1132999 - Bijlage 2 - Rapport Aanbevelingen Inwonersberaad Zutphen en Warnsveld
Tekst van het document
Adviesrapport Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 1 van 51
Inhoudsopgave Colofon
3
Voorwoord
4
De Groene Draad
4
Over het Inwonersberaad
6
Achtergrond
6
De adviezen van het Inwonersberaad
7
Totstandkoming van de adviezen
7
Onderwerp: Energie en Opwek
8
Onderwerp: Besparen
11
Onderwerp 3: Mobiliteit
12
Onderwerp 4: Voedsel
13
Onderwerp 5: Informatie en communicatie
14
Onderwerp 6: Gedragsverandering
15
Onderwerp: 7. Leefbaarheid, klimaatadaptatie & groen
16
Onderwerp 8: Rechtvaardigheid Transitie
18
Onderwerp 9: Warmte
20
Onderwerp 10: Rol van bedrijven
21
Wat vinden we belangrijk
22
Meer informatie over het Inwonersberaad en de adviezen 23 Opzet bijeenkomsten
27
Verslagen bijeenkomsten
30
Bijlage 1: Afgewezen adviezen
38
Onderwerp 1: Energie en Opwek
38
Onderwerp 3: Mobiliteit
39
Onderwerp 5: Informatie en Communicatie
39
Onderwerp 6: Gedragsverandering
40
Bijlage 2: Bijdrage deskundigen
41
Bijlage 3: Overzicht van gedeelde informatie
42
Bijlage 4: Visuele stemuitslag
44
Bijlage 5: Wat vinden we belangrijk?
49
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 2 van 51
Colofon
Moventem is niet aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van dit rapport.
Dit adviesrapport is opgesteld in opdracht van de gemeente Zutphen en gepubliceerd op vrijdag 4 juli 2025.
Vragen? Stel ze aan Karin Krijt-Garritsen: karin@moventem.nl, 0575 84 3738, www.moventem.nl)
Opdrachtgever Initiatiefnemer voor het Inwonersberaad is de gemeenteraad van Zutphen.
Overname van informatie uit deze publicatie is toegestaan onder voorwaarde van bronvermelding.
Projectteam gemeente Zutphen
Team Moventem
Danielle Rap
Karin Krijt-Garritsen
Projectleider
Projectleider
Cyriel Prinsen
Joyce Berentsen
Gemeenteambtenaar
Projectleider/ Onderzoeker
Rient Heerink
Sietske Hoekstra
Participatiemedewerker
Projectmedewerker/ Onderzoeker
Astrid Andringa Communicatieadviseur Wiebe Veltmaat Burgerzaken Disclaimer Dit rapport is met grote zorg opgesteld. Moventem heeft getracht gebruikte bronnen zorgvuldig te vermelden en auteursrechten te respecteren. Mocht u onvolkomenheden tegenkomen, dan willen wij dat graag weten. U kunt contact opnemen via info@moventem.nl.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 3 van 51
Voorwoord De Groene Draad Aangenomen met 100% van de stemmen Samen van nu naar de toekomst…. Beste raadsleden, Met trots overhandigen wij u onze Groene Draad voor een CO₂ arm 2050, toegankelijk voor iedereen. Gedurende het afgelopen half jaar hebben we ontdekt dat er een groene draad is. Waarbij de groene draad staat voor samen en verbinden, een proces van nu naar de toekomst en dat CO₂ vooral een groen vraagstuk is. De vraag over CO₂ reductie heeft voor ons een bredere betekenis waarin leefbaarheid en een groene toekomst voorop staan. De basisvraag (inhoud) U vroeg aan ons na te denken over de vraag: ‘’Hoe brengen we samen op een rechtvaardige manier de CO₂-voetafdruk in de gemeente Zutphen terug met 95% in 2050?” Op grond van deze vraag zien wij dat de gemeente al veel goede voetstappen zet. Het Inwonersberaad Wij zijn een diverse groep, en daarmee een goede afspiegeling van de gemeente Zutphen - Warnsveld. We hebben mensen gesproken die we normaal niet zouden spreken. In deze mooie groep van 100 mensen bleek het gezegde waarheid ‘Zoveel mensen, zoveel wensen’. Soms kwamen we gelijkgestemden
tegen, soms lagen de ideeën ver uit elkaar. Dit was spannend en tegelijkertijd ook verrijkend. Af en toe kostte het energie om elkaar te vinden en tegelijk bestaat er in deze groep mensen enorme betrokkenheid op de inhoud en bij elkaar. We merkten dat gebeurtenissen in de gemeente - zoals berichten over kerncentrales direct invloed hadden op het inwonersberaad. Hierdoor ontstond bij ons even de vraag of onze adviezen serieus genomen zouden worden. Handvatten bij adviezen Wij bieden de gemeenteraad hierbij een reeks adviezen aan uiteenlopend van heel concreet technisch tot sociale aandachtspunten. De adviezen richten zich op stimuleren, aanpakken en bewustwording. We willen de gemeente voor alle adviezen de volgende punten meegeven: • • • • • • •
Blijf breed kijken en luisteren naar mensen met andere meningen en zorg dat inwoners aangehaakt blijven. Maak het financieel haalbaar en toegankelijk voor alle inwoners van Zutphen en Warnsveld. Zorg voor zorgvuldige communicatie, blijf uitleggen wat je doet en betrek inwoners erbij. Gebruik begrijpelijke taal. Ontwikkelingen gaan snel: als er innovaties zijn die beter zijn, pas die dan toe. Maak CO₂ reductie niet heilig. Houd rekening met mogelijk negatieve bijeffecten. Denk bij alle adviezen aan vergroening en leefbaarheid
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 4 van 51
Vervolgstappen Wij hebben als inwonersberaad het vertrouwen gekregen van de gemeenteraad en vertrouwen erop dat deze adviezen gehoord worden. Wij willen de groene draad als inwoners graag samen blijven volgen. Wij vinden het belangrijk dat de gemeente inwoners actief blijft betrekken. Met de oplevering van dit rapport is onze rol klaar. Wij dragen het over en wensen u veel succes met het reduceren van de CO₂voetafdruk in de gemeente. Met vriendelijke groet, Inwonersberaad Zutphen-Warnsveld
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 5 van 51
Over het Inwonersberaad Achtergrond Waarom een Inwonersberaad? De gemeenteraad wil weten wat inwoners vinden wat moet gebeuren om de uitstoot van CO₂ terug te dringen in Zutphen en Warnsveld. Het gaat dan over energie gebruiken, spullen kopen, reizen, eten en nog meer. Belangrijk is dat de ideeën voor iedereen (als je kijkt naar geld en moeite) eerlijk uitpakken. Wat moet de gemeente als eerste doen? Wat kunnen de inwoners als eerste doen? Wat kan de gemeente doen aan het gedrag van inwoners? Wat betekent dit voor bedrijven/organisaties en wat voor de gemeente? Deelnemers hoeven geen kennis te hebben van het onderwerp. Ze kunnen met hun dagelijkse ervaring, als inwoner van onze gemeente, meedoen aan het Inwonersberaad. Vraag aan het Inwonersberaad? Het klimaat raakt ons allemaal. Iedereen wil natuurlijk dat onze kinderen en kleinkinderen in de toekomst ook in een veilig en gezond Zutphen en Warnsveld kunnen wonen. Daarvoor is de zorg voor ons klimaat heel belangrijk. Hoe we dat moeten doen en hoe we de voor- en de nadelen van onze acties eerlijk verdelen is een vraag die we met elkaar gaan beantwoorden. Daarvoor vraagt de gemeenteraad de hulp van het Inwonersberaad!
De officiële vraag is: Hoe brengen we samen op een rechtvaardige manier de CO₂ footprint in de gemeente Zutphen terug met 95% in 2050? Alle gemeenten in Nederland bedenken maatregelen die beter zijn voor het klimaat. Bijvoorbeeld over energie gebruiken, spullen kopen, reizen, eten en nog meer. Het Inwonersberaad bedenkt hoe we dat in onze gemeente op een eerlijke manier gaan doen. De deelnemers hebben het woord ‘footprint’ vervangen door 'voetafdruk'. Hoe ziet het Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld eruit? Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld bestaat uit 100 inwoners uit de gemeente die samen gemeente Zutphen in het klein zijn. In de groep deelnemers van het Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld is er een goede afspiegeling over de kenmerken, geslacht, leeftijd, opleidingsniveau en wijk waarin ze wonen. Lees meer over de totstandkoming en de samenstelling van het Inwonersberaad op pagina 23 van het rapport.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 6 van 51
De adviezen van het Inwonersberaad Totstandkoming van de adviezen Ontwikkeling van de adviezen De adviezen zijn gemaakt door de deelnemers van het Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld. Als eerste hebben de deelnemers aangegeven welke onderwerpen zij belangrijk vinden. Vervolgens is verdiept op deze onderwerpen door op excursie te gaan en door in gesprek met deskundigen te gaan. De deelnemers kijken naar waarom het een belangrijk onderwerp is en welke dilemma’s en botsende belangen er spelen. Dit vormt het vertrekpunt voor de adviezen, die de deelnemers samen hebben gemaakt. Feedback op adviezen De deelnemers van het Inwonersberaad gaven gedurende het beraad aan dat zij feedback wilden ontvangen op de conceptadviezen om te weten of hun adviezen impact zullen maken. Op basis daarvan hebben Arcadis, een onafhankelijk adviesbureau op het gebied van wonen en leefomgeving, en gemeente Zutphen alle adviezen getoetst. Arcadis beoordeelde de adviezen op impact op de CO₂ reductie en de haalbaarheid. De gemeente toetste de adviezen op (praktische) haalbaarheid en keek naar de rol en bevoegdheid van de gemeente binnen de adviezen. De feedback van Arcadis en de gemeente is met de deelnemers gedeeld tijdens de schrijfavond (vijfde bijeenkomst), zodat zij deze informatie in de adviezen konden verwerken.
Stemmen over de adviezen De deelnemers van het Inwonersberaad hebben tijdens de laatste bijeenkomst gestemd over de adviezen. Hoe de stemming eruit zag, hebben de deelnemers zelf bepaald. Eerst hebben een aantal deelnemers een voorstel gemaakt voor de hele groep over hoe de stemprocedure eruit moest zien. In de groep zijn alle mogelijkheden gepresenteerd en besproken. Het voorstel was: • • • •
je kan stemmen voor het aannemen of afwijzen van een advies of je onthouden van stem; een advies is aangenomen bij 60% van de stemmen of meer; alle aangenomen adviezen komen in het rapport en de afgewezen adviezen in de bijlage; bij elk advies (zowel aangenomen als afgewezen) wordt de stemverhouding weergegeven.
Over dit stemvoorstel is gestemd door de deelnemers. Uiteindelijk, na een gesprek met de deelnemers, is het stemvoorstel unaniem aangenomen door het Inwonersberaad. De aangenomen adviezen staan op de volgende pagina. De afgewezen adviezen staan in bijlage 1 van dit rapport. De volgorde van de adviezen is vanaf de adviezen met het hoogste percentage stemmen voor, naar steeds minder. Meer informatie over de totstandkoming van de adviezen staat beschreven op pagina 21 van dit rapport. Meer informatie over de bijdrage van deskundigen en kennisbronnen staan in bijlage 2 en bijlage 3.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 7 van 51
Onderwerp: Energie en Opwek Advies 1.1 | Aangenomen met 85% van de stemmen. Wat is ons advies? Bij duurzame energie opwekprojecten binnen de gemeente krijgen partijen zonder winstoogmerk (of met 75% lokaal eigendom) voorrang, lukt dit niet dan kunnen andere partijen deelnemen. Hoe willen we dat bereiken? De gemeente neemt dit mee in het proces voor vergunningverlening en ondersteunt de realisatie van lokaal eigenaarschap, bijvoorbeeld in de vorm van coöperaties zonder winstoogmerk. De gemeente organiseert daarnaast samenwerkingen tussen commerciële en non-profit organisaties voor duurzame energie opwekprojecten. Waarom vinden we dit belangrijk? Het terugvloeien van winsten, energie naar gemeente/bewoners, coöperatie voor hergebruik en/of betaalbare energie. Elektriciteit is een basisvoorziening die niet in handen moet zijn van een winstmaximaliserende organisatie die ook door niet opwekken daarvan winst kan genereren. Advies 1.2 | Aangenomen met 97% van de stemmen. Wat is ons advies?
1. Gemeente faciliteert pilots en snelle vergunningverlening voor duurzame energie-initiatieven. 2. Gemeente faciliteert de totstandkoming van afspraken tussen bedrijven en afnemers voor verdeling van elektriciteit en warmte. 3. Gemeente stimuleert en faciliteert het gebruik maken van slim in te stellen apparatuur. Waarom vinden we dit belangrijk? Het gaat netcongestie tegen en het vlakt de pieken van intensief stroomverbruik af. Advies 1.3 | Aangenomen met 95% van de stemmen. Wat is ons advies? De gemeente stimuleert en faciliteert opslag van overtollige groene energie. Hierbij wordt ook rekening gehouden met innovaties. Hoe willen we dit bereiken? • • •
De gemeente stimuleert de opwek van voldoende duurzame energie en stuurt aan op het gebruik van deze lokaal opgewekte energie door inwoners en bedrijven van Zutphen.
•
Hoe willen we dit bereiken?
• •
‘Local-4-local’ concept stimuleren. Dit stimuleren wij door, de volgende punten:
Stimuleer vormen van lokaal eigenaarschap (of non-profit organisaties) zoals bv ZutphenEnergie Ruimte beschikbaar stellen voor wijk opslag Batterij-technologie → bijv. huisaccu’s / straataccu’s / elektrische auto’s Waterstofproductie (bijv. aansluiten ruggengraat leiding Groningen-Rotterdam) Warmteopslag in bijv. de grond / basaltblokken Nog te ontwikkelen methodes!
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 8 van 51
Waarom vinden we dit belangrijk? Alles wat je ‘groen’ opwekt, hoef je later niet met fossiele bronnen op te wekken. Oplossing voor de fluctuaties in ‘groene’ energieopwekking en daarmee voorkomen van netcongestie. Energie opslag maakt Zutphen minder afhankelijk van externe energie.
• • • •
Waar nodig omwonenden eerlijk compenseren Verkorten van de procedure van plan tot realisatie Kennis en middelen bundelen Regionale samenwerking zoeken om meer geschikte locaties te vinden voor het plaatsen van windmolens.
Advies 1.4 | Aangenomen met 80% van de stemmen.
Waarom vinden we dit belangrijk?
Wat is ons advies?
•
De gemeente legt op alle daken in haar bezit zonnepanelen. Hierbij kijken naar de haalbaarheid bij (gemeentelijke) monumenten.
•
Hoe willen we dit bereiken?
• •
De gemeente legt op de daken van gemeentelijke bedrijfsgebouwen en schoolgebouwen zonnepanelen. Hierbij kijken naar de haalbaarheid bij (gemeentelijke) monumenten. Waarom vinden we dit belangrijk? Groene energie is belangrijk voor de energietransitie en de gemeente heeft een voorbeeldfunctie. De daken van de gebouwen in eigendom van de gemeente zijn ook groot genoeg in schaal. Advies 1.5a | Aangenomen met 75% van de stemmen. Wat is ons advies? Er moeten zoveel mogelijk binnen de wettelijke kaders windmolens geplaatst worden (voor de gemeente Zutphen zijn dit er ongeveer 6 a 7). Hierbij moet rekening gehouden worden met gedegen locatieonderzoek. Hoe willen we dit bereiken? •
• • • • •
Door snelle realisatie van windmolens kan op korte termijn CO₂ besparing worden gerealiseerd. Windmolens genereren duurzame hernieuwbare energie met veel CO₂ reductie Kent weinig nadelen op natuur en mens. Input in financiële zin voor inwoners is niet nodig om wel reductie te realiseren. Zekerheid van energie Rendement hoog Kennis al aanwezig Opbrengst tijdens piekuren Aanvulling op momenten dat er weinig opbrengst uit zonneenergie is
Advies 1.6 | Aangenomen met 88% van de stemmen Wat is ons advies? De gemeente volgt actief de innovaties op het gebied van duurzame energie. Innovaties die substantieel efficiënter, duurzamer, visueel aantrekkelijker, gezonder en/of goedkoper zijn, worden geïmplementeerd en vervangen bestaande plannen.
Onder locatieonderzoek valt o.a. onderzoek naar gevolgen voor mens, dier en natuur. Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 9 van 51
Hoe willen we dit bereiken? •
•
De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor het volgen van de innovaties op het gebied van duurzame energie. Denk daarbij aan beursbezoek, contacten onderhouden met universiteiten, digitaal onderzoek naar (inter)nationale mogelijkheden, contacten met andere gemeenten die nieuwe initiatieven hebben geïmplementeerd etc. De verantwoordelijken delen opgedane kennis en zijn actief betrokken bij het maken en verfijnen van de plannen op alle niveaus.
Waarom vinden we dit belangrijk? • •
•
Met de kennis van nu zijn we niet in staat oplossingen te bedenken die tot 2050 reiken. Het is belangrijk dat de gemeente openstaat voor betere alternatieven en kennis zonder vast te houden aan achterhaalde technieken. Actuele bezwaren tegen huidige technieken op het gebied van het genereren van duurzame energie kunnen met nieuwe oplossingen worden weggenomen.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 10 van 51
Onderwerp: Besparen
Advies 2.2 | Aangenomen met 76% van de stemmen.
Advies 2.1 | Aangenomen met 95% van de stemmen.
Wat is ons advies?
Wat is ons advies? Stimuleer het hergebruik van goederen en het correct scheiden en inleveren van afval. Hoe willen we dit bereiken? Maak het zo makkelijk mogelijk voor de inwoners. De gemeente helpt bij het opzetten en coördineren van vaste reparatiepunten op openbaar toegankelijke locaties. De gemeente plaatst in de binnenstad in plaats van reguliere restafvalbakken, gescheiden afvalbakken. Plaats naast scholen en winkelcentra inzamelpunten voor afval, PMD en glas. De gemeente voert de chemokar en grofvuilwagen na (telefonische) afspraak opnieuw in. Waarom vinden we dit belangrijk? Als goederen worden hergebruikt, hoeven er geen nieuwe goederen te worden geproduceerd. Dit resulteert in minder productiekosten en minder vervoerskosten. Dit is dus duurzamer. Wij vinden het belangrijk mensen te bereiken en te stimuleren afval te scheiden en op de juiste manier aan te bieden. Als men afval op de juiste manier aanlevert, kan dit worden hergebruikt. Dit bespaart materiaal voor nieuwe producten, productiekosten en energie. Vervuild afval kan niet worden gerecycled en moet worden verbrand. Dit leidt tot onnodige CO2-uitstoot.
Stimuleer, beloon en probeer mogelijk te maken dat partijen bij aanbestedingen en in de eerste fase van gebiedsontwikkeling meer circulaire materialen gebruiken zowel bij nieuwbouw als bij renovatie, met als doelstelling om in 2025 25%, in 2030 50% en 2050 100% circulair te bouwen. Hoe willen we dit bereiken? Regionaal afspraken maken over gezamenlijke ambities. Stimuleren van inzamelingspunten voor gebruikte en overtollige bouwmaterialen. Zoals een tweedehands bouwmarkt. Gemeente kan meewerken door vanuit sociaal domein arbeidsplaatsen te subsidiëren. Eventuele subsidies voor betaalbaarheid en door verlagen van de leges. Bij gebiedsontwikkeling sturen op toepassen van hernieuwbare bouwmaterialen, het gebruik van tweedehandsmaterialen en makkelijk aanpasbare ontwerpen. Aandacht voor het bouwen van lang meegaande woningen. Waarom vinden we dit belangrijk? Wij vinden het belangrijk om waar mogelijk verspilling te voorkomen, zeker als dit ook bijdraagt aan CO₂ reductie
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 11 van 51
Onderwerp 3: Mobiliteit Advies 3.1 | Aangenomen met 77% van de stemmen Wat is ons advies? De gemeente organiseert een toegankelijk openbaar vervoernetwerk (OV-netwerk) binnen de bebouwde kom. Hoe willen we dit bereiken? • • •
•
•
• •
•
Waarom vinden we dit belangrijk? • •
•
Een toegankelijk OV-netwerk is betaalbaar, dekt de gehele bebouwde kom en betreft ook doelgroepenvervoer. Betaalbaar bereiken we door een dagticket van maximaal 2 Euro 50. De gemeente zorgt ervoor dat er vaker openbaar vervoer rijdt en tot later. Als de concessiehouder niet meewerkt, gaat de gemeente werken aan een doelgroepenvervoeroplossing. Meer bushaltes openen (bijv. De Mars bij Polplein, Noorderhaven, De Leesten) en geen bestaande bushaltes sluiten (bijvoorbeeld: Thorbeckesingel of Polsbroek) Zorg voor aparte busbanen, waar mogelijk, en goede doorstroming van OV bij verkeerslichten. Dat zorgt ervoor dat het minder aantrekkelijk wordt om met de auto naar de binnenstad te gaan. Dit kan ook door betere of andere infrastructuur. Hierdoor wordt verkeer efficiënter en heeft openbaar vervoer meer ruimte. Maak Zutphen deel van de GELREPAS (zoals in Arnhem en Duiven bijv.) De gemeente lobbyt bij de concessiehouder voor een betere aansluiting van het busvervoer op het treinvervoer, rekening houdend met overstaptijden voor minder validen en vertragingen.
•
De gemeente wil graag een autoluwe binnenstad. Een goed OV in de stad kan hier een belangrijke rol in spelen. Mensen zullen bij goede bereikbaarheid van de wijken met OV, minder de auto gebruiken richting centrum. Juist de kleine afstanden zijn het meest vervuilend, dus veel CO2-reductie. Alle wijken bereikbaar maken met het OV tegen een concurrerend tarief t.o.v. de auto. Bij het ontwerpen van een nieuwe wijk rekening houden met een OV-verbinding. Vervuilend vervoer in de binnenstad tegenhouden hoeft niet te betekenen dat de bereikbaarheid minder wordt.
Advies 3.3 | Aangenomen met 65% van de stemmen Wat is ons advies? De gemeente richt infrastructuur zo in dat fietsers en voetgangers de hoofdgebruikers zijn van de wegen met uitzondering van ringwegen en verkeers ontsluitingswegen (doorgaande wegen). Hoe willen we dit bereiken? • • • • • •
Meer (bewaakte) fietsenrekken/fietsenstallingen Afschaffing van 2-uurs fietsenrekken. Inspraak van bewoners (olifantenpaden), fiets- en looppaden op basis van gedrag ontwerpen/aanleggen. Door bijvoorbeeld een enquête. Verbeter de voetgangerspaden (minimaal 1.20 breedte, tegels rechtleggen). Meer fietsroutes/paden (bijvoorbeeld bij de brandweer en in de stad bij Jolink).
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 12 van 51
• •
• • • •
Zones zonder milieuvervuilende vervoersmiddelen (schoon verkeer) Verbeteren veiligheid o.a. volgende plekken: Kruispunt Wibra, Spittaalstraat, de Hoven, Nieuwstad bij Baudartius, Fietsstraat vanaf Leesten -> kruising van Heemstrastraat/Spittaalderkamp, overgang Kings & Queens, rotondes bij AH Warnsveld en Isendoorn, rotonde Deventerweg Hanzehof, Emmerikseweg met name voorrangssituaties, IJsselkade(bij de Bult van Ketje) etc. Derde Ijsselbrug -> zorgt voor minder verkeer in de binnenstad. Bij nieuwbouw/herinrichting rekening houden met wandel- en fietsroutes. Gemotoriseerd verkeer is te gast op deze wegen. Stel voor dit advies structureel budget en beleid vast.
Onderwerp 4: Voedsel Advies 4.1 | Aangenomen met 65% van de stemmen Wat is ons advies? Wij adviseren de gemeente om een lange termijnaanpak te maken voor de toegankelijkheid van duurzaam geproduceerd voedsel voor iedereen. Hoe willen we dit bereiken? • •
•
Waarom vinden we dit belangrijk? • • • • •
Goede infrastructuur motiveert mensen om te fietsen/lopen. Door fietsen en lopen te stimuleren, nemen mensen minder snel de auto, waardoor CO2-uitstoot minder wordt. Minder gemotoriseerd verkeer draagt bij aan veiligheid op straat/kruispunten. Menselijke maat zorgt voor meer leefbaarheid. Door de prioriteit te leggen bij voet- en fietsverkeer, wordt ook de doorstroming voor gemotoriseerd verkeer beter.
• • • • •
Wij adviseren de gemeente het onderzoek op te pakken om te komen tot een Biostad Zutphen. Middels een campagne die gedragsverandering oplevert richting biologisch, lokaal en vegetarisch zoals nu al op plank ligt bij de Gemeente van Duwtje Wij adviseren de gemeente de voedselagenda van de gemeente Wageningen als inspiratie te gebruiken om de voedselagenda binnen de gemeente Zutphen te ontwikkelen. Met een voedselagenda denken wij aan: Het ophalen van overtollig voedsel bij ondernemers en dit verdelen over in buurtkoelkasten. Sociale tuinen collectief eigendom, zonder winstoogmerk. Aandacht in buurtkranten/campagne voor de seizoensproducten De gemeente zet de bestaande initiatieven rondom duurzaam voedsel door.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 13 van 51
Waarom vinden we dit belangrijk?
Waarom vinden we dit belangrijk?
Duurzaam voedsel vermindert de uitstoot van CO2. Daarnaast vinden we het belangrijk dat duurzaam voedsel toegankelijk is voor iedereen. Wij willen inwoners enthousiasmeren voor duurzame (bio)logische streekproducten.
Inwoners de kennis geven om een klimaatbewuste keuze te maken. Met die informatie geef je bewoners de gelegenheid om duurzame voedselkeuzes af te wegen.
Advies 4.2 | Aangenomen met 60% van de stemmen
Onderwerp 5: Informatie en communicatie
1
Wat is ons advies? Wij adviseren de gemeente om zich actief in te zetten om kennis inzichtelijk te maken voor bewoners over het maken van klimaatbewuste voedselkeuzes Hoe willen we dit bereiken? • •
• • • •
Voorlichting over CO2- belasting van voeding op scholen. Samenwerking tussen lokale boeren en diverse lokale partijen (bijvoorbeeld lokale scholen/verenigingen etc.) stimuleren en ondersteunen. Juist bij kinderdagverblijven biologisch voedsel aanbieden, omdat daar de smaak van de toekomst bepaald wordt. Campagnes opzetten met informatievoorziening over de CO2impact van voedselproductie. Zoals flyers, digitale billboards, social media, lokale nieuwsvoorziening, website, Gemeente een standpunt in neemt en dat uitdraagt in en buiten Zutphen
Advies 5.1 | Aangenomen met 81% van de stemmen Wat is ons advies? (Her)invoeren van milieueducatie onder kinderen en jongeren van 4 tot 23 in Zutphen en Warnsveld. Hoe willen we dit bereiken? Op scholen deskundigen uitnodigen om informatie te geven. Wij vragen aan de gemeente om contacten te leggen met organisaties die zoiets mogelijk kunnen maken en een brug te slaan tussen de organisaties en de scholen. (bijvoorbeeld Circulus, Zutphen Energie, IVN). We vinden het belangrijk om creatieve activiteiten aan te bieden waarbij de kinderen actief bezig zijn met duurzaamheid. Hierbij rekening houden met de doelgroep. We vinden het belangrijk om bestaande en nieuwe ideeën te faciliteren. Wij vragen de gemeente om actief scholen en andere publieke organisaties te benaderen om hen op mogelijkheden te wijzen.
Met duurzaam voedsel bedoelen wij lokaal geproduceerd, seizoensgebonden, meer plantaardig en/of biologisch. 1
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 14 van 51
Waarom vinden we dit belangrijk? Door middel van educatie en bewustwording over duurzaamheid kan gedrag aangepast worden en veranderen. Zo geef je ook de bewustwording mee aan de generaties van de toekomst die tegen 2050 volwassen zijn. Zo hebben ze een basis idee van duurzaamheid. We vinden het belangrijk dat de kinderen en jongeren zelf nadenken en hun ideeën kunnen ontwikkelen.
Onderwerp 6: Gedragsverandering Advies 6.1 | Aangenomen met 62% van de stemmen Wat is ons advies?
Advies 5.2 | Aangenomen met 87% van de stemmen
Neem in alle beleidsstukken die raken aan duurzaamheid een paragraaf op waar gedragsverandering aan de orde komt. De communicatiespecialisten binnen de gemeente zijn voor deze paragraaf verantwoordelijk.
Wat is ons advies?
Hoe willen we dit bereiken?
Wij adviseren de gemeente om één centraal informatieloket rondom duurzaamheid op te stellen.
•
Hoe willen we dit bereiken? Met een centraal punt dat zowel fysiek als digitaal bereikbaar is. Neem bijvoorbeeld het loket en de website van Duurzaam Deventer en werk dit verder uit voor de gemeente Zutphen. Zo komt alle informatie op een punt samen. Als het informatiepunt eenmaal opgezet is, wordt er kennis aangeboden over alle duurzaamheidsinitiatieven die er al zijn en hoe die te bereiken. Waarom vinden we dit belangrijk? Omdat alle inwoners van Zutphen informatie beschikbaar moeten hebben over duurzaamheid. Wij willen niemand uitsluiten en iedereen erbij betrekken. Er zijn nu te veel verschillende informatiepunten. Dat willen we centraliseren om verwarring te voorkomen. Zo kan iedereen meer bewust worden over duurzaamheid en zou de gemeente met meer lokale bedrijven kunnen samenwerken op informatiegebied.
• •
De communicatiespecialisten opdracht geven de schakel te zijn tussen het college en de inwoners en zorgen voor sociale cohesie. Door een communicatiespecialist die hoor en wederhoor tussen gemeente en bedrijven borgt. Meer inzetten op monitoren en evalueren, hoor en wederhoor.
Waarom vinden we dit belangrijk? • • •
•
Sociale cohesie, een sterkere verbinding tussen gemeente en inwoners. Bewoners en bedrijven voelen zich gezien en gehoord. Communicatie draagt bij aan vertrouwen in de gemeente. - Een communicatiespecialist garandeert dat er een schakel is tussen bewoners/bedrijven en gemeente. - Gemeente is zich bewust van hoor en wederhoor in communicatie. Bijvoorbeeld: werkt de aanpak en sluit het aan bij de belevingswereld van de doelgroep? De gemeente zorgt ervoor dat de communicatiespecialist altijd betrokken is bij beleidsontwikkelingen.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 15 van 51
Advies 6.2 | Aangenomen met 92% van de stemmen Wat is ons advies? Consuminderen: de gemeente ondersteunt circulaire initiatieven voor hergebruik en reparatie van producten. Hoe willen we dit bereiken? • •
•
• • •
Voorbeeldgedrag bij gemeente Communiceren en campagne voeren over de mogelijkheden van consuminderen, zoals repareer- en inzamelingsinitiatieven, Laagdrempelig maken van inzameling van herbruikbare en recyclebare materialen, bijvoorbeeld door gratis ophaalservice in de wijk, Stimuleren en faciliteren deeleconomie bijvoorbeeld voor auto’s, (tuin)gereedschap, speelgoed, deelcomputers, etc. Inleveren bruikbare grondstoffen gratis, bijvoorbeeld groenafval Bemoedigen kleding- en computerbank
Waarom vinden we dit belangrijk? • • • •
Minder nieuwe producten zodat er minder co2 uitstoot is Duurzamer Wegwerpmentaliteit tegen te gaan Focus op gedragsverandering en communicatie
Onderwerp: 7. Leefbaarheid, klimaatadaptatie & groen Advies 7.1 | Aangenomen met 86% van de stemmen Wat is ons advies? Weeg bij iedere beleidsoverweging, - keuze en - besluit het belang van vergroening mee. Hoe willen we dit bereiken? •
•
•
•
•
Gemeente verdiept zich in de beschikbare informatie (wetenschappelijke onderzoeken) over de CO2 reductie die wordt gerealiseerd als gevolg van vergroenen van de omgeving. Gemeente reflecteert structureel (langere termijn plan over meerdere jaren) op de daadwerkelijke effectiviteit van het vergroenen op de gemeten CO2 reductie. De gemeente stimuleert particuliere inwoners en bedrijven met behulp (van al dan niet) gesubsidieerde programma’s. Bijvoorbeeld → tegel wippen, sedumdaken, heggen ipv schuttingen, etc. zie advies 7.2 Gemeente plaatst in openbare ruimtes voorzieningen voor het opslaan van regenwater (denk daarbij aan: regentonnen, vijvers, wadi’s en sedumdaken, zie advies 7.2) Bij vergroening van openbare wegen en paden ziet de gemeente nadrukkelijk toe op veiligheid en onderhoud. (Denk hierbij aan logische oplossingen ten aanzien van de betreffende verkeerssituaties, zoals bijvoorbeeld het behoud van voldoende zicht op kruisingen)
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 16 van 51
Waarom vinden we dit belangrijk? •
• •
•
Zodat de gemeente bij belangenafweging binnen elk thema in haar portefeuille het onderwerp vergroening mee neemt, want: - Vergroening draagt bij aan reductie van CO2 - Vergroening draagt bij aan kwaliteitsbeleving en welbevinden van de omgeving - Vergroening draagt bij aan waardevermeerdering van de omgeving Door verschillende weerextremen kunnen we door vergroening beter reageren/ anticiperen want: Beplanting zorgt in het algemeen voor opname van CO2, Wortels nemen water op (waardevol tijdens perioden van intensieve regenval) Schaduw en planten met als gevolg natuurlijke verkoeling. (verkoeling draagt bij aan het tegengaan van de opwarming van de leefomgeving)
Advies 7.2 | Aangenomen met 79% van de stemmen Wat is ons advies? Houd per buurt een (berekend door Arcadis) minimumpercentage aan voor vergroening en maak dat een belangrijk uitgangspunt bij elk besluit.
•
•
• •
• •
te onderhouden op plaatsen waar dit mogelijk is. Daarbij komt dat dit een goed middel is tegen hittestress. Het realiseren van water doorlopende parkeerplekken en wateropslag, vermindert wateroverlast in geval van extreme regen en slaat het water op in droge periodes. Dat de gemeente een actieve rol inneemt om zowel particulieren, scholen, bedrijven en andere private instellingen te activeren hun eigen tuinen en terreinen een groener aanzicht te geven. Denk hierbij aan : tegel wippen > tegels er uit en groen er in. Het gebruik van zonnepanelen op gebouwen zowel particulier als openbaar te stimuleren en daar waar mogelijk te maximaliseren. Zo mogelijk gebruik maken van groene (sedum) daken indien ze ongeschikt zijn voor de plaatsing van zonnepanelen. Behoud van volkstuinen in de gemeente Zutphen. Volkstuinen zijn kenmerkende voorbeelden van waardevolle groenvoorzieningen. De cultuurhistorische waarde van de volkstuinen wordt inmiddels door de gemeente erkend en beschermd. Ze dragen immers bij aan sociale cohesie, biodiversiteit en ecologische duurzaamheid.
Hoe willen we dit bereiken? • •
Stuur na onderzoek door een bureau bij vergroening aan op een verhoging van het minimumpercentage van 30% per buurt. De gemeente stimuleert door in de openbare ruimtes meer groenzones met inheemse bomen en planten aan te leggen en
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 17 van 51
Waarom vinden we dit belangrijk? • • • •
• •
Het staat mooi. Het stimuleert mensen tot bewustwording en gedragsverandering (anti-tegeltuin). Het vergroot de biologische diversiteit van alle levende organismen en de ecosystemen waarin ze leven. Groen neemt water op en houdt water vast. Van groot belang met betrekking tot de klimaatverandering. Zowel bij wateroverlast als ook bij droogte. Groen zuivert de lucht waarin we leven en draagt bij aan onze fysieke en mentale gezondheid. Groen vermindert CO2.
Onderwerp 8: Rechtvaardigheid Transitie
•
• • • •
Initiëren van een transparant puntensysteem waarmee huurders een rechtvaardige huurprijs kunnen bepalen en afdwingen Faciliteren van dit puntensysteem met een jurist en adviseur Aandacht voor succesvolle projecten Samenwerken met juiste partners Transparante communicatie
Waarom vinden we dit belangrijk? • • • •
Meer aandacht voor temperatuurregulatie van huurwoningen. Huurwoningen blijven achter bij verduurzaming Huurders zijn afhankelijk van de verhuurder Een grote groep huurders kan verduurzamende maatregelen zelf niet betalen.
Advies 8.1 | Aangenomen met 61% van de stemmen
Advies 8.2 | Aangenomen met 87% van de stemmen
Wat is ons advies?
Wat is ons advies?
De gemeente ondersteunt huurders, financieel en juridisch, bij het ondernemen van stappen richting verhuurders om verduurzaming van de huurwoning af te dwingen.
Zorg als gemeente voor toegankelijke informatie over energiemaatregelen, afgestemd op jong, oud en laaggeletterden.
Hoe willen we dit bereiken? Zorg als gemeente voor: • Stimuleren en faciliteren van de samenwerking tussen huurder en verhuurder op het gebied van verduurzaming van de woning • Faciliteren van mediation bij geschillen tussen huurder en verhuurder
Hoe willen we dit bereiken? De gemeente moet een actieve houding aannemen om mensen te stimuleren en te activeren om gebruik te maken van alle verduurzamende mogelijkheden. • Laat per maatregel duidelijk zien wat het oplevert en verspreid dit actief lokaal en digitaal ter voorkoming/vermindering van energiearmoede. • Met een aanspreekpunt/loket, zoals het Buurthuis Waterkwartier inloopmiddag of via Perspectief
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 18 van 51
•
Indien nodig per huishouden kijken naar mogelijkheden voor verduurzaming
•
Omdat dan mensen gemotiveerd zijn werken/helpen aan de energietransitie.
Waarom vinden we dit belangrijk? • • •
Veel verduurzamende maatregelen zijn niet bekend of worden niet gebruikt We vinden het belangrijk dat de gemeente een actieve rol neemt in de bestrijding van energiearmoede. De meeste mensen gaan op eigen initiatief er niet mee aan de slag, hoewel het wel een grote impact kan hebben op de energiebesparing.
Advies 8.3 | Aangenomen met 81% van de stemmen Wat is ons advies? De gemeente zorgt ervoor dat financiële drempels weggehaald worden, zodat iedereen mee kan doen in de energietransitie. Hoe willen we dit bereiken? • •
•
Stimuleer lokaal duurzaam opgewekte energie zonder winstoogmerk. Probeer marktwerking tegen te gaan. Zorg ervoor dat lokale eigenaren kiezen voor een eerlijke verdeling van duurzame energie. Eventuele energiewinst wordt weer geïnvesteerd in het winnen van nieuwe groene energie in lokaal eigendom/gemeente.
Waarom vinden we dit belangrijk? •
De kosten met betrekking tot verduurzaming moeten eerlijk verdeeld worden, zodat iedereen iets heeft aan de reductie van CO2.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 19 van 51
om
mee
te
Onderwerp 9: Warmte Advies 9.1 | Aangenomen met 93% van de stemmen Wat is ons advies? Stimuleer woningisolatie en kierdichting om: • warmteverlies in de winter te beperken en • bevorder groen, zonwering en groene daken om oververhitting in de zomer te voorkomen. Hoe willen we dit bereiken? • • •
• • •
Ondersteun bewoners met (extra) subsidie en advies voor een comfortabele en energiezuinige woning. Goede isolatie leidt tot lager energieverbruik Gemeente benadert actief (met brief oid) alle bewoners, te beginnen met de slechtst geïsoleerde type woningen en faciliteert onafhankelijk advies extra budget voor voorlichting en energie-fixers budget voor subsidies voor groene daken, gevels en groene zonwering rekening houden met groenaanplant op openbaar terrein zodat het schaduw geeft
Waarom vinden we dit belangrijk? Door isolatie en warmtewering is er minder energie nodig om woningen te koelen en verwarmen. Hierdoor daalt de CO2uitstoot.
Hoe willen we dit bereiken? De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld en communiceert over de investeringen en de behaalde resultaten zoals CO2 vermindering en kostenbesparing aan de inwoners. Waarom vinden we dit belangrijk? Het goed aanpassen, in- en naregelen van apparatuur kost weinig geld en levert behoorlijke besparingen op. Doordat de gemeente hiermee het goede voorbeeld geeft hoe het kan, kun je de inwoners stimuleren om dit ook te doen. Advies 9.3 | Aangenomen met 80% van de stemmen Wat is ons advies? De gemeente gaat werken volgens de CO2-prestatieladder. Dit is een managementsysteem dat de gemeente verplicht om bij alles wat de gemeente doet CO2 te besparen/reduceren. Hoe willen we dit bereiken? De gemeente zoekt de samenwerking op met SKAO. (Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen). Deze stichting beheert de CO2-prestatieladder. Waarom vinden we dit belangrijk? Door de CO2-prestatieladder te gebruiken wordt de gemeente verplicht om zo efficiënt mogelijk CO2 te besparen. Omdat de CO2-prestatieladder ook in meerdere andere gemeentes gebruikt wordt, kan de gemeente haar prestaties toetsen/vergelijken met andere gemeentes.
Advies 9.2 | Aangenomen met 92% van de stemmen Wat is ons advies? De gemeente onderhoudt al haar eigen technische installatie ‘s zodanig dat er een minimale hoeveelheid energie verbruikt wordt. Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 20 van 51
Onderwerp 10: Rol van bedrijven Advies 10.1 | Aangenomen met 91% van de stemmen Wat is ons advies?
Waarom vinden we dit belangrijk? Dit bevordert het vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven met een duurzaamheidsvisie. Het verbetert ook de leefbaarheid voor de inwoners.
Stimuleer ondernemingen om zowel energiebesparend als milieubewuster te worden en ondersteun ze daarin. Hoe willen we dit bereiken? •
• • • • •
• • • • •
De gemeente faciliteert bedrijven, bijvoorbeeld door een contactpunt in te stellen waar ondernemers zich kunnen melden en waar vanuit contact wordt gezocht met bedrijven. Promoot samenwerking tussen bedrijven (Smart Energie Hub). Ken extra subsidies toe en geef belastingvoordelen. Maatwerk voor verschillende types en formaten bedrijven. Maak duidelijk wat het oplevert. Stel iemand aan (coördinator) die kennis heeft van het gemeentebeleid, technische mogelijkheden en meedenkt vanuit de bedrijfsvoering. Maak verduurzamen leuk door te belonen (bijvoorbeeld een certificaat). Stel eisen voor bedrijven zonder het vestigingsklimaat te verslechteren. Bij afgeven van vergunningen voor bedrijven het genoemde advies opnemen in de vergunning, indien mogelijk. Stel eisen voor afvalscheiden bij bedrijven en handhaaf daar ook op . Maak duidelijk hoe veel CO2 vermindering verduurzamingsmaatregelen wat het oplevert.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 21 van 51
Wat vinden we belangrijk Om extra informatie te geven over de adviezen, hebben we de deelnemers gevraagd om een top 3 te geven van de adviezen. Daarmee geven de deelnemers niet alleen aan of ze eens zijn met een advies (stemming), maar ook hoe belangrijk zij dit vinden. We laten de top vier van de totalen hieronder zien, van meest gekozen naar minder gekozen. Voor een volledig overzicht: zie bijlage 5. Welke 3 adviezen vind jij het meest belangrijk voor de CO2 reductie? 1. Advies 1.5a: Er moeten zoveel mogelijk binnen de wettelijke kaders windmolens geplaatst worden (voor de gemeente Zutphen zijn dit er ongeveer 6 a 7). Hierbij moet rekening gehouden worden met gedegen locatieonderzoek. 2. Advies 1.3: De gemeente stimuleert en faciliteert opslag van overtollige groene energie. Hierbij wordt ook rekening gehouden met innovaties. 3. Advies 7.1: Weeg bij iedere beleidsoverweging, - keuze en - besluit het belang van vergroening mee. 4. Advies 7.2: Houd per buurt een (berekend door Arcadis) minimumpercentage aan voor vergroening en maak dat een belangrijk uitgangspunt bij elk besluit. Welke 3 adviezen dragen volgens jou het meest bij aan een eerlijke CO2-reductie? 1. Advies 1.1: Bij duurzame energie opwekprojecten binnen de gemeente krijgen partijen zonder winstoogmerk (of met 75% lokaal eigendom) voorrang, lukt dit niet dan kunnen andere partijen deelnemen.
2. Advies 1.5a: Er moeten zoveel mogelijk binnen de wettelijke kaders windmolens geplaatst worden (voor de gemeente Zutphen zijn dit er ongeveer 6 a 7). Hierbij moet rekening gehouden worden met gedegen locatieonderzoek. 3. Advies 8.1: De gemeente ondersteunt huurders, financieel en juridisch, bij het ondernemen van stappen richting verhuurders om verduurzaming van de huurwoning af te dwingen. 4. Advies 8.3: De gemeente zorgt ervoor dat financiële drempels weggehaald worden, zodat iedereen mee kan doen in de energietransitie. Met welke 3 adviezen vind jij dat de gemeente als eerst aan de slag moet? 1. Advies 1.5a: Er moeten zoveel mogelijk binnen de wettelijke kaders windmolens geplaatst worden (voor de gemeente Zutphen zijn dit er ongeveer 6 a 7). Hierbij moet rekening gehouden worden met gedegen locatieonderzoek. 2. Advies 3.3: De gemeente richt infrastructuur zo in dat fietsers en voetgangers de hoofdgebruikers zijn van de wegen met uitzondering van ringwegen en verkeers ontsluitingswegen (doorgaande wegen). 3. Advies 7.1: Weeg bij iedere beleidsoverweging, - keuze en - besluit het belang van vergroening mee. 4. Advies 7.2: Houd per buurt een (berekend door Arcadis) minimumpercentage aan voor vergroening en maak dat een belangrijk uitgangspunt bij elk besluit.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 22 van 51
Meer informatie over het Inwonersberaad en de adviezen
Inwonersberaad Zutphen. De gewogen loting heeft plaatsgevonden volgens het lotingsdesign dat Moventem heeft ontwikkeld en ook bij andere beraden is ingezet.
Totstandkoming en samenstelling Inwonersberaad
Selectiecriteria: verdeling achtergrondkenmerken van het Inwonersberaad Het is gelukt om een zo goede afspiegeling van de samenleving in gemeente Zutphen voor het Inwonersberaad in te loten middels de hierboven beschreven tweetrapsloting, waarbij de gestratificeerde steekproef de eerste stap was en de gewogen loting de tweede stap. Hieronder wordt dat per selectiecriteria toegelicht.
Uitnodigingsbrief Niet iedereen uit de gemeente Zutphen kon zich aanmelden voor het Inwonersberaad. Er is een aselecte gestratificeerde steekproef uit het BRP getrokken, waarbij is oversampeled op ondervertegenwoordigde groepen. Dit resulteerde in 10.000 inwoners van 16 jaar en ouder die willekeurig geselecteerd zijn. Zij hebben een uitnodigingsbrief ontvangen met de vraag of ze zich willen aanmelden voor het Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld. In de uitnodigingsbrief stond een persoonlijke code waarmee inwoners zich konden aanmelden. Aanmeldingen voor het Inwonerberaad In totaal hebben 768 inwoners zich aangemeld voor het Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld. Dit is een responsrate van bijna 8%. Het Inwonersberaad had plek voor 100 inwoners. Er waren dus meer aanmeldingen dan plekken, wat de mogelijkheid gaf voor een gewogen loting.
Geslacht Er is een zeer goede verdeling op basis van geslacht. Volgens de statistieken van Zutphen en Warnsveld zou 49% een man moeten zijn en 51% een vrouw. Dit komt overeen met de verdeling in het Inwonersberaad. Geslacht
Gemeente
Ingelote deelnemers
Gewogen loting
Man
49%
50%
Om het Inwonersberaad een goede afspiegeling te laten zijn van de samenleving in gemeente Zutphen heeft een gewogen loting plaats gevonden. Als eerst is er gekeken naar de percentages omtrent geslacht, leeftijd, woonwijk en opleidingsniveau van inwoners die daadwerkelijk in gemeente Zutphen wonen. Dit is vertaald naar het gewenste aantal deelnemers in het Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld. De aangemelde inwoners zijn willekeurig geloot en benaderd, rekening houdend met deze percentages. Zo vormden de kenmerken geslacht, leeftijd, opleidingsniveau en woonwijk de selectiecriteria van het
Vrouw
51%
48%
Zeg ik liever niet
0%
2%
Ik identificeer mijzelf als:
0%
0%
Totaal
100%
100%
Leeftijd Een zeer goede verdeling op basis van leeftijd. In de tabel hieronder is te zien wat de verdeling van leeftijd in Zutphen en
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 23 van 51
Warnsveld is en hoe deze verdeling eruit ziet in de gelote groep deelnemers. Leeftijd
Gemeente
Ingelote deelnemers
16 t/m 24
12%
12%
25 t/m 34
13%
13%
35 t/m 44
13%
14%
45 t/m 54
17%
15%
55 t/m 64
18%
19%
65 t/m 74
17%
16%
> 75
10%
11%
Totaal
100%
100%
Opleidingsniveau Een zeer goede verdeling over opleidingsniveau. Er waren in verhouding meer aanmeldingen van hoogopgeleide inwoners. Het is bij de loting gelukt om alle niveaus opgeleiden in te loten zodat er een goede verdeling is over opleidingsniveau. Opleidingsniveau Gemeente
Ingelote deelnemers
Laag
26%
25%
Middelbaar
37%
37%
Hoog
28%
34%
Niet bekend
9%
5%
Totaal
100%
100%
Wijk Een goede verdeling van inwoners over de verschillende wijken in Zutphen en Warnsveld. Uit elke wijk is een goede vertegenwoordiging op basis van de daadwerkelijke verdeling van inwoners. Wijk
Gemeente
Ingelote deelnemers
Centrum en Noorderhaven
15%
15%
De Hoven
5%
8%
Noordveen
10%
10%
Waterkwartier
20%
17%
Zuidwijken
13%
14%
Leesten
19%
20%
Warnsveld
17%
16%
Totaal
100%
100%
Controlevariabelen Naast selectiecriteria zijn er vragen gesteld aan de inwoners die zich hebben aangemeld om te controleren of de ingelote deelnemers ook verschillen in houding over het onderwerp. Dit zijn de controlevariabelen: diversiteit is wel gecontroleerd op deze variabelen, maar er is niet op geselecteerd. De controlevariabelen voor het Inwonersberaad Zutphen en Warnsveld bestonden uit een drietal stelling om te kijken wat de houding van de ingelote deelnemers was ten opzichte van CO₂ reductie is. Ook hieruit blijkt dat er een diverse groep inwoners is ingeloot.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 24 van 51
Deelnemersverloop Bij de start van het Inwonersberaad waren 110 deelnemers ingeloot, om te kunnen starten met (het streefgetal) van ongeveer 100 deelnemers. Dit is gedaan omdat de ervaring leert dat er een aantal deelnemers zijn die zich al voordat het Inwonersberaad begint, afmelden. Voor de start van de eerste bijeenkomst hebben zich vijf deelnemers afgemeld in verband met ziekte, mantelzorg en andere privé omstandigheden. In onderstaande tabel zijn daarom 105 deelnemers in dit geval 100%. Daarnaast zijn er zes deelnemers die geen van de bijeenkomsten aanwezig zijn geweest. De achtergrondkenmerken van deze 11 inwoners zijn erg verschillend. Zij wonen in verschillende wijken, hebben een verschillend opleidingsniveau en verschillen ook in leeftijd. Het enige wat opvalt is dat het meer mannen zijn dan vrouwen. Verder is de verdeling van de achtergrondkenmerken van de deelnemers hierdoor niet veranderd. De ervaring leert dat gedurende het Inwonersberaad er deelnemers afvallen door verschillende redenen. Dit is ook het geval in Zutphen & Warnsveld. We hebben alle deelnemers die zonder opgaaf van redenen niet aanwezig waren, gebeld om te vragen waarom zij afwezig waren en of zij er de volgende keer weer bij zijn.
Redenen van afmelding waarom voornamelijk ziekte, andere verplichtingen of privé omstandigheden en bij enkele deelnemers hadden gebeurtenissen in de gemeentelijke politiek invloed op hun deelname. In de tabel staat het verloop in bijeenkomsten. De vijfde bijeenkomst was een schrijfavond waarvoor de deelnemers zelf konden bepalen of zij er bij wilden zijn of niet. Voor een facultatieve avond is het aantal van vierenvijftig hoog in vergelijking tot andere beraden.
Bijeenkomst
1
2
3
4
5
6
Aanwezige deelnemers
96
89
84
80
54
77
Aantal bijeenkomsten aanwezig
Aanwezige deelnemers
1 of meer bijeenkomsten aanwezig
99 (94%)
2 of meer bijeenkomsten aanwezig
94 (90%)
3 of meer bijeenkomsten aanwezig
88 (84%)
4 of meer bijeenkomsten aanwezig
84 (80%)
5 of meer bijeenkomsten aanwezig
73 (70%)
6 of meer bijeenkomsten aanwezig
40 (38%)
Uitgangspunten en randvoorwaarden Voor de aanpak en opzet van het Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld zijn de volgende uitgangspunten en te creëren randvoorwaarden gehanteerd: •
• • •
Het Inwonersberaad bestaat uit een gemengde groep Zutphenaren en Warnsvelders die is geloot uit de aanmeldingen en samen een zo goed mogelijke afspiegeling vormen van de Zutphense en Warnsveldse samenleving. Het Inwonersberaad bestaat uit vijf bijeenkomsten van een dag en een facultatieve schrijfavond, gedurende zeven maanden. Er is ingespeeld op het verschil in kennisniveau van deelnemers. Iedereen heeft een gelijke kans en een gelijke bijdrage aan het eindresultaat.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 25 van 51
• • • • • • • • •
Iedereen moet zich vrij en veilig kunnen voelen zijn of haar mening, twijfels of vragen uit te spreken. Er is een vertrouwenspersoon voor de deelnemers voor het geval zij zich niet veilig voelen en hierover in gesprek willen. Er is ruimte voor alle meningen en er wordt geluisterd naar alle meningen (mits zij respectvol zijn). Deelnemers doen mee als privépersoon, niet vanuit of namens (belangen)organisaties. De dialoog staat centraal, niet zozeer individuele meningen en standpunten. Dialoog is de basis en zal leiden tot zo groot mogelijk draagvlak en wederzijds begrip. Er is een besloten online omgeving waar informatie met de deelnemers kan worden gedeeld. We maken transparant welke input (documenten, video’s, presentaties etc.) met het Inwonersberaad zijn gedeeld. We tolereren geen beïnvloeding van buitenaf en maken duidelijk waar informatie die van buitenaf met het Inwonersberaad wordt gedeeld vandaan komt. We houden tussentijds de “buitenwacht” op verzoek op de hoogte van het proces, maar niet van de inhoudelijke voortgang.
•
Kwantitatief onderzoek: 0- en 1-meting van deelnemers uitgevraagd via een online formulier • Kwalitatief: observaties tijdens en interviews en reflectiesessie na het beraad. De docenten en studenten voeren de observaties en kwalitatief onderzoek uit, tijdens de bijeenkomsten van het Inwonersberaad. Naast observaties doen ook interviews en een reflectiesessie met een groep betrokkenen na afloop. Ze betrekken de kwantitatieve data ook in hun conclusie en eindrapport. De resultaten van deze evaluatie volgen in een apart document en zijn niet in deze rapportage opgenomen.
Onderzoek Saxion De gemeenteraad heeft gevraagd om het Inwonersberaad te evalueren. Mede met het oog op de mogelijkheid om het instrument Inwonersberaad in de toekomst vaker in te zetten. Om dit op een zorgvuldige en onafhankelijke manier te doen is door de gemeente de samenwerking gezocht met Saxion. Het onderzoek wordt uitgevoerd door twee docent/onderzoekers van Saxion, waarbij ze worden ondersteund door studenten. De onderdelen van het onderzoek zijn: •
Kwantitatief onderzoek: 0- en 1-meting van een breed publiek via een flitspeiling Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 26 van 51
Opzet bijeenkomsten Ons procesontwerp is hiervoor modelmatige weergegeven en is gebaseerd op een combinatie van elementen uit de methoden deep democracy, design thinking en appreciative inquiry. Ons model helpt ons bij de uitwerking van de bijeenkomsten. De stappen in het model gelden zowel voor het proces van het gehele Inwonersberaad, als voor de totstandkoming van de individuele adviezen. Bij iedere stap horen werkvormen die ervoor zorgen dat het doel van die stap wordt gerealiseerd. Echter, elk Inwonersberaad is voor ons maatwerk. Het procesontwerp en de werkvormen die we inzetten worden mede bepaald door de omvang van de deelnemersgroep, tijd en ruimtes die beschikbaar zijn en de inhoud. We vragen na elke bijeenkomst feedback, zodat we kunnen blijven aanpassen. We zorgen daarbij voor een variatie aan werkvormen die aansluiten bij de verschillende achtergronden, leer- en communicatiestijlen en voorkeuren van deelnemers. Dat maakt
dat ieder Inwonersberaad wel een vergelijkbaar proces doorloopt, maar dat de invulling van de stappen telkens uniek is. Bijeenkomst 1 | Kennismaken & afspraken Resultaat van deze bijeenkomst: • Feestelijke en positieve start • Deelnemers hebben goed begrip van de vraag en waarom de gemeente dit aan hen vraagt • Inzicht in waar het beraad wel of niet over gaat en in elkaars gedeelde zorgen en dromen • Duidelijkheid bij de deelnemers over wat ze van het Inwonersberaad kunnen verwachten Gelijk vanaf de start is er duidelijk gemaakt dat er ruimte is voor alle geluiden en behoeftes. Het is belangrijk dat tijdens deze eerste bijeenkomst de deelnemers voelen dat ieders mening gehoord mag worden. Daarom is er ook ruimte gegeven aan het verzoek van deelnemers om extra deskundigen met verschillende
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 27 van 51
meningen en standpunten. Deze waren aanwezig bij bijeenkomst twee. Bijeenkomst 2 | Ontdekken & verdiepen Resultaat van deze bijeenkomst: • Op thematisch niveau zijn kansen, dilemma’s en botsende belangen in beeld • Deelnemers hebben de basis voor adviezen gevormd; waarop men zich moet en wil richten De tweede bijeenkomst staat in het teken van een brede verkenning en goed geïnformeerd worden. Waar gaat het bij de verschillende thema’s nu echt om? Wat is belangrijk, waar zitten de lastige afwegingen, dillema’s en botsende belangen? Echt verdiepen dus op de thema’s die in de eerste bijeenkomst zijn gekozen. We hebben gekozen voor gesprekken deskundigen, maar ook voor excursies en een klimaatspel. Zo was er voor elke leerstijl een manier om kennis te vergroten. Voor een overzicht van alle deskundigen verwijzen we graag naar bijlage 2.
• •
•
1e conceptadviezen zijn gereed Afspraken over: tekstuele verbetering en feedback conceptadviezen, stemprocedure en hoe adviezen op te nemen rapport Verkenners geven advies aan de groep
De adviezen komen in een digitaal format, doordat de deelnemers in veel kleine groepen, met laptop werken. Er is een kans om aan meerdere adviezen te werken en om een reactie te geven op de adviezen. Een groep deelnemers gaat als verkenner langs de adviezen om dubbele tekst er uit te halen en zij gaan ook op zoek naar de rode draad in alle adviezen. Dit wordt aan het eind van de dag teruggekoppeld en zal de basis worden voor de inleiding. Er wordt bepaald door de deelnemers zelf, hoe ze willen stemmen in de laatste bijeenkomst.
Bijeenkomst 3 | Dilemma’s & botsende belangen Resultaat van deze bijeenkomst: • Thema’s en subthema’s van de adviezen bepaald • Selectie / prioritering van adviesonderwerpen met aandachtpunten bepaald Op verzoek van de deelnemers zijn er in de ochtend aanvullende deskundigen uitgenodigd over onderwerpen waarover zij graag nog meer informatie wilden. Ook het klimaatspel wordt op verzoek in de ochtend nogmaals aangeboden. In de middag komen de deelnemers door deliberatie tot thema’s en onderwerpen waarover ze adviezen willen schrijven. Bijeenkomst 4 | Verwonderen & delibereren Resultaat van deze bijeenkomst: Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 28 van 51
Bijeenkomst 5 | Aanscherpen & verduidelijken Resultaat van deze bijeenkomst: • Feedback gemeente en/of derde verwerkt, onderbouwing verbeterd, teksten aangescherpt, doublures verwijderd • Nieuwe versie conceptadviezen, met zichtbare wijzigingen, gereed Dit is een facultatieve schrijfavond. Alle deelnemers hebben via de mail en online omgeving de reactie van Arcadis en de gemeente op hun conceptadviezen kunnen zien. Gedurende deze avond maken 54 deelnemers voorstellen voor aanpassingen van de conceptadviezen op basis van de feedback. Zo, dat de hele groep in de laatste bijeenkomst dit kan aanpassen. Bijeenkomst 6 | Beoordelen & stemmen Resultaat van deze bijeenkomst: • Definitieve adviezen (afgemaakt o.b.v. feedback gemeente en/of derde) • Stemuitslag met aangenomen en afgewezen adviezen • Overhandiging van het adviesrapport aan de wethouder Na de laatste aanpassingen in de ochtend zijn de adviezen definitief. De deelnemers krijgen de tijd om op hun manier rustig de adviezen door te lezen en stemmen daarna over de adviezen. Dit doen ze op de manier zoals ze zelf bepaald hebben. Er is een feestelijke afsluiting, met trotse deelnemers. In het volgende hoofdstuk: ‘Verslagen bijeenkomsten’ zijn de complete verslagen te lezen die ook gedeeld zijn met de deelnemers na elke bijeenkomst.
Inwonersberaad Zutphen & Warnsveld | Eerlijke CO₂ reductie | 4 juli 2025 | Pagina 29 van 51
Verslagen bijeenkomsten Bijeenkomst 1 Kennismaken Op dinsdag avond 18 februari druppelen de deelnemers binnen in de Techniekfabriek. Op een indrukwekkende locatie in de nieuwste wijk van Zutphen, Noorderhaven. Bij de garderobe en aan het buffet vinden de eerste ontmoetingen plaats tussen de deelnemers. De groep is divers, verschillende leeftijden en uit elke wijk is wel iemand te vinden. Welkom De dagvoorzitter van het Inwonersberaad is Noortje Schuddebeurs, zij heet iedereen persoonlijk welkom bij binnenkomst door met alle deelnemers een praatje te maken. Na een bordje stamppot opent Karin samen met Noortje de eerste bijeenkomst van het Inwonersberaad. Ze heetten alle deelnemers nogmaals welkom, stellen zichzelf voor en vertellen wat we gaan doen vandaag. Door middel van een inspirerend filmpje laten ze zien hoe mensen kunnen verschillen, maar tegelijk ook overeenkomsten kunnen hebben. Dit geldt hetzelfde voor de groep deelnemers van het Inwonersberaad. Noortje nodigt de mensen dan ook uit om met elkaar in gesprek te gaan over de verschillen die er zijn en niet elkaar proberen te overtuigen. De wethouder Sjoerd Wannet legt vervolgens de opdracht aan het Inwonersberaad uit en vertelt hoe de opdracht tot stand is gekomen. Hij is heel erg blij dat dit proces van start gaat en is nu al heel benieuwd naar de uitkomsten.
De wethouder wenst de deelnemers heel veel succes en laat de deelnemers vervolgens achter om zonder hem aan de slag te kunnen gaan! Dan vraagt Noortje aan de deelnemers om hun naam op een vlaggetje die op tafel ligt te schrijven, de vlaggetjes worden met een touwtje aan elkaar gemaakt. Hierdoor leren deelnemers elkaar meteen beter kennen.
Proces Karin legt de deelnemers uit wat een Inwonersberaad inhoudt. Hoe is deze groep tot stand gekomen en wat wordt er van hun verwacht? Uit een groep van 768 aanmeldingen is de groep van 100 deelnemers van het Inwonersberaad ontstaan. Deze groep is divers op het gebied van geslacht, leeftijd, wijk en opleidingsniveau. Het is leuk om te zien dat alle deelnemers verspreid over de zaal zitten en met elkaar in gesprek komen. De opdracht voor het Inwonersberaad gaan we samen in 6 bijeenkomsten uitvoeren. Karin vertelt wat het doel is van elke bijeenkomst en welke spelregels er zijn. Moventem zal als onafhankelijke partij tijdens het Inwonersberaad de deelnemers helpen om de opdracht te kunnen uitvoeren. Er is ook een vertrouwenspersoon, die zichzelf voorstelt in een filmpje. Mini-colleges Na een kleine koffie pauze neemt Margot Ribberink, bekend van het RTL weer, ons mee in het onderwerp Klimaat. Wat is de huidige situatie van het klimaat, welke maatregelen worden er al genomen en wat kunnen we doen? Door middel van voorbeelden neemt Margot ons mee. Daarbij is gedrag ook een belangrijk aspect, inwonersinitiatieven zijn inspirerend en motiverend voor anderen. Na dit interessante, maar confronterende verhaal van Margot komt Cyriel Prinsen van de gemeente Zutphen naar voren om ons het Zutphense verhaal te vertellen.