1140610 - bijlage 2 - Presentatie 27 nov. Gemeenteraad gem. Zutphen uitbreiding werklocaties Stec Groep

Uitbreiding Werklocaties gemeente Zutphen Ter ondersteuning van de Sociaal Economische Visie Wim Eringfeld en Anneloes Bouma 27 november 2025

Programma • Lokaal Belang van ruimte voor werk • Impact disbalans tussen wonen en werken • Regionaal Belang van ruimte voor werk • Provinciaal Belang van ruimte voor werk • Nationaal Belang van ruimte voor werk

• Duiding zoekgebieden

Gemeente Zutphen – belang van ruimte voor werk Drie integrale kernambities: 1. Zutphen bloeit: een gezonde, diervriendelijke stadse en dorpse leefomgeving met sterke sociale verbondenheid. 2. Zutphen onderneemt: een vitale en duurzame economie die slim verbonden is. 3. Beleven in Zutphen: historische Hanzestad van de 21e eeuw in een groen-blauwe jas.

Gemeente Zutphen – belang van ruimte voor werk • Gemeente Zutphen maakt een schaalsprong door, groei naar 55 tot 60 duizend inwoners in 2040 • Woningbouw ambitie door uitbreiding en verdichting • Sterk voorzieningenniveau op peil houden

Gemeente Zutphen – belang van ruimte voor werk • Economie: duurzame, schone, gezonde en

innovatieve werklocaties met steeds meer circulaire bedrijfsvoering. Heb je daar straks nog wel geschikte ruimte voor? • De haven van de Mars is essentieel voor ruimte voor Circulaire economie

Lokaal belang Balans tussen wonen en werken

5.000 op bedrijventerreinen, hiervan zijn circa 3.300 voor praktisch geschoolden • •

Twee derde van de inwoners van de gemeente Zutphen is praktisch geschoold (mbo of lager) Voor werk voor iedereen (inclusiviteit) is werk op bedrijventerreinen essentieel

Banen op bedrijventerreinen

2%

0%

12%

10%

17%

20%

15%

30%

40%

26%

50%

60%

0%

70%

14%

80%

15%

90%

Afval, energie en water

Bouw, handel en reparatie

Consumentendiensten

Dienstverlening & ICT

Industrie

Landbouw

Logistiek en groothandel

Overheid, zorg en onderwijs

100%

Bron: PWE (2022)

Gemeente Zutphen heeft een negatief arbeidspendelsaldo van circa 2.000 •

•

•

•

Dagelijkse arbeidspendel tussen gemeenten Er reizen dagelijks meer mensen de gemeente uit voor hun werk dan vice versa Voor praktisch geschoolden (die minder vaak thuis werken) is een reistijd van meer dan 30 minuten een hoge drempel, er wordt vaker gekozen om niet of minder te werken. Er blijft minder tijd over voor (mantel)zorg en andere activiteiten met grote sociale impact. Druk op sociale voorzieningen Bron: CBS Statline, cijfers hebben betrekking op 2022, Bewerking Stec Groep, 2024 (bijstandsuitkeringen) van de gemeente wordt hoger

Aantal banen in gemeente Zutphen is gedaald, wijkt af van regio Ontwikkeling aantal banen per gemeente (INDEX 1=2013) 1,20

1,15

1,10

1,05

1,00

0,95

0,90 2013

Apeldoorn

2014

Brummen

2015

2016

Deventer

2017

Epe

2018

Lochem

2019

Voorst

2020

Zutphen

2021

2022

Regio Stedendriehoek

Bron: PWE/BIRO (2022)

Dezelfde trend is nog duidelijker zichtbaar op de bedrijventerreinen Ontwikkeling aantal banen op bedrijventerreinen per gemeente (INDEX 1=2013) 1,3

1,2

1,1

1,0

0,9

0,8

0,7

0,6 2013 Apeldoorn

2014 Brummen

2015

2016 Deventer

2017 Epe

2018 Lochem

2019 Voorst

2020 Zutphen

2021

2022

Regio Stedendriehoek

Bron: PWE/BIRO (2022)

Benchmark 9 gemeenten: gemeente Zutphen wijkt met sterke daling af van trend Woon-werkbalans 2014

Woon-werkbalans 2023

Ontwikkeling

Gemeente Zutphen

0,97

0,86

- 11,1%

9 benchmark gemeenten

1,03

1,01

- 1,4%

Kijken we vooruit naar 2040: door het niet faciliteren van (uitbreidings- en vervangings-) vraag zakt de balans naar 0,74!

Belang van ruimte voor werken Op verschillende schaalniveaus

Regionaal programmeren, hoe werkt dat? De regio Stedendriehoek programmeert regionaal op het gebied van o.a.: • Werken (RPW) • Wonen (Woondeal) • Energie (RES) Deze opgaven vragen om buiten de gemeentegrenzen te denken

Regio Stedendriehoek – belang van ruimte voor werken (1/3) Regionaal Programma Werklocaties (RPW): 1. We leggen de focus op maakindustrie met ruimte voor hoogwaardige kenniseconomie 2. We maken werk van het doorlopen van transities 3. We richten ons primair op de lokale en regionale economie 4. We faciliteren grootschalige ruimtevraag op goed bereikbare plekken 5. We beschermen ruimte voor werk, economie en inkomen: economische ontwikkeling moet minimaal gelijk opgaan met de groei van het aantal inwoners 6. Extra ruimte voor economie biedt kans voor kwaliteit en betere leefbaarheid

Regio Stedendriehoek – Kwantitatieve afspraken RPW (1/2) Regionaal Programma Werklocaties: Uitbreidingsvraag (autonome groei) • 196 hectare uitbreidingsvraag, daarvan is circa 16 hectare van gemeente Zutphen (8%) • Apeldoorn, Deventer en Epe staan voor een (veel) grotere en door ligging aan Veluwe complexere opgave

Regio Stedendriehoek – Kwantitatieve afspraken RPW (2/2) Regionaal Programma Werklocaties: Vervangingsvraag: • Naast uitbreidingsvraag ook vervangingsvraag door transformatie van De Stoven en Lage Weide • Mogelijk vervangingsvraag door ontwikkeling gemengd stedelijk gebied Bufferzone De Mars Additionele vraag: • Eventuele additionele vraag kan voort komen uit de behoefte voor een transformatorstation of de groei van defensie-industrie (strategische onafhankelijkheid Europa/Nederland)

Regio Stedendriehoek – Kwalitatieve afspraken RPW Regionaal Programma Werklocaties: • Inzet op zowel inbreiding (beter benutten van het bestaande) als uitbreiding • Afgesproken dat de binnenhaven op De Mars van regionaal belang is, zeker vanwege hoge milieuruimte • Alleen transformatie toegestaan bij compensatie; door geen zoekgebieden aan te wijzen komt transformatie (Lage Weide, De Stoven en mogelijk de bufferzone op De Mars) op slot te staan • Grootschalige ruimtevragers landen alleen op uitstekend bereikbare plekken, dus niet in gemeente Zutphen

Wat als de gemeente geen zoekgebieden aanwijst? • Afspraken in het RPW worden verbroken: provincie zal dat niet accepteren • Ook buur-/regiogemeenten willen dit niet accepteren, ook zij hebben compromissen gedaan binnen het RPW • Deze keuze kan samenwerking (ook op andere dossiers) binnen de regio vermoeilijken • Om transformatie van bestaande bedrijventerreinen (nodig voor de ambitie om woningbouw te laten landen door verdichting) door te laten gaan zou vervangingsvraag moeten landen in buurgemeenten: bereidheid komt onder druk te staan.

Provincie - belang van ruimte voor werken •

•

De provincie wil slim omgaan met de beperkte ruimte: Ruimte voor economie toevoegen én het bestaande beschermen De provincie vraagt in het bijzonder aandacht voor behoud en benutting van HMC*-locaties en watergebonden kavels. Mede vanwege het beperkt aantal locaties in de regio en de waarde van deze locaties in de transitie naar een circulaire economie. De Mars heeft zowel een haven als HMC ruimte!

HMC staat voor Hoge Milieucategorie, een aanduiding voor locaties waar aanzienlijke milieuhinder, zoals stof, geur en geluid, veroorzaakt mogen worden. In Gelderland gaat het om categorie 4.1 en hoger.

Rijk - belang van ruimte voor werken • • •

•

Economische groei vraagt om ruimte Versterken van de economie in alle regio’s Inzet op behoud én uitbreiding van ruimte voor bedrijvigheid In samenhang met andere ruimtelijke functies (wonen, mobiliteit, energie)

Rijk - belang van ruimte voor werken 1. 2.

3. 4. 5.

Bescherming en compensatie Uitbreiding en revitalisering Aanwijzing van toplocaties Regionale ontwikkelstrategieën Ruimte reserveren bij woningbouw

Omgevingsvisie Zoekgebieden ruimte voor bedrijvigheid

Zoekgebieden van in totaal ca. 40 hectare netto Opbouw van de ruimtevraag: • Uitbreidingsvraag vanuit bedrijvigheid uit gemeente Zutphen • Vervangingsvraag door transformatie van bestaande bedrijventerreinen • Extra ruimte voor doorlopen van transities (energie, circulair) • Elke vier jaar nieuwe raming

Kortom: • • • • • • • • •

Werkgeversfunctie van gemeente Zutphen voor de omgeving is beperkt en neemt af Woon-werkbalans in de gemeente Zutphen is gedaald in de laatste 10 jaar, wijkt af van benchmark De woon-werkbalans zakt verder weg wanneer de ruimtevraag niet in gemeente Zutphen kan landen Dit terwijl de gemeente wil groeien in inwonersaantal, voorzieningen komen onder druk te staan Druk op de sociale voorzieningen zal stijgen door een dalende arbeidsparticipatie Het ruimtegebruik op de bedrijventerreinen kan beter benut worden, maar dit vraagt veel inzet (tijd en geld) De bedrijventerreinen in gemeente Zutphen zijn van grote waarde, lokaal en regionaal, maar er is (schuif)ruimte nodig om ze te laten floreren In RPW afspraken gemaakt, verbreken van de afspraken leidt tot vermoeilijken samenwerking met regiogemeenten en provincie Voldoende en goede ruimte voor werk is belangrijk vanuit lokaal, regionaal, provinciaal en nationaal perspectief.

Contact opnemen? Wim Eringfeld w.eringfeld@stec.nl Anneloes Bouma a.bouma@stec.nl www.stec.nl