselkade, een wijnproeverij in een historisch pand, of een foodtruckfestival op een plein. Het evenement Smaak aan de Kade is een goed voorbeeld van hoe tijdelijke horeca kan bijdragen aan levendigheid en een positieve sfeer in de stad. Beperkingen en uitgangspunten • Het toestaan van tijdelijke initiatieven in winkelpanden in het kernwinkelgebied is niet direct gewenst. In de praktijk blijkt tijdelijke horeca in winkelpanden vaak niet exploitabel, omdat ondernemers hun investering niet kunnen terugverdienen in een korte periode. • Daarnaast moet worden voorkomen dat door tijdelijke initiatieven in winkelpanden de balans tussen horeca en detailhandel in winkelstraten verstoord raakt.

• Tijdelijke initiatieven richten zich daarom vooral op festivals en evenementen in de openbare ruimte, tijdelijke invullingen op bijzondere locaties (zoals een historisch pand), en activiteiten binnen bestaande horecabedrijven zelf. De gemeente werkt mee aan tijdelijke initiatieven door flexibel om te gaan met vergunningen, samen te werken met ondernemers en organisatoren, en duidelijke kaders te stellen zoals voor veiligheid.

4.7 Horeca & Gezondheid We willen bijdragen aan een omgeving waarin gezond kiezen makkelijker wordt en problematisch gebruik van alcohol en ongezond eten wordt tegengegaan. Fastfood en ongezond eten De helft van de volwassenen in Nederland heeft overgewicht, en dit percentage stijgt nog steeds. Ongezonde voeding vergroot de kans op chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten en diabetes. De aanwezigheid van veel fastfoodlocaties in een wijk of buurt maakt het voor mensen moeilijker om gezonde keuzes te maken. Onderzoek laat zien dat een hoge dichtheid aan fastfoodrestaurants samenhangt met meer overgewicht in de buurt (bron: GGD Noord- en OostGelderland). We willen daarom voorkomen dat er meer fastfoodlocaties ontstaan in de gemeente. Dit is echter lastig, omdat landelijke wetgeving bepaalt wat lokaal wel en niet kan. We volgen de landelijke ontwikkelingen en maken gebruik van de mogelijkheden die er zijn, bijvoorbeeld door in het omgevingsplan te regelen dat nieuwe fastfoodrestaurants niet overal toegestaan zijn. Ook wordt gekeken naar het stimuleren van gezonde alternatieven en het ondersteunen van initiatieven die bijdragen aan een gezondere voedselomgeving. Alcohol en horeca Alcoholgebruik is diep verweven met het uitgaansleven, maar brengt ook risico’s met zich mee.

In de gemeente Zutphen drinkt een groot deel van de volwassenen meer dan het landelijke advies van maximaal één glas per dag (bron: Tactus). Vooral jongeren en jongvolwassenen drinken relatief vaak te veel. Meer plekken waar alcohol verkocht wordt, leidt tot meer normalisering en risico op problematisch gebruik. Via alcoholwetvergunningen wordt het schenken van alcohol

Kadernota horeca gemeente Zutphen

27

gereguleerd en worden aanvullende eisen gesteld, zoals een verplichte verklaring sociale hygiëne. Deze stelt leidinggevenden in staat om een veilige en gezonde werkomgeving te creëren en te zorgen voor een verantwoordde omgang met alcohol. Verder wordt samengewerkt met de GGD, Tactus en horecaondernemers om verantwoord schenken te bevorderen. Daarbij kan verkend worden om IVA-trainingen voor personeel verplicht te stellen. Daarnaast investeren we in preventie en vroegsignalering, onder andere via wijkteams, scholen en campagnes gericht op jongeren en ouders, zoals NIX18 campagnes.

4.8 Horeca & Cultuur De wisselwerking tussen cultuur en horeca Cultuur en horeca zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in onze gemeente. Culturele instellingen als de Hanzehof, Kunstenpodium Dat Bolwerck, Luxor en de bibliotheek bieden niet alleen een rijk programma aan voorstellingen, tentoonstellingen en lezingen, maar zijn ook plekken waar inwoners en bezoekers elkaar ontmoeten voor een kop koffie, lunch of borrel. Deze horecavoorzieningen fungeren als belangrijke ‘third spaces’: laagdrempelige ontmoetingsplekken die bijdragen aan het sociale en culturele weefsel van de stad. De Cultuurnota 2025-2028 onderstreept het belang van een sterke culturele basis, ruimte voor makers, broedplaatsen en het benutten van de openbare ruimte als podium. Het onderstreept ook de verbindende rol die horeca hierin speelt. Horeca als verlengstuk van cultuur Een goed horeca-aanbod is essentieel voor het culturele klimaat in de gemeente Zutphen. Bezoekers van voorstellingen, festivals en tentoonstellingen blijven langer in de stad als zij kunnen genieten van een gastvrije horeca. Dit versterkt de economische waarde van cultuur en draagt bij aan de levendigheid van de binnenstad en de wijken. Horeca zorgt ervoor dat cultuur niet alleen wordt beleefd in de zaal of het museum, maar ook op het terras, in het café of in het restaurant.

Horeca als podium voor cultuur Tegelijkertijd zijn horecalocaties zelf ook steeds vaker plekken waar cultuur wordt geprogrammeerd. Denk aan optredens, exposities, literaire avonden of festivals in cafés, restaurants en op terrassen. Locaties als Uffies en het Koelhuis zijn voorbeelden van horecaplekken waar ruimte is voor experiment, jong talent en vernieuwende programmering. Ook terrassen en pleinen vormen het decor voor culturele uitspattingen en dragen bij aan de zichtbaarheid van cultuur in de openbare ruimte. Belang van behoud en samenwerking Het is van groot belang om deze plekken te behouden en te stimuleren. Ze zorgen voor een divers en laagdrempelig cultuuraanbod, trekken nieuwe doelgroepen en versterken de sociale samenhang. De gemeente zet daarom in op het behouden van horecalocaties die ruimte bieden aan cultuur, het stimuleren van samenwerking tussen culturele instellingen en horecaondernemers, en het faciliteren van initiatieven die bijdragen aan een levendige, gastvrije en inspirerende stad. Alliantie van de nacht We willen toe naar bruisende nachtcultuur in Zutphen. Waarbij inwoners, organisaties, creatieve ondernemers en makers programmeren in de nacht – tussen 22.00-06.00 uur. Van festivals, tot evenementen, feestjes op onverwachte plekken, keldersessies, maar ook een concert of programmering in de horeca of in het uitgaansleven.

De nachtcultuur kenmerkt zich door culturele activiteiten en biedt een podium voor inspiratie, experiment, talent, schurende ideeën en is daarmee ook een plek voor activisme. We starten met het opzetten van een alliantie van de